David Lynch

David Keith Lynch (20 tháng 1 năm 1946 – 16 tháng 1 năm 2025) là một cố nhà làm phim, họa sĩ kiêm nhạc sĩ người Mỹ. Được đánh giá là một trong những nhà làm phim Hollywood vĩ đại nhất trong thế hệ của mình, ông nổi tiếng nhờ những bộ phim mang phong cách siêu thực, độc đáo, với những yếu tố kỳ ảo và bạo lực trong những tác phẩm của ông thường khiến người xem cảm thấy "ghê rợn, bị xúc phạm hoặc bối rối".

Sinh ra trong gia đình tầng lớp trung lưu tại Missoula, Montana, Lynch chu du khắp nước Mỹ khi còn nhỏ, trước khi theo học mỹ thuật tại Học viện Nghệ thuật Pennsylvania ở Philadelphia, nơi ông bắt đầu sản xuất những thước phim ngắn đầu tiên. Ông chuyển tới Los Angeles và sản xuất bộ phim dài đầu tiên, Eraserhead (1977). Sau khi tác phẩm siêu thực kinh dị này tạo tiếng vang trong cộng đồng phim đêm khuya, Lynch đạo diễn bộ phim tiểu sử về Joseph Merrick mang tên The Elephant Man (1980) mang về thành công lớn. Ông được De Laurentiis Entertainment Group chiêu mộ và thực hiện thêm hai bộ phim: khoa học viễn tưởng Dune (1984), gặp thất bại về doanh thu và chuyên môn; và Blue Velvet (1986) gây nhiều tranh cãi nhưng được giới phê bình đánh giá tốt.

Tiếp đó, Lynch tạo dựng loạt chương trình truyền hình cùng Mark Frost, bao gồm chương trình nổi tiếng Twin Peaks (1990–1991; 2017); phim tiếp nối Twin Peaks: Fire Walk with Me (1992); phim đồng hành Wild at Heart (1990) và phim gia đình The Straight Story (1999). Tập trung vào chủ đề siêu thực, ông liên tiếp phát hành ba bộ phim xoay quanh nội dung về "logic giấc mơ" và cách dẫn chuyện độc đáo: phim tâm lý ly kỳ Lost Highway (1997), phim neo-noir Mulholland Drive (2001) và phim kỳ bí Inland Empire (2006). Ông còn sản xuất nhiều chương trình lấy Internet làm trọng tâm, như phim hoạt hình DumbLand (2002) và phim hài kịch tình huống Rabbits (2002).

Ông đã phát hành 2 album đơn ca—Crazy Clown Time (2011) và The Big Dream (2013)—cùng âm nhạc trong nhiều bộ phim như "Ghost of Love" trong Inland Empire. Ông thành lập Quỹ David Lynch để hưởng ứng cho chương trình dạy Thiền học tại nhiều trường học; viết hai quyển sách—Images (1994) và Catching the Big Fish (2006); và đạo diễn nhiều video âm nhạc cùng quảng cáo.

Ông đã giành ba đề cử giải Oscar, bao gồm hai đề cử dành cho Đạo diễn xuất sắc nhất. Ông đã hai lần thắng giải César cho phim nước ngoài hay nhất, giải Cành cọ vàng tại Liên hoan phim Cannes, giải Sư tử vàng cho Thành tựu trọn đời vào năm 2006 tại Liên hoan phim Venice và giải Oscar danh dự vào năm 2019. Chính phủ Pháp vinh danh ông bằng Bắc đẩu bội tinh, là huân chương cao quý nhất của Nhà nước Pháp, với danh hiệu "Hiệp sĩ" năm 2002 và "Sĩ quan" năm 2007. Blue Velvet và Mulholland Drive được xem là những bộ phim vĩ đại nhất theo từng thập niên. The Guardian gọi Lynch là "đạo diễn quan trọng nhất của kỷ nguyên này".

Là người hút thuốc lâu năm, ông đã qua đời vì biến chứng của bệnh khí phế thũng sau khi được sơ tán khỏi nhà do vụ cháy rừng ở Nam California vào tháng 1 năm 2025.

