Bảng chữ cái Thái

Bảng chữ cái Thái (; ; , đọc là ặc-xỏn Thay) hay chữ Thái (Quốc tự Thái) là bảng chữ cái chính thức dùng cho viết tiếng Thái, tiếng Nam Thái và các ngôn ngữ khác ở Vương quốc Thái Lan.

Bảng chữ luật định, với ngôn ngữ nền tảng và kế thừa chữ viết của Quốc ngữ của Thái Lan là tiếng Thái phương ngữ của đồng bằng miền Trung, hay tiếng Thái Bangkok.Bài này viết về Bảng chữ cái do Hoàng gia Thái Lan quy định làm Quốc tự của Vương quốc Thái Lan. Các nội dung như Chữ Thái Đen không thuộc nội dung bài.

Bảng có 44 ký tự phụ âm (, phayanchana), 15 ký tự nguyên âm (, sara) kết hợp thành ít nhất 28 nguyên âm hình thức, và 4 dấu giọng (, wannayuk hoặc wannayut).

Mặc dù thường được gọi là "bảng chữ cái tiếng Thái", trong thực tế đó không phải là một bảng chữ cái đúng nghĩa mà là một abugida, một hệ thống chữ viết, trong đó mỗi phụ âm có thể gọi một nguyên âm cố hữu. Trong trường hợp chữ Thái điều này bao hàm 'a' hoặc 'o'.

Người Thái đã có hệ chữ số riêng dựa trên hệ chữ số Hindu-Arabic (, lek thai), song hệ chữ số Ả Rập chuẩn (, lek hindu arabik) cũng thường được sử dụng phổ biến.

Bên cạnh đó Hệ thống Chuyển tự tiếng Thái Hoàng gia (viết tắt RTGS) là hệ thống chuyển tự tiếng Thái sang ký tự Latinh chính thức được Chính phủ Thái quy định, sử dụng để ghi tiếng Thái trong các văn bản bằng ký tự Latinh, như báo chí hay bảng tên.

Lịch sử 
Xưa nay, nhiều người chưa xác định được cụ thể thời điểm xuất hiện của chữ Thái. Chữ Thái cổ xưa nhất chính là chữ của dân tộc Thái Đen ngày nay. Người ta chưa thể xác định rõ chữ Thái Đen ra đời từ khi nào, tuy nhiên người ta đã biết đến các cuốn sách ghi chép từ thế kỷ XI, do đó có thể chữ Thái Đen đã ra đời từ trước đó khá lâu.

Bảng chữ cái tiếng Thái bắt nguồn từ chữ Khmer cổ (, akson khom), một kiểu chữ Brahmi miền nam vốn ra đời từ chữ Pallava miền nam Ấn Độ (). Chữ Thái được hình thành từ nét cong từ bộ chữ của người Thái đen kết hợp với nét thẳng từ bộ chữ Tamil (Ấn Độ); kết quả cho ra bảng chữ cái tiếng Thái được dùng phổ biến ngày nay.

Tiếng Thái được coi là ngôn ngữ đầu tiên trên thế giới dùng dấu giọng để thể hiện thanh điệu,Anthony V. N. Diller, Thai Orthography and the History of Marking Tone, Oriens Extremus, Vol. 39, No. 2 (1996), pp. 228 - 248,  thứ vốn không có trong ngữ hệ Nam Á và ngữ hệ Ấn-Arya. Tiếng Trung và các ngôn ngữ khác trong ngữ hệ Hán-Tạng tuy có thanh điệu trong hệ thống phát âm nhưng các thứ tiếng này cũng không dùng dấu thanh. Vậy nên, sự phát triển của dấu trong tiếng Thái sau này đã có ít nhiều ảnh hưởng đến các ngôn ngữ trong ngữ chi Thái và ngữ tộc Tạng-Miến vùng đất liền Đông Nam Á.

Lịch sử Thái Lan ghi nhận vua Ram Khamhaeng () là người có công sáng tạo và đóng góp trong việc hình thành bộ chữ Thái năm 1283. Tuy vậy, thông tin này vẫn còn đang tranh cãi.

