Cố Luân Hòa Tĩnh Công chúa

Cố Luân Hòa Tĩnh công chúa (chữ Hán: 固伦和静公主; 10 tháng 8 năm 1756 - 9 tháng 2 năm 1775), Công chúa nhà Thanh, là Hoàng nữ thứ 7 của Thanh Cao Tông Càn Long Đế trong lịch sử Trung Quốc.

 Tiểu sử 
 Tuổi nhỏ đính hôn 
Công chúa sinh ngày 15 tháng 7 (âm lịch) năm Càn Long thứ 21, mẹ là Hiếu Nghi Thuần Hoàng hậu  Ngụy Giai thị. Công chúa là con gái đầu lòng và lớn nhất của Ngụy Giai thị, bà là chị ruột của Hoàng tử thứ 15 Vĩnh Diễm, tức Thanh Nhân Tông Gia Khánh Đế.

Trước khi Công chúa sinh vài tháng, quân Thanh chinh phạt Hãn quốc Chuẩn Cát Nhĩ, phát sinh Loạn Thanh Cổn Tạp Bốc. Trát Tát Khắc Thân vương Thành Cổn Trát Bố (成衮扎布) vâng mệnh bình định. Liền trong năm đó, Càn Long Đế quyết định cùng vị Trát Tát Khắc Thân vương này kết thông gia, đem con gái thứ 7 của mình gả cho con trai của Thành Cổn Trát Bố là Lạp Vượng Đa Nhĩ Tể (拉旺多尔济). Dòng dõi của Ngạch phò tương lai, là hậu duệ của Sách Lăng (策棱), thuộc bộ tộc Tái Âm Nặc Nhan (赛音诺颜), một trong Tứ đại bộ tộc của Khách Nhĩ Khách Mông Cổ, hậu duệ trực hệ 11 đời của Thành Cát Tư Hãn. Vốn Sách Lăng có nguyên phối chính thất, là Cố Luân Thuần Khác Công chúa, con gái thứ 10 của Khang Hi Đế. Thành Cổn Trát Bố chính là trưởng tử của Sách Lăng và Thuần Khác Công chúa. 

Theo "Ngọc điệp" ghi lại, tháng 9 năm Càn Long thứ 21, Công chúa đã được chỉ hôn. Từ hôn ước này có thể nhìn ra Càn Long Đế muốn lấy lòng Thành Cổn Trát Bố để ổn định thế cục ở Mạc Bắc. Tâm ý này của Càn Long được thổ lộ rõ ràng qua chỉ dụ:
"(Càn Long năm thứ 21, tháng 9 ngày Bính Tí): Dụ Quân Cơ đại thần, Khách Nhĩ Khách lời đồn hoành hành, tuỳ tiện làm bậy. Thành Cổn Trát Bố nghe được liền điều binh ngăn chặn, trẫm đã phong y làm tướng quân. Em trai y là Xa Bố Đăng Trát Bố mấy năm nay ở quân doanh cũng rất có cố gắng, trẫm cũng đã phong làm quận vương. Anh em bọn họ vốn là con trai của Ngạch phò, nghĩ cũng là người thân cũ, nay y (Thành Cổn Trát Bố) lập công khiến trẫm rất phấn chấn, trẫm có hai Công chúa nhỏ (Lục Công chúa của Hãn tần và Thất Công chúa của Lệnh phi), y cũng có con trai hai ba tuổi, vậy chỉ hôn làm Ngạch phò,Ngạch phò (), tương đương Phò mã, tức chồng của Công chúa. khi nào vào kinh, sẽ đưa vào phủ đệ nuôi dưỡng, cho làm quen từ khi còn nhỏ."Nguyên văn chữ Hán (Thanh Cao Tông thực lục): (乾隆二十一年九月丙子）：谕军机大臣等，喀尔喀惑于谣言，妄行传播。成衮扎布闻言即调兵前往扶绥，朕授伊为将军。伊弟车布登扎布，数年以来在军营颇为出力，朕亦封为郡王。伊兄弟二人系额驸之子（注：二人的父亲策凌为康熙第十女纯悫公主之夫），谊属旧姻，今伊等办事奋勉可嘉，朕有小公主二人（注：即忻嫔的六格格和令妃的七格格），伊兄弟有二三岁子嗣，即指为额驸，俟可送入内地之时，即行送来种痘抚养，其幼子现在几岁，著一并奏闻."

 Đến tuổi thành hôn 
Năm Càn Long thứ 35 (1770), tháng giêng, Thất Công chúa được phong làm Cố Luân Hoà Tĩnh Công chúa (固伦和静公主), Hoà Tĩnh còn đặc biệt được phong làm [Cố Luân công chúa; 固伦公主] - đây là danh hiệu của Hoàng đích nữ do Hoàng hậu sinh ra, mặc dù sinh mẫu của Thất công chúa là Ngụy thị khi ấy đang ở tước vị Hoàng Quý phi, trở thành công chúa đầu tiên do phi tần sinh ra của Thanh triều nhận được phong hiệu này trước ngày xuất giá. Theo tài liệu Mãn văn bộ Lễ dâng lên, tiến hành "Phong Ngạch phò của Thất Công chúa làm Cố Luân Ngạch phò".

