Helen Hayes

Helen Hayes Brown (10.10.1900 – 17.3.1993) là nữ diễn viên người Mỹ có sự nghiệp kéo dài tới gần 80 năm. Bà từng được mệnh danh là "Đệ nhất phu nhân của Kịch nghệ Hoa Kỳ" và là một trong số 12 diễn viên đã đoạt 4 giải quan trọng là Giải Oscar, Giải Emmy, Giải Grammy và Giải Tony. Bà cũng được tổng thống Ronald Reagan trao tặng Huân chương Tự do Tổng thống - một huy chương cao quý nhất dành cho một thường dân (civilian) - trong năm 1986.Reagan, Ronald."Ronald Reagan: Remarks at the Presentation Ceremony for the Presidential Medal of Freedom - ngày 12 tháng 5 năm 1986" presidency.ucsb.edu, ngày 12 tháng 5 năm 1986, accessed ngày 27 tháng 8 năm 2011 Năm 1988, bà được trao Huy chương quốc gia về Nghệ thuật (National Medal of Arts). Tên bà được đặt cho Giải Helen Hayes, một giải thưởng hàng năm dành cho những diễn viên kịch nghệ chuyên nghiệp xuất sắc ở vùng Washington, D.C. từ năm 1984. Năm 1955 tên của "Nhà hát Fulton" trên đường 46 thành phố New York thuộc khu Broadway được đặt lại là "Nhà hát Helen Hayes" theo tên bà. Khi nhà hát này bị phá bỏ 1982, thì "Little Theatre" gần bên đã được đặt lại theo tên bà.

 Thời niên thiếu 
Helen Hayes sinh tại Washington D.C. ngày 10.10.1900. Mẹ của Hayes - Catherine Estelle (nhũ danh Hayes), hoặc Essie – là một nữ diễn viên có triển vọng, làm việc trong các công ty du lịch,"The Official Website of Helen Hayes: Biography"  Helen Hayes.com, accessed ngày 27 tháng 8 năm 2011"Biography of Helen Hayes"  Kennedy-Center.org, accessed ngày 27 tháng 8 năm 2011 còn cha là Francis van Arnum Brown, làm một số công việc khác nhau, trong đó có chân thư ký tại Cơ quan môn bài Washington, người quản lý và làm nhân viên bán hàng cho một cửa hàng bán buôn thịt."The Theatre:Helen Millennial"  Time Magazine, ngày 30 tháng 12 năm 1935. Ông bà ngoại của Hayes là người Công giáo Ireland nhập cư vào Hoa Kỳ trong thời kỳ Ireland bị "Nạn đói lớn" (1845-1852).Rice, Jean. "Helen Hayes (1900-1993),The First Lady [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CEFDF123DF93BA25750C0A965958260&sec=&spon=&pagewanted=2 "Helen Hayes, Flower of the Stage, Dies at 92"The New York Times (requires registration), ngày 18 tháng 3 năm 1993

Hayes học ở Trường Thánh Tâm ở Washington và tốt nghiệp năm 1917."Helen Hayes" biography.yourdictionary.com, accessed ngày 27 tháng 8 năm 2011

 Sự nghiệp 
Hayes bắt đầu sự nghiệp kịch nghệ từ khi mới 5 tuổi khi làm ca sĩ ở Nhà hát Belasco của Washington D.C.(trên quảng trường Lafayette, đối diện với Nhà Trắng)Evely, Douglas E., Dickson, Paul, and Ackerman, S.J."The White House Neighborhood"On This Spot: Pinpointing the Past in Washington D.C. (2008), Capital Books, ISBN 1-933102-70-5, p.166 Khi 10 tuổi, bà đã làm một phim ngắn tên là Jean and the Calico Doll.

Phim nói đầu tiên của Hayes là phim The Sin of Madelon Claudet và bà đã đoạt Giải Oscar cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất. Sau đó Hayes diễn xuất trong các phim Arrowsmith (cùng với Myrna Loy), A Farewell to Arms (cùng với Gary Cooper), The White Sister (đóng cặp với Clark Gable), What Every Woman Knows và Vanessa: Her Love Story.

