Carolyn Shoemaker

Carolyn Jean Spellmann Shoemaker (24 tháng 6 năm 1929 – 13 tháng 8 năm 2021) là nhà thiên văn học người Mỹ. Bà là người đồng phát hiện ra sao chổi Shoemaker-Levy 9. Bà đã phát hiện ra 32 sao chổi và hơn 500 tiểu hành tinh, trở thành người phát hiện ra nhiều sao chổi nhất vào thời điểm đó.

Sau khi lấy bằng đại học về lịch sử, khoa học chính trị và văn học Anh, bà hầu như không quan tâm đến khoa học hành tinh cho đến khi gặp gỡ và kết hôn với nhà địa chất Eugene Merle Shoemaker. Sự nghiệp thiên văn học của bà bắt đầu khi bà thể hiện khả năng thị giác lập thể tốt — một kỹ năng đặc biệt hữu ích trong việc tìm kiếm các vật thể gần Trái Đất. Mặc dù không có bằng cấp chuyên ngành khoa học, khả năng quan sát bằng thị giác đó đã thuyết phục Viện Công nghệ California (Caltech) tuyển bà làm trợ lý nghiên cứu trong nhóm do chồng bà dẫn dắt. Sau đó, bà đã có nhiều phát hiện kỷ lục trong lĩnh vực thiên văn học, đồng thời nhận được nhiều bằng danh dự và giải thưởng chuyên môn.

 Đời sống cá nhân 
Carolyn Shoemaker sinh ngày 24 tháng 6 năm 1929 tại Gallup, New Mexico, trong gia đình ông bà Leonard và Hazel Spellmann. Gia đình bà sau đó chuyển đến Chico, California, nơi bà và anh trai Richard cùng lớn lên. Bà lấy bằng cử nhân và thạc sĩ về lịch sử, khoa học chính trị và văn học Anh tại Đại học bang California, Chico.

Khi Richard theo học tại Caltech, bạn cùng phòng của anh là Eugene "Gene" Shoemaker, một nghiên cứu sinh trẻ. Carolyn lần đầu gặp Gene vào mùa hè năm 1950 trong đám cưới của Richard. Sau khi tốt nghiệp, Gene chuyển đến New Jersey để theo học tiến sĩ tại Đại học Princeton, nhưng đã quay về California để làm phù rể cho Richard. Sau đó, Carolyn và Gene duy trì liên lạc qua thư từ và cùng tham gia một chuyến cắm trại kéo dài hai tuần tại cao nguyên Cumberland. Họ kết hôn vào ngày 18 tháng 8 năm 1951 và có ba người con: Christy, Linda và Patrick (Pat).

Gia đình Shoemaker từng sống ở Grand Junction (Colorado), Menlo Park và Pasadena (California), trước khi định cư tại Flagstaff, Arizona, nơi Carolyn và chồng cùng làm việc tại Đài thiên văn Lowell. Năm 1997, Carolyn và Gene gặp tai nạn ô tô tại Úc. Gene tử vong tại chỗ, còn Carolyn bị thương nặng.

Carolyn Shoemaker qua đời ở tuổi 92 sau một cú ngã vào ngày 13 tháng 8 năm 2021.Carolyn chưa bao giờ thực sự xem mình là một nhà khoa học, mặc dù bà tiếp thu được rất nhiều kiến thức về địa chất và thiên văn học từ chồng. Bà là một người thẳng thắn, có lòng kiên nhẫn phi thường và khiếu hài hước tinh tế. Trước các vụ va chạm với sao Mộc, một phóng viên từng hỏi bà điều gì sẽ xảy ra nếu tất cả các mảnh của sao chổi va vào Trái Đất. Bà trả lời: "Chúng ta sẽ chết hết." Khi phóng viên giải thích rằng đây là chương trình dành cho trẻ em và lặp lại câu hỏi, Carolyn trả lời lần nữa: "Chúng ta sẽ rất khó chịu."

