Tiếng Chipewyan

Tiếng Chipewyan (nội danh Dënesųłiné )
là ngôn ngữ của người Chipewyan miền tây bắc Canada. Đây là một ngôn ngữ Bắc Athabaska. Dënesųłiné có gần 12.000 người nói tại Canada, chủ yếu tại Saskatchewan, Alberta, Manitoba và Các Lãnh thổ Tây Bắc.Statistics Canada: 2006 Census  Sum of 'Chipewyan' and 'Dene'. Nó có địa vị chính thức tại Các Lãnh thổ Tây Bắc, cùng với 8 ngôn ngữ bản địa khác: tiếng Cree, Dogrib, Gwich'in, Inuktitut, Inuinnaqtun, Inuvialuktun, Bắc Slavey và Nam Slavey.Northwest Territories Official Languages Act, 1988  (as amended 1988, 1991–1992, 2003)

Đa số người Chipewyan ngày nay dùng "Dené" và "Dënesųłiné" để lần lượt gọi bản thân và ngôn ngữ của họ. Các cộng đồng tại Fond-du-Lac, Black Lake, Wollaston Lake và La Loche nằm trong số này.

Âm vị

Phụ âm

Tiếng Chipewyan có 39 phụ âm:

   Đôi môi Khe răng Răng Chân răng Ngạc mềm/Lưỡi gà Thanh hầutrungcạnh lưỡithườngmôiMũi m    n            Tắcplain b    d      g  gw   bật hơi     t      k  kw   tống ra     tʼ      kʼ  kwʼ  ɂ  Tắc xátplain   ddh  dz  dl  j       bật hơi   tth  ts  tł  ch       tống ra   tthʼ  tsʼ  tłʼ  chʼ        Xát vô thanh   th  s  ł  sh  hh  hhw  h  hữu thanh   dh  z  l  zh  gh  ghw   Rung     r           
Nguyên âm

Có 6 "dạng" nguyên âm trong tiếng Chipewyan.

   Trước Giữa SauĐóng i    u Nửa đóng ë/e    o Nửa mở e     Mở   a   

Đa số nguyên âm có thể

 thường ("miệng") hay mũi hóa
 ngắn hay dài

Kết quả, tiếng Chipewyan phân biệt 18 nguyên âm:

   Trước Giữa Sau ngắn dài ngắn dài ngắn dàiĐóngmiệng        mũi        Nửa đóng          Nửa mởmiệng          mũi          Mởmiệng          mũi          

Tiếng Chipewyan có 9 nguyên âm đôi, tạo thành theo dạng nguyên âm +  (âm lướt).

 TrướcGiữaSaumiệngmũimiệngmũimiệngmũiĐóng          Nửa       Mở          

Thành điệu
Ngôn ngữ này phân biệt giữa hai thanh: cao và thấp.

Chú thích

Liên kết ngoài

 First Voices Dene Community Portal
 Our Languages: Dene 
 Tài liệu OLAC về tiếng Chipewyan
 Kirkby, William West: Tân Ước, dịch sang tiếng Chipewyan = ᑎᑎ ᗂᒋ ᕞᐢᕞᒣᐣᕠ (Didi gothi testementi). London, 1881 (Peel 986)

Thể loại:Ngôn ngữ tại Canada
Thể loại:Ngôn ngữ First Nations ở Canada
Thể loại:Ngôn ngữ bản địa cận Bắc Cực thuộc Bắc Mỹ