Mười môn phối hợp

Decathlon là một nội dung kết hợp trong điền kinh bao gồm mười nội dung điền kinh (bao gồm 4 môn chạy, 3 môn ném, và 3 môn nhảy), thi đấu trên sân điền kinh tiêu chuẩn. Từ "decathlon" trong các ngôn ngữ được hình thành bằng kép ghép 2 từ tiếng Hy Lạp: δέκα (déka, có nghĩa là "mười") và ἄθλ (áthlos, hoặc ἄθλ νν, áthlon, có nghĩa là "cuộc thi" hoặc giải thưởng).  Các nội dung được tổ chức trong hai ngày liên tiếp và người chiến thắng được xác định tổng điểm đạt được (không phải theo vị trí xếp hạng từng môn). Mười môn phối hợp được thi đấu chủ yếu bởi các vận động viên nam, trong khi các vận động viên nữ hường thi đấu ở môn heptathlon (bảy môn phối hợp).

Theo truyền thống, "Vận động viên vĩ đại nhất thế giới" thường là nhà vô địch nội dung mười môn phối hợp.  Truyền thống này bắt đầu khi vua Gustav V của Thụy Điển nói với Jim Thorpe, "Thưa bạn, bạn là vận động viên vĩ đại nhất thế giới" sau khi Thorpe giành giải mười môn tại Thế vận hội Stockholm năm 1912.World's Greatest Athlete Người giữ kỷ lục thế giới mườn môn phối hợp chính thức hiện nay là vận động viên người Pháp Kevin Mayer, người đã ghi được tổng cộng 9.126 điểm tại Décastar 2018 ở Pháp.

Nội dung decathlon được phát triển từ năm môn phối hợp cổ đại.  Các cuộc thi Pentathlon được tổ chức tại Thế vận hội Hy Lạp cổ đại. Năm 1884, Một cuộc thi mười sự kiện được gọi là giải vô địch "điền kinh toàn diện", tương tự như mười môn phối hợp hiện đại, lần đầu tiên được tranh tài tại giải vô địch nghiệp dư Hoa Kỳ.Zarnowski, Frank (2005). All-around Men: Heroes of a Forgotten Sport. Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-5423-9. Nội dung mười môn phối hợp được thi lần đầu tại Thế vận hội Stockholm năm 1912.

Kỷ lục thế giới hiện tại của môn mười môn phối hợp thuộc về vận động viên người Pháp Kevin Mayer với 9.126 điểm. Đương kim huy chương vàng Olympic gần nhất là Ashton Eaton, giành được tại Thế vận hội Rio năm 2016 cho đoàn thể thao Mỹ. Nhà vô địch thế giới gần nhất là Niklas Klaus người Đức, lên ngôi vào năm 2019.

 Lịch sử 
Nội dung decathlon được phát triển từ năm môn phối hợp cổ đại. Các cuộc thi Pentathlon được tổ chức tại Thế vận hội Hy Lạp cổ đại. Pentathlons bao gồm năm môn - nhảy xa, ném đĩa, ném lao, chạy nước rút và một trận đấu vật. Được giới thiệu tại Olympia trong năm 708 trước Công nguyên, cuộc thi vô cùng nổi tiếng trong nhiều thế kỷ. Vào thế kỷ thứ sáu trước Công nguyên, năm môn phối hợp đã trở thành môn biểu tượng tôn giáo Hy Lạp.Waldo E. Sweet, Erich Segal (1987). Sport and recreation in ancient Greece. Oxford University Press. (p37). Retrieved on 7 May 2011.

Năm 1884, Một cuộc thi mười sự kiện điền kinh được gọi là giải vô địch "điền kinh toàn diện", tương tự như mười môn phối hợp hiện đại, lần đầu tiên được tranh tài tại giải vô địch nghiệp dư Hoa Kỳ. Bắt đầu từ năm 1890, nội dung các môn điền kinh phối hợp xuất hiện nhiều hơn ở các giải điền kinh. Một cuộc thi điền kinh toàn diện khác đã được tổ chức tại Thế vận hội Mùa hè 1904. Nội dung mười môn phối hợp hiện đại được thi lần đầu tại Thế vận hội Stockholm năm 1912 và góp mặt ở các kì Olympic từ đến nay.

