Danh sách vua Sparta

Danh sách vua Sparta kể chi tiết về các nhà lãnh đạo quan trọng của thành bang Sparta tại Hy Lạp ở Peloponnesus. Sparta trông hơi khác với các thành bang Hy Lạp ở chỗ nó duy trì vương quyền trải qua thời kỳ cổ xưa. Thậm chí còn bất thường hơn ở chỗ có hai vua cùng một lúc, gọi là Archagetai bắt nguồn từ hai dòng tộc riêng biệt. Theo truyền thống của người Sparta thì hai dòng tộc Agiad và Eurypontid, lần lượt được truyền từ cặp song sinh Eurysthenes và Procles, hậu duệ của Heracles được cho là đã chinh phục Sparta trải qua hai thế hệ sau cuộc chiến thành Troia. Tuy nhiên, các triều đại lại được đặt theo tên những đứa cháu của cặp song sinh là các vua Agis I và Eurypon. Dòng tộc Agiad được coi là cao quý hơn dòng tộc Eurypontid.Cartledge, Paul, The Spartans, Vintage Books, 2003. Mặc dù đây là danh sách vua Sparta với ngụ ý từ thời xa xưa nhưng có rất ít bằng chứng cho sự tồn tại của bất kỳ vị vua nào trước giữa thế kỷ thứ 6 TCN, hay như vậy. Vua Sparta thường nhận được sự tôn vinh anh hùng sau khi mất giống như các vị vua Cyrene của người Doria.Pindar and the cult of heroes. By Bruno Currie Page 245 ISBN 0-19-927724-9. Những đứa con đầu lòng của nhà vua thì hiển nhiên sẽ là người kế vị, chỉ những đứa con trai Sparta mới được miễn gia nhập Agoge, tuy nhiên họ được phép tham gia nếu muốn vì điều này sẽ giúp gia tăng uy tín khi lên ngôi.

Vua trong truyền thuyết 
Người Hy Lạp cổ đại đặt tên nam trước cha của họ, tạo ra một cái tên theo tên cha bằng cách gắn thêm hậu tố -id-; lấy ví dụ, con trai của Atreus là Atreid. Trong trường hợp hoàng gia thì tên cha được hình thành từ người sáng lập hoặc là một con số đáng kể đầu trở thành tuổi của triều đại. Một gia đình cầm quyền có thể theo cách này có một số tên triều đại; ví dụ, Agis I đặt tên là Agiad, nhưng ông là một Heraclid và do đó là con cháu của vị anh hùng này.

Trong trường hợp gốc gác không được biết đến hoặc thiếu sót để biết người Hy Lạp thực hiện một vài giả định tiêu chuẩn dựa trên hệ tư tưởng văn hóa của họ. Một người được coi là một bộ lạc, cho là có nguồn gốc từ một tổ tiên mang tên đó. Ông ta phải là một vị vua sáng lập một triều đại dựa theo tên mình. Sự thần thoại hóa được mở rộng ngay cả việc đặt tên. Họ cho là đã được đặt tên dựa theo các vị vua và thần thánh. Nhà vua thường trở thành các vị thần trong tôn giáo của họ.

Lelegid
Dòng dõi này là hậu duệ của Lelex, tổ tiên của Leleges, một bộ lạc Pelasgia sống ở thung lũng Eurotas trước cả người Hy Lạp, mà theo nguồn gốc thần thoại đã hợp nhất với người Hy Lạp.
 Năm  Lelegid  Thông tin đáng chú ý kháckhoảng 1600 TCN  Lelex  Con trai của Poseidon hoặc Helios và cũng có thể là người bản địakhoảng 1575 TCN Myles  Con trai của Lelexkhoảng 1550 TCN Eurotas  Con trai của Myles, cha của Sparta

Lacedaemonid
Dòng dõi Lacedaemon bao gồm cả người Hy Lạp từ thời đại huyền thoại, giờ được coi như là thời đại đồ đồng ở Hy Lạp. Trong ngôn ngữ gốc thần thoại, vương quyền từ thời Leleges chuyển qua người Hy Lạp.
 Năm  Lacedaemonid  Thông tin đáng chú ý khác ?  Lacedaemon  Con trai của Zeus, chồng của Sparta  ?  Amyklas  Con trai của Lacedaemon. Ông là người lập nên thành Amyklai ?  Argalos  Con trai của Amyklas  ?  Kynortas  Con trai của Amyklas ?  Perieres   Con trai của Kynortas ?  Oibalos   Con trai của Kynortas ?  Tyndareos    (Triều đại đầu tiên); Con trai của Oibalos và cha của Helen ?  Hippocoon  Con trai của Oibalos và là em trai của Tyndareos ?  Tyndareos  (Triều đại thứ hai)
Niên đại (chỉ có "?") chưa được xác định

