Công binh Việt Nam Cộng hòa

{{Infobox Military Unit
|unit_name= Cục Công binhViệt Nam Cộng hòa
|image= 180px
|caption= Phù hiệu
|dates= 1951 - 1975
|country= 22px Việt Nam Cộng hòa
|allegiance= 22px Quân lực Việt Nam Cộng hòa
|type= Đơn vị Yểm trợ
|command_structure= Tổng cục Tiếp vận18px Bộ Tổng Tham mưu
|motto= Cứu quốc - Kiến quốc| notable_commanders= - Phạm Đăng Lân- Nguyễn Chấn- Nguyễn Văn Chức
}}
Thánh tổ: An Dương Vương.Công binh được gọi là một ngành trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa, trực thuộc hệ thống điều hành của Tổng cục Tiếp vận, dưới sự chỉ huy tổng quát của Bộ Tổng Tham mưu. Công binh được thành lập trong Quân đội với các chức năng: Chiến đấu, Kiến tạo, Yểm trợ và Tạo tác. Ban đầu được gọi là Nha Công binh, sau đổi tên và nâng cấp lên thành Cục Công binh. Ngành Công binh đã tồn tại cùng Quân lực Việt Nam Cộng hòa với thời gian từ năm 1951 đến tháng 4 năm 1975.

Lịch sử hình thành
Theo nhu cầu phải có trong Quân đội, ngành Công binh Quân lực Việt Nam Cộng hòa được thành lập vào tháng 9 năm 1951. Tính đến tháng 8 năm 1952 có tất cả sáu Đại đội Yểm trợ cho 4 Quân khu.

Sơ lược tổ chức
Năm 1953, ngành Tiếp liệu Công binh thành hình với Nha Vật liệu Công binh Trung ương và Sở Vật liệu Công binh Quân khu''' để phụ trách công tác tiếp liệu và sửa chữa quân cụ của Công binh. Thời gian này các Đại đội Công binh được biến cải thành các Tiểu đoàn Công binh chiến đấu.

Năm 1955, Bộ chỉ huy Công binh được thành lập, kể cả một Trường Huấn luyện & Đào tạo Công binh. Các Sở Vật liệu Công binh được đặt dưới quyền chỉ huy của Bộ chỉ huy Công binh. Ngành Công thự Tạo tác vẫn hoạt động riêng.

Khi ngành Tiếp vận được cải tổ với sự thành lập các Bộ chỉ huy Tiếp vận Vùng, các Tiểu đoàn Yểm trợ Công binh cũng được thành lập để yểm trợ cho các vùng liên hệ.

