Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung

Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung (), trước đây gọi là Đại hội Thể thao Đế quốc Anh (British Empire Games, 1930-1950), Đại hội Thể thao Đế quốc Anh và Khối Thịnh vượng chung (British Empire and Commonwealth Games, 1954-1966), và Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung Anh (British Commonwealth Games, 1970-1974) là một sự kiện thể thao tổng hợp quốc tế với sự tham gia của các vận động viên đến từ các quốc gia khối Thịnh vượng chung. Sự kiện được tổ chức lần đầu tiên vào năm 1930, và từ đó được tổ chức 4 năm một lần (ngoại trừ các năm 1942 và 1946 do chiến tranh). Đây được cho là sự kiện thể thao tổng hợp lớn thứ ba trên thế giới, sau Thế vận hội và Á vận hội.

Liên đoàn Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung (CGF) giám sát các đại hội, thể chế này cũng kiểm soát chương trình thi đấu và lựa chọn thành phố đăng cai. Mỗi kỳ đại hội có một thành phố đăng cai được lựa chọn, và có 18 thành phố tại bảy quốc gia từng tổ chức sự kiện này.

Bên cạnh nhiều môn thể thao Thế vận hội, đại hội cũng bao gồm một số môn thể thao được chơi phần lớn tại các quốc gia Thịnh vượng chung, như bóng gỗ trên cỏ và bóng lưới. Có sáu đội tuyển tham dự tất cả các kỳ Đại hội là Anh, Canada, New Zealand, Scotland, Úc và Wales.

Mặc dù Khối Thịnh vượng chung có 53 thành viên, song có 70 đội tuyển tham gia Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung do một số lãnh thổ hải ngoại thuộc Anh, thuộc địa vương thất, và các đảo quốc tham gia dưới quốc kỳ riêng của họ. Bốn quốc gia thuộc Anh Quốc là Anh, Scotland, Wales, và Bắc Ireland cũng cử các đội tuyển riêng tham dự.

Lịch sử
Năm 1891, Nam tước Astley Cooper là người đầu tiên đề xuất một cuộc tranh tài thể thao giữa các thành viên của Đế quốc Anh, ông viết một bài trên The Times đề nghị một cuộc thi và liên hoan liên Anh Quốc liên Anh giáo tổ chức mỗi bốn năm như một cách để tăng cường thiện chí và thông hiểu tốt đẹp trong Đế quốc Anh. Năm 1911, Lễ hội Đế quốc được tổ chức tại Cung điện Thủy tinh tại Luân Đông nhằm chào mứng lễ đăng quang của Quốc vương George V. Trong thành phần của lễ hội, một giải vộ địch toàn đế quốc được tổ chức với các đội tuyển đến từ Anh Quốc, Canada, Nam Phi, Úc, trong các cuộc thi quyền Anh, đấu vật, bơi và điền kinh.

Năm 1928, một người Canada là Melville Marks Robinson thỉnh cầu tổ chức Đại hội Thể thao Đế quốc Anh đầu tiên; và nó đã được tổ chức vào năm 1930 tại Hamilton, Ontario, nữ giới chỉ tham gia trong các cuộc thi bơi. Từ năm 1934, nữ giới cũng được tham gia một số cuộc thi điền kinh.

600px|thumb|right|

• Các thành phố và năm đăng cai

Kỳ Đại hội Thể thao Đế quốc Anh đầu tiên có 11 đội tuyển tham dự. Chu kỳ bốn năm tổ chức một lần của đại hội bị gián đoạn do Chiến tranh thế giới thứ hai khi các kỳ đại hội vào năm 1942 và 1946 bị bãi bỏ.High Achievers . Úcn Commonwealth Games Association. Truy cập 2010-04-05. Đại hội phục hồi vào năm 1950 và trong kỳ năm 1954 thì bắt đầu mang tên Đại hội Thể thao Đế quốc Anh và Khối Thịnh vượng chung. Trên 1000 vận động viên tham gia kỳ đại hội năm 1958 với hơn 30 đội tuyển lần đầu tiên tham dự.Growth of the Commonwealth Games . Commonwealth Games Federation. Truy cập 2010-04-05.

