Lữ đoàn Đặc công Hải quân 126, Quân đội nhân dân Việt Nam

Lữ đoàn Đặc công Hải quân 126 (hay Đoàn 126) là một đơn vị đặc công cấp lữ đoàn của Quân đội nhân dân Việt Nam, trực thuộc sự chỉ huy của Bộ Tư lệnh Quân chủng Hải quân. Đoàn 126 ba lần được Nhà nước Việt Nam tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (1969, 1971 và 2020). Lữ đoàn còn có bốn tập thể được phong tặng anh hùng, trong đó riêng Đội 1 của Lữ đoàn được phong anh hùng 3 lần. Có 13 cá nhân được phong anh hùng.

Lịch sử
Đoàn 126 thành lập ngày 13 tháng 4 năm 1966 với tên ban đầu là Đoàn huấn luyện trinh sát đặc công. Lực lượng của đoàn gồm 4 đội, trong đó nòng cốt của Đoàn 126 lúc đó là Đội 1 đặc công nước được thành lập từ năm 1963. Ngay sau khi được thành lập, Đoàn 126 được phái vào chiến đầu ở chiến trường Cửa Việt - Đông Hà (Đội 1), Sài Gòn (Đội 2), Quảng Đà (Đội 3) và Cam Ranh (Đội 4).

Đêm 31/3/1967, tại cửa sông Hiếu (Cửa Việt), các chiến sĩ đặc công nước Đội 1 Đoàn 126 do đội trưởng Mai Năng chỉ huy đã bí mật áp sát, đánh chìm chiếc tàu cuốc Nam Hàn đang nạo vét cửa sông. Chỉ hơn một tháng sau, thêm hai tàu cuốc và một tàu vận tải LCU tiếp tục bị đặc công nước đánh hủy diệt, mở đầu cho phương thức chiến đấu đặc thù bằng vũ khí thô sơ nhưng hiệu quả, từng bước cắt đứt tuyến tiếp viện của địch. Khi địch thay đổi cách vận chuyển, neo tàu lớn ngoài khơi, ngày 5/9/1969, Đoàn 126 tổ chức đánh chìm một tàu chở dầu USS Noxubee ngay trên biển, gây hoang mang lớn cho đối phương. Trước đó, Đội 3 của đơn vị cũng lập chiến công vang dội khi cảm tử đánh sập cầu Thủy Tú – cây cầu huyết mạch trên tuyến chi viện Quảng Đà, được báo chí Sài Gòn ví như “xương sống miền Trung bị đánh gãy”. Tiếp nối, hàng loạt cây cầu trọng yếu khác như Vân Trình, Ngô Xá Đông, Lai Phước, Quảng Trị, Lăng Cô, Giao Thủy... lần lượt bị Đoàn 126 phá hủy.

Trong chiến dịch Mùa Xuân 1975, Đội 1 Đoàn 126 phối hợp cùng một bộ phận hỏa lực Tiểu đoàn 471, Quân khu 5 và các tàu vận tải 673, 674, 675 của Đoàn 125, do đồng chí Mai Năng – Đoàn trưởng Đoàn 126 trực tiếp chỉ huy. Phương án tác chiến xác định các mục tiêu trọng yếu là Song Tử Tây, Nam Yết, Sơn Ca, Sinh Tồn, Trường Sa, với phương châm bí mật, bất ngờ, đổ quân trong khung giờ 0–2 giờ sáng để tận dụng yếu tố thủy văn. Ngày 9 và 10/4/1975, Quân ủy Trung ương và Đại tướng Võ Nguyên Giáp điện khẩn chỉ đạo phải hành động gấp, không để nước ngoài chiếm trước. Rạng sáng 14/4, Đội 1 Đoàn 126 nổ súng giải phóng đảo Song Tử Tây, chỉ hơn một giờ đã làm chủ hoàn toàn, treo cờ Tổ quốc và thu nhiều vũ khí. Sau đó, lực lượng tiếp tục tiến công, lần lượt giải phóng đảo Sơn Ca (25/4), Nam Yết, Sinh Tồn (27/4) và đặc biệt là đảo Trường Sa – mục tiêu xa nhất – vào chiều 28/4.

 Tham khảo 

Thể loại:Hải quân Nhân dân Việt Nam
Thể loại:Thành lập 1966
Thể loại:Đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Thể loại:Lữ đoàn Quân đội nhân dân Việt Nam