Tích (toán học)

Trong toán học, tích toán học là kết quả của phép nhân, hoặc là một biểu thức nhận diện các nhân tố được nhân. Ví dụ: 6 tích của 2 và 3 (kết quả của phép nhân), còn  là tích của  và  (chỉ ra 2 nhân tố nên được nhân với nhân).

Thứ tự mà số thực hoặc số phức được nhân không ảnh hưởng đến kết quả nhân; tính chất này gọi là tính giao hoán. Với nhân tử là ma trận toán học hoặc thành viên thuộc các số đại số kết hợp khác, tích toán học thường phụ thuộc vào thứ tự của nhân tử. Ví dụ, phép nhân ma trận và phép nhân trong các đại số khác nói chung là không giao hoán.

Có rất nhiều loại tích khác nhau trong toán học: ngoài việc là phép nhân giữa các số, đa thức hoặc ma trận, người ta cũng định nghĩa phép nhân trên nhiều cấu trúc đại số khác nhau. Tổng quan về các loại tích khác nhau được đưa ra ở đây.

 Tích của hai số 

 Tích của 2 số tự nhiên 
nhỏ|3 nhân 4 bằng 12
Đặt các viên đá vào một hình chữ nhật có  hàng và  cột cho ra

viên đá.

 Tích của 2 số nguyên 
Số nguyên gồm số dương và số âm. Hai số được nhân tương tự các số tự nhiên, ngoại trừ quy tắc bổ sung về dấu của kết quả:

Nói thành lời:
 Âm nhân Âm ra Dương
 Âm nhân Dương ra Âm
 Dương nhân Âm ra Âm
 Dương nhân Dương ra Dương

 Tích của 2 phân số 
Nhân hai phân số bằng cách nhân tử số với tử số, mẫu số với mẫu số:


 Tích của 2 số thực 
Xem Xây dựng trường số thực cho định nghĩa chính xác của tích của 2 số thực.

 Tích của 2 số phức 
Nhân 2 số phức bằng luật phân phối và định nghĩa :


 Ý nghĩa hình học của phép nhân số phức 
nhỏ|Biễu diễn số phức trong hệ tọa độ cực.
Số phức có thể được viết trong hệ tọa độ cực:

Hơn thế,
 , mà từ đó ta có:

Ý nghĩa hình học là chúng ta nhân các độ dài và cộng các góc.

 Tích của 2 quaternion 
Tích của 2 quaternion có thể được tìm thấy trong bài viết về quaternions. Tuy nhiên cũng cần lưu ý điểm thú vị rằng  và  nói chung là phân biệt.

 Tích của chuỗi số 
Toán tử đại diện tích của một chuỗi số là ký tự Hy Lạp viết hoa pi ∏ (tương tự việc sử dụng ký tự viết hoa Sigma ∑ để đại diện tổng). Tích của chuỗi chỉ gồm một số chính là số đó. Tích của không phần tử nào được gọi là tích rỗng và bằng 1.

 Vành giao hoán 
Vành giao hoán có một phép nhân.

 Các lớp dư của số nguyên 
Các lớp dư trong vành  có thể cộng với nhau:

và nhân được với nhau:


 Vành các hàm 
Hàm số thực có thể cộng và nhân nhau bằng cách nhân kết quả của chúng:



 Tích chập 
nhỏ|Tích chập của sóng vuông với chính nó cho phép các hàm tam giác
Hai hàm đồng hóa có thể nhân nhau theo một cách khác gọi là tích chập.

Nếu

thì tích phân

được định nghĩa và gọi là tích chập.

Dưới biến đổi Fourier, tích chập trở thành phép nhân hàm điểm.

 Vành đa thức 
Tích của 2 đa thức được định nghĩa:

trong đó


 Tích trong đại số tuyến tính 

 Phép vô hướng 
Bằng định nghĩa của không gian vector, ta có thể lập tích vô hướng của bất kỳ vector nào, với ánh xạ .

 Tích vô hướng 

 Tích chéo trong không gian 3 chiều 

 Tích của ánh xạ tuyến tính 

 Tích của 2 ma trận 

 Tích của hàm tuyến tính như tích ma trận 

 Tích Tensor của không gian vector 

 Các lớp của tất cả đối tượng với tích tensor 

 Các tích khác trong đại số tuyến tính 

 Tích Descartes 

 Tích rỗng 

 Tích trên các cấu trúc đại số khác 

 Các tích trong lý thuyết phân loại 

 Các tích khác 

 Xem thêm 
 Tích Deligne tensor của phân loại Abel

Tham khảo

 Liên kết ngoài 
 Product on Wolfram Mathworld


Thể loại:Số học