Năm 1935 Hayes trở lại Sân khấu Broadway trong 3 năm, thủ vai chính trong vở Victoria Regina của Gilbert Miller cùng với Vincent Price (vai hoàng tử Albert), ban đầu diễn ở Nhà hát Broadhurst rồi sau đó ở Nhà hát Martin Beck.

Năm 1953, Hayes là người đầu tiên đoạt Giải thưởng Sarah Siddons về các vai diễn ở Nhà hát Chicago, đến năm 1969 bà lại đoạt giải này một lần nữa.

Hayes trở lại Hollywood trong thập niên 1950, tham gia các phim My Son John (1952) và phim Anastasia (1956). Việc diễn xuất của bà ở phim Anastasia được coi là sự trở lại với điện ảnh—Bà đã ngưng đóng phim nhiều năm do cái chết của cô con gái Mary, và sức khỏe sa sút của ông chồng bà.

Năm 1970 bà đoạt Giải Oscar cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất cho vai diễn người hành khách lậu vé trong phim Airport (1970), một phim về thảm họa. Sau đó bà đóng nhiều vai khác nhau trong các phim của Công ty Walt Disney như Herbie Rides Again, One of Our Dinosaurs is Missing và Candleshoe.

Năm 1955 Nhà hát Fulton được đặt theo tên bà. Tuy nhiên, vì lợi ích kinh doanh, trong thập niên 1980 người ta muốn phá nhà hát này cùng 4 nhà hát khác để xây một khách sạn lớn với Nhà hát Marquis. Để thực hiện ý muốn phá nhà hát này cùng 3 nhà hát khác, cũng như khách sạn Astor, gìới kinh doanh đã được sự đồng ý của Hayes trong việc phá nhà hát mang tên bà, tuy bà không làm chủ nhà hát này. Phần đất của nhà hát Helen Hayes ở Broadway đã được sử dụng để xây Trung tâm Shakespeare ở Khu đất cao phía tây của Manhattan. Trung tâm này được hiến tặng cho Hayes và Joseph Papp năm 1982.O'Haire, Patricia. "Dickens lends the Bard a Hand," The New York Daily News, ngày 13 tháng 9 năm 1982 Năm 1983 Little Theater ở phía tây đường phố 45 được đặt tên lại là Nhà hát Helen Hayes để vinh danh bà, cũng như nhà hát ở Nyack, từ đó được đặt tên lại là Riverspace-Arts Center.

Không biết rõ từ lúc nào và ai đã gọi Hayes là "Đệ nhất phu nhân của sân khấu" (First Lady of the Theatre). Người bạn của bà, nữ diễn viên Katharine Cornell cũng mang danh hiệu này, và người ta cho rằng cả hai người đều xứng đáng với danh hiệu đóMosel, p.unknown"The Theatre: Great Katharine" Time Magazine, ngày 3 tháng 4 năm 1939 Một nhà phê bình đã nói rằng Cornell đóng vai mỗi nữ hoàng như thể bà là một phụ nữ, còn Hayes đóng vai mỗi phụ nữ như thể bà là một nữ hoàng.

Năm 1982, cùng với bà bạn Đệ nhất phu nhân Bird Johnson, Hayes đã lập ra Trung tâm nghiên cứu Hoa dại quốc gia (National Wildflower Research Center), nay là Lady Bird Johnson Wildflower Center ở Austin, Texas. Trung tâm này bảo vệ và bảo tồn thực vật bản địa của Bắc Mỹ và cảnh quan thiên nhiên."About Us, History" Wildflower.org, accessed ngày 27 tháng 8 năm 2011

Giải Helen Hayes cho sân khấu ở khu vực Washington D.C. được đặt theo tên bà. Bà có một ngôi sao trên Đại lộ Danh vọng Hollywood ở 6220 Đại lộ Hollywood. Helen Hayes cũng là một thành viên của American Theatre Hall of Fame (Phòng danh vọng Sân khấu Mỹ).