Bảng phối trí 4 Quân khu
Đơn vịChức năngĐơn vịtrực thuộcChỉ huyChú thích<center> Quân khu I
|
|
|
|
|-
|<center> Liên đoàn 10
|<center> Công binhChiến đấu
|<center> Các Tiểu đoàn:101, 102 và 103
|<center> Đại tá Ngô Văn HuếĐại tá Ngô Văn Huế, sinh năm 1929 tại Mỹ Tho.Võ khoa Thủ Đức K2.Xuất thân từ trường Sĩ quan.Trường Võ khoa Thủ Đức còn gọi là trường Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức hoặc trường Bộ binh Thủ Đức.(Liên đoàn trưởng)
|rowspan= "9" |<center>Trực thuộcBộ chỉ huy Công binhQuân đoàn I<center> Liên đoàn 8<center> Công binhKiến tạo<center> Các Tiểu đoàn:80, 81 và 82<center> Trung tá Vũ Thượng ĐônCó tư liệu ghi là Nguyễn Thượng Đôn.Võ khoa Thủ Đức(Chỉ huy Tiểu đoàn 81) <center> Tiểu đoàn 41<center> Công binhYểm trợ<center> Khu Tạo tác 10Đặt tại Huế
|rowspan= "3" |<center>Cơ sở cố định
|
|
|-
|<center> Khu Tạo tác 11Đặt tại Đà Nẵng<center> Khu Tạo tác 12Đặt tại Quảng Ngãi
|
|
|-
|<center> Tiểu đoàn 1Trực thuộc SĐ 1/BB<center>Công binhChiến đấu<center> Tiểu đoàn 2Trực thuộc SĐ 2/BB
|
|
|-
|<center> Tiểu đoàn 3Trực thuộc SĐ 3/BB<center> Quân khu II
|
|
|
|
|-
|<center> Liên đoàn 20
|<center> Công binhChiến đấu
|<center> Các Tiểu đoàn:201, 202 và 203
|<center> Trung tá Lê Văn Lầu(Liên đoàn trưởng)Thiếu tá Hà Thúc Xáng(Chỉ huy Tiểu đoàn 201)Trung tá Nguyễn Thành Nam(Chỉ huy Tiểu đoàn 202)
|rowspan= "9" |<center>Trực thuộcBộ chỉ huy Công binhQuân khu 2<center> Liên đoàn 6<center> Công binhKiến tạo<center> Các Tiểu đoàn:60, 61 và 62<center> Đại tá Dương Công LiêmĐại tá Dương Công Liêm, sinh năm 1932 tại Quảng Bình.Võ khoa Thủ Đức K1(Liên đoàn trưởng)<center> Tiểu đoàn 42Tiểu đoàn 42 Công binh Yểm trợ đồn trú tại Quy Nhơn<center>Công binhYểm trợ <center> Các Đại đội:420, 421 và 422Đại đội 422 Yểm trợ cho Tiểu khu Pleiku).<center> Thiếu Tá Nguyễn Văn VinhVõ bị Đà Lạt K17 
|-
|<center> Tiểu đoàn 45
|
|
|-
|<center> Khu Tạo tác 20Đặt tại Nha Trang<center>Cơ sở cố định<center> Khu Tạo tác 21Đặt tại Ban Mê Thuột
|
|
|-
|<center> Khu Tạo tác 22Đặt tại Pleiku<center> Tiểu đoàn 22Trực thuộc SĐ 22/BB
|rowspan= "2" |<center>Công binhChiến đấu
|
|<center> Trung tá Nghiêm Kế
|-
|<center> Tiểu đoàn 23Trực thuộc SĐ 23/BB<center> Quân khu III
|
|
|
|
|-
|<center> Liên đoàn 30
|<center> Công binhChiến đấu
|<center> Các Tiểu đoàn:301, 302 và 303
|<center> Đại tá Lê Văn Nghĩa(Liên đoàn trưởng)Thiếu tá Lâm Hồng Sơn(Chỉ huy Tiểu đoàn 302)
|rowspan= "9" |<center>Trực thuộcBộ chỉ huy Công binhQuân đoàn III<center> Liên đoàn 5<center> Công binhKiến tạo<center> Các Tiểu đoàn:60, 51 và 52<center> Đại tá Trương Kỳ Trung(Liên đoàn trưởng)<center> Tiểu đoàn 43<center> Công binhYểm trợ<center> Thiếu tá Huỳnh Quang Tiên<center> Khu Tạo tác 30Đặt tại Gia Định
|rowspan= "3" |<center>Cơ sở cố định
|
|
|-
|<center> Khu Tạo tác 31Đặt tại Biên Hòa<center> Khu Tạo tác 32Đặt tại Bình Dương
|
|
|-
|<center> Tiểu đoàn 5Trực thuộc SĐ 5/BB<center>Công binhChiến đấu<center> Tiểu đoàn 18Trực thuộc SĐ 18/BB
|
|<center> Trung tá Lư Tấn CẩmVõ bị Đà Lạt K12<center> Tiểu đoàn 25Trực thuộc SĐ 25/BB
|
|
|-
|<center> Quân khu IV
|
|
|
|
|-
|<center> Liên đoàn 40
|<center> Công binhChiến đấu
|<center> Các Tiểu đoàn:401, 402 và 403
|<center> Đại tá Vũ Thế QuỳnhĐại tá Vũ Thế Quỳnh, sinh năm 1933 tại Nam Định.Võ khoa Thủ Đức K4(Liên đoàn trưởng)
|rowspan= "9" |<center>Trực thuộcBộ chỉ huy Công binhQuân khu 4
|-
|<center> Liên đoàn 7
|<center> Công binhKiến tạo
|<center> Các Tiểu đoàn:70, 71 và 72
|<center> Đại tá Lê Ngọc Quỳnh(Liên đoàn trưởng)
|-
|<center> Tiểu đoàn 44
|<center> Công binhYểm trợ
|
|-
|<center> Khu tạo tác 40Đặt tại Mỹ Tho<center>Cơ sở cố định<center> Khu Tạo tác 41Đặt tại Cần Thơ
|
|
|-
|<center> Khu Tạo tác 42Đặt tại Bạc Liêu<center> Tiểu đoàn 7Trực thuộc SĐ 7/BB
|rowspan= "3" |<center>Công binhChiến đấu
|
|
|-
|<center> Tiểu đoàn 9Trực thuộc SĐ 9/BB<center> Tiểu đoàn 21Trực thuộc SĐ 21/BB
|
|
|-
|}