 Sự nghiệp 
nhỏ|Đài thiên văn Palomar gần San Diego, California, nơi Carolyn và Eugene Shoemaker ghi nhận nhiều khám phá thiên văn học của họ.
nhỏ|Mái vòm Clark tại Đài thiên văn Lowell
nhỏ|Eugene và Carolyn Shoemaker năm 1994
Ngay sau khi kết hôn, Carolyn nhận công việc đầu tiên là giáo viên lớp bảy. Không hài lòng với nghề dạy học, bà nghỉ việc để tập trung chăm sóc gia đình. Mary Chapman, tác giả tiểu sử của Shoemaker tại Trung tâm Địa chất Hành tinh (USGS Astrogeology Center), viết: "Carolyn là một người ấm áp, chu đáo và vô cùng kiên nhẫn, nhưng kỹ năng của bà phù hợp hơn với môi trường ngoài giảng dạy." Sau khi các con trưởng thành và rời nhà, Carolyn bắt đầu tìm kiếm công việc. Thời trẻ, bà không hề quan tâm đến các môn khoa học. Bà từng học một khóa địa chất, nhưng cảm thấy vô cùng nhàm chán. Tuy nhiên, bà thường nói với mọi người rằng "nghe Gene giải thích về địa chất đã biến một môn học tưởng chừng tẻ nhạt thành một hành trình khám phá đầy thú vị và hấp dẫn."

Theo gợi ý của chồng, Carolyn bắt đầu học thiên văn từ một sinh viên tại Đài thiên văn Lowell. Sau đó, bà làm trợ lý thực địa cho ông, tham gia chương trình nghiên cứu của ông về việc lập bản đồ và phân tích các hố va chạm.

Carolyn Shoemaker bắt đầu sự nghiệp thiên văn học vào năm 1980, khi bà 51 tuổi, với công việc tìm kiếm các tiểu hành tinh và sao chổi cắt ngang quỹ đạo Trái Đất tại Viện Công nghệ California ở Pasadena, California, và Đài thiên văn Palomar ở San Diego, California. Cùng năm đó, bà được tuyển vào Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) với vai trò nhà khoa học thỉnh giảng trong bộ phận thiên văn học, và đến năm 1989, bà bắt đầu làm giáo sư nghiên cứu thiên văn học tại Đại học Bắc Arizona. Công việc của bà tập trung vào việc tìm kiếm sao chổi và các tiểu hành tinh có quỹ đạo cắt qua các hành tinh. Cùng với nhà thiên văn học David H. Levy, Carolyn và chồng đã phát hiện sao chổi Shoemaker–Levy 9 vào ngày 24 tháng 3 năm 1993 — một sao chổi bị vỡ thành nhiều mảnh, có quỹ đạo giao cắt với sao Mộc.

Trong những năm 1980 và 1990, Shoemaker sử dụng phim chụp từ kính viễn vọng tại Đài thiên văn Palomar, kết hợp với kính lập thể, để phát hiện các vật thể di chuyển so với nền sao cố định.

Sau khi hồi phục chấn thương từ vụ tai nạn ô tô năm 1997 — tai nạn khiến chồng bà thiệt mạng — Shoemaker quay trở lại làm việc tại Đài thiên văn Lowell cùng với David H. Levy. Bà tiếp tục tham gia tích cực vào các hoạt động quan sát thiên văn cho đến ít nhất là năm 2002. Tính đến năm 2002, Carolyn Shoemaker đã được ghi nhận là người phát hiện hoặc đồng phát hiện 32 sao chổi và hơn 500 tiểu hành tinh.

 Giải thưởng và vinh danh 
Tiểu hành tinh Hildian 4446 Carolyn, được phát hiện bởi đồng nghiệp Edward Bowell tại Đài thiên văn Lowell vào năm 1985, được đặt theo tên của Carolyn để vinh danh những đóng góp của bà. Năm 1988, Shoemaker nhận Huy chương Rittenhouse từ Hiệp hội Thiên văn Rittenhouse. Năm 1995, bà tiếp tục được trao giải Nhà khoa học của năm, cũng do Hiệp hội này trao tặng.