Bảng chữ cái chi tiết

 Bảng chữ cái 
Ký tựTên gọiRTGSIPALớpGhi chúTiếng TháiRTGSÝ nghĩaPhụ âm đầuPhụ âm cuốiPhụ âm đầuPhụ âm cuốiกก ไก่ko kàycon gàkktrungขข ไข่khỏ khàyquả trứngkhkcaoฃฃ ขวดkhỏ khuộtcái chai, lọkhkcaoĐã bị lược bỏคค ควายkho khoaicon trâukhkthấpฅฅ คนkho khôncon ngườikhkthấpĐã bị lược bỏฆฆ ระฆังkho rá-khangcái chuôngkhkthấpงง งูngo ngucon rắnngngthấpจจ จานcho chancái đĩachttrungฉฉ ฉิ่งchỏ chìnhcái chũm chọech –caoชช ช้างcho chángcon voichtthấpซซ โซ่so sôdây xíchstthấpฌฌ เฌอchò chơcái câych –thấpญ หญิงyo yỉng hoặc nyo nyỉnhphụ nữy (ny)nthấpฎฎ ชฎาđo chá-đamũ đội đầu chadadttrungฏฏ ปฏักto pá-tặccái giáo, laotttrungฐ ฐานthỏ thảncái bệ, đônthtcaoฑฑ มณโฑtho môn-thônhân vật Montho (Ramayana)thtthấpฒฒ ผู้เฒ่าtho phu-thaongười giàthtthấpณณ เณรno nênsa-dinnthấpดด เด็กđo đệcđứa trẻdttrungตต เต่าto-tàucon rùatttrungถถ ถุงthỏ thủngcái túithtcaoทท ทหารtho tháhanbộ độithtthấpธธ ธงtho thoonglá cờthtthấpนน หนูno nủcon chuộtnnthấpบบ ใบไม้bo bai máicái lábptrungปป ปลาpo placon cápptrungผผ ผึ้งphỏ phừngcon ongph –caoฝฝ ฝาfỏ fảcái nắp, vungf –caoพพ พานpho phancái khay kiểu Tháiphpthấpฟฟ ฟันfo fằncái răngfpthấpภภ สำเภาpho sằm-phaothuyền buồmphpthấpมม ม้าmo mácon ngựammthấpยย ยักษ์yo yakkhổng lồ, dạ-xoay hoặc n hoặc thấpรร เรือro rưacái thuyền (nói chung)rnthấpลล ลิงlo lingcon khỉlnthấpวว แหวนwo wẻncái nhẫnwthấpศศ ศาลาxỏ xả-lacái chòistcaoษษ ฤๅษีxỏ rư-xỉthầy tustcaoสส เสือxỏ xửacon hổstcaoหห หีบho hịpcái hộp, hòmh–caoฬฬ จุฬาlo chù-lacon diềulnthấpออ อ่างo àngcái chậu –trungฮฮ นกฮูกho nóc hụccon cúh –thấp Ghi chú:
  Nét cong dưới chữ cái ญ được lược bỏ khi có chữ cái khác đi kèm, ví dụ: ญ + ◌ู = ญู
  Tương tự ญ, ฐ + ◌ู = ฐู 
  Khi ย đứng cuối cùng một âm, nó thường là một phần của nguyên âm trong âm đó. Ví dụ: mai (หมาย, [maːj˩˥]), muai (หมวย, [muaj˩˥]), roi (โรย, [roːj˧]), thui (ทุย, [tʰuj˧]). Ngoại lệ, trong một số trường hợp ย không phải một phần của nguyên âm mà là một phụ âm cuối, ví dụ: phinyo (ภิยโย, [pʰĩn˧.joː˧]).
  Khi ว đứng cuối cùng một âm, nó luôn luôn là một phần của nguyên âm trong âm đó. Ví dụ: hio (หิว, [hiw˩˥]), kao (กาว, [kaːw˧]), klua (กลัว, [kluːa˧]), reo (เร็ว, [rew˧]).
  Đây là bán âm đóng vai trò như phụ âm khi các từ không có phụ âm đầu (khi phiên âm chữ Việt) để xác định tổ âm, thanh âm của từ. Trong một số trường hợp, อ trở thành phụ âm câm khi đứng đầu một âm bắt đầu bằng nguyên âm, không bao giờ đứng cuối từ

