Ngô Thị Chính

Tuệ Khiết Hiền phi Ngô Thị Chính (được đọc trại thành Chánh) (chữ Hán: 慧潔賢妃吳氏政; 1792 – 1843), còn có húy là Kiều, phong hiệu Nhất giai Hiền phi (一階賢妃), là một cung phi rất được sủng ái của hoàng đế Minh Mạng nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

 Tiểu sử 
Nhất Giai Hiền Phi Ngô Thị Chính là con gái của ông Ngô Văn Sở, nguyên quán ở huyện Đăng Xương, phủ Thừa Thiên, sau chuyển vào nam sinh sống ở làng Thuận Nghĩa, Gia Định.Đại Nam liệt truyện, tập 2, quyển 25: Truyện các quan – phần Ngô Văn Sở Ông Sở nguyên là tướng của nhà Tây Sơn, sau theo về với chúa Nguyễn Ánh. Dưới triều Tây Sơn cũng có một danh tướng là Đại tư mã Ngô Văn Sở, nhưng ông này không phải là cha của bà Hiền Phi.

Năm 1799, ông Sở theo giúp Võ Tánh thủ thành Bình Định. Nguyễn Ánh diệt được Tây Sơn, lên ngôi lấy hiệu Gia Long, ông Sở được phong Chưởng Cơ làm Quản Đạo ở trấn Thanh Hóa Ngoại (tỉnh Ninh Bình sau này). Sau này, do phạm tội mà ông Sở bị cách chức rồi mất. Vợ của ông là bà Nguyễn Thị Đích, sinh được một con gái và hai con trai: bà Hiền phi là con gái đầu lòng, hai người em trai tên Thắng và Thọ.

Bà Chính được chọn vào hầu hoàng đế Minh Mạng khi ông còn là Thái tử nơi tiềm để. Năm 1820, vua Minh Mạng đăng cơ, phong cho bà làm Cung tần. Do lúc này, chánh thất Hồ Thị Hoa (mẹ của vua Thiệu Trị) đã mất nên bà Chính là người đứng đầu hậu cung khi đó. Sau đó, bà được phong làm Hiền tần (賢嬪) thuộc hàng Tam giai. Trên bậc Tân còn có các bậc Tam phi và Tam tu, nhưng bậc Tam phi để trống, còn bậc Tam tu có Tu nghi Phạm thị đã qua đời được truy phong, nên Hiền tần Ngô thị là người có địa vị cao nhất trong hậu cung. Ngay cả bà Hồ Thị Hoa - mẹ đẻ Hoàng trưởng tử Miên Tông (tức vua Thiệu Trị sau này) cũng chỉ được truy tặng làm Chiêu nghi, xếp dưới cả Cửu tần.

Đến năm 1836, cấp bậc hậu cung được cải tổ, Hiền tần Ngô thị được tấn phong làm Hiền phi (賢妃) ở hàng Nhất giai, vẫn đứng đầu hậu cung. Chiêu nghi Hồ thị được tấn tặng làm Nhất giai Thần phi, tuy cùng hàng Nhất giai nhưng vẫn xếp dưới Hiền phi. Theo Hội điển, nghi lễ sắc phong của Hiền phi khác hẳn các cung giai khác, có hẳn Chánh phó sứ và tiến hành lễ ở ngay trong cung của bà, khác hẳn các cung tần khác phải làm lễ ở cung Khôn Thái. Từ đó có thể thấy địa vị vượt trội của Hiền phi trong nội đình. Nghi lễ được tả như sauHội điển, tập 6, tr 165

Bài sách phong Hiền phi năm đó có đoạn:

{{Cquote|Đoái tưởng Hiền tân họ Ngô, con dòng của giống, xứng trang nghi phạm trong lục cung! Ngươi theo trẫm từ lúc tiềm để đến bây giờ hơn 30 năm khi phong tiêu, khi viện quế, khi gối phụng, khi màn loan, đỡ tráp nâng khăn, đoan trang nét ngọc, thức khuya dậy sớm, chầu chực ven màn. Càng sùng quyến chừng nào lại càng khiêm thuận chừng nấy. Vậy nên, lệ ban gia mới định, liền chiếu luật gia phong.”}}

Năm 1822, Minh Mạng hạ chiếu phục chức Chưởng cơ cho ông Sở cha bà, và cho Thắng em bà giữ chức Cai đội. Dân gian nói rằng, bà Hiền phi thường sinh sự với các bà khác vì cậy được vua yêu, khiến Minh Mạng nhiều khi lâm vào cảnh khó xử. Tuy đã hơn 40, nhưng Hiền phi vẫn hạ sinh được cho hoàng đế Minh Mạng thêm một hoàng tử là Miên Uyển, chứng tỏ bà vẫn rất được hoàng đế quý mến dù đã có tuổi.

