Bộ Quốc phòng Việt Nam Cộng hòa

Bộ Quốc phòng là một Cơ quan cấp cao trong Nội các Chính phủ Việt Nam Cộng hòa. Chức năng của Bộ là tổ chức, xây dựng và quản lý với trọng trách Phòng vệ Quốc gia trong phạm vi toàn lãnh thổ Việt Nam Cộng hòa; thừa lệnh Tổng thống hoặc Tổng Tư lệnh tối cao, trực tiếp chỉ đạo và điều hành theo hệ thống hàng dọc đối với Bộ Tổng tham mưu, trong đó bao gồm toàn bộ các đơn vị chủ lực (Quân đoàn và quân, binh chủng), Địa phương (Tiểu khu, Đặc khu); đặc trách điều hợp và trông coi tất cả các cơ quan và chức năng của Chính phủ có liên quan đến an ninh và quân sự Quốc gia. Do hoàn cảnh chiến tranh trong suốt thời gian tồn tại (1955 - 1975), Bộ Quốc phòng luôn là Cơ quan lớn nhất, chiếm ngân sách cao nhất và quan trọng nhất trong Chính phủ Việt Nam Cộng hòa.

Trong hầu hết thời gian tồn tại, trụ sở của Bộ Quốc phòng từ khi thành lập cho đến khi chấm dứt hoạt động được đặt tại số 63 đường Gia Long, Sài Gòn.

Lịch sử 
Bộ Quốc phòng Việt Nam Cộng hòa được tổ chức từ cơ quan Bộ Quốc phòng Quốc gia Việt Nam sau cuộc Trưng cầu dân ý năm 1955 thành lập Chính thể Việt Nam Cộng hòa. Nhiệm vụ của Bộ được xác định là bảo vệ Chủ quyền Quốc gia từ biên giới, không phận và lãnh hải (trong đó bao gồm các đảo, quần đảo) thuộc lãnh thổ kiểm soát của Việt Nam Cộng hòa.

Thời Đệ Nhất Cộng hòa, Bộ Quốc phòng được tổ chức theo mô hình Cơ quan Dân sự, do Tổng thống giữ trách nhiệm điều khiển.Biên niên sự kiện lịch sử Nam Bộ kháng chiến 1945-1975, H., Nhà xuất bản. Chính trị Quốc gia, 2011, tr. 524-525. Dẫn theo Công báo Việt Nam Cộng hòa, Sài Gòn, 1955. Giúp việc cho Tổng thống là một Bộ trưởng Phụ tá Quốc phòng và người đầu tiên giữ chức vụ này là ông Trần Trung Dung,Sắc lệnh số 4-TTP, ngày 29-10-1955 cựu Bộ trưởng đặc nhiệm tại Phủ Thủ tướng thời Quốc gia Việt Nam.Biên niên sự kiện lịch sử Nam Bộ kháng chiến 1945-1975, H., Nhà xuất bản. Chính trị Quốc gia, 2011, tr. 497-498. Dẫn theo Công báo Việt Nam, Sài Gòn, năm 1954. Tháng 5 năm 1961, Tổng thống Ngô Đình Diệm cải tổ Chính phủ. Tổng thống kiêm nhiệm Tổng trưởng Quốc phòng. Giúp việc cho Tổng thống là Bộ trưởng tại Phủ Tổng thống, kiêm Bộ trưởng Phụ tá Quốc phòng, tạm giữ chức Bộ trưởng Đặc nhiệm Phối hợp An ninh Nguyễn Đình Thuần.Trần Văn Đôn, Việt Nam nhân chứng, tr. 157-158.

Tháng 11 năm 1963, các tướng lĩnh thực hiện Cuộc đảo chính lật đổ Chính phủ Ngô Đình Diệm. Trung tướng Trần Thiện Khiêm, Ủy viên Quân sự Hội đồng Quân nhân Cách mạng tạm thời phụ trách điểu khiển hoạt động của Bộ Quốc phòng cho đến khi Chính phủ Nguyễn Ngọc Thơ thành lập, với Trung tướng Trần Văn Đôn giữ chức vụ Tổng trưởng Quốc phòng. Tháng 11 năm 1964, dù vẫn giữ nguyên tên Bộ Quốc phòng, nhưng chức danh lãnh đạo được đổi thành Tổng trưởng Quân lực. Hai tháng sau, lại đổi trở lại thành Tổng trưởng Quốc phòng.