 Luật thi đấu 
Theo quy định của IAAF, một cuộc thi mười môn phối hợp phải có đủ mười nội dung (được nêu ở phần thể thức thi đấu). Nếu vận động viên nào không thể thi đấu một nội dung nào đó thì kết quả sẽ được ghi nhận là không hoàn thành (tức xếp sau các vận động viên đã hoàn thành, ngay cả khi các vận động viên đã hoàn thành có số điểm ít hơn) và không được ghi nhận kỉ lục (nếu có của từng bộ môn).

Bộ môn 10 môn phối hợp khác các nội dung khác ở phần tổ chức khi không có vòng loại mà các vận động viên được mặc định là thi đấu ở "chung kết". Do số vận động viên thường vượt quá số làn chạy hoặc lượt ném/nhảy (trung bình khoảng 30-40 một giải) nên thông thường sẽ được chia nhóm thi đấu (tuy nhiên thành tích vẫn tính chung).

Đối với từng nội dung thi đấu sẽ áp dụng theo luật của nội dung (ví dụ nội dung 100m trong phần mười môn phối hợp sẽ áp dụng các luật như nội dung 100m độc lập) với 3 khác biệt chính:

1) Đối với nội dụng chạy. mỗi lượt được 1 lần xuất phát lỗi, và chỉ sau lần lỗi trên bất kì vận động viên nào xuất phát lỗi mới bị loại. Luật này khác với các nội dụng chạy ngắn và trung độc lập, khi bất kỳ lần xuất phát lỗi nào đều sẽ bị loại.

2) Đối với nội dụng nhảy cao và nhảy sào, mỗi lần tăng độ cao sẽ là 3 cm và 10 cm (đồng nhất với các vận động viên) và lượt nhảy kết thúc bất cứ khi nào vận động viên trượt liên tiếp 3 lần. Luật này khác với ở nội dung độc lập khi độ cao được nâng tuỳ theo ban tổ chức và có lượt nhảy luân lưu nếu các vận động viên hoà

3) Đối với nội dung nhảy xa và ném, các vận động viên chỉ thực hiên 3 lần. Luật này khác với ở các nội dụng độc lập, khi các vẫn động viên có thành tích tốt thường được ném nhiều hơn 3 lần.

Bộ môn mười môn phối hợp phải được thi đấu trong 2 ngày và tối thiểu 30 phút nghỉ giữa hai nội dung. Điều này không được thay đổi, trừ trường hợp bất khả kháng.

Theo truyền thống, tất cả các vận động viên hoàn thành cuộc thi đều sẽ được vinh danh (thay vì chỉ những vận động viên đoạt huy chương như các môn khác).

Trường hợp có nhiều vận động viên hoà thì được xem là đồng hạng.

 Thể thức thi đấu 

 Nội dung của nam 
Phần lớn các cuộc thi mười môn phối hợp đều được thi đấu trong hai ngày và theo thứ tự nhất định. Thứ tự thi đấu như sau:
+Thứ tự các nội dung trong môn 10 môn phối hợp (nam)Thứ tựNgày 1Ngày 21Chạy 100 métChạy 110 mét vượt rào2Nhảy xaNém dĩa3Đẩy tạNhảy sào4Nhảy caoNém lao5Chạy 400 métChạy 1500 mét