Tương truyền, bà Hiền phi thường nói những người thân cận rằng, dù hoàng đế có yêu bà cỡ nào thì khi chết cũng chỉ có hai bàn tay không. Hoàng đế biết vậy nên khi bà mất đã thân hành đến chỗ bà nằm mà đặt vào tay 2 nén vàng, để khỏi ra đi với hai bàn tay không. Tuy nhiên, điều này lại mâu thuẫn với thế phả họ Nguyễn Phúc, vì Hiền phi Ngô thị được ghi lại là mất vào năm 1843, sau hoàng đế Minh Mạng 2 năm.Tôn Thất Bình, sđd, tr.12

Năm Thiệu Trị thứ 3 (1843), tiên triều Hiền phi Ngô thị qua đời, hưởng thọ 52 tuổi, thụy là Tuệ Khiết (慧艷). Hoàng đế nghỉ chầu 3 ngày, sai quan lo liệu việc tang, cấp thêm cho 3000 quan tiền. Đền thờ của Hiền phi được dựng ở xã Phú Xuân, tẩm mộ táng tại thôn Châu Chữ (nay thuộc xã Thủy Bằng, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên – Huế).Nguyễn Phúc tộc thế phả, sđd, tr.243 Chuẩn cho con trai bà là Phú Bình công Miên Áo trong 100 ngày tang hễ gặp có chương sớ của Tôn nhân phủ dâng tâu, đều cho miễn đứng tên đề.

 Hậu duệ 
Bà Hiền phi Ngô Thị Chính đã sinh cho hoàng đế Minh Mạng được 5 hoàng nam và 4 hoàng nữ, trong đó có sáu người sống qua tuổi trưởng thành:

 Nguyễn Phúc Chính (26 tháng 8 năm 1807 – 1808), hoàng tử thứ 2, mất sớm.
 Vĩnh Tường Quận vương Nguyễn Phúc Miên Hoành (12 tháng 7 năm 1811 – 23 tháng 11 năm 1835), hoàng tử thứ 5.
 An Tĩnh Công chúa Nguyễn Phúc Ngọc Tông (17 tháng 7 năm 1812 – 3 tháng 4 năm 1824), hoàng nữ trưởng, mất sớm.
 An Phú Công chúa Nguyễn Phúc Khuê Gia (12 tháng 8 năm 1813 – 28 tháng 4 năm 1865), hoàng nữ thứ 2. Lấy Nguyễn Văn Túc.
 Lộc Thành Công chúa Nguyễn Phúc Uyển Diễm (1815 – 29 tháng 8 năm 1836), hoàng nữ thứ 3. Lấy Võ Văn Mỹ.
 Phú Bình Quận vương Nguyễn Phúc Miên Áo (4 tháng 1 năm 1817 – 1 tháng 2 năm 1865), hoàng tử thứ 6.
 Hòa Quốc công Nguyễn Phúc Miên Quân (31 tháng 8 năm 1828 – 17 tháng 8 năm 1863), hoàng tử thứ 40.
 Nguyễn Phúc Thụy Thục (1829 – 12 tháng 6 năm 1835), hoàng nữ thứ 32.
 Quảng Hóa Quận công Nguyễn Phúc Miên Uyển (12 tháng 2 năm 1833 – 30 tháng 11 năm 1893), hoàng tử thứ 60.

 Trong văn hóa đại chúng 
NămTác PhẩmDiễn ViênNhân Vật2020 《Phượng khấu》 NSƯT Minh Trang  Ngô Ngọc Kiều

 Tham khảo 
 Tôn Thất Bình (1993), Đời sống cung đình triều Nguyễn, Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), Nguyễn Phúc Tộc thế phả , Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam liệt truyện Chính biên, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Giáo dụcc
 Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam thực lục Chính biên, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Giáo dục
 Quốc sử quán triều Nguyễn (1993), Khâm định Đại Nam Hội điển sự lệ, tập 6'', Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa

 Xem thêm 
 Gia đình Minh Mạng

 Chú thích 

Thể loại:Sinh năm 1792
Thể loại:Mất năm 1843
Thể loại:Người Thừa Thiên – Huế
Thể loại:Phi tần Minh Mạng