Tháng 7 năm đó, Cố Luân Hòa Tĩnh công chúa xuất giá, bộ Lễ tấu rằng Hoà Tĩnh Công chúa khi đính hôn (Sơ định lễ; 初定礼) thì diên yến dự kiến dùng rượu 90 bình, đó là chiếu theo lệ của Cố Luân Hòa Kính Công chúa.Nguyên văn chữ Hán: 光禄寺则例: 乾隆十二年和敬固伦公主初定礼暨成婚宴。皇帝御殿设席七十，羊六十三、酒七十瓶。皇太后均未与宴。皇后宫设二十，羊十八、酒二十瓶。光禄寺则例: 十五年和婉和硕公主初定礼。皇帝御殿设席六十，羊六十三、酒七十瓶。皇太后宫席三十，羊十八、酒二十瓶。十六年和婉和硕公主成婚在和亲王府筵席。Quy định lễ thành hôn của Hòa Thạc công chúa, năm Ung Chính thứ 4, là 90 bình rượu: 光禄寺则例卷1~卷20, trang 502 Lúc này, theo nghị lệ đời Càn Long thứ 25 (1760), thì Cố Luân công chúa sẽ diên yến 2 lần, một là Sơ định lễ, một là Thành hôn lễ; còn Hòa Thạc công chúa chỉ diên yến 1 lần là Sơ định lễ. Tuy nhiên, Càn Long Đế tại Sơ định lễ của Hòa Tĩnh công chúa vì thấy ["Số lượng quá nhiều"] nên ra chỉ cắt giảm số rượu đãi, chỉ diên yến Sơ định lễ là 35 bình rượu, giảm đi so với Sơ định lễ của Hòa Kính công chúa.Nguyên Hòa Kính công chúa là Sơ định lễ kị Thành hôn yến (初定礼暨成婚宴), trong đó chữ [Kị; 暨] ở giữa, mang nghĩa "Lễ đính hôn như Lễ thành hôn đều dùng...", tức là cả 2 lễ riêng này của Hòa Kính công chúa đều là 90 bình rượu đãi. Như vậy xem ra Hòa Tĩnh công chúa là giảm đi 1 nửa của Hòa Kính công chúa, không chỉ riêng Sơ định lễ, mà còn Thành hôn lễ.Xem tư liệu tại: 光禄寺则例卷1~卷20, trang 505 Bên cạnh đó, theo lệ thì tại cung của Thái hậu sẽ đãi 20 bình, nhưng cuối cùng giảm đi chỉ đãi 10 bình, là tổng 45 bình rượu.Nguyên văn chữ Hán: 光禄寺则例: 三十五年礼部奏和静固伦公主初定礼筵宴，用酒九十瓶。奉旨：酒数过多，酌量裁减。议准保和殿筵宴用酒三十五瓶，皇太后宫筵宴用酒十瓶。 Công chúa phủ đệ không tính khuôn viên có 200 phòng. Bên cạnh đó vào những dịp đi xa cần dùng Nghi trượng.

Năm Càn Long thứ 40 (1775), ngày 10 tháng 1 (âm lịch), Cố Luân Hòa Tĩnh Công chúa qua đời, khi gần 20 tuổi. Lễ nghi an táng của Công chúa, tiêu tốn 1 vạn 4300 lượng.《奏请和敬固伦公主薨逝宜照从前和静公主薨逝之例办理事》《奏销修缮和静公主园寝银两》：先经奴才等遵旨勘估，建造和静公主园寝工程约估工料银一万四千三百十一两五钱九分，在于公主府预备修理园寝银一万两，并工部照例给发银五千两，共银一万五千两内动用办理 Khu mộ phần của Hòa Tĩnh Công chúa nay thuộc khu vực Triều Dương, Bắc Kinh. 

Năm Gia Khánh thứ 21 (1816), Ngạch phò Lạp Vượng Đa Nhĩ Tể chết bệnh, được hợp táng cùng Công chúa.

 Quan hệ với Dự phi 

Sách Thanh Cao Tông thực lục ghi nhận: "Tháng 12 năm Càn Long thứ 38. Dụ, ngày 20 tháng này. Dự phi hoăng thệ. Nghỉ triều 3 ngày. Phái Hoàng bát tử (Vĩnh Tuyền), Hoàng thập nhị tử (Vĩnh Cơ), Thất Công chúa (Hòa Tĩnh) và Thất Ngạch phò Lạp Vượng Đa Nhĩ Tế mặc tang phục.".Nguyên văn chữ Hán:  乾隆三十八年十二月。谕、本月二十日。豫妃薨逝。着辍朝三日。派皇八子、皇十二子、七公主、及七额驸拉旺多尔济穿孝。

Bên cạnh đó, ký dụ của Càn Long gửi Nội vụ Phủ Tổng quản Mại Lạp Tốn: "Ngày 15 tháng 9 năm Càn Long thứ 38. Phụng thượng dụ: Nay Dự phi bệnh, trước tiên hộ tống hồi kinh. Ngoàn ra lưu ý với Mại Lạp Tốn, mau báo cho Thất Công chúa biết.".Nguyên văn chữ Hán: 乾隆三十八年九月十五日-奉上谕：今豫妃病，先已挨站送京。将此著寄信迈拉逊，即行禀报七公主。 Sau đó khi Dự phi về kinh có ở trong phủ đệ của Thất Công chúa một thời gian.

Trong văn hóa đại chúng
NămPhim ảnhDiễn viênNhân vật2018Như Ý truyện Kim Tử KỳCảnh Ngoạn2019Diên Hi công lược: Cành vàng lá ngọcVương Hạc NhuậnChiêu Hoa

 Xem thêm 
 Hiếu Nghi Thuần Hoàng hậu
 Hòa Thạc Hòa Khác công chúa
 Cố Luân Hòa Kính công chúa

Chú thích

 Tham khảo 
 Thanh sử cảo
 Thanh Cao Tông thực lục

Hòa Tĩnh