Năm 1996, bà nhận bằng tiến sĩ danh dự từ Đại học Bắc Arizona ở Flagstaff, Arizona, và Huy chương Thành tựu Khoa học Xuất sắc của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ (NASA). Năm 1998, Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ trao Huy chương James Craig Watson cho cả hai vợ chồng Shoemaker.

Một cấu trúc địa chất trên sao Hỏa có tên là thành hệ Carolyn Shoemaker, nằm trong miệng hố Gale, cũng được đặt theo tên bà. Thành hệ này là lớp đá tạo nên các tầng địa chất trong khu vực Glen Torridon — nơi chứa các lớp đá phyllosilicat và là một trong những mục tiêu chính của tàu thám hiểm Curiosity thuộc Phòng thí nghiệm Khoa học sao Hỏa trong hành trình leo lên đỉnh núi Aeolis Mons.

 Danh sách các tiểu hành tinh đã phát hiện 
Xem thêm: :Thể loại:Được phát hiện bởi Carolyn S. Shoemaker

Tính đến tháng 3 năm 2022, Carolyn Shoemaker đứng đồng hạng 80 với Takeshi Urata trong danh sách các kỷ lục phát hiện nhiều tiểu hành tinh nhất của Trung tâm Tiểu Hành tinh (Minor Planet Center), với tổng cộng 377 tiểu hành tinh có số hiệu được phát hiện trong giai đoạn từ năm 1980 đến 1994.