Atreid
Atreidai (Latin: Atreidae) thuộc thời kỳ đồ đồng, hoặc thời kỳ Mycenae. Trong thần thoại họ thuộc giống người Perseides. Như cái tên của Atreus được chứng thực trong các tài liệu cổ của Hittite, triều đại này cũng có thể là thời kỳ nguyên thủy trong lịch sử. 
 Năm  Atreid  Thông tin đáng chú ý kháckhoảng 1250 TCN  Menelaus  Con trai của Atreus và là chồng của Helen khoảng 1150 TCN Orestes  Con trai của Agamemnon và là cháu trai của Menelaus ?  Tisamenos Con trai của Oresteskhoảng 1100 TCN Dion  Chồng của Amphithea, con gái của Pronax
Niên đại (chỉ có "?") chưa được xác định

Heraclid 
Các vị vua Sparta như Heracleidae đã tuyên bố mình thuộc dòng dõi Hercules, mà mẹ ông lại là hậu duệ của Perseus. Không được phép đến Peloponnesus, ông đã lao vào sống một đời phiêu bạt. Họ có uy thế tại thung lũng Eurotas với người Doria mà ít nhất là trong truyền thuyết, đã tiến vào trong một cuộc xâm lược gọi là sự trở lại của Heracleidae; đánh đuổi dòng tộc Atreid và ít nhất một số dân cư Mycenae.

 Năm  Heraclid  Thông tin đáng chú ý khác ?  Aristodemos  Con trai của Aristomachos và là chồng của Argeia  ?  Theras (nhiếp chính)  Con trai của Autesion và là em vợ Argeia của Aristodemos; nắm quyền nhiếp chính cho bầy cháu là Eurysthenes và Procles.
Niên đại (chỉ có "?") chưa được xác định

Nhà Agis
Triều đại này được đặt theo tên của vị vua thứ hai là Agis.

 Năm  Agis  Thông tin đáng chú ý kháckhoảng 930 TCN Eurysthenes  Sự trở về của Heracleidaekhoảng 930 – 900 TCN Agis I  Nô dịch hóa người Helotkhoảng 900 – 870 TCN Echestratos  Trục xuất người Cynurias giành lại quyền bính.khoảng 870 – 840 TCN Labotas  khoảng 840 – 820 TCN Doryssos  khoảng 820 – 790 TCN Agesilaos I  khoảng 760 – 758 TCN Teleclos  Bị người Messenia giết khoảng 758 – 741 TCN Alcamenes  Chiến tranh Messenia lần thứ nhất bắt đầukhoảng 741 – 665 TCN Polydoros  Chiến tranh Messenia thứ hai bắt đầu; Bị chính Chấp chính quan Athena là Polemarchos giết chếtA Classical Dictionary By John Lemprière. Pg 618.khoảng 665 – 640 TCN Eurycrates  khoảng 640 – 615 TCN Anaxander  khoảng 615 – 590 TCN Eurycratides  khoảng 590 – 560 TCN Leon  khoảng 560 – 520 TCN Anaxandridas II  Trận những Gông cùmkhoảng 520 – 490 TCN Cleomenes I  Chiến tranh Hy Lạp-Ba Tư bắt đầukhoảng 490 – 480 TCN Leonidas I  Trận Thermopylaekhoảng 480 – 459 TCN Pleistarchos   Chiến tranh Peloponnesus lần thứ nhất bắt đầukhoảng 459 – 409 TCN Pleistoanax  Chiến tranh Peloponnesus lần thứ hai bắt đầukhoảng 409 – 395 TCN  Pausanias Giúp khôi phục nền dân chủ ở Athena; quyền bá chủ Spartakhoảng 395 – 380 TCN Agesipolis I   Chiến tranh Corinth bắt đầu khoảng 380 – 371 TCN Cleombrotos I   khoảng 371 – 369 TCN Agesipolis II   khoảng 369 – 309 TCN Cleomenes II   Chiến tranh Thần thánh lần thứ ba bắt đầukhoảng 309 – 265 TCN Areos I  Thiệt mạng trong cuộc chiến chống lại Aristodemos, bạo chúa Megalopoliskhoảng 265 – 262 TCN Acrotatos II   khoảng 262 – 254 BC Areos IIA Prosopography of Lacedaemonians, Part 396. By Alfred S. Bradford. Page 44.  khoảng 254 – 242 TCN Leonidas II   Một thời gian ngắn bị lật đổ trong khi lưu vong để tránh xét xử
 khoảng 242 – 241 TCNCleombrotos II   khoảng 241 – 235 TCN Leonidas II  khoảng 235 – 222 TCN Cleomenes III  

Nhà Eurypon
Triều đại này được đặt theo tên của vị vua thứ ba Eurypon. Danh sách không có Lycurgus, nhà lập pháp, một người con út của Eurypon, giữ vai trò nhiếp chính trong thời gian ngắn cho ấu vương Charilaus (780–750 BC) hay cho Labotas (870–840 BC) thuộc dòng Agis.