Nigeria là quốc gia đầu tiên tẩy chay Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung vào năm 1978 để phản đối New Zealand có tiếp xúc thể thao với Nam Phi. Kỳ đại hội năm 1986 bị 32 quốc gia châu Phi và Caribe tẩy chay để phản đối Thủ tướng Anh Quốc Margaret Thatcher từ chối lên án các tiếp xúc thể thao đối với Nam Phi vào năm 1985, sau Đại hội phục hồi và tiếp tục phát triển sau đó. Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung 1998 tại Kuala Lumpur, Malaysia chứng kiến số môn thể thao tăng từ 10 lên 15 khi các môn thể thao đồng đội được cho phép lần đầu tiên. Sự tham gia cũng lập kỷ lục mới với trên 3500 vận động viên đại diện cho 70 đội tuyển. Tại Đại hội tổ chức tại Melbourne vào năm 2006, trên 4000 vận động viên tham gia thi đấu.

 Kỳ Năm Thành phố đăng cai Quốc gia đăng cai Ngày bắt đầu Ngày kết thúc Môn thể thao Cuộc thi Quốc gia Vận động viên Đội thắng cuộcĐại hội Thể thao Đế quốc Anh Đại hội thể thao Toàn Đế quốc1911  Luân ĐônAnh 12 tháng 5 tháng 6?4 94  ? Canada I1930  HamiltonCanada 16 tháng 8 23 tháng 865911400 Anh II1934 Luân ĐônAnh 4 tháng 8 11 tháng 86 6816 500 Anh III1938 SydneyÚc 5 tháng 2 12 tháng 27  7115 464 Úc IV1950 AucklandNew Zealand 4 tháng 2 11 tháng 29 88 12 590 ÚcĐại hội Thể thao Đế quốc Anh và Khối Thịnh vượng chung V1954 VancouverCanada 30 tháng 7 7 tháng 89 91 24 662 Anh VI1958 CardiffWales 18 tháng 7 26 tháng 79 94 36 1122 Anh VII1962 PerthÚc 22 tháng 11 1 tháng 129 104 35 863 Úc VIII1966 KingstonJamaica 4 tháng 8 13 tháng 89  11034 1050 AnhĐại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung Anh IX1970 EdinburghScotland 16 tháng 7 25 tháng 79  121 421383 ÚcX1974 ChristchurchNew Zealand 24 tháng 1 2 tháng 29 121  381276 ÚcĐại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung XI1978 EdmontonCanada 3 tháng 8 12 tháng 810 128  461474 Canada XII1982 BrisbaneÚc 30 tháng 9 9 tháng 1010 142  461583 Úc XIII1986 EdinburghScotland 24 tháng 7 2 tháng 810 163 26 1662 Anh XIV1990 AucklandNew Zealand 24 tháng 1 3 tháng 210 204  552073 Úc XV1994 VictoriaCanada18 tháng 828 tháng 810 217 63 2557 Úc XVI1998 Kuala LumpurMalaysia11 tháng 921 tháng 915 213 70 3633 Úc XVII2002 ManchesterAnh 25 tháng 7 4 tháng 817 281 72 3679 ÚcXVIII2006 MelbourneÚc 15 tháng 3 26 tháng 316 245 714049 ÚcXIX2010 DelhiIndia 3 tháng 10 14 tháng 1017 272 716700 ÚcXX2014 GlasgowScotland 23 tháng 7 3 tháng 8171 261 71 4947 AnhXXI2018 Gold CoastÚc 4 tháng 4 15 tháng 419 275 71 4426ÚcXXII2022 BirminghamAnh28 tháng 78 tháng 820283725054ÚcXXIII2026 GlasgowScotland22 tháng 72 tháng 81075 
(dự kiến)

Kỳ đại hội theo quốc gia đăng cai
 Hạng Quốc gia Số kỳ tổ chức Năm tổ chức 1  5  1938, 1962, 1982, 2006, 2018 2  4  1930, 1954, 1978, 1994 3  3  1950, 1974, 1990  4  1970, 1986, 2014, 2026  4  1911, 1934, 2002, 2022 6  1  2010  1  1998  1  1966  1  1958

 Bảng huy chương 
*Lưu ý: Các quốc gia được in nghiêng không còn tham gia Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung nữa..

 Cập nhật từ sau Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung 2022.

