Gaijin

("người ngoài") là một từ tiếng Nhật để chỉ những người nước ngoài và không phải là người Nhật. Từ này được cấu thành từ hai ký tự kanji:  và . Những từ được cấu thành tương tự cho những khái niệm thuộc về ngoại quốc bao gồm  và . Từ này có thể mang ý nghĩa về quốc tịch, chủng tộc hoặc sắc tộc, các khái niệm thường được gộp vào với nhau tại Nhật Bản.

Một vài người có cảm giác về từ này rằng nó mang một ý nghĩa tiêu cực hoặc có nghĩa xấu, trong khi những người quan sát khác duy trì ý kiến cho rằng đây là một cụm từ mang sắc thái trung tính hoặc thậm chí là tích cực."Ví dụ, gaijin có nghĩa đen chỉ một "người tới từ bên ngoài", tức là một người ngoại quốc, và điều đó mang nghĩa là "người Kavkaz" (ý chỉ người da trắng)."  là một thuật ngữ trung tính hơn và phần nào trang trọng hơn được sử dụng rộng rãi trong văn kiện của chính phủ và truyền thông Nhật Bản.

Từ nguyên và lịch sử
Từ gaijin có thể được tìm thấy trong văn bản thể kỷ 13 Heike Monogatari:


 Tập hợi vũ khí lại nơi không có gaijin (ngoại nhân) nàoCách phát âm vào thế kỷ XIII của ký tự  còn đang được tranh luận; nó có thể là kotobito (), udokihito () hay gwaijin (). Cách phát âm gaijin được sử dụng ở đây với mục đích tiếp nối ý nghĩa luận điểm.

Ở đây, gaijin ám chỉ những người ngoàiA. Matsumura (ed.), Daijirin (大辞林), (p. 397, 9th ed., vol. 1). (1989). Tokyo: Sanseido. "がいじん【外人】②　そのことに関係のない人。第三者。「外人もなき所に兵具をととのへ／平家一」"A. Matsumura (ed.), Daijisen (大辞泉), (p. 437, 1st ed., vol. 1). (1998). Tokyo: Shogakukan. "がいじん。【外人】②　仲間以外の人。他人。「外人もなき所に兵具をととのへ」〈平家・一〉" và những kẻ thù tiềm tàng. Một sự tham chiếu thời kỳ đầu khác là ở trong Renri Hishō () bởi Nijō Yoshimoto, nơi nó được sử dụng để chỉ một người Nhật Bản là một người xa lạ, không phải là một người bạn. Vở kịch Noh mang tên Kurama tengu 鞍馬天狗 , Ohtsuki Noh Theatre. có một cảnh nơi một người đầy tớ tỏ vẻ không hài lòng với sự xuất hiện của một nhà sư đi khất thực:


 Một gaijin không thuộc về nơi này, nơi trẻ em nhà Genji và Heike đang chơi đùa.

Ở đây, gaijin cũng có nghĩa một người ngoài hoặc một người không quen biết.M. Yamaguchi et al. (eds.), Shinkango jiten (新漢語辞典), (p. 282, 2nd ed., vol. 1). (2000). Tokyo: Iwanami Shoten Publishing. "【外人】②　局外者。他人。「源平両家の童形たちのおのおのござ候ふに、かやうの外人は然るべからず候」 "

Từ gaikokujin () được cấu tạo từ gaikoku (nước ngoài) và jin (con người). Chính phủ Minh Trị (1868–1912) đã giới thiệu và truyền bá thuật ngữ này, từ dùng để thay thế các từ như ijin, ikokujin và ihōjin. Khi Đế quốc Nhật Bản mở rộng ảnh hưởng sang Triều Tiên và Đài Loan, thuật ngữ naikokujin ("người trong nước") được dùng để chỉ công dân của các lãnh thổ khác thuộc đế quốc. Trong khi các thuật ngữ khác bị rơi vào quên lãng sau Chiến tranh thế giới thứ hai, gaikokujin vẫn là thuật ngữ chính thức cho những người không phải là người Nhật. Một số người cho rằng gaijin là một sự rút gọn của từ gaikokujin.

Sử dụng

Trong khi tất cả các dạng của từ này đều mang nghĩa "người nước ngoài" hoặc "người ngoài", trong thực tế gaikokujin và gaijin thường được sử dụng để chỉ những nhóm người không phải người Nhật theo chủng tộc, chủ yếu là người da trắng."Trong ngư cảnh chung, [Gaijin] dùng để chỉ tất cả những người nước ngoài; nhưng trong việc sử dụng thường ngày, nó chỉ được chỉ định cho người da trắng—tức là, những người nước ngoài mà xứng đáng với sự ngưỡng mộ trong một vài sự tôn trọng" Tuy nhiên, thuật ngữ này đôi khi cũng được áp dụng đối với người có nguồn gốc dân tộc Nhật Bản, nhưng sinh ra và lớn lên ở các nước khác. Gaijin cũng thường được dùng trong những sự kiện của Nhật Bản như bóng chày (có một giới hạn cho các cầu thủ không phải người Nhật trong NPB) và đấu vật chuyên nghiệp để gọi chung cho những đô vật biểu diễn khách mời đến từ phương Tây, những người sẽ thường xuyên lưu diễn tại nước này.