 Năm  Eurypon  Thông tin đáng chú ý kháckhoảng 930 TCN  Procles  Sự trở về của Heracleidaekhoảng 890 BC SoosEdward William Whitaker. A Complete System of Universal History, Volume 1. 1821. Pg 417.  Con trai của Procles và là cha của Eurypon.khoảng 890 – 860 TCN  Eurypon   khoảng 860 – 830 TCN  Prytanis khoảng 830 – 800 TCN  Polydectes   khoảng 800 – 780 TCN  Eunomos khoảng 780 – 750 TCN   Charilaos Ấu vương, học trò và là cháu trai của nhà cải cách Sparta Lykourgos; Chiến tranh với người Argives và phá hủy thị trấn biên giới Aegys trong trận Tegea.khoảng 750 – 725 TCN  Nicander  Chiến tranh Messenia lần thứ nhất bắt đầu.khoảng 725 – 675 TCN  Theopompos  Chiến tranh Messenia lần thứ hai bắt đầu.khoảng 675 – 645 TCN  Anaxandridas I khoảng 645 – 625 TCN  Zeuxidamos khoảng 625 – 600 TCN  Anaxidamos khoảng 600 – 575 TCN  Archidamos I khoảng 575 – 550 TCN  AgasiclesPlutarch's Lives: Marcus Crassus.-Sertorius.-Eumenes.-Agesilaus.-Pompeius. By Plutarch.  Cùng thời với Leonidas I; Kết thúc cuộc Chiến tranh Messenia.khoảng 550 – 515 TCN  Ariston  Trận những Gông cùm.khoảng 515 – 491 TCN  Demaratos   Chiến tranh Hy Lạp-Ba Tư bắt đầu.khoảng 491 – 469 TCN  Leotychidas khoảng 469 – 427 TCN  Archidamos II  Chiến tranh Peloponnesus lần thứ nhất; Chiến tranh Peloponnesus lần thứ hai bắt đầukhoảng 427 – 401 TCN  Agis II  Sparta giành quyền bá chủ; mang quân tấn công Epidaurus, Leuctra, Caryao, Orchomenos và Mantinela; xâm lược Argolis; Hội đồng chiến tranh được thành lập để kiểm tra quyền hạn của ông.khoảng 401 – 360 TCN  Agesilaos II  Chiến tranh Corinth bắt đầu khoảng 360 – 338 TCN  Archidamos III  Chiến tranh Thần thánh lần thứ ba bắt đầu khoảng 338 – 331 TCN  Agis III khoảng 331 – 305 TCN  Eudamidas I khoảng 305 – 275 TCN  Archidamos IV khoảng 275 – 245 TCN  Eudamidas II khoảng 245 – 241 TCN   Agis IVkhoảng 241 – 228 TCN  Eudamidas III  khoảng 228 – 227 TCN  Archidamos V khoảng 227 – 221 TCN Eucleidas Thực ra là một người thuộc dòng Agis được Cleomenes III đưa lên ngôi nhằm thay thế Archidamos V.

Quân chủ cộng hòa
Sau thất bại của Cleomenes III khi chống lại Antigonos III Doson của Macedon và Liên minh Achaea trong trận Sellasia, hệ thống Sparta bắt đầu bị phá vỡ. Sparta trở thành một nước cộng hòa từ năm 221 đến 219 TCN. Chế độ quân chủ song song lại được phục hồi vào năm 219 TCN.

 Năm  Quân chủ  Thông tin đáng chú ý khác khoảng 219 – 215 TCN  Agesipolis III  vị vua cuối cùng của nhà Agis, sau bị Lykourgos phế truất khoảng 219 – 210 TCN  Lykourgos khoảng 210 – 206 TCN  Pelops  Con trai của Lykourgos và là vị vua cuối cùng từ một trong các triều đại cũ 

Bạo chúa
 Năm  Bạo chúa  Thông tin đáng chú ý khác khoảng 210–207 TCN   Machanidas   nhiếp chính cho Pelopskhoảng 206–192 TCN  Nabis   nhiếp chính đầu tiên cho Pelops, về sau tiếm vị, tuyên bố gốc gác vua Demaratus dòng Eurypon khoảng 192 TCN Laconikos  vị vua nổi tiếng nhất của Sparta thuộc dòng dõi Heraclid 
Kể từ đây Sparta chính thức bị Liên minh Achaea sáp nhập vào năm 192 TCN.

Chú thích và tham khảo
Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm
 The Cyclopædia, Volume 20. By Abraham Rees. Page 157+ (List of kings of Sparta on pg. 164).
 Sir William Smith, A New Classical Dictionary of Greek and Roman Biography, Mythology, and Geography: Partly Based Upon the Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology. Harper & Brothers, 1851.
 Sir William Smith. Abaeus-Dysponteus. J. Murray, 1890.
 Sir William Smith. A Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology: Earinus-Nyx. J. Murray, 1876.
 William Smith (Ed.) A Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology: Oarses-Zygia. J. Murray, 1880.

Liên kết ngoài
Livius
Eurypontids và Agiads  của Jona Lendering

Thể loại:Tước vị Hy Lạp cổ đại
Thể loại:Chính phủ Sparta
Thể loại:Vua Sparta
Sparta
Vua Sparta
Thể loại:Tôn vinh anh hùng lịch sử Hy Lạp
Thể loại:Tôn vinh nhà cai trị Hy Lạp
Thể loại:Danh sách liên quan đến lịch sử Hy Lạp