 Nội dung của nữ 
Thông thường, ở các giải thi đấu, các vận động viên điền kinh phối hợp nữ thường thi đấu ở nội dung bảy môn phối hợp. Tuy vậy, cũng có các giải mười môn phối hợp nữ. Kỉ lục thế giời hiện tại là vận động viên người Litva Austra Skujytė với 8366 điểm. Thứ tự thi đấu tương tự như nội dung ở nam, trừ các môn nhảy và ném đổi chỗ trong hai ngày (để tránh trường hợp thiếu sân đấu, trong trường hợp hai nội dụng tổ chức cùng thời gian). Ngoài ra, ở các nội dung ném, vật ném đối với các vận động viên nữ nhẹ hơn (giống như ở các nội dụng ném trong môn điền kinh) và môn chạy vượt rào có cự ly 100 mét (giống tiêu chuẩn).
+Thứ tự các nội dung trong môn 10 môn phối hợp (nữ)Thứ tựNgày 1Ngày 21Chạy 100 métChạy 110 mét vượt rào2Ném dĩaNhảy xa3Nhảy sàoĐẩy tạ4Ném laoNhảy cao5Chạy 400 métChạy 1500 mét

 Một giờ 
Tương tự như ở trên, chỉ khác là môn thi đấu cuối cùng (chạy 1500 mét) phải bắt đầu trễ nhất 1 giờ sau khi bắt đầu môn đầu tiên (chạy 100 mét). Kỷ lục thế giới là vận động viên người Tiệp Robert Změlík với 7897 điểm.

 Theo nhóm tuổi 
Mười môn phối hợp cũng có những nội dung chỉ dành cho những những nhóm tuổi nhất định (như dưới 23 hay trên 60 tuổi). Có một số thay đổi (ví dụ như độ nặng vật ném hay cự ly chạy) nhằm phù hợp với nhóm tuổi.

 Mười môn phối hợp (phiên bản gấp đội)/ Hai mươi môn phối hợp 
Nội dung hai mươi môn phối hợp (icosathlon) bao gồm mười hai môn chạy, bốn môn ném, và bốn môn nhảy (bao gồm tất cả các nội dung tiêu chuẩn của điền kinh trong sân vận động). Nội dung này ít được thi đấu tại các giải, nhưng cũng có giải thế giới được tổ chức hàng năm. Ngoài mười môn như trên nội dung trên còn có các môn: chạy 200 mét vượt rào, chạy 400 mét vượt rào, chạy 3000 mét vượt chướng ngại vật, chạy 200 mét, chạy 800 mét, chạy 3000 mét, chạy 5000 mét, chạy 10000 mét, ném búa, và nhảy xa ba bước.

 Cách tính điểm 
+Bảng hệ số các môn trong nội dung 10 môn phối hợpBộ mônABC100 mét25,4347181,81Nhảy xa0,143542201,4Đẩy tạ51,391,51,05Nhảy cao0,8465751,42400 mét1,53775821,81110 mét vượt rào5,7435228,51,92Ném dĩa12,9141,1Nhảy sào0,27971001,35Ném lao10,1471,081500 mét0.037684801,85
Trong lịch sử từng có nhiều cách tính điểm khác nhau như theo thứ hạng, theo mốc thành tích, v.v.

Năm 2001, liên đoàn điền kinh thế giới (IAAF) cho ra mắt cách tính điểm mới, và hiện tại đang được áp dụng chính thức. Lưu ý là cách tính điểm của các môn chỉ áp dụng cho nội dung của nam. Đối với nội dung 7 môn và 10 môn phối hợp của nữ có cách tính điểm riêng. Về cơ bản, điểm được tính như sau:

Đối với các nội dụng chạy: INT(A(B — P)C)  (chạy càng nhanh càng ghi được nhiều điểm)
Đối với các nội dụng ném và nhảy: INT(A(P — B)C)  (ném càng xa hay nhảy càng cao càng ghi được nhiều điểm)
Trong đó: A, B, và C là các hệ số được xác định trước; P là thành tích của vận động viên (tính bằng giây đối với nội dụng chạy, mét đối với nội dụng ném, và xăng-ti mét đối với nội dụng nhảy. INT biểu thị rằng các số A,B,C, P sau khi tính xong sẽ được làm tròn xuống. Ví dụ số điểm 942,12 hay 942,99 sẽ đều được ghi nhận là 942.