 Đời tư 
Hayes là tín đồ Công giáo,Hayes, Helen. My Life in Three Acts. Harcourt Brace Jovanovich: San Diego, CA, 1990, p.unknownHevesi, Dennis. "Helen Hayes Is Remembered in Church She Loved", The New York Times, ngày 21 tháng 3 năm 1993, p.45 là đảng viên Đảng Cộng hòa (Hoa Kỳ) và từng tham dự nhiều Đại hội đảng Cộng hòa Mỹ (trong đó có một kỳ tổ chức ở New Orleans năm 1988), nhưng bà không có thiên hướng chính trị như những nghệ sĩ khác (như Adolphe Menjou, Ginger Rogers, John Wayne, Ronald Reagan vv…) trong cộng đồng Hollywood thời đó.

Hayes đã viết 3 quyển hồi ký: A Gift of Joy, On Reflection và My Life in Three Acts. Một số đề tài trong các hồi ký này là sự trở lại đạo Công giáo (bà đã bị Giáo hội khước từ sự thông công khi kết hôn với MacArthur, một tín đồ Tin Lành đã ly dị vợ); và về cái chết vì bệnh bại liệt của người con gái duy nhất của bà là Mary - một nữ diễn viên có triển vọng - ở tuổi 19. Người con nuôi của Hayes -James MacArthur – cũng theo nghề diễn viên, đã diễn xuất trong phim Hawaii Five-O trên truyền hình. (bản thân Hayes cũng là diễn viên khách trong tập Hawaii Five-0 năm 1975, đóng vai người cô/dì của nhân vật MacArthur).

Hayes đã phải vào bệnh viện nhiều lần do bị suyễn, bệnh càng trầm trọng hơn do nhiễm bụi ở sân khấu, buộc bà phải rút lui khỏi sân khấu vào năm 1971, ở tuổi 71.Anderson, Ruth Nathan. "Helen Hayes Discovers She's Allergic to Dust," Boca Raton News, ngày 23 tháng 11 năm 1980"Helen Hayes Biography" britannica.com, accessed ngày 27 tháng 8 năm 2011

Lần trình diễn cuối cùng của bà trên sân khấu Broadway là trong năm 1970 trong vở Harvey, đóng cặp với James Stewart. Những năm cuối đời bà đã dành thời giờ để viết hồi ký và gom góp tiền cho các tổ chức đấu tranh chống bệnh hen suyễn.

 Từ trần 
Hayes qua đời ngày 17.3.1993 – ngày lễ kính thánh Patrick - ở Nyack, New York do bị suy tim. Bà được an táng tại Nghĩa trang Oak Hill, Nyack, New York.Pace, Eric."Helen Hayes, Flower of the Stage, Dies at 92"The New York Times (requires registration), ngày 18 tháng 3 năm 1993

