Hệ thống ba vực

VirusSinh vật tế bào
 Vực Cổ khuẩn
 Vực Vi khuẩn
 Vực Sinh vật nhân thực 
 Giới Nấm
 Giới Sinh vật nguyên sinh
 Giới Thực vật
 Giới Động vật
Hệ thống ba vực (tiếng Anh: Three-domain system) là phân loại của hình thức mạng sống tế bào do nhà vi sinh vật học và nhà vật lí học sinh vật quốc tịch Hoa Kỳ Carl Woese đề xuất vào năm 1977, lấy sinh vật nhân sơ rồi chia ra thành hai loại lớn, tên gọi ban đầu là vi khuẩn (Eubacteria) và vi khuẩn cổ (Archaebacteria). Woese căn cứ vào sự khác biệt về trình tự RNA ribosome 16S, cho biết là hai loại sinh vật này và sinh vật nhân thực cùng nhau tách ra một tổ tiên chung do một cơ chế di truyền nguyên thủy có sẵn, rồi biến hoá mà ra, do đó lấy ba sự vật đó mỗi sự vật bố trí làm một vực (domain), coi là hệ thống phân loại cao hơn giới một cấp, đồng thời đặt tên không giống nhau là vực Vi khuẩn (Bacteria), vực Cổ khuẩn (Archaea) và vực Sinh vật nhân thực (Eukarya). Woese ban đầu sử dụng thuật ngữ giới để chỉ ba nhóm tách biệt phát sinh chủng loại chủ yếu, đồng thời luật đặt tên này được sử dụng rộng khắp một mạch đến khi thuật ngữ vực được lựa chọn dùng vào năm 1990.

Tuy nhiên, biểu đồ hình cây RNA ribosome có khả năng xếp đặt vị trí lộn xộn, không đúng đối với quần xã sinh vật biến hoá quá nhanh (ví dụ như vi bào tử trùng). Có người cho biết là gốc rễ của sinh vật cần phải ở bên trong vi khuẩn thật, rất nhiều quần xã vi khuẩn thật sinh sản phân nhánh ra trước vi khuẩn cổ, rất muộn thì vi khuẩn cổ và sinh vật nhân thật mới chia ra hai bên hỗ tương.

 Giới thiệu giản lược 
phải|nhỏ|290x290px|Cây phát sinh hệ thống, căn cứ vào sự xếp đặt theo thứ tự RNA ribôxôm 16S, đã hiển thị ba nhánh phân biệt rất rõ rệt là vi khuẩn, cổ khuẩn và sinh vật nhân thật.
Ông Woese căn cứ vào sự khác biệt về trình tự RNA ribôxôm 16S, cho biết là hai nhóm sinh vật này, vi khuẩn thật (Eubacteria) và vi khuẩn cổ (Archaebacteria), và sinh vật nhân thực cùng nhau tách ra từ một tổ tiên chung do một cơ chế di truyền nguyên thủy có sẵn, rồi tiến hoá mà ra, do đó lấy ba nhóm đó mỗi sự vật tính toán chia làm một loại, coi là hệ thống phân loại cao hơn giới, gọi là vực (domain) hoặc siêu giới (superkingdom). Năm 1990, Carl Woese tránh khỏi sự vật vi khuẩn cổ cũng coi là một loại của vi khuẩn, nên ông lấy ba vực ấy thay đổi tên gọi của ba vực này hiện tại là vực Vi khuẩn (Bacteria), vực Cổ sinh khuẩn (Archaea) và vực Sinh vật nhân thực (Eukarya).

Tuy nhiên, đồ biểu hình cây RNA ribôxôm có khả năng xếp đặt vị trí lộn xộn, không đúng đối với quần xã sinh vật biến hoá quá nhanh (ví dụ như vi bào tử trùng). Có người cho biết là gốc rễ của sinh vật cần phải ở bên trong vi khuẩn thật, rất nhiều quần xã vi khuẩn thật sinh sản phân nhánh ra trước vi khuẩn cổ, rất muộn thì vi khuẩn cổ và sinh vật nhân thực mới chia ra hai bên hỗ tương.

 Nội dung chi tiếtMichael Madigan, John Martinko: Brock Biology of Microorganisms (11th Edition). Prentice Hall, 11th Edition. ISBN 978-0-13-144329-7  
+So sánh đặc trưng ba vựcĐặc trưngVực Vi khuẩnBacteriaVực Cổ khuẩnArchaeaVực Sinh vật nhân thậtEukaryaHình thái và di truyềnKết cấu tế bào nhân nguyên thủyĐúngĐúngKhông đúngDNA hình dạng vòng cộng hoá trị khép kínĐúngĐúngKhông đúngTổ chức histoneKhông cóCóCóMàng bao trùm nhân của vỏ túi bào tửKhông cóKhông cóCóTường vách tế bàoChứa chất axít của tế bàoKhông chứa chất axít của tế bàoKhông chứa chất axít của tế bàoChất membrane lipidChuỗi liên tiếp liên kết esteChuỗi liên tiếp liên kết eteChuỗi liên tiếp liên kết esteKích cỡ ribôxôm70S70S80SChỗ bắt đầu RNA vận chuyểnFormylmethionineMethioninMethioninCó intron trong đa số genKhông đúngKhông đúngĐúngOperonCóCóKhông cóRNA thông tin chất thêm mũ và đuôi poly AKhông có (một bộ phận có đuôi poly A, nhưng mà tác dụng không giống nhau với vực Sinh vật nhân thật)Không cóCóPlasmidCóCóÍt, hiếm cóRibôxôm mẫn cảm với độc tố bạch hầuKhông đúngĐúngĐúngRNA polymerase1 cái (4 chuỗi polypeptid)Vài cái (mỗi 8 đến 12 chuỗi polypeptid)3 cái (mỗi 12 đến 14 chuỗi polypeptid)Cần phải có nhân tố phiên mãKhông đúngĐúngĐúngKết cấu cái gen khởi độngTrình tự -10 và -35Hộp TATAHộp TATASinh líTác dụng sản mêtanKhông cóCóKhông cóTác dụng nitrat hoáCóKhông cóKhông cóKhử nitơCóCóKhông cóCố định nitơCóCóKhông cóTác dụng quang hợp căn cứ vào diệp lục tốCóKhông cóCó (ở trong thể diệp lục)Chuyển đổi luân phiên năng lượng căn cứ vào chất RhodopsinCóCóKhông cóDinh dưỡng vô cơ hoá năng (Fe, S, H2)CóCóKhông cóBọt khíCóCóKhông cóPoly(beta-hydroxy-alkanoic acid) coi là hạt hột tích trữ cácbônCóCóKhông cóSinh trưởng ở 80℃ trở lênCóCóKhông có

 Xem thêm 

 Giới sinh vật nhân nguyên thủy
 Cây phát sinh hệ thống
 Phân loại sinh vật
 Phân loại học sinh vật
 Học thuyết nội cộng sinh
 Giới (sinh vật) (Kingdom)

Tham khảo

Thể loại:Sinh học
Thể loại:Phân loại sinh học
Thể loại:Hệ thống phân loại học cấp cao
Thể loại:Tranh cãi sinh học