Chữ số Thái Lan

Chữ số Thái Lan (, IPA: ) là hệ đếm số từ của Thái Lan, có nguồn gốc từ chữ số Khmer.

Sử dụng
Tiếng Thái không có số ngữ pháp. Khi chỉ số lượng, ta lần lượt dùng danh từ đi cùng với số và loại từ. "Năm giáo viên" khi đó sẽ được viết thành "giáo viên năm người" -  () hoặc thay "năm" bằng số Thái (). Loại từ trong tiếng Thái không phân thứ bậc.

Danh sách ở đây liệt kê một vài loại từ như đã nêu trên.

 Chữ số chính 

 0 đến 10 
Khi dùng hệ chữ số Ả Rập, số không được viết là 0, nhưng sẽ được viết nhỏ và tròn hơn () khi dùng chữ số truyền thống.English-Thai reverse lookup and synonyms Bảng dưới đây trình bày các số từ 0 đến 10 và sự tương đồng của chúng đối với các ngôn ngữ như Quảng Đông hay Mân Nam ở khu vực Hoa Nam, Trung Quốc - nơi được cho là quê hương của người dân tộc Thái. Từ nguyên của các số 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, và 10 bắt nguồn từ thời trung đại, trong khi từ nguyên của số 5 bắt nguồn từ thời cổ đại Trung Quốc.

Chú ý: RGTS (Royal Thai General System of Transcription) là hệ thống chuyển tự tiếng Thái sang ký tự Latinh của Thái Lan.
SốCách viết trong tiếng TháiBằng sốBằng chữRTGSIPATừ cổTừ nguyên0๐ศูนย์sunbắt nguồn từ tiếng Phạn: śūnya1๑หนึ่งnuengอ้าย (âai)tiếng Proto-Tai: 2๒สองsongยี่ (yîi)Hán Trung đại:  (tiếng Mân Nam: 雙 sang1) và  (tiếng Mân Nam: 二 ji7)3๓สามsamสาม (sǎam)Hán Trung đại:  (tiếng Khách Gia/Quảng Đông: 三sam1)4๔สี่siไส (sǎi)Hán Trung đại:  (tiếng Mân Nam: 四 si3)5๕ห้าhaงั่ว (ngûa)Hán Cổ đại  (tiếng Mân Nam: 五 ngo.)6๖หกhokลก (lók)Hán Trung đại:  (tiếng Khách Gia/Quảng Đông: 六 liok8)7๗เจ็ดchetเจ็ด (jèd)Hán Trung đại:  (tiếng Mân Nam: 七 chit4)8๘แปดpaetแปด (pàed)Hán Trung đại:  (tiếng Quảng Đông: 八 pat4)9๙เก้าkaoเจา (jao)Hán Trung đại:  (tiếng Mân Nam: 九 kau2)10๑๐สิบsipจ๋ง (jǒng)Hán Trung đại:  (tiếng Mân Nam/Khách Gia: 十 sip8)
Các ký tự để viết chữ số trong tiếng Thái cũng có nhiều điểm tương đồng với tiếng Khmer và tiếng Lào, đặc biệt là tiếng Lào.
SốTháiKhmerLàoBằng sốBằng chữRTGSIPATừ cổBằng sốBằng chữIPABằng sốBằng chữIPA0๐ศูนย์sun(từ tiếng Phạn: śūnya)០໐ສູນ1๑หนึ่งnuengอ้าย (âai)១໑ນຶ່ງ2๒สองsongยี่ (yîi)២໒ສອງ3๓สามsamสาม (sǎam)៣໓ສາມ4๔สี่siไส (sǎi)៤໔ສີ່5๕ห้าhaงั่ว (ngûa)៥໕ຫ້າ6๖หกhokลก (lók)៦໖ຫົກ7๗เจ็ดchetเจ็ด (jèd)៧໗ເຈັດ8๘แปดpaetแปด (pàed)៨໘ແປດ9๙เก้าkaoเจา (jao)៩໙ເກົ້າ10๑๐สิบsipจ๋ง (jǒng)១០໑໐ສິບ