  Danh sách các tiểu hành tinh được phát hiện bởi Carolyn Shoemaker
  Tên
  Ngày được phát hiện
  Liệt kê
   2459 Spellmann    
   2511 Patterson    
   2532 Sutton    
   2586 Matson    
   2614 Torrence    
   2686 Linda Susan    
   2705 Wu    
   2742 Gibson    
   2748 Patrick Gene    
   2773 Brooks    
   2834 Christy Carol    
   2891 McGetchin    
   2906 Caltech    
   2918 Salazar    
   2932 Kempchinsky    
   2982 Muriel    
   3025 Higson     
   3107 Weaver    
   3161 Beadell    
   3194 Dorsey    
   3199 Nefertiti     
   3225 Hoag     
   3270 Dudley     
   3285 Ruth Wolfe    
   3299 Hall    
   3317 Paris     
   3333 Schaber    
   3375 Amy    
   3430 Bradfield    
   3553 Mera    
   3554 Amun     
   3581 Alvarez    
   3640 Gostin    
   3671 Dionysus     
   3689 Yeates    
   3700 Geowilliams     
   3709 Polypoites    
   3777 McCauley    
   3779 Kieffer    
   3792 Preston    
   3793 Leonteus    
   3794 Sthenelos    
   3837 Carr    
   3840 Mimistrobell    
   3846 Hazel    
   3854 George    
   3873 Roddy    
   3880 Kaiserman     
   3888 Hoyt    
   3895 Earhart    
   3906 Chao    
   3927 Feliciaplatt     
   3932 Edshay     
   3972 Richard    
   3977 Maxine    
   3985 Raybatson    
   4029 Bridges    
   4031 Mueller    
   4082 Swann    
   4083 Jody    
   4085 Weir    
   4151 Alanhale     
   4153 Roburnham    
   4171 Carrasco    
   4173 Thicksten    
   4203 Brucato    
   4204 Barsig    
   4217 Engelhardt    
   4251 Kavasch    
   4253 Märker    
   4283 Stöffler    
   4327 Ries    
   4332 Milton    
   4340 Dence    
   4341 Poseidon    
   4348 Poulydamas    
   4368 Pillmore    
   4379 Snelling     
   4401 Aditi    
   4435 Holt    
   4448 Phildavis    
   4450 Pan     
   4451 Grieve    
   4487 Pocahontas    
   4503 Cleobulus    
   4531 Asaro    
   4533 Orth    
   4543 Phoinix    
   4569 Baerbel    
   4582 Hank    
   4624 Stefani    
   4666 Dietz    
   4673 Bortle    
   4707 Khryses    
   4708 Polydoros    
   4709 Ennomos    
   4736 Johnwood    
   4765 Wasserburg    
   4783 Wasson    
   4791 Iphidamas    
   4792 Lykaon    
   4805 Asteropaios    
   4820 Fay    
   4826 Wilhelms    
   4827 Dares    
   4828 Misenus    
   4829 Sergestus    
   4832 Palinurus    
   4833 Meges    
   4834 Thoas    
   4836 Medon    
   4856 Seaborg    
   4857 Altgamia    
   4867 Polites    
   4885 Grange    
   4888 Doreen    
   4898 Nishiizumi    
   4899 Candace     
   4902 Thessandrus    
   4946 Askalaphus     
   4947 Ninkasi    
   5023 Agapenor     
   5027 Androgeos    
   5028 Halaesus    
   5029 Ireland     
   5052 Nancyruth     
   5120 Bitias    
   5126 Achaemenides    
   5130 Ilioneus    
   5143 Heracles    
   5144 Achates    
   5161 Wightman    
   5167 Joeharms     
   5168 Jenner     
   5175 Ables     
   5211 Stevenson     
   5231 Verne    
   5259 Epeigeus     
   5264 Telephus     
   5283 Pyrrhus    
   5284 Orsilocus     
   5285 Krethon     
   5317 Verolacqua    
   5325 Silver    
   5381 Sekhmet    
   5392 Parker    
   5426 Sharp    
   5430 Luu     
   5436 Eumelos     
   5457 Queen's    
   5511 Cloanthus     
   5547 Acadiau    
   5551 Glikson     
   5579 Uhlherr     
   5632 Ingelehmann     
   5637 Gyas     
   5638 Deikoon     
   5652 Amphimachus     
   5670 Rosstaylor     
   5720 Halweaver     
   5725 Nördlingen     
   5726 Rubin     
   5731 Zeus     
   5765 Izett     
   5799 Brewington    
   5852 Nanette     
   5863 Tara     
   5869 Tanith    
   5899 Jedicke     
   5947 Bonnie     
   5953 Shelton     
   5957 Irina     
   5967 Edithlevy    
   5999 Plescia     
   6063 Jason     
   6078 Burt    
   6084 Bascom     
   6087 Lupo     
   6179 Brett     
   6183 Viscome    
   6204 MacKenzie    
   6239 Minos     
   6282 Edwelda    
   6372 Walker     
   6376 Schamp     
   6398 Timhunter     
   6401 Roentgen     
   6436 Coco     
   6478 Gault     
   6485 Wendeesther     
   6510 Tarry     
   6543 Senna     
   6585 O'Keefe     
