Tiếng Selkup

Tiếng Selkup là ngôn ngữ của người Selkup, thuộc về nhóm ngôn ngữ Samoyed của ngữ hệ Ural. Nó được nói bởi chừng 1000 người trong khu vực nằm giữa sông Obi và sông Enisei. Cái tên Selkup bắt nguồn từ tên gọi tiếng Nga "" (selkupsky yazyk), mà lại dựa trên nội danh của phương ngữ Taz, шӧльӄумыт әты šöľqumyt әty (tiếng người rừng). Mỗi phương ngữ lại có tên tự gọi riêng.

Tiếng Selkup ngày nay là tàn dư của một dãy phương ngữ rộng trước kia mà ngày nay hai phương ngữ xa nhau nhất không còn có thể thông hiểu nhau nữa. Ba phương ngữ chính là Taz (Bắc) (, tazovsky dialekt), cơ sở cho dạng viết tiếng Selkup chuẩn, Tym (Trung) (, tymsky dialekt), và Ket (, ketsky dialekt).

Ngữ âm

Có 25 nguyên âm và 16 phụ âm trong phương ngữ Taz.

+ Hệ thống phụ âm tiếng Selkup Taz  Môi  Răng  Vòm (hóa)  Ngạc mềm  Lưỡi gà Mũi          Tắc          Xát          Rung       Cạnh lưỡi    /lʲ/   Bán nguyên âm      
 Hai âm tắc và xát vòm hóa ,  thường được chuyển thành lần lượt âm tắc xát chân răng-vòm  và âm xát .
 Khi đứng trước nguyên âm trước, dạng vòm hóa của các nguyên âm khác cũng xuất hiện.
  và  lần lượt là là tha âm của  khi nằm trước âm mũi và âm lỏng.
 Các âm tắc , ,  có tha âm , ,  khi đứng trước  hay .

+ Nguyên âm tiếng Selkup Taz  Trước  Giữa  Sau  Không làm tròn Làm tròn  Không làm tròn Làm tròn Căng Đóng       ,   Vừa        Mở      Lơi Đóng      Vừa    

 Độ dài nguyên âm được phân biệt, trừ , bắt nguồn từ  trong tiếng Selkup nguyên thủy, không có dạng ngắn.
 Sự khác biệt về độ dài nguyên âm chỉ được phân biệt rạch ròi trong âm tiết đầu của từ: ở những âm tiết sau,  cả ngắn hay dài và  đều không xuất hiện. (Những ô tô màu sẫm.)
 Nguyên âm lơi  chỉ xuất hiện trong nguyên âm đầu không nhấn; thường thì nó tương đứng với  ngắn.

Tiếng Selkup có cấu trúc âm tiết (P)N(P) (P: phụ âm, N: nguyên âm). Âm  đầu từ và  và  cuối từ không hiện diện. Nhiều cụm phụ âm như  có mặt.

Chú thích

 Helimski, Eugene. 1998. "Selkup" . In: Abondolo, David (ed): Uralic languages. London and New York: Routledge. .

Liên kết ngoài
Endangered Languages of Indigenous Peoples of Siberia: The Selkup Language
The Red Book of the Peoples of the Russian Empire: The Selkups

S
Thể loại:Ngôn ngữ tại Nga