 ǔ10 đến 1 triệu 
SốTiếng TháiRTGSIPAGhi chú10๑๐สิบsip11๑๑สิบเอ็ดsip et12๑๒สิบสองsip song20๒๐ยี่สิบyi sip21๒๑ยี่สิบเอ็ดyi sip et22๒๒ยี่สิบสองyi sip song30๓๐สามสิบsam sip31๓๑สามสิบเอ็ดsam sip et32๓๒สามสิบสองsam sip song100๑๐๐ร้อยroi1 000๑๐๐๐พันphan10 000๑๐๐๐๐หมื่นmuenTừ thời trung đại Trung Quốc: /mʉɐnH/ 萬100 000๑๐๐๐๐๐แสนsaen1 000 000๑๐๐๐๐๐๐ล้านlan

 Lớn hơn 1 triệu 
Dùng ล้าน (lan, đơn vị triệu) kết hợp với các đơn vị nhỏ hơn để ghi số. Ví dụ, 10 triệu sẽ là สิบล้าน (sip lan); 1 tỷ sẽ là พันล้าน (phan lan, kết hợp 1 ngàn với 1 triệu) và 1 ngàn tỷ sẽ là ล้านล้าน (lan lan, kết hợp 1 triệu với 1 triệu).

 Số thập phân và phân số 

 Số thập phân 
Thông thường, để gọi số thập phân, ta thêm từ chut vào số đó để chỉ dấu thập phân (จุด, có nghĩa là "dấu chấm", tiếng Việt dùng dấu phẩy). Ví dụ, 1,01 đọc là nueng chut sun nueng (หนึ่งจุดศูนย์หนึ่ง, nguyên văn: một chấm không một).

 Phân số 
Phân số được gọi bằng cách thêm từ nai (ใน, có nghĩa là "ở trong", "của") hoặc suan (ส่วน, có nghĩa là "phần"), tương tự như tiếng Việt dùng từ "phần".

Công thức đọc phân số sẽ là: [set] x suan y ([เศษ] x ส่วน y, x phần y, set (เศษ) có thể được lược bỏ). Ví dụ, ⅓ đọc là nueng nai sam (หนึ่งในสาม, một phần ba) hoặc [set] nueng suan sam ([เศษ]หนึ่งส่วนสาม).

Từ khrueng (ครึ่ง) có nghĩa là "một nửa". Từ này đứng trước loại từ nếu dùng đơn độc, và đứng sau loại từ nếu có thêm số từ đi kèm nữa. Như vậy, kradat khrueng phaen (กระดาษครึ่งแผ่น, một nửa tờ giấy) sẽ có nghĩa nguyên văn là: "giấy một nửa tờ ", và kradat nueng phaen khrueng (กระดาษหนึ่งแผ่นครึ่ง, một tờ giấy rưỡi) có nghĩa nguyên văn là: "giấy một tờ và một nửa".

 Số âm 
Số âm được gọi bằng cách thêm từ lop (ลบ, có nghĩa là "âm") vào phía trước của số đó. Ví dụ, −11 sẽ đọc là lop sip et (ลบสิบเอ็ด, âm mười một).

 Số thứ tự 
Gọi tên bằng cách thêm từ thi (ที่, có nghĩa là "ở", "thứ", "vị trí thứ", tương tự như tiếng Việt) vào phía trước của số đó. Đây không được coi là một nhóm số từ đặc biệt vì nó vẫn có thể theo sau một danh từ cụ thể.
Tiếng TháiRTGSIPANghĩaที่หนึ่งthi nuengthứ nhấtที่สองthi songthứ haiที่สามthi samthứ baที่สี่thi sithứ tưที่#thi #thứ #