  Tổng số huy chương của Ghana bao gồm tất cả huy chương giành được dưới tên 
  Tổng số huy chương của Zimbabwe bao gồm tất cả huy chương giành được dưới tên 
  Tổng số huy chương của Zambia bao gồm tất cả huy chương giành được dưới tên 
  Tổng số huy chương của Sri Lanka bao gồm tất cả huy chương giành được dưới tên 
  Tổng số huy chương của Guyana bao gồm tất cả huy chương giành được dưới tên 

Môn thể thao được chấp thuận
Liên đoàn Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung chấp thuận tổng cộng 21 môn thể thao và thêm 7 môn thể thao người khuyết tật. Chúng được phân vào ba thể loại, các môn thể thao cốt yếu phải có mặt ở mỗi kỳ đại hội. Một số môn thể thao tùy chọn có thể được nước đăng cai lựa chọn. Các môn thể thao được công nhận là những môn được Liên đoàn chấp thuận song được xem là cần mở rộng; các nước đăng cai có thể không lựa chọn các môn này cho cho đến khi các yêu cầu của Liên đoàn được đáp ứng.Sports Programme . Commonwealth Games Federation. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2009.

MônThể loạiNămBắn cungTùy chọn1982, 2010Điền kinhCốt yếu1911-nayCầu lôngCốt yếu1966-nayBóng rổTùy chọn2006, 2018Bi-aCông nhậnchưa từngQuyền AnhCốt yếu1911-nayBơi xuồngCông nhậnchưa từngCricketCông nhận1998Đua xe đạpTùy chọn1934-nayNhảy cầuTùy chọn1930-nayĐấu kiếmCông nhận1950–1970Bóng đáCông nhậnchưa từngGolfCông nhậnchưa từngThể dục dụng cụTùy chọn1978, 1990-nayBóng némCông nhận1930Khúc côn cầuCốt yếu1998-nayJudoTùy chọn1990, 2002, 2014Bóng gỗ trên cỏCốt yếu1930-nay (trừ 1966)Cứu sinhCông nhậnchưa từng Môn Thể loại NămBóng lướiCốt yếu1998-nayChèo thuyềnTùy chọn1930, 1938–1962, 1986Bóng bầu dục kiểu liên minhCông nhậnchưa từngBóng bầu dục bảy ngườiCốt yếu1998-nayThuyền buồmCông nhậnchưa từngBắn súngTùy chọn1966, 1974-nayBóng mềmCông nhậnchưa từngBóng quầnCốt yếu1998-nayBơiCốt yếu1911-nayBơi đồng diễnTùy chọn1986, 2006Bóng bànTùy chọn2002-nayTaekwondoTùy chọnchưa từngQuần vợtTùy chọn2010Bowling 10 pinCông nhận1998Ba môn phối hợpTùy chọn2002, 2006, 2014Bóng chuyềnCông nhậnchưa từngBóng nướcCông nhận1950Cử tạCốt yếu1950-nayĐấu vậtTùy chọn1911-nay (trừ 1990, 1998 và 2006)

Tham gia

Chỉ sáu đội tuyển tham gia mọi kỳ Đại hội: Úc, Canada, Anh, New Zealand, Scotland và Wales. Úc giành vị trí cao nhất trong 11 kỳ đại hội, Anh bảy kỳ và Canada một kỳ.