 Đầu đời và học vấn 

 Sự nghiệp điện ảnh 

 1967–1976: Phim ngắn và Eraserhead 

 1980–1989: Chủ nghĩa siêu thực dân túy 

 1990–1999: Twin Peaks 

 2000–2009: Mulholland Drive 

 2010–2019: Trở lại với mảng truyền hình 

 2020–2025: Báo cáo thời tiết và các dự án cuối cùng 

 Các tác phẩm khác 

 Những dự án chưa được thực hiện 

 The Angriest Dog in the World 

 The Cowboy and the Frenchman 

 Industrial Symphony No. 1 

 Hội họa 

 Âm nhạc 

 Thiết kế 

 Văn học 

 Website 

 Đời sống cá nhân 

 Các mối quan hệ 

 Quan điểm chính trị và xã hội 

 Thiền siêu việt 

 Bệnh tật và qua đời 

 Khả năng nghệ thuật 

 Phong cách 

 Chủ đề và motif 

 Nguồn cảm hứng 

 Cộng tác viên thường xuyên 

 Di sản 

Sự nghiệp điện ảnh

Phim
 Năm Phim Oscar BAFTA Quả cầu vàng Liên hoan phim Cannes Đề cử Thắng Đề cử Thắng Đề cử Thắng Đề cử Thắng 1977  Eraserhead        1980  The Elephant Man 8  7 3 4    1984  Dune 1        1986  Blue Velvet 1    2    1990  Wild at Heart 1  1  1   Cành cọ vàng  Cành cọ vàng 1992  Twin Peaks: Fire Walk with Me        Cành cọ vàng  1997  Lost Highway         1999  The Straight Story 1    2  Cành cọ vàng  2001  Mulholland Drive 1  2 1 4   Cành cọ vàng  Đạo diễn xuất sắc nhất 2006  Inland Empire        

Phim ngắn
 Năm Phim DVD Blu-ray 1966  Six Men Getting Sick The Short Films of David Lynch & The Lime Green Set  Eraserhead  1967  Absurd Encounter with Fear  The Lime Green Set  1967  Fictitious Anacin Commercial  The Lime Green Set  1968  The Alphabet  The Short Films of David Lynch & The Lime Green Set  Eraserhead  1970  The Grandmother  The Short Films of David Lynch & The Lime Green Set  Eraserhead & Wild at Heart 1974  The Amputee  The Short Films of David Lynch & The Lime Green Set  Eraserhead  1988  The Cowboy and the Frenchman  The Short Films of David Lynch & The Lime Green Set  1990  Industrial Symphony No. 1  The Lime Green Set  1995  Premonition Following An Evil Deed  The Short Films of David Lynch & The Lime Green Set  Eraserhead & Wild at Heart 2002  Darkened Room  Dynamic 1  Lost Highway  2002  Dumbland (8 films)  Dumbland & The Lime Green Set  Wild at Heart  2002  Out Yonder (3 films)  Dynamic 1 (part 1) & The Lime Green Set (part 2 & 3)  Lost Highway (part 1) 2002  Rabbits (4 films)  The Lime Green Set  2007  Ballerina  Inland Empire  2007  Absurda  The Lime Green Set  2007  Boat  Dynamic 1  Lost Highway  2007  Bug Crawls  Dynamic 1  Lost Highway  2007  Industrial Soundscape  Dynamic 1  Lost Highway 2007  Blue Green  Lynch  2009  Dream#7   2010  Lady Blue Shanghai   2011  The 3 Rs   2013  Idem Paris  

Chương trình truyền hình
NămTựa đềNhân vậtTập1990–1991, 2017Twin PeaksGordon Cole301992On the Air71993Hotel Room32010-2013The Cleveland ShowGus192012LouieJack Dall3

Video âm nhạc
NămBài hátNhạc sĩ1982"I Predict"Sparks1990"Wicked Game" (phiên bản điện ảnh)Chris Isaak1992"A Real Indication"Angelo Badalamenti1995"Longing"X Japan1999"Thank You Judge"BlueBob2009"Shot in the Back of the Head"Moby2010"I Touch a Red Button Man"Interpol2011"Crazy Clown Time"David Lynch2013"Came Back Haunted"Nine Inch Nails
Danh sách đĩa nhạc
Album phòng thu
Crazy Clown Time (2011)
The Big Dream (2013)

Album hợp tác
Lux Vivens (với Jocelyn Montgomery) (1998)
 BlueBOB (với John Neff) (2001)
 The Air Is On Fire (với Dean Hurley) (2007)
 Polish Night Music (với Marek Zebrowski) (2007)
 This Train (với Chrystabell) (2011)
 Somewhere in the Nowhere (với Chrystabell) (2016)
 Thought Gang (với Angelo Badalamenti) (thu âm 1992/93) (2018)
 Cellophane Memories (với Chrystabell) (2024)