Trong thời gian Ủy ban Hành pháp Trung ương hoạt động, danh xưng của chức vụ đứng đầu Bộ Quốc phòng là Tổng ủy viên Quốc phòng, do Trung tướng Nguyễn Hữu Có nắm giữ. Đến thời kỳ Đệ nhị Cộng hòa, chức vụ này trở lại thành Tổng trưởng Quốc phòng cho đến tận năm 1975 với vị Tổng trưởng cuối cùng là cựu Trung tướng Trần Văn Đôn và Phụ tá là Đốc sự hành chính Tôn Thất Chước.

Các Cơ quan trực thuộc
SttCơ quanSttCơ quanSttCơ quan 1 Bộ Tổng Tham mưuBộ Tổng Tham mưu Quân lực Việt Nam Cộng hòa 6 Nha Quân pháp 11 Phòng Nghiên cứu 2 Tổng nha Nhân lực 7 Nha Quân sản 12 Phòng Nghi lễ 3 Cao đẳng Quốc phòngTrường Cao đẳng Quốc phòng 8 Nha Địa dư 13 Phòng Báo chí 4 Tài chính và Quân phíTổng nha Tài chính và Thanh tra Quân phí 9 Phòng Nhân viên 14 Tổng Hành dinh 5 Nha Đổng lý 10 Phòng sưu tầm

Nhân sự Phụ trách các Cơ quan 1975Thời điểm: Tháng 4 năm 1975
SttCơ quanPhụ tráchCấp bậc Chú thích 1 Bộ Tổng Tham mưu<center> Cao Văn ViênVõ bị Địa phươngNam Việt Vũng TàuTốt nghiệp từ trường Sĩ quan, Học viện
| Đại tướng
|Tổng TM phó: Trung tướng Nguyễn Văn MạnhTốt nghiệp khóa 1 Trường Võ bị Quốc gia (Huế) 2 Tổng nha Nhân lực<center> Bùi Đình ĐạmVõ bị Huế K1
| Thiếu tướng
|Phó Tổng GĐ: Đại tá Huỳnh Ngọc LangĐại tá Huỳnh Ngọc Lang, sinh năm 1922 tại Sài Gòn.Tốt nghiệp Trường Sĩ quan Lục quân Phan Thiết 3 Cao đẳng Quốc phòng<center> Lữ LanVõ bị Đà Lạt K3
| Trung tướng
|Chỉ huy phó: Chuẩn tướng Lê Trung TrựcTốt nghiệp Trường Võ bị Không quân Pháp 4 Tài chính và Quân phí<center> Nguyễn Văn SơnHọc việnQuốc gia Hành chính
| Đốc sựHành chính
|Phó Tổng GĐ: Đại tá Phạm Đỗ ThànhĐại tá Phạm Đỗ Thành, sinh năm 1923 tại Hà Nội.Tốt nghiệp khóa 3 Sĩ quan Trừ bị Thủ ĐứcCòn có tên: Liên trường Võ khoa Thủ Đức, Trường Bộ binh Thủ Đức 5 Nha Đổng lý<center> Nguyễn Hữu BầuĐại tá Nguyễn Hữu Bầu, sinh năm 1931 tại Hà ĐôngVõ bị Đà Lạt K6
|rowspan= "10" | Đại tá
|
|-
| 6
| Nha Quân pháp
| Ngô Mạnh Duyên
|
|-
| 7
| Nha Quân sản
| Nguyễn Văn Luật
|
|-
| 8
| Nha Địa dư
|<center> Nguyễn Văn KhảiĐại tá Nguyễn Văn Khải, sinh năm 1931 tại Bạc Liêu.Võ khoa Thủ Đức K1 9 Phòng Nhân viên<center> Nguyễn Thành ChíSSaij tá Nguyễn Thành Chí, sinh năm 1928 tại Tân An.Võ khoa Thủ Đức K1
|
|-
| 10
| Phòng Sưu tầm
|<center> Chung Minh KiếnĐại tá Chung Minh Kiến, sinh năm 1927 tại Thủ Dầu Một.Võ bị Đà Lạt K4 11 Phòng Nghiên cứu<center> Trần Văn TrọngĐại tá Trần Văn Trọng, sinh năm 1929 tại Rạch Giá.Võ khoa Thủ Đức K1
|Nhạc sĩ Anh Việt
|-
| 12
| Phòng nghi lễ
| Nguyễn Hữu Chi
|
|-
| 13
| Phòng Báo chí
|<center> Nguyễn Trọng HồngVõ khoa Thủ Đức K5 14 Tổng Hành dinh<center> Dư Thanh NhựtĐại tá Dư Thanh Nhựt, sinh năm 1933 tại Sài Gòn.Võ bị Đà Lạt K10
|
|- 
|}

