Thủ tướng Pháp

Thủ tướng Cộng hòa Pháp (), thường được gọi là thủ tướng Pháp, là người đứng đầu chính phủ của Pháp. Thủ tướng thường do tổng thống bổ nhiệm từ đảng chiếm đa số trong Hạ viện. Thủ tướng và chính phủ có thể cùng đảng với tổng thống hoặc đối lập với tổng thống, trong trường hợp đối lập thì chính phủ rơi vào tình trạng chung sống chính trị. Dưới bán tổng thống chế của nền Đệ Ngũ Cộng hòa Pháp, thủ tướng chia sẻ quyền hành pháp với tổng thống.

Chức vụ thủ tướng thay thế chức vụ chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng của nền Đệ Tam và Đệ Tứ Cộng hòa Pháp. Đệ Ngũ Cộng hòa Pháp đã có 28 thủ tướng. Dinh thự Matignon là nơi ở và làm việc chính thức của thủ tướng. Bộ máy hành chính của thủ tướng thường được gọi bằng hoán dụ "Matignon".

Thủ tướng đương nhiệm là Sébastien Lecornu, được bổ nhiệm vào ngày 9 tháng 9 năm 2025, từ chức vào ngày 6 tháng 10, nhưng được bổ nhiệm lại vào ngày 10 tháng 10.

 Lịch sử 
Chức vụ thủ tướng Pháp () xuất hiện lần đầu tiên dưới Chế độ cũ. Hiến pháp Pháp năm 1958 thành lập chức vụ thủ tướng thay thế chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng.

Michel Debré, một người thân tín của Charles de Gaulle, là người đầu tiên giữ chức vụ thủ tướng Pháp từ ngày 8 tháng 1 năm 1959..

 Bổ nhiệm 
nhỏ|Sắc lệnh bổ nhiệm Michel Barnier làm thủ tướng
Thủ tướng do tổng thống bổ nhiệm. Hiến pháp quy định tổng thống miễn nhiệm thủ tướng sau khi thủ tướng nộp đơn từ chức của Chính phủ. Trên thực tế, thủ tướng đệ đơn từ chức lên tổng thống theo yêu cầu của tổng thống, ngoại trừ trường hợp chung sống chính trị. Theo đề nghị của thủ tướng, tổng thống bổ nhiệm, miễn nhiệm các thành viên khác của chính phủ.

 Nhiệm vụ và quyền hạn 
 Thay mặt tổng thống 
Thủ tướng thay mặt tổng thống chủ trì các hội đồng, ủy ban cấp cao về quốc phòng khi cần thiết. Trong trường hợp đặc biệt, thủ tướng thay mặt tổng thống chủ trì phiên họp Hội đồng Bộ trưởng thông qua một sự ủy quyền đối với một chương trình nghị sự cụ thể.

 Tiếp ký văn bản của tổng thống 
Thủ tướng tiếp ký văn bản của tổng thống, ngoại trừ những văn bản quy định tại các Điều 8 (đoạn 1), 11, 12, 16, 18, 54, 56 và 61 Hiến pháp năm 1958, là những đặc quyền của tổng thống (bao gồm bổ nhiệm thủ tướng, quyết định trưng cầu ý dân, giải tán Hạ viện, thực hiện các biện pháp khẩn cấp, gửi thông điệp đến hai viện Nghị viện, trình Hội đồng Bảo hiến xem xét tính hợp hiến của điều ước quốc tế và luật của Nghị viện, bổ nhiệm ba thành viên Hội đồng Bảo hiến).

 Người đứng đầu chính phủ 
Thủ tướng là người đứng đầu chính phủ của Pháp và có nhiệm vụ "chỉ đạo hành động của Chính phủ". Thủ tướng có quyền chỉ đạo các bộ trưởng. Ví dụ: thủ tướng có thể yêu cầu một bộ trưởng soạn thảo một dự thảo luật. Chính phủ quyết định, thi hành chính sách của nhà nước và quản lý bộ máy hành chính nhà nước, Lực lượng Vũ trang Pháp với tổng thống là tổng tư lệnh.

Thủ tướng lãnh đạo việc tổ chức thi hành pháp luật, thực hiện quyền lập quy (tức là quyền ban hành văn bản pháp quy điều chỉnh những vấn đề thuộc thẩm quyền của Chính phủ) và ban hành nghị định. Thủ tướng bổ nhiệm các chức danh dân sự và quân sự; trong một số trường hợp, phải có sự đồng ý của Hội đồng Bộ trưởng.

 Thủ tướng và Nghị viện 
Thủ tướng có quyền yêu cầu Nghị viện kéo dài kỳ họp thường lệ, yêu cầu triệu tập kỳ họp bất thường của Nghị viện và yêu cầu một trong hai viện của Nghị viện họp kín.

Dự luật được thảo luận tại Hội đồng Bộ trưởng sau khi lấy ý kiến của Tham chính viện và được trình trước một trong hai viện của Nghị viện. Dự luật tài chính và dự luật tài chính an sinh xã hội phải được trình trước Hạ viện trước tiên. Dự luật tổ chức tỉnh và lãnh thổ hải ngoại phải được trình trước Thượng viện trước tiên.

Dự luật phải được Hạ viện và Thượng viện thông qua. Trong trường hợp hai viện bất đồng quan điểm về dự luật thì thủ tướng có quyền triệu tập một ủy ban liên tịch gồm số lượng hạ nghị sĩ và thượng nghị sĩ bằng nhau để trình văn bản hợp nhất trước hai viện. Nếu văn bản không được thông qua thì Hạ viện quyết định việc thông qua dự luật.