 Bảng các đội tham gia theo các kỳ Đại hộiĐội tuyểnKỳToàn Đế 1911IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXIIXIIIXIVXVXVIXVIIXVIIIXIXXXXXI Năm1911193019341938195019541958196219661970197419781982198619901994199820022006201020142018 Quốc kỳ  Thành phốLondonHamiltonLondonSydneyAucklandVancouverCardiffPerthKingstonEdinburghChristchurchEdmontonBrisbaneEdinburghAucklandVictoriaKuala LumpurManchesterMelbourneDelhiGlasgowGold Coast Tham gia \\ Quốc gia chủ nhàAnhCanadaAnhÚcNew ZealandCanada WalesÚcJamaicaScotlandNew ZealandCanadaÚcScotlandNew ZealandCanadaMalaysiaAnhÚcIndiaScotlandÚc   1962                       rowspan="3"   1982, 1998–                        1966–1970, 1978, 1994–                        1930–                         1954–1970, 1978–1982, 1990–                       rowspan="90"   1978, 1990–                        1954–1982, 1990–                        1978, 1994–                        1930–1938, 1954–1982, 1990–                        1974, 1982–                        1930–1938, 1954–1962                       1962–1966                       1990–                        1958, 1990–                        1998–                        1930–                        1978–                        1938–1950, 1958–1970                       1974–1978, 1986–                        1978–1982, 1990–                        1958–1962, 1970, 1994–                        1930–                        1982–                        1938, 1954–1986, 1998–2006                       1970–1982, 1990–2010                        1958–1982, 1990–                        1958–                        1954                       1970–1982, 1998–                        1970–                        1966–1970, 1978–1982, 1990–                        1934, 1954–1962, 1970–1994                       1934–1938, 1954–1958, 1966–1982, 1990–                       Ireland  1930                       1934                       1958–                        1934, 1954–1982, 1990–                        1958–                        1954–1982, 1990–                        1998–                        1974–                         1970–                         1950, 1958–1962                       1966–1982, 1990–                        1986–                        1958–1962, 1970, 1982–                        1958, 1966–1982, 1990–                        1994–                        1998–                        1994–                        1990–                        1930–1934                       1930–                        1950–1958, 1966–1974, 1982, 1990–1994, 2002–                        2002–                        1986–                        1958–1962                        1934–1938, 1954–                        1954                       1954–1970, 1990–                        1962–1982, 1990–                       Rhodesia  1934–1950                       1958–1962                       2010–                        1978                      (cùng đảo Ascension và Tristan da Cunha)  1982, 1998–                        1990–                        1962, 1970, 1978, 1994–                        1958, 1966–1978, 1994–                        1998–                        1958–1962                       1930–                        1990–                        1966–1970, 1978, 1990–                        1958–                        1982, 1990–                        1930–1958, 1994–                        1966                        1954                       2014–                        1974–1982, 1990–                        1970–                        1962                       1966–1982, 1990–                        1974, 1982, 1990–                        1934–1982, 1990–                        1978, 1998–                        1998–                        1954–1982, 1990–                        1982–                        1930–                        1974–1994                        1970–1982, 1990–                         1982, 1990–2002                     

  1962
  1998–
  1911
  1966–1970, 1978, 1994–
  1930–
  1954–1970, 1978–1982, 1990–
  1978, 1990–
  1954–1982, 1990–
  1978, 1994–
  1930–1938, 1954–1982, 1990–
  1974, 1982–
  1930–1938, 1954–1962
  1962–1966
  1990–
  1958, 1990–
  1998–
  1911–
  1978–
  1938–1950, 1958–1970
  1974–1978, 1986–
  1978–1982, 1990–
  1958–1962, 1970, 1994–
  1911–
  1982–
  1938, 1954–1986, 1998–2006
  1970–1982, 1990–2010
  1958–1982, 1990–
  1958–
  1954
  1970–1982, 1998–
  1970–
  1966–1970, 1978–1982, 1990–
  1934, 1954–1962, 1970–1994
  1934–1938, 1954–1958, 1966–1982, 1990–
  Ireland  1930
  1934
  1958–
  1934, 1954–1982, 1990–
  1958–
  1954–1982, 1990–
  1998–
  1974–
  1970–
  1950, 1958–1962
  1966–1982, 1990–
  1986–
  1958–1962, 1970, 1982–
  1958–1982, 1990–  1994–
  1998–
  1994–
  1990–
  1930–1934
  1930–
  1950–1958, 1966–1974, 1982, 1990–1994, 2002–
  2002–
  1986–
  1958–1962
  1934–1938, 1954–
  1954
  1954–1970, 1990–
  1962–1982, 1990–
  Rhodesia 1934–1950
  1958–1962
  2010–
  1978
  (với đảo Ascension và Tristan da Cunha) 1982, 1998–
  1990–
  1962, 1970, 1978, 1994–
  1958, 1966–1978, 1994–
  1998–
  1958–1962
  1930–
  1990–
  1958, 1966–1970, 1978, 1990–
  1958–
  1982, 1990–
  1911–1958, 1994–
  1966
  1954

  1974–1982, 1990–
  1970–2018
  1962
  1966–1982, 1990–
  1974, 1982, 1990–
  1934–1982, 1990–
  1978, 1998–
  1998–
  1954–1982, 1990–
  1982–
  1930–
  1974–1994
  1970–1982, 1990–
  1982, 1990–2002

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang thông tin chính thức của Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung 
 Thống kê từ năm 1911 đến năm 2006 

Thể loại:Sự kiện thể thao đa môn
Thể loại:Đế quốc Anh
Thể loại:Khối Thịnh vượng chung Anh
Thể loại:Giải đấu thể thao quốc tế
Thể loại:Khởi đầu năm 1930
Thể loại:Chính trị và thể thao