Tham khảo

Thư mục


 * David Lynch: The Art of the Real , the website of a 2012 Berlin conference on the artistic work of David Lynch with all lectures in text form.
 David Lynch: The Unified Field by Robert Cozzolino with Alethea Rockwell (Pennsylvania Academy of the Fine Arts, Philadelphia and the University of California Press, 2014 ISBN 9780520283961).
 David Lynch: Interviews, a collection of interviews with Lynch from 1977 to 2008, edited by Richard A. Barney for the series Conversations with Filmmakers (University Press of Mississippi, 2009, ISBN 978-1-60473-237-5 [paperback], ISBN 978-1604732368 [hardback]). This volume covers topics that include Lynch's filmmaking, furniture design, painting, and music career.
 The Passion of David Lynch: Wild at Heart in Hollywood by Martha Nochimson (University of Texas Press, 1997, ISBN 0-292-75565-1).
 The Complete Lynch by David Hughes (Virgin Virgin, 2002, ISBN 0-7535-0598-3).
 Weirdsville U.S.A.: The Obsessive Universe of David Lynch by Paul A. Woods (Plexus Publishing. UK, Reprint edition, 2000, ISBN 0-85965-291-2).
 David Lynch (Twayne's Filmmakers Series) by Kenneth C. Kaleta (Twayne Publishers, 1992, ISBN 0-8057-9323-2).
 Pervert in the Pulpit: Morality in the Works of David Lynch by Jeff Johnson (McFarland & Company, 2004, ISBN 0-7864-1753-6).
 Catching the Big Fish: Meditation, Consciousness, and Creativity by David Lynch (Jeremy P. Tarcher, 2006, ISBN 978-1-58542-540-2 / 978–1585425402).
 Snowmen by David Lynch (Foundation Cartier pour l'art contemporain, Paris, 2008, ISBN 978-3-86521-467-6).
 David Lynch: Beautiful Dark by Greg Olson (Scarecrow Press, 2008, ISBN 0-8108-5917-3).
 The Film Paintings of David Lynch: Challenging Film Theory by Allister Mactaggart (Intellect, 2010, ISBN 978-1-84150-332-5).
 Interpretazione tra mondi. Il pensiero figurale di David Lynch by Pierluigi Basso Fossali (Edizioni ETS, Pisa, 2008, ISBN 88-467-1671-X, 9788846716712).
 David Lynch ed. by Paolo Bertetto (Marsilio, Venezia, 2008, ISBN 88-317-9393-4, 9788831793933).
 David Lynch – Un cinéma du maléfique, by Enrique Seknadje, Editions Camion Noir, 2010. ISBN 978-2-35779-086-5.
 David Lynch in Theory , a collection of essays edited by Francois-Xavier Gleyzon (Charles University Press, 2010) ISBN 978-80-7308-317-5.
 David Lynch, 2nd Edition by Michel Chion (bfi Publishing, 2006, ISBN 978-1-84457-030-0).

Liên kết ngoài


 David Lynch Foundation: Education: Transcendental Meditation

 David Lynch tại Allmovie
 David Lynch tại Moviefone
 David Lynch tại Rotten Tomatoes

Thể loại:Nhà làm phim hoạt hình Mỹ
Thể loại:Nhạc sĩ nhạc rock Mỹ
Thể loại:Đạo diễn điện ảnh Mỹ
Thể loại:Họa sĩ Mỹ
Thể loại:Người giành giải César
Thể loại:Người giành giải phim châu Âu
Thể loại:Người Mỹ gốc Phần Lan
Thể loại:Người Los Angeles
Thể loại:Nam diễn viên lồng tiếng Mỹ
Thể loại:Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Thể loại:Đạo diễn truyền hình Mỹ
Thể loại:Nam biên kịch Mỹ
Thể loại:Nhà viết lời bài hát người Mỹ
Thể loại:Đạo diễn video âm nhạc Mỹ
Thể loại:Đạo diễn phim tiếng Anh
Thể loại:Nam nhà văn Mỹ thế kỷ 20
Thể loại:Nam nhà văn Mỹ thế kỷ 21
Thể loại:Giải Oscar danh dự
Thể loại:Nhà sản xuất phim Mỹ
Thể loại:Nhà sáng lập Mỹ
Thể loại:Người Mỹ gốc Thụy Điển
Thể loại:Nhà từ thiện Mỹ
Thể loại:Nam diễn viên California
Thể loại:Nam diễn viên Los Angeles
Thể loại:Nam diễn viên Philadelphia
Thể loại:Nhạc sĩ Los Angeles
Thể loại:Nhà sản xuất truyền hình California
Thể loại:Nhà văn Philadelphia