Những người nói tiếng Nhật thường nhắc tới người không phải người Nhật Bản là gaijin ngay cả khi họ ở nước ngoài. Ngoài ra, người có nguồn gốc bản địa của Nhật Bản sang các nước khác (đặc biệt là những quốc gia có cộng đồng người Nhật Bản lớn) cũng có thể gọi là các gaijin không phải hậu duệ, như một thuật ngữ tương ứng với nikkei.
Trong lịch sử, một số cách sử dụng từ "gaijin" dùng để gọi một cách trân trọng đến uy tín và sự giàu có của người da trắng hay sức mạnh của các doanh nghiệp phương Tây."Không phải tất cả người nước ngoài đều là gaijin với người Nhật Bản và khá ít người có nguồn gốc bản địa Nhật Bản là gaijin. Có một logic cho sự rối rắm này, nhưng nó hầu như không hợp lý. Có một sự thật rằng từ 'người Mỹ' (Amerikajin) là một từ đồng nghĩa với gaijin trong suy nghĩ của nhiều người Nhật Bản. Tại một thời điểm, ít nhất khi nền công nghiệp xe hơi của Mỹ là nhà lãnh đạo không thể tranh cãi của thế giới xe hơi, thuật ngữ này bao hàm sự kính sợ và tôn trọng." Sự giải thích thuật ngữ này với đặc điểm tích cực hoặc trung tính tiếp tục hiện diện trong một vài ngữ cảnh."Ví dụ, gaijin nghĩa đen có nghĩa là "một người từ bên ngoài," tức là một người ngoại quốc, và điều đó có nghĩa là "người da trắng." Việc mô tả một người Nhật Bản theo cách này là một lời khen dành cho anh hoặc cô ta. Để "giống một người nước ngoài" (gaijin-no youna) nghĩa là để giống với một người phương Tây, và cả điều này nữa, là một lời khen." Tuy nhiên, mặc dù thuật ngữ này có thể được sử dụng không nhằm mục đích tiêu cực bởi nhiều người nói tiếng Nhật, nó bị một số người coi là xúc phạm và phản xạ của những thái độ loại trừ. Thomas Dillon, "Born and raised a 'gaijin', Japan Times, ngày 24 tháng 12 năm 2005"Trong khi thuật ngữ tự nó không có ý nghĩa xúc phạm, nó nhấn mạnh sự độc đáo riêng của thái độ người Nhật và do đó đã nhận lấy ý nghĩa miệt thị mà khiến nhiều người phương Tây phẫn nộ." Mayumi Itoh (1995)

Hiện tại, gaijin đã trở thành một cụm từ không chính xác lắm về mặt chính trị, thông thường người ta chỉ những người không phải người Nhật bằng từ gaikokujin. Nanette Gottlieb, giáo sư nghiên cứu về Nhật Bản tại Viện Ngoại ngữ và Nghiên cứu so sánh văn hoá tại Đại học Queensland, cho thấy rằng thuật ngữ này đã trở thành một từ gây tranh cãi và hiện tại, nó bị tránh sử dụng bởi hầu hết các đài truyền hình Nhật Bản. "Gaikokujin là một cụm từ không gây tranh cãi và chỉ đơn giản mang nghĩa một người không có quyền công dân Nhật Bản; nó là phiên bản rút gọn thông thường hơn mà đã là chủ đề của sự phàn nàn mang tính cáu gắt: những con người có thể được nhấn mạnh bởi trẻ con và hoặc thốt lên hoặc thì thầm cụm từ gaijin này, mặc dù điều này ngày nay ít phổ biến hơn nhiều ở Nhật Bản so với ba mươi năm trước. Ở một mức độ sâu hơn, dù vậy, nó là ý nghĩa của một sự ngăn chặn và nét kì dị gây bực bội, đặc biệt là khi thuật ngữ này được kết hợp với tính từ henna để ám chỉ 'người nước ngoài kì dị,' một thuật ngữ thường được nghe trên các chương trình truyền hình Nhật Bản. Bản thân thuật ngữ gaijin trong những ngày này bị nằm trong danh sách những thuật ngữ bị tránh sử dụng nhiều nhất của hầu hết các đài truyền hình." Cụm từ không gây tranh cãi, có ít nhiều nét trang trọng gaikokujin thường được dùng thay thế.

Gaijin xuất hiện một cách thường xuyên trong văn học phương Tây và văn hoá pop. Nó còn trở thành tiêu đề của các tiểu thuyết nhưGaijin của Marc Olden (New York: Arbor House, 1986), Go gently, gaijin của James Melville (New York: St. Martin's Press, 1986), Gaijin on the Ginza của James Kirkup (London: Chester Springs, 1991) và Gai-Jin của James Clavell (New York: Delacorte Press, 1993)]], cũng như một bài hát của Nick Lowe. Cụm từ trở thành tiêu đề của các bộ phim như Gaijin - Os Caminhos da Liberdade (1980) và Gaijin - Ama-me Como Sou (2005) của Tizuka Yamazaki, cũng như các bộ phim hoạt hình ngắn như Gaijin (2003) của Fumi Inoue.

Cư dân nước ngoài ở Nhật

Xem thêm

 Bule
 Quỷ tử
 Quỷ lão
 Lão ngoại
 Sangokujin
 Từ viết tắt và rút gọn tiếng Nhật
 Sonnō jōi

Chú thích

Tham khảo

Thể loại:Thuật ngữ tiếng Nhật
Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Nhật Bản
Thể loại:Vấn đề sắc tộc Nhật Bản
Thể loại:Tâm lý bài phương Tây
Thể loại:Từ miệt thị sắc tộc và tôn giáo
Thể loại:Quan hệ Hoa Kỳ-Nhật Bản
Thể loại:Quan hệ Vương quốc Liên hiệp Anh-Nhật Bản
Thể loại:Phân biệt chủng tộc ở châu Á
Thể loại:Bài ngoại ở châu Á
Thể loại:Từ miệt thị người không phải là thành viên trong nhóm