Với cách tính trên, khi thành tích của vận động viên càng được nâng cao ở một nội dung sẽ được tích luỹ càng nhiều điểm ở nội dung đó. Ví dụ ở nội dung chạy 100 mét, nếu vận động viên chạy lần lượt trong 12, 11, và 10 giây sẽ ghi được lần lượt 651, 861, và 1096 điểm. Khoảng cách về điểm của việc chạy 10 giây và 11 giây lớn hơn 11 giây và 12 giây. Lí do có sự khác biệt này là vì khi thành tích của vận động viên càng cao, càng khó để nâng cao thêm thành tích. Do đó, khi một vận động viên có thành tích cao sẵn mà nâng được thêm thành tích cần được thưởng điểm xứng đáng hơn.
Hệ số của các môn như sau:  

+
Số điểm giành được của các nội dung dựa trên thành tíchNội dung1000 điểm900 điểm800 điểm700 điểmĐơn vị đo100 mét10,395               10,82711,27811,756GiâyNhảy xa7,76                     7,366,946,51MétĐẩy tạ18,416,7915,1613,53MétNhảy cao220210199188Xăng-ti mét400 m46,1748,1950,3252,58Giây110 mét vượt rào13,814,5915,41916,29GiâyNém dĩa56,1751,446,5941,72MétNhảy sào528496463429Xăng-ti métNém lao77,1970,6764,0957,45Mét1500 mét233,79 (3:53.79 )247,42 (4:07.02)261,77 (4:21.77)276,96 (4:36.96)Giây (Phút:giây)

 Các kỉ lục 
Kỉ lục chính thức hiên nay thuộc về vận động vien Kevin Mayer người Pháp với 9126 điểm, thiết lập tại giải Decastar năm 2018 tại Talence, Pháp. Thành tích như sau
100m (có gió)Nhảy xa (có gió)Ném tạNhảy cao400m110m vượt rào (có gió)Ném dĩaNhảy sàoNém lao1500m10.55 giây (+0.3 m/s)7.80 m (+1.2 m/s)16.00 m2.05 m48.42 giây13.75 giây (-1.1 m/s)50.54 m5.45 m71.90 m4:36.11

Trước kỉ lục của Kevin là kỉ lục 9045 điểm của vận động viên người Mỹ Ashton Eaton.
100m (có gió)Nhảy xa (có gió)Ném tạNhảy cao400m110m vượt rào (có gió)Ném dĩaNhảy sàoNém lao1500m10.23 giây (-0.4 m/s)7.88 m (+0.0 m/s)14.52 m2.01 m45.00 giây13.69 giây (-0.2 m/s)43.34 m5.20 m63.63 m4:17.52

Kỉ lụcĐiểmVận động vienNămThế giới9,126 Kevin Mayer2018Thế giới (trẻ)8,397 Torsten Voss1982Continental recordsChâu Phi8,521Larbi Bourrada2016Châu Á8,725 Dmitriy Karpov2004Châu Âu9,126 Kevin Mayer2018Châu Âu(không phải 
thế giới)9,026 Roman Šebrle2001Bắc Mỹ9,045 Ashton Eaton2015Châu Đại dương8,490 Jagan Hames1998Nam Mỹ8,393 Carlos Chinin2013

 Các nhà vô địch 
Bộ môn mười môn phối hợp có 3 giải danh giá nhất (theo thứ tự từ cao đến thấp) là Thế vận hội mùa hè, Giải vô địch điền kinh thế giới, và loạt giải IAAF Combined Challenge.

