Âm lợi

Trong ngữ âm học, âm lợi hay âm chân răng () là những phụ âm được phát âm bằng cách đặt lưỡi vào ụ ổ răng trên. Phụ âm này có thể được phát âm bằng đầu lưỡi hay bằng phiến lưỡi.

Phụ âm chân răng trong bảng mẫu tự phiên âm quốc tế
Bảng mẫu tự phiên âm quốc tế (IPA) không có ký hiệu riêng dành cho phụ âm chân răng. Thay vì vậy, bảng mẫu tự này có một ký hiệu dành cho mọi vị trí phát âm lưỡi trước không vòm hoá. Muốn phân biệt các phụ âm lưỡi trước với nhau thì có thể dùng dấu phụ chân răng , nên âm răng là , và âm sau chân răng là . Tuy nhiên, ký hiệu không dấu phụ  nhiều khi chỉ âm chân răng thôi.

Bảng này bao gồm các phụ âm chân răng của Bảng mẫu tự phiên âm quốc tế.

 IPA  Mô tả Ví dụ Ngôn ngữ Chính tả IPA Nghĩa Hình:Xsampa-n.png âm mũi chân răng Việt nó  nó Hình:Xsampa-t.png âm tắc chân răng vô thanh  Việt ta  ta Hình:Xsampa-d.png âm tắc chân răng hữu thanh Anh debt  nợ Hình:Xsampa-s.png âm xát chân răng vô thanh Việt xa  xa Hình:Xsampa-z.png âm xát chân răng hữu thanh Việt (miền bắc) da  da Hình:Xsampa-ts.png âm tắc xát chân răng vô thanh Nhật つなみ (tsunami)  sóng thần Hình:Xsampa-dz.png âm tắc xát chân răng hữu thanh Ý zaino  ba lô Hình:Xsampa-K2.png âm xát cạnh chân răng vô thanh H'Mông hli  mặt trăng Hình:Xsampa-Kslash.png âm xát cạnh chân răng hữu thanh Zulu dlala   chơi t͡ɬ âm tắc xát cạnh chân răng vô thanh Tsez элIни  mùa đông d͡ɮ âm tắc xát cạnh chân răng hữu thanh Oowekyala Hình:Xsampa-rslash2.png âm tiếp cận chân răng Việt (Sài Gòn) ra  ra Hình:Xsampa-l.png âm tiếp cận cạnh chân răng Việt là  là Hình:Xsampa-l eor5.png âm tiếp cận cạnh chân răng vòm mềm hoá Anh milk  sữa Hình:Xsampa-4.png âm vỗ chân răng Anh (Hoa Kỳ) better  tốt hơn Hình:Xsampa-lslash.png âm vỗ cạnh chân răng Venda  mở Hình:Xsampa-r.png âm rung chân răng Tây Ban Nha perro  con chó Hình:IPA alveolar ejective.png âm tống ra chân răng Gruzia ტიტა  hoa tulip Hình:IPA alveolar ejective fricative.png âm xát tống ra chân răng Amhara ጸጋ  ơn Hình:Alveolar lateral ejective fricative2.PNG âm xát cạnh tống ra chân răng Adyghe плӀы  bốn Hình:Xsampa-d lessthan.png âm hút vào chân răng hữu thanh Việt đa  cây đa Hình:Xsampa-doublebarslash.png âm mút cạnh chân răng Nama î  được thảo luận

Sự thiếu âm chân răng
Hai phụ âm chân răng , cùng với phụ âm vòm mềm , là phụ âm phổ biến nhất trong các thứ tiếng của loài con người ta. Tuy nhiên, có một vài ngôn ngữ không có chúng. Một vài thứ tiếng trên đảo Bougainville và xung quanh Puget Sound — như tiếng Makah — không có âm mũi nên không có  (nhưng có ). Tiếng Samoa thông thường thiếu cả hai , nhưng có âm tiếp cận cạnh chân răng .Trong tiếng Samoa thì các âm  được phát âm , ngoại trừ khi phát âm kỹ. Trong tiếng Hawaii chuẩn thì âm  là tha âm vị của  thôi, nhưng hai âm  có mặt như vị âm riêng biệt.

Ghi chú và tham khảo

Nguồn tham khảo

Thể loại:Ngữ âm học