 Các đóng góp trong sự nghiệp 
 Kịch và Giải thưởng 
 NămKịch Vai diễn"Helen Hayes Credits, Broadway" Internet Broadway Database, accessed ngày 27 tháng 8 năm 2011"About Helen Hayes - Theater (Official site)"  Helen Hayes.com, accessed ngày 27 tháng 8 năm 2011 Ghi chú1905Miss Hawke's May Ball Irish Dancer A Midsummer Night's DreamPeaseblossom1908Babe in the WoodsBoy babe1909Jack the Giant KillerGibson Girl, Nell Brinkley, Girl impersonatorsA Royal FamilyPrince Charles FerdinandChildren's Dancing KermessImpersonation of "The Nell Brinkley Girl"The Prince ChapClaudia, Age 5A Poor RelationPatch1910Old DutchLittle MimeThe Summer WidowersPacyche Finnegan, Pinkie's playmate1911The BarrierMolly, an Alaskan ChildLittle Lord FauntleroyCedric ErrolThe Never HomesFannie Hicks, Another Near OrphanThe Seven SistersKlara, the Youngest DaughterMary Jane's Pa1912The June BrideThe Holder's Child1913Flood Victim's BenefitThe Girl with Green EyesSusie, the Flower GirlHis House in OrderDerek Jesson, his sonA Royal FamilyPrince Charles FerdinandThe Prince ChapThe Prince and the PauperTom Canty and Edward, Prince of Wales1914The Prodigal HusbandYoung Simone1916The DummyBeryl Meredith, the Kidnapper's HostageOn TrialHis Daughter, Doris Strickland1917It Pays to AdvertiseMarie, Maid at the MartinsRomanceSuzetteJust a WomanHired girlMile-a-Minute KendallBethRich Man, Poor ManLinda HurstAlma, Where Do You Live?GermainMrs. Wiggs of the Cabbage PatchAsiaWithin the LawPollyannaPollyanna Whittier, The Glad Girl1918PenrodDear BrutusMargaret, his daughter1919On the Hiring LineDorothy Fessenden, his daughterClarenceCora WheelerThe Golden Age1920BabBab1921The WrenSeeby OldsThe Golden DaysMary Ann1922To the LadiesElsie BeebeNo Siree!: An Anonymous Entertainment by theVicious Circus of the Hotel Algonquin1923Loney LeeLoney Lee1924We ModernsMary Sundale, their DaughterThe DragonShe Stoops to ConquerConstance NevilleDancing MothersCatherine (Kittens) WestcourtQuarantineDinah Partlett1925Caesar and CleopatraCleopatraThe Last of Mrs. CheyneyMariaYoung BloodGeorgia Bissell1926What Every Woman KnowsMaggie Wylie1927CoquetteNorma Besant1928CoquetteNorma Besantphiên bản London 1930Mr. GilhooleyA girlPetticoat InfluencePeggy Chalfont1931The Good FairyLu1933Mary of ScotlandMary Stuart1935Caesar and CleopatraCleopatraVictoria ReginaVictoria1936Victoria ReginaVictoriaRevival1938The Merchant of VenicePortiaVictoria ReginaVictoriaRevival1939Ladies and GentlemenMiss Terry Scott1940Twelfth NightViola1941Candle in the WindMadeline Guest1943HarrietHarriet Beecher Stowe1944HarrietHarriet Beecher StoweRevival1947Alice-Sit-By-The-FireMrs. Alice GreyHappy BirthdayAddieTony Award for Best Performance by a Leading Actress in a Play1948The Glass MenagerieAmanda Wingfield1949Good Housekeeping1950The Wisteria TreesLucy Andree Ransdell1952Mrs. McThingMrs. Howard V. Larue III1955Gentleman, The QueensCatherine, Lady Macbeth, Mary and Queen VictoriaThe Skin of Our TeethMrs. Antrobus1956Lovers, Villains and FoolsNarrator, Puck and the Chorus from Henry VThe Glass MenagerieThe Mother1958Time RememberedThe Duchess of Pont-Au-BroncTony Award for Best Performance by a Leading Actress in a Play1958A AdventureLulu SpecerMid-SummerRose, the MaidA Touch of the PoetNora Melody1960The Cherry OrchardLyuboff RanevskayaThe Chalk GardenMrs. Maugham1962Shakespeare Revisited: A Program for Two Players1964Good Morning Miss DoveMiss Lucerna DoveThe White HouseAbigail Adams, Dolley Madison, Edith Wilson, Julia Grant, Leonora Clayton, Mary Todd Lincoln, Mrs. Benjamin Harrison, Mrs. Franklin Pierce, Mrs. Grover Cleveland, Mrs. James G. Blaine, Mrs. Theodore Roosevelt, Rachel Jackson1965Helen Hayes' Tour of the Far East1966The CircleThe School for ScandalMrs. CandourRight You Are If You Think You AreSignora FrolaWe Comrades ThreeMotherYou Can't Take It With YouOlga1967The Show-OffMrs. FisherTony Award's Vernon Rice-Drama Desk Award1968The Show-OffMrs. Fisherreturn engagement1969The Front PageMrs. Grant1970HarveyVeta Louise SimmonsĐề cử - Tony Award for Best Performance by a Leading Actress in a Play1971Long Day's Journey Into NightMary Cavan Tyrone1980Tony Award's Lawrence Langner Memorial Award