Sau đây là danh sách các vận động viên dành huy chương của các giải

 Thế vận hội 
Bài chính: Các môn phối hợp tại Thế vận hội mùa hè
Kì thế vận hộiVàngBạcĐồng1912 Stockholm Jim Thorpe 
Charles Lomberg 
Gösta Holmér (1)
Hugo Wieslander1920 Antwerp 
Helge Løvland 
Brutus Hamilton 
Bertil Ohlson1924 Paris 
Harold OsbornEmerson Norton 
Aleksander Klumberg1928 Amsterdam 
Paavo Yrjölä 
Akilles Järvinen 
Ken Doherty1932 Los Angeles 
Jim Bausch 
Akilles Järvinen 
Wolrad Eberle1936 Berlin 
Glenn Morris 
Bob Clark 
Jack Parker1948 Luân Đôn 
Bob Mathias 
Ignace Heinrich 
Floyd Simmons1952 Helsinki 
Bob Mathias 
Milt Campbell 
Floyd Simmons1956 Melbourne 
Milt Campbell 
Rafer Johnson 
Vasili Kuznetsov1960 Rome 
Rafer JohnsonYang Chuan-kwang 
Vasili Kuznetsov1964 Tokyo 
Willi Holdorf (2) 
Rein Aun 
Hans-Joachim Walde (2)1968 Thành phố Mexico 
Bill Toomey 
Hans-Joachim Walde 
Kurt Bendlin1972 Munich 
Mykola Avilov 
Leonid Lytvynenko 
Ryszard Katus1976 Montreal 
Bruce Jenner 
Guido Kratschmer 
Mykola Avilov1980 Moskva 
Daley Thompson (3) 
Yuriy KutsenkoSergei Zhelanov1984 Los Angeles 
Daley Thompson 
Jürgen Hingsen 
Siegfried Wentz1988 Seoul 
Christian Schenk 
Torsten Voss 
Dave Steen1992 BarcelonaRobert ZmělíkAntonio Peñalver 
Dave Johnson1996 Atlanta 
Dan O'Brien 
Frank BusemannTomáš Dvořák2000 Sydney 
Erki NoolRoman Šebrle 
Chris Huffins2004 AthensRoman ŠebrleBryan ClayDmitriy Karpov2008 Bắc Kinh 
Bryan ClayAndrei KrauchankaLeonel Suárez2012 Luân Đôn 
Ashton Eaton 
Trey HardeeLeonel Suárez2016 Rio De Janeiro 
Ashton Eaton 
Kevin MayerDamian Warner2020 Tokyo
Chú thích:

1) Jim Thrope là người chiến thắng vào năm 1912. Tuy vậy, do IOC cho rằng ông vi phạm quy định về việc chơi thể thao chuyên nghiệp (ông là cầu thủ bóng chày bán chuyên) vào thời đó nên ông bị tước huy chương sau đó 1 năm. Vào năm 1982, IOC đảo ngược quyết định (do bằng chứng không hợp lệ) và truy tặng lại huy chương cho Jim Thrope. Do đó, có 2 nhà vô địch vào năm 1912.

2) Hai vận động viên Willi Holdorf và Hans-Joachim Walde thi đấu cho đội Đức Thống nhất. Mặc dù nước Đức bị chia cắt từ năm 1949, nhưng cho tới năm 1968 thì nước Đức vẫn cử đội chung. Sau năm 1968 đến khi Đông Đức tan rã thì 2 nước Đức cử đội riêng (Tây Đức và Đông Đức).

3) Do khối các nước phương Tây tẩy chay Olympics 1980 tại Moskva nên Daley Thompson (và một số vận động viên từ các nước tham gia tẩy chay nhưng không cấm vận dộng viên tham dự) thi đấu dưới lá cờ Olympics.

