Tiếng Kikuyu

Tiếng Kikuyu hay tiếng Gikuyu ( ) là một ngôn ngữ Bantu chủ yếu được nói bởi người Kikuyu (Agĩkũyũ) ở Kenya. Với chừng 7 triệu người (22% dân số Kenya),CIA Factbook , retrieved on ngày 16 tháng 10 năm 2007. đây là dân tộc đông người nhất tại Kenya. Tiếng Kikuyu được sử dụng ở khu vực nằm giữa Nyeri và Nairobi. Đây là một trong năm ngôn ngữ thuộc phân nhóm Thagichu, có mặt ở Kenya và Tanzania.

Ngữ âm
Kí tự trong dấu ngoặc đơn là chữ cái dùng khi viết.

Nguyên âm
 Trước Giữa Sau Đóng   Nửa đóng  (ĩ)  (ũ) Nửa mở  (e)  (o) Mở 

Phụ âm
 Đôi môi Răng/Chân răng Vòm Ngạc mềm Thanh hầu Tắc   (t)  (k)   (mb)  (nd)  (ng) Tắc xát  (nj) Mũi  (m)  (n)  (ny)  (ng') Xát     (c)  (h)   (b)  (th)  (g) R  (r) Tiếp cận  (y)  (w)

Phụ âm mũi có trước nhiều khi được phát âm mà không mũi hóa ( trở thành ).

Thanh điệu
Tiếng Kikuyu có hai thanh ngang (cao và thấp), một thanh đi lên, và một downstep.Kevin C. Ford, 1975. "The tones of nouns in Kikuyu," Studies in African Linguistics 6, 49–64; G.N. Clements & Kevin C. Ford, 1979, "Kikuyu Tone Shift and its Synchronic Consequences", Linguistic Inquiry 10.2, 179–210.

Ngữ pháp
Cấu trúc từ chủ yếu là SVO (chủ–động–tân), và tính từ theo sau danh từ.Wals.info

Văn hóa
Một số tác phẩm văn học viết bằng tiếng Kikuyu. Ví dụ, Mũrogi wa Kagogo (Wizard of the Crow) của Ngũgĩ wa Thiong'o. Một số tác giả khác sáng tác bằng tiếng Kikuyu là Gatua wa Mbũgwa và Waithĩra wa Mbuthia.

Chú thích

Tài liệu

Armstrong, Lilias E. 1967. The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu. London: Published for the International African Institute by Dawsons of Pall Mall.
Barlow, A. Ruffell and T. G. Benson. 1975. English-Kikuyu Dictionary. Oxford: Clarendon Press.
Barlow, A. Ruffell. 1951. Studies in Kikuyu Grammar and Idiom. Edinburgh: William Blackwood & Sons,
Benson, T. G. 1964. Kikuyu–English Dictionary. Oxford: Clarendon Press.
Gecaga B. M. and Kirkaldy-Willis W.H. 1953. English–Kikuyu, Kikuyu–English Vocabulary. Nairobi: The Eagle Press.
Leakey L. S. B. 1989. First Lessons in Kikuyu. Nairobi: Kenya Literature Bureau.
Mugane John 1997. A Paradigmatic Grammar of Gikuyu. Stanford, California: CSLI publications.

Liên kết ngoài

Robert Englebretson (ed.), "A Basic Sketch Grammar of Gĩkũyũ", 2015.
Gikuyu alphabet and pronunciation at Omniglot
African Language Resources 
Muigwithania 2.0 – First Kikuyu Newspaper revived on the Internet 
PanAfrican L10n page on Gikuyu
Gikuyu blog
Gĩkũyũ Language Page  (Wiki Created by Linguistic Field Methods Course at UMass Amherst)
First Course in Kikuyu (vol. 1; see ref. for v2 & v3)
My First Gikuyu Dictionary 

Kikuyu
Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Đông Bắc Bantu