 Phim và Giải thưởng 
 Năm Phim Vai diễn Ghi chú1910Jean and the Calico Doll mặc dù 'chưa được xác nhận' và cuộn phim đã không còn, nhưng có thể khi đóng phim này cùng với con chó Jean thì Hayes mới 9 tuổi1917The Weavers of LifePeggy1928The Dancing Townphim ngắn1931ArrowsmithLeora ArrowsmithThe Sin of Madelon ClaudetMadelon ClaudetGiải Oscar cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất1932A Farewell to ArmsCatherine BarkleyThe Son-DaughterLian Wha 'Star Blossom'1933The White SisterAngela ChiaromonteAnother LanguageStella 'Stell' HallamNight FlightMadame Fabian1934Crime Without PassionExtra in hotel lobbyUncreditedWhat Every Woman KnowsMaggie Wylie1935Vanessa: Her Love StoryVanessa Paris1938Hollywood Goes to Town bản thânphim ngắn1943Stage Door Canteenbản thân 1952My Son JohnLucille Jefferson1953Main Street to Broadway bản thân1956AnastasiaDowager Empress Maria Feodorovna Đề cử — Giải Quả cầu vàng cho nữ diễn viên phim chính kịch xuất sắc nhất1959Third Man on the Mountainkhách du lịchUncredited1961The Challenge of IdeasNgười kể truyệnphim ngắn1970AirportAda QuonsettGiải Oscar cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất1974Herbie Rides AgainMrs. SteinmetzĐề cử — Giải Quả cầu vàng cho nữ diễn viên phim ca nhạc hoặc phim hài xuất sắc nhất1975One of Our Dinosaurs is MissingHettie1977CandleshoeLady St. Edmund