 Ngữ âm học 

 Nguyên âm 
Vị trí của ký tự phụ âm được đánh dấu bằng một vòng tròn: ◌.<div style="float:left; margin-right: 1em;">
Ký tựTên gọiKết hợp tạo thành chữTiếng TháiRTGSะวิสรรชนีย์Wisanchani (từ tiếng Phạn: )◌ะ; ◌ัวะ; เ◌ะ; เ◌อะ; เ◌าะ; เ◌ียะ; เ◌ือะ; แ◌ะ; โ◌ะ◌ัไม้หันอากาศMái han a-kat◌ั◌; ◌ัว; ◌ัวะ◌็ไม้ไต่คู้Mái tai khu◌็; ◌็อ◌; เ◌็◌; แ◌็◌าลากข้างLak khang◌า; ◌า◌; ำ; เ◌า; เ◌าะ◌ิพินทุอิPhinthu i◌ิ; เ◌ิ◌; ◌ี; ◌ี◌; เ◌ีย; เ◌ียะ; ◌ื◌; ◌ือ; เ◌ือ; เ◌ือะ◌̍ฝนทองFon thong◌ี; ◌ี◌; เ◌ีย; เ◌ียะ◌̎ฟันหนูFan nu◌ื◌; ◌ือ; เ◌ือ; เ◌ือะ◌ํนิคหิตNikkhahit◌ึ; ◌ึ◌; ◌ำ◌ุตีนเหยียดTin yiat◌ุ; ◌ุ◌◌ูตีนคู้Tin khu◌ู; ◌ู◌เไม้หน้าMái naเ◌; เ◌◌; เ◌็◌; เ◌อ; เ◌อ◌; เ◌อะ; เ◌า; เ◌าะ; เ◌ิ◌; เ◌ีย; เ◌ีย◌; เ◌ียะ; เ◌ือ; เ◌ือ◌; เ◌ือะ; แ◌; แ◌◌; แ◌็◌; แ◌ะโไม้โอMái oโ◌; โ◌◌; โ◌ะใไม้ม้วนMái muônใ◌ไไม้มลายMái malaiไ◌อตัว อTua o◌อ; ◌็อ◌; ◌ือ; เ◌อ; เ◌อ◌; เ◌อะ; เ◌ือ; เ◌ือะยตัว ยTua yoเ◌ีย; เ◌ีย◌; เ◌ียะวตัว วTua wo◌ัว; ◌ัวะฤตัว ฤTua rueฤฤๅตัว ฤๅTua rueฤๅฦตัว ฦTua lueฦฦๅตัว ฦๅTua lueฦๅ Ghi chú:
  Luôn đi kèm với phinthu i (◌ิ).

 Thanh điệu 
Kí hiệu Tên Âm thấp Âm cao ◌ mái sả măn 1 4 ◌–่ mái ệk 2 5 
◌–้ mái thô 3 6 ◌–๊ mái tri 2 5 ◌–๋ mái chặt-ta-wa 3 6

 Unicode 

Chú thích

Ghi chú 

 Xem thêm 
 Tiếng Thái, phiên âm/chuyển tự:
 Hệ thống Chuyển tự Tiếng Thái Hoàng gia
ISO 11940
ISO 11940-2
 Chữ Thái Braille

 Liên kết ngoài 
 Comprehensive free Thai alphabet resource
 Comparing Thai script with Devanagari, Khmer, Burmese, and Tai Tham 
 Omniglot - Thai
 Thai consonants
 Thai vowels
 Transliterations for Thai Vowels, Thai Consonants
 Phonetic Organization of the Thai Consonants, by Richard Wordingham
 Virtual Thai Keyboard Freeware for the Windows operating system
 Insert Zero-Width Space Character – This utility prepares Thai text by inserting the Unicode "Zero-Width Space Character" between detected word breaks.

Thể loại:Tiếng Thái
Thể loại:Bảng chữ cái
Thể loại:Chữ Brahmic
Thể loại:Chữ viết ISO 15924
Thể loại:Chữ viết được mã hóa trong Unicode