Lãnh đạo Bộ Quốc phòng qua các thời kỳ
{|class= "wikitable"
|-
!width= "1%" |Stt
!width= "25%" |Họ và tên
!width= "18%" |Tại nhiệm
!Chú thích
|-
| 1
| Ngô Đình Diệm
| 1955-1963
|Tổng thống kiêm Chủ sự Bộ Quốc phòng
|-
| 2
| Trần Trung Dung
| 5/1955-5/1961
|Bộ trưởng Phụ tá Quốc phòng
|-
| 3
| Nguyễn Đình Thuần
| 5/1961-11/1963
|Bộ trưởng phủ Tổng thống kiêm An ninh Quốc phòng
|-
| 4
|<center> Trần Thiện KhiêmVõ bị Liên quânViễn Đông Đà Lạt K1 11/1963Trung tướng, Ủy viên Quân sự Hội đồng Quân nhân Cách mạng 5<center> Trần Văn ĐônVõ bị Tông Sơn Tây
| 11/1963-2/1964
|Trung tướng, Tổng trưởng Quốc phòng
|-
| 6
| Trần Thiện Khiêm
| 2/1964-9/1964
|Trung tướng, Tổng trưởng Quốc phòng
|-
| 7
|<center> Nguyễn KhánhVõ bị Liên quânViễn Đông Đà Lạt K1 9/1964-11/1964Trung tướng, Thủ tướng kiêm Tổng trưởng Quốc phòng 8 Trần Văn Hương 11/1964-1/1965Thủ tướng kiêm Tổng trưởng Quân lực 9<center> Trần Văn MinhVõ bị Tông Sơn Tây
| 1/1965
|Trung tướng, Tổng trưởng Quân lực
|-
| 10
|<center> Nguyễn Văn ThiệuVõ bị Huế K1 1/1965-6/1965Trung tướng, Phó Thủ tướng kiêm Tổng trưởng Quốc phòng 11<center> Nguyễn Hữu CóVõ bị Huế K1
| 6/1965-10/1967
||Trung tướng, Tổng ủy viên Quốc phòng Ủy ban Hành pháp Trung ương
|-
| 10/1967-11/1967
||Trung tướng, Đệ nhất Phó thủ tướng kiêm Tổng trưởng Quốc phòng
|-
| 12
| Cao Văn ViênVõ bị Địa phương Nam Việt Vũng Tàu
| 11/1967
||Trung tướng, Tổng Tham mưu trưởng kiêm Quyền Tổng trưởng Quốc phòng
|-
|13
|<center> Nguyễn Văn VỹVõ bị Tông Sơn Tây 11/1967-8/1972Trung tướng, Tổng trưởng Quốc phòng 14 Trần Thiện Khiêm 8/1972-4/1975Đại tướng, Thủ tướng kiêm Tổng trưởng Quốc phòng 15 Trần Văn Đôn 4/1975Đệ nhất Phó Thủ tướng kiêm Tổng trưởng Quốc phòng

Chú thích

Tham khảo
Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2001). ''Lịch sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Thể loại:Bộ Quốc phòng
Thể loại:Việt Nam Cộng hòa
Thể loại:Quốc gia Việt Nam
Thể loại:Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Thể loại:Chính trị Việt Nam Cộng hòa
Thể loại:Chính phủ Việt Nam Cộng hòa
Thể loại:Bộ chính phủ Việt Nam Cộng hòa
Thể loại:Bộ Quốc phòng Việt Nam Cộng hòa
Thể loại:Cơ quan chính phủ thành lập năm 1949
Thể loại:Cơ quan chính phủ giải thể năm 1975