 Truyền hình và Giải thưởng 
 Năm Tên Vai diễn Ghi chú1950Showtime, U.S.A.Episode #1.1The Prudential Family PlayhouseThe Barretts of Wimpole StreetPulitzer Prize PlayhouseMary, Queen of ScotsThe Late Christopher Bean1951Pulitzer Prize PlayhouseMary, Queen of ScotsMary of ScotlandSchlitz Playhouse of StarsDark FleeceSchlitz Playhouse of StarsThe Lucky TouchSchlitz Playhouse of StarsNot a ChanceRobert Montgomery PresentsQueen VictoriaVictoria ReginaĐề cử — Emmy Award for Best Actress (nonspecific role)1952OmnibusThe Twelve Pound LookĐề cử — Emmy Award for Best Actress (nonspecific role)1953OmnibusThe Happy JourneyOmnibusMom and LeoChristmas with the StarsMedallion TheatreHarriet Beecher Stowe"Battle Hymn"Emmy Award for Best Actress (nonspecific role)1954The United States Steel HourMrs. AustinWelcome HomeThe Best of BroadwayFanny CavendishThe Royal FamilyThe Motorola Television HourFrances ParrySide by Side1955Producers' ShowcaseMrs. AntrobusThe Skin of Our TeethThe Best of BroadwayAbby BrewsterArsenic and Old Lace1956OmnibusDear BrutusOmnibusThe Christmas Tie1957The Alcoa HourMrs. Gilling and the SkyscraperĐề cử - Primetime Emmy Award for Outstanding Lead Actress – Miniseries or a Movie|Emmy Award for Outstanding Lead Actress – Miniseries or a MoviePlayhouse 9Sister TheresaFour Women in Black1958OmnibusMrs. McThingThe United States Steel HourMother SeraphimOne Red Rose for ChristmasĐề cử - Primetime Emmy Award for Outstanding Lead Actress – Miniseries or a Movie1959Hallmark Hall of FameEssieAh, Wilderness!Play of the WeekMadame RanevskayaThe Cherry Orchard1960The Bell Telephone HourBaroness Nadedja von MeckThe Music of RomancePlay of the WeekMadame RanevskayaThe Velvet GloveDow Hour of Great MysteriesThe Bat1961Michael ShayneMurder Round My Wrist1963The ChristophersWhat One Bootmaker Did1967TarzanMrs. WilsonThe Pride of the Lioness1969Arsenic and Old LaceAbby Brewster1970The Front PageNarrator1971Do Not Fold, Spindle, or MutilateSophie Tate CurtisĐề cử - Primetime Emmy Award for Outstanding Lead Actress – Miniseries or a Movie1972HarveyVeta Louise SimmonsHere's LucyMrs. Kathleen BradyLucy and the Little Old LadyGhost StoryMiss GildenAlter-Ego1973–1974The Snoop SistersErnesta SnoopĐề cử - Emmy Award for Best Lead Actress in a Limited Series1975Hawaii Five-OAunt ClaraRetire in Sunny Hawaii - ForeverĐề cử - Emmy Award for Outstanding Lead Actress for a Single Appearance in a Drama or Comedy Series1976Arthur Hailey's the MoneychangersDr. McCartneyminiseriesVictory at EntebbeEtta Grossman-Wise1978A Family Upside DownEmma LongĐề cử - Primetime Emmy Award for Outstanding Lead Actress – Miniseries or a Movie1980The Love BoatAgatha Winslow1 episode1982Love, SidneyMrs. ClovisPro and ConsMurder is EasyLavinia Fullerton1983A Caribbean MysteryMiss Marple1984Highway to HeavenEstelle Wicks1985Murder with MirrorsMiss Marple

 Các giải thưởng và vinh dự khác 
 Jefferson Awards for Public Service (1983)
Huân chương Tự do Tổng thống (1986)
Năm 2011, Bưu điện Hoa Kỳ đã in hình bà trên một tem thư để vinh danh bà."Helen Hayes Postage Stamp"  beyondtheperf.com, ngày 25 tháng 4 năm 2011, accessed ngày 27 tháng 8 năm 2011

Tham khảo và Chú thích

Mosel, Tad and Macy, Gertrude. Leading Lady: The World and Theatre of Katharine Cornell(1978), Little, Brown & Co, Boston, ISBN 0-316-58537-8
Murphy, Donn B. and Moore, Stephen. Helen Hayes; A Bio-Bibliography (1993)

 Liên kết ngoài 



 Official site
 Tribute site 
 Helen Hayes papers, 1817-1963 (bulk dates 1905-1963), held by the Billy Rose Theatre Division, New York Public Library for the Performing Arts
 American Masters  (PBS)
 The Helen Hayes Awards
 Photographs of Helen Hayes
 Lifetime Honors - National Medal of Arts 

Thể loại:Sinh năm 1900
Thể loại:Mất năm 1993
Thể loại:Phim và người giành giải Oscar cho nữ diễn viên xuất sắc nhất
Thể loại:Người đoạt giải Emmy
Thể loại:Người đoạt giải Grammy
Thể loại:Người đoạt giải Tony
Thể loại:Tín hữu Công giáo Rôma Hoa Kỳ
Thể loại:Người Mỹ gốc Ireland
Thể loại:Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống
Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Thể loại:Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Thể loại:Nữ diễn viên sân khấu Mỹ
Thể loại:Người giành giải Tony
Thể loại:Phim và người giành giải Oscar cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất
Thể loại:Người được vinh danh tại Trung tâm Kennedy
Thể loại:Người đoạt Huy chương Nghệ thuật Quốc gia
Thể loại:Nữ diễn viên Washington, D.C.