Tại Trung ương
SttĐơn vịChú thíchTTĐơn vịChú thích<center> 1<center> Cục Công binh<center> 5<center> Xưởng cưa Quân đội<center> 2<center> Trường Công binh<center> 6<center> Tiểu đoàn 1Yểm trợ Công binh Yểm trợ Sư đoàn Nhảy dù<center> 3<center> Căn cứ 40Yểm trợ Công binh<center> 7<center> Tiểu đoàn 2Yểm trợ Công binh Yểm trợ Sư đoàn Thủy quân Lục chiến<center> 4<center> Đại đội Địa hìnhYểm trợ Bản đồ cho Quân đội<center> 8<center> Tiểu đoàn 3Yểm trợ Công binh Yểm trợ Binh chủng Biệt động quân

Bộ chỉ huy Công binh Trung ương tháng 4/1975
'''Chức vụ Chỉ huy & Tham mưu sau cùng:

SttHọ và TênCấp bậcChức vụChú thích<center> 1<center> Nguyễn Thiện Nghị<center>Đại tá<center> Cục trưởng<center> 2<center> Võ Thành PhúSinh năm 1928 tại Nam Vang.Võ khoa Thủ Đức K3
|<center> Phó Cục trưởng
|
|-
|<center> 3
|<center> Lưu Văn DũngĐại tá Lưu Văn Dũng, sinh năm 1932 tại Bắc Ninh.Võ bị Đà Lạt K7<center> Phụ tá Cục trưởng<center> 4<center> Lê Minh ChúcĐại tá Lê Minh Chúc, sinh năm 1929 tại Thừa Thiên.Võ khoa Thủ Đức K2
|<center> Tham mưu trưởng
|
|-
|<center> 5
|<center> Cao Minh ChâuĐại tá Cao Minh Châu, sinh năm 1930 tại Rạch Giá.Võ khoa Thủ Đức K1<center> Chánh sự vụ<center> 6<center> Nguyễn Văn TámĐại tá Nguyễn Văn Tám, sinh năm 1927 tại Gia Định.Võ khoa Thủ Đức K1
|<center> Chỉ huy trưởngTrường Công binh
|
|-
|<center> 7 
|<center> Trần Văn TuệĐại tá Trần Văn Tuệ, sinh năm 1926 tại Hải Dương.Võ bị Đà Lạt K7<center> Chỉ huy trưởngCăn cứ 40Yểm trợ Công binh<center> 8<center> Trần Kim Vinh<center> Thiếu tá<center> Đại đội trưởngĐại đội Địa hình

Giám đốc, Cục trưởng qua các thời kỳ
{|class= "wikitable"
|-
|width= "1%" |Stt
!width= "24%" |Họ và Tên
!width= "12%" |Cấp bậc
!width= "18%" |Chức vụ
!width= "18%" |Tại chức
!Chú thích
|-
|<center> 1
|<center> Trần Ngọc ThứcVõ bị Huế K1<center> Thiếu táCấp bậc khi nhậm chức<center>Giám đốc<center> 1956-1962Giải ngũ cuối năm 1962 ở cấp Trung tá<center> 2<center> Phạm Đăng LânSĩ quan Nước NgọtVũng Tàu<ref>Còn gọi là Võ bị Liên quân Viễn Đông K2 (Trường Võ bị Liên quân Viễn Đông do Quân đội Pháp mở ra ở Đà Lạt năm 1946, đào tạo sĩ quan khóa 1 lấy tên là khóa Nguyễn Văn Thinh, sau đó nhường cơ sở lại cho Trường Võ bị Quốc gia từ Huế chuyển về. Trường Viễn Đông chuyển cơ sở xuống Vũng Tàu lấy tên là Trường Sĩ quan Nước Ngọt tiếp tục đào tạo khóa 2 lấy tên là khóa Đỗ Hữu Vị)</ref><center> Trung tá<center> 1963-1967Giải ngũ năm 1967 ở cấp Chuẩn tướng<center> 3<center> Nguyễn ChấnVõ khoa Nam ĐịnhCòn gọi là trường Sĩ quan Trừ bị Nam Định
|rowspan= "3" |<center>Đại tá
|rowspan= "3" |<center>Cục trưởng(1966)
|<center> 1967-1972
|Sau cùng là Chuẩn tướng biệt phái Bộ Canh nông
|-
|<center> 4
|<center> Nguyễn Văn ChứcVõ bị Địa phươngNam Việt K2<center> 1972-1974Sau lên Chuẩn tướng.Ngày 29 tháng 4 năm 1975, Quyền Tổng cục trưởng Tổng cục Tiếp vận<center> 5<center> Nguyễn Thiện Nghị<center> 1975Cục trưởng sau cùng

Chú thích

Tham khảo
Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Thể loại:Quân lực Việt Nam Cộng hòa