Aodh (tên riêng)

Aodh (; ) là một tên riêng của nam giới trong tiếng Ireland và tiếng Gael Scotland, có nghĩa ban đầu là "lửa".Từ aodh hiện đại mang nghĩa 'bốc cháy' hoặc cấu tạo nên một cụm từ với từ tiếng Ireland 'ngứa' (tochas), tạo thành cụm aodh thochais, 'vết ngứa dữ dội' hoặc 'mề đay' - (Foclóir Gaeilg-Béarla, eds Tomás de Bhaldraithe, Niall Ó Dónaill, Dublin 1977), rõ ràng là có cùng gốc gác với ý nghĩa ban đầu. Các dạng giống cái của tên gọi bao gồm Aodhnait và Aodhamair. Nó xuất hiện trong nhiều biến thể hơn như là một tên họ. Khi là tên họ, gốc hoặc biến thể có thể có tiền tố O, Ó, hoặc Ui (nghĩa là "từ" hoặc "là hậu duệ của") hoặc Mac hoặc Mc (nghĩa là "con trai của").

Tên gọi ban đầu liên quan đến một vị thần cai quản địa ngục trong thần thoại Ireland. Tên riêng của nam giới Hugh là một phiên bản Anh hoá phổ biến của tên gọi này, mặc dù hai tên gọi này không có liên kết về từ nguyên học (xem Hughes (tên họ), Hughes (tên riêng)).

Các dạng tên âu yếm của tên gọi này được tạo thành với hậu tố giảm nhẹ (:en:diminutive) -án, bao gồm Aodhán và Ádhán (tiếng Ireland sơ cổ Aedán), các tên gọi này đôi khi được Anh hoá thành Aidan, Aiden, và Edan. Một dạng giảm nhẹ kép là Aodhagán và dạng hiện đại của nó là Aogán. Maodhóg (tiếng Ireland sơ cổ Máedóc), dạng Anh hoá là Mogue, và dạng tiéng Wales Madog được tạo thành từ tiền tố yêu mến mo- và hậu tố giảm nhẹ riêng biệt -og.

Tên gọi này cũng được sử dụng trong thời kỳ Anh thuộc La Mã như một dạng bản địa của tên gọi Latin Dominus.Baring-Gould, Sabine & al. The Lives of the British Saints: The Saints of Wales and Cornwall and Such Irish Saints as Have Dedications in Britain, Vol. I, pp. 122 ff. Chas. Clark (London), 1908. Hosted at Archive.org. Truy cập 18 Nov 2014.

Những người mang tên gọi
Áed
Áed Rúad, Vua Tối cao huyền thoại của Ireland
Áed mac Echach (mất 575), vua của Connacht
Áed mac Bricc (mất 587), giám mục và được phong thánh
Áed Dub mac Suibni (mất 588), vua của Dál nAraidi
Áed Dibchine (mất k.595), vua của Leinster
Áed mac Ainmuirech (mất k.598), Vua Tối cao của Ireland
Áed Sláine (mất 604), Vua Tối cao của Ireland
Áed Rón mac Cathail (mất 604), vua trong Leinster
Áed Uaridnach (mất 612), Vua Tối cao của Ireland
Áed Bennán mac Crimthainn (mất 618), vua của/trong Munster
Áed Dub mac Colmáin (mất 641?), giám mục Kildare
Áed Aired (mất 698), vua của Dál nAraide
Áed Róin (mất 735), vua của Dál Fiatach
Áed mac Colggen (mất 738), vua của Leinster
Áed Balb mac Indrechtaig (mất 742), vua của Connacht
Áed Muinderg (mất 747), vua của vùng Bắc Uí Néill
Áed Find (mất 778), vua của Dál Riata
Áed Oirdnide (mất 819), vua của Ailech
Áed mac Boanta (mất 839), có lẽ là vua trong Dál Riata
Áed của Scotland (mất 878), vua của người Pict
Áed Findliath (mất 879), vua của Ailech
Áed Ua Crimthainn (fl. (sống khoảng) giữa thế kỷ 12), cha trưởng của tu viện Terryglass

Aedh
Aedh mac Cathal Crobdearg Ua Conchobair, vua của Connacht, 1223–1228
Aedh Muimhnech mac Felim Ua Conchobair, vua của Connacht
Aedh mac Ruaidri Ua Conchobair, vua của Connacht, 1228–1233
Aedh mac Aedh Breifneach Ua Conchobair
Áed Ua hOissín, Tổng giám mục thứ nhất của Tuam (1152)

Aodh
Aodh, Earl of Ross (mất 1333)
Aodh Mór Ó Néill (1540–1616), bá tước và lãnh đạo kháng chiến người Ireland
Aodh Mac Cathmhaoil (1571–1626), tổng giám mục và nhà thần học người Ireland
Aodh Rua Ó Domhnaill (1572–1601), Vua, Lãnh chúa và lãnh đạo cuộc nổi loạn người Ireland
Aodh Mac Dónaill (Hugh McDonnell), người chép sử sách người Ireland

Aodhagan, Aodhagán, Aodhán, Aogán
Tất cả các biến thể này đều được đọc là  hoặc . Cách phiên âm Aogán cho thấy sự lược bỏ âm tiết nhẹ dha, phát âm , nhưng âm o có thể được tái diễn giải như âm  kể cả trong cách phiên âm đó.
Aodhagan O'Neill (1959-), người chơi phi tiêu người Ireland
 Aogán Ó Rathaille (1670–1728), nhà thơ tiếng Ireland
 Aodhán Ó Ríordáin (1976-), chính khách người Ireland

Xem thêm
Aidan (tên) 
Danh sách tên riêng tiếng Ireland

Tham khảo

Thể loại:Tên riêng nam giới tiếng Ireland
Thể loại:Tên riêng nam giới