 Vô địch thế giới 
Kì cúp thế giớiVàngBạcĐồng1983 Helsinki 
Daley Thompson    
Jürgen Hingsen 
Siegfried Wentz1987 Rome 
Torsten Voss 
Siegfried WentzPavel Tarnavetskiy1991 TokyoDan O'BrienMike Smith 
Christian Schenk1993 StuttgartDan O'BrienEduard Hämäläinen 
Paul Meier1995 GothenburgDan O'BrienEduard HämäläinenMike Smith1997 AthensTomáš DvořákEduard Hämäläinen (4) 
Frank Busemann1999 SevilleTomáš Dvořák 
Dean MaceyChris Huffins2001 EdmontonTomáš DvořákErki Nool 
Dean Macey2003 Saint-Denis    Tom PappasRoman ŠebrleDmitriy Karpov2005 Helsinki 
Bryan ClayRoman ŠebrleAttila Zsivoczky2007 OsakaRoman ŠebrleMaurice SmithDmitriy Karpov2009 Berlin 
Trey HardeeLeonel SuárezAleksandr Pogorelov2011 Daegu 
Trey Hardee 
Ashton EatonLeonel Suárez2013 Moskva 
Ashton Eaton 
Michael SchraderDamian Warner2015 Bắc KinhAshton EatonDamian Warner 
Rico Freimuth2017 Luân Đôn 
Kevin Mayer 
Rico FreimuthKai Kazmirek2019 Doha 
Niklas KaulMaicel UiboDamian Warner2021 Eugene
Chú thích:

4) Eduard Hämäläinen đổi sang quốc tịch Phần Lan năm 1996

 IAAF Combined Challenge 
IAAF Combiend Challenge là tập hợp của các giải Mười môn phối hợp nhỏ hơn. Các vận động viên sẽ tham gia các giải và lấy ba giải có thành tích xuất sắc nhất cộng lại. Điểm số trong bảng là tổng của ba giải tốt nhất của các vận động viên.
Mùa giảiVàngBạcĐồng1998Erki Nool25967Jón Arnar Magnússon25708Roman Šebrle256041999Tomáš Dvořák26476Roman Šebrle25184Chris Huffins250672000Erki Nool26089Tomáš Dvořák26018Roman Šebrle255912001Tomáš Dvořák25943Erki Nool25839Lev Lobodin250442002Roman Šebrle26301Tom Pappas25506Lev Lobodin251792003Tom Pappas26119Roman Šebrle26047Laurent Hernu24242004Roman Šebrle25952 
Bryan Clay25602Dmitriy Karpov253362005Roman Šebrle25381 
Bryan Clay25199Attila Zsivoczky251852006Dmitriy Karpov25145Roman Šebrle25029Attila Zsivoczky249502007Roman Šebrle25261Maurice Smith25220Aleksey Drozdov249722008Andrei Krauchanka25448Leonel Suárez25344Aleksandr Pogorelov248042009 
Trey Hardee25567Yordanis García25231Oleksiy Kasyanov250562010Romain Barras25063Leonel Suárez24857Jake Arnold246272011Leonel Suárez25172Eelco Sintnicolaas24772Mikk Pahapill247462012Hans Van Alphen25259Pascal Behrenbruch25117Oleksiy Kasyanov248222013Andrei Krauchanka25084Damian Warner24980Pascal Behrenbruch247682014 
Rico Freimuth24981Eelco Sintnicolaas24795Yordanis García244232015Ilya Shkurenyov25259Michael Schrader25252Damian Warner252472016Kai Kazmirek25221Jeremy Taiwo24928Adam Helcelet244982017 
Rico Freimuth25592Damian Warner25152Kai Kazmirek249862018Arthur Abele25222Pieter Braun24412Martin Roe243762019Damian Warner25753Maicel Uibo25138Pierce LePage250592020

Tham khảo

Thể loại:Decathlon
Thể loại:Nội dung điền kinh phối hợp
Thể loại:Môn thể thao sức bền
Thể loại:Nội dung môn điền kinh
Thể loại:Môn thể thao cá nhân
Thể loại:Điền kinh nam
Thể loại:Nội dung điền kinh Thế vận hội Mùa hè