Chữ số khác
Ai
Ai () là từ dùng để chỉ "con (trai) đầu lòng" hay Tháng Một, duean ai (เดือนอ้าย, Tháng Giêng) trong Âm lịch Thái Lan.ORID  (Online Royal Institute Dictionary (1999); select อ enter อ้าย
 Ek 
Ek () bắt nguồn từ tiếng Pali ḗka, có nghĩa là "một".Digital Dictionaries of South Asia Sir Ralph Lilley Turner (1888-1983) A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages entry 2462 Ek có thể hiểu là "thứ nhất" (trong tên của thanh điệu thấp เสียงเอก sieng ek và trong thứ hạng học vị, quân hàm Thái); hoặc "chính" (khi nhắc đến vai diễn chính). Thời xưa, trong gia đình, người con gái thứ bảy được gọi là luk ek (ลูกเอก), còn người con trai thứ bảy được gọi là luk chet (ลูกเจ็ด).ORID  (Online Royal Institute Dictionary (1999), select อ enter เอก

Et
Et (, tiếng Quảng Đông: 一, yat1; Mân Nam: 一, it4), có nghĩa là "một". Các số từ 11, 21, 31 đến 91 được gọi là สิบเอ็ด (sip et), ยี่สิบเอ็ด (yi sip et), สามสิบเอ็ด (sam sip et) và เก้าสิบเอ็ด (kao sip et) chứ không phải สิบหนึ่ง (sip nueng), สองสิบหนึ่ง (song sip nueng), สามสิบหนึ่ง (sam sip nueng) hay เก้าสิบหนึ่ง (kao sip nueng). Et ở đây có thể coi là "mốt" trong tiếng Việt, nhưng áp dụng cho cả số 11.
Yi
Yi (, tiếng Quảng Đông: 二, yi6; Mân Nam: 二, ji7), có nghĩa là "hai", bên cạnh từ song (สอง) đã có. Các số từ 20 đến 29 lần lượt sẽ là yi sip (20), yi sip et (21) tới yi sip kao (29). Tháng Hai còn có tên gọi duean yi (เดือนยี่) trong Âm lịch Thái Lan.ORID  (Online Royal Institute Dictionary (1999), select ย enter ยี่
 Tho 
Tho () bắt nguồn từ tiếng Pali dūā, có nghĩa là "hai".Digital Dictionaries of South Asia Sir Ralph Lilley Turner (1888-1983) A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages entry 6455 Tho có thể hiểu là "thứ hai" (trong tên của thanh điệu luyến xuống เสียงโท sieng tho và trong thứ hạng học vị, quân hàm Thái).
ORID  (Online Royal Institute Dictionary (1999), select ท enter โท
Sao
Sao () có nghĩa là 20 trong tiếng Bắc TháiORID  (Online Royal Institute Dictionary (1999), select ซ enter ซาว và tiếng Isan, chú ý sự tương đồng với xao (ຊາວ) trong tiếng Lào và (ꪏꪱꪫ) trong tiếng Thái Đen.

Lo
Lo () có nghĩa là một tá (12) và thường được dùng trong thương mại. Lo cũng có nghĩa là "hộp" hay "lọ".ORID  (Online Royal Institute Dictionary (1999), select ห enter โหล

Kurut
Kurut () có nghĩa là một gốt (một tá tá, 144). Đây là từ mượn có gốc từ tiếng Anh gross (gốt) và thường được dùng trong thương mại.ORID  (Online Royal Institute Dictionary (1999), select ก enter กุรุส
Kot
Kot () bắt nguồn từ tiếng Pali/Phạn kōṭi, có nghĩa là "mười triệu" (10 000 000).ORID  (Online Royal Institute Dictionary (1999), select ก enter โกฏิ Kot được tìm thấy trong các văn bản tôn giáo.

 Xem thêm 
 Bảng chữ cái tiếng Thái
 Tiếng Thái
 Chữ số Trung Quốc
 Chữ số Khmer

 Chú thích 

Liên kết ngoài
 Thai Royal Institute On-line Dictionary  (ORID 1999) [TH: พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒]
 Numerals in many different writing systems, which includes Lao, Khmer and Thai numerals 0-9; retrieved 2008-11-12
 Graphic version of Numerals in many different writing systems, no Unicode required; retrieved 2008-11-12
 Thai Numbers. How they are written in their numeral and textual forms and how to pronounce them.
Search result for numerative noun (11 mục)
"International Reference Library Thread of Thai Classifiers" (38 mục)

Thể loại:Văn hóa Thái Lan
Thể loại:Tiếng Thái
Thể loại:Chữ số