   6635 Zuber     
   6670 Wallach     
   6740 Goff     
   6898 Saint-Marys    
   6901 Roybishop     
   6909 Levison     
   6914 Becquerel     
   7051 Sean     
   7086 Bopp     
   7088 Ishtar     
   7092 Cadmus     
   7112 Ghislaine     
   7119 Hiera     
   7167 Laupheim     
   7173 Sepkoski     
   7344 Summerfield     
   7480 Norwan     
   7549 Woodard     
   7560 Spudis     
   7749 Jackschmitt     
   7750 McEwen     
   7756 Scientia     
   7778 Markrobinson     
   7958 Leakey     
   8021 Walter     
   8034 Akka     
   8149 Ruff     
   8326 Paulkling     
   8327 Weihenmayer     
   8331 Dawkins     
   8347 Lallaward     
   8356 Wadhwa     
   8358 Rickblakley     
   8373 Stephengould     
   8709 Kadlu     
   8804 Eliason     
   8817 Roytraver     
   9016 Henrymoore     
   9022 Drake     
   9023 Mnesthus     
   9070 Ensab     
   9082 Leonardmartin     
   9083 Ramboehm     
   9165 Raup     
   9172 Abhramu     
   9277 Togashi     
   9299 Vinceteri     
   9564 Jeffwynn     
   9739 Powell    
   9744 Nielsen     
   9768 Stephenmaran     
   10028 Bonus    
   10041 Parkinson     
   10044 Squyres     
   10060 Amymilne     
   10108 Tomlinson     
   10283 Cromer    
   10295 Hippolyta     
   10332 Défi     
   10346 Triathlon     
   10487 Danpeterson     
   10563 Izhdubar     
   10683 Carter     
   10739 Lowman     
   11006 Gilson     
   11066 Sigurd     
   11277 Ballard     
   11311 Peleus     
   11548 Jerrylewis     
   11569 Virgilsmith     
   11836 Eileen     
   11911 Angel     
   11941 Archinal     
   12227 Penney     
   12237 Coughlin     
   12242 Koon     
   12675 Chabot     
   12680 Bogdanovich    
   12714 Alkimos     
   12753 Povenmire     
   13057 Jorgensen     
   13062 Podarkes     
   13111 Papacosmas     
   13123 Tyson     
   13615 Manulis     
   13914 Galegant    
   13915 Yalow     
   13937 Roberthargraves     
   14429 Coyne     
   14827 Hypnos     
   14835 Holdridge     
   15228 Ronmiller     
   15276 Diebel     
   15294 Underwood     
   15304 Wikberg     
   15318 Innsbruck    
   15321 Donnadean     
   15779 Scottroberts     
   16452 Goldfinger     
   16514 Stevelia     
   16641 Esteban     
   16666 Liroma    
   16669 Rionuevo     
   17399 Andysanto     
   17408 McAdams     
   17493 Wildcat     
   18368 Flandrau     
   18434 Mikesandras     
   19140 Jansmit     
   19173 Virginiaterése     
   19243 Bunting     
   19980 Barrysimon     
   20007 Marybrown     
   20037 Duke     
   20084 Buckmaster     
   21062 Iasky     
   21148 Billramsey     
   21149 Kenmitchell     
   22294 Simmons     
   22312 Kelly     
   22338 Janemojo     
   23452 Drew     
   24626 Astrowizard     
   24643 MacCready     
   24654 Fossett     
   24761 Ahau     
   24778 Nemsu     
   24779 Presque Isle     
   26879 Haines     
   27706 Strogen     
   27711 Kirschvink     
   27776 Cortland     
   27810 Daveturner     
   29133 Vargas     
   29137 Alanboss     
   29146 McHone     
   29292 Conniewalker     
   30767 Chriskraft     
   30779 Sankt-Stephan     
   30785 Greeley     
   30786 Karkoschka     
   30840 Jackalice     
   30844 Hukeller     
   30934 Bakerhansen     
   30935 Davasobel     
   32776 Nriag     
   32890 Schwob     
   32897 Curtharris     
   35056 Cullers     
   37588 Lynnecox     
   37601 Vicjen     
   37609 LaVelle     
   37655 Illapa     
   43763 Russert     
   43793 Mackey     
   48416 Carmelita     

   52266 Van Flandern     
   52384 Elenapanko    

   65672 Merrick     

   73670 Kurthopf     
   79117 Brydonejack     
   85158 Phyllistrapp    



















   Đồng phát hiện với:
 Tham khảo 

Thể loại:Sinh năm 1929
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Nhà thiên văn học Hoa Kỳ
Thể loại:Nhà thiên văn học nữ
Thể loại:Nữ giới thế kỷ 20
Thể loại:Nữ giới thế kỷ 21
Thể loại:Mất năm 2021
Thể loại:Nhà thiên văn học Hoa Kỳ thế kỷ 20
Thể loại:Nhà thiên văn học Hoa Kỳ thế kỷ 21
Thể loại:Được phát hiện bởi Carolyn S. Shoemaker