Thủ tướng có quyền trình Hội đồng Bảo hiến xem xét luật của Nghị viện trước khi ban hành.

 Trách nhiệm trước Hạ viện 
Hạ viện có thể bãi nhiệm chính phủ thông qua bỏ phiếu bất tín nhiệm. Theo khoản 3, Điều 49, sau khi Hội đồng Bộ trưởng thảo luận, thủ tướng có quyền yêu cầu Hạ viện bỏ phiếu tín nhiệm về việc thông qua một dự luật tài chính hoặc dự luật tài chính an sinh xã hội. Dự luật được coi là được thông qua nếu Hạ viện không bỏ phiếu bất tín nhiệm Chính phủ. Thủ tướng cũng có quyền yêu cầu Hạ viện bỏ phiếu tín nhiệm về tối đa một dự luật khác tại mỗi kỳ họp.

 Những quyền hạn khác 
Thủ tướng phải được tổng thống tham khảo ý kiến trước khi tổng thống quyết định thực hiện các biện pháp khẩn cấp. Thủ tướng là người đứng đầu bộ máy hành chính công của Pháp và có quyền chủ trì phiên họp toàn thể Tham chính viện.

 Quyền thủ tướng 
Hiến pháp Pháp năm 1958 không quy định về trường hợp khuyết thủ tướng. Năm 1989, Tổng thống François Mitterrand ký sắc lệnh giao Bộ trưởng Giáo dục quốc gia, Bộ trưởng Thể thao Lionel Jospin giữ quyền thủ tướng trong thời gian Thủ tướng Michel Rocard không làm việc được. Trong quyết định số 89-268 DC ngày 29 tháng 12 năm 1989, Hội đồng bảo hiến xác nhận tính hợp pháp của sắc lệnh của tổng thống và xác định tổng thống có quyền giao một bộ trưởng giữ quyền thủ tướng vì Điều 5 Hiến pháp quy định tổng thống "đảm bảo hoạt động bình thường của các cơ quan công quyền, đảm bảo tính liên tục trong hoạt động của Nhà nước". Sắc lệnh của tổng thống có hiệu lực ngay lập tức mà không phải đăng công báo trước. Quyền thủ tướng thực hiện tất cả quyền hạn của thủ tướng, bao gồm quyền yêu cầu Hạ viện bỏ phiếu tín nhiệm về một dự luật của Chính phủ.

 Đặc quyền và lương bổng 

 Nghi thức 
Thủ tướng đứng thứ hai trong thứ tự ưu tiên của Pháp sau tổng thống. Thủ tướng được gọi bằng kính ngữ "ngài Thủ tướng" () hoặc "bà Thủ tướng" ( hoặc ). Nguyên thủ tướng cũng được dùng kính ngữ này.

 Lương bổng 
Năm 2018, mức lương hàng tháng của thủ tướng là .

 Nơi ở chính thức 
nhỏ|Dinh thự Matignon là nơi ở chính thức của thủ tướng.
Từ năm 1935, Dinh thự Matignon là nơi ở và làm việc chính thức của người đứng đầu chính phủ của Pháp (chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng và thủ tướng).

Từ năm 1959 đến năm 2007, La Lanterne ở Versailles là nơi nghỉ dưỡng của thủ tướng. Sau khi La Lanterne được giao cho tổng thống, Château de Souzy-la-Briche ở Essonne trở thành nơi nghỉ dưỡng của thủ tướng.

 Phương tiện di chuyển 

 Ô tô 
nhỏ|Citroën C6, một chiếc xe được thủ tướng sử dụng từ năm 2008 đến năm 2016.
Xe công vụ của thủ tướng là một chiếc  bọc thép với tài xế riêng (trước đây là một chiếc Citroën C6 hoặc một chiếc Peugeot 607).« François Fillon roule désormais dans une Citroën C6 blindée au Kevlar de plus de  », Politique.net d'après Le Canard enchaîné, 05/09/2008. Trước năm 2008, đoàn xe của thủ tướng gồm khoảng 150 chiếc xe, 30 xe phục vụ các thành viên của Văn phòng Thủ tướng, những xe khác phục vụ các bộ phận trực thuộc thủ tướng nhưng được giao phó cụ thể cho các quốc vụ khanh; kể từ đó, 50 xe của đoàn xe thủ tướng đã được bán.

 Máy bay 
nhỏ|Dassault Falcon 900 của Liên đội vận tải 60 là một chuyên cơ của thủ tướng.
Từ khi Tổng thống Jacques Chirac giải tán Tổ liên lạc hàng không cấp bộ trưởng vào năm 1995, Phi đoàn vận tải 60 thuộc Không quân Pháp phụ trách phục vụ chuyến bay chuyên cơ của tổng thống và những quan chức khác, bao gồm thủ tướng. Phi đoàn vận tải 60 được thành lập vào năm 1945, từng được gọi là Phi đoàn vận tải, huấn luyện và hiệu chuẩn 65, và được đặt tại Căn cứ Không quân 107 Villacoublay.

Tính đến tháng 11 năm 2010, Phi đoàn vận tải 60 dùng những chiếc máy bay sau:

 một chiếc Airbus A330-200 (F-RARF);
 hai chiếc Dassault Falcon 7X (F-RAFA và F-RAFB);
 bốn chiếc Dassault Falcon 50 (F-RAFI, F-RAFJ, F-RAFK và F-RAFL);
 hai chiếc Dassault Falcon 900 (F-RAFP và F-RAFQ);
 ba trực thăng Super Puma (F-RAFU, F-RAFY và F-RAFZ).

 Tàu hỏa 

 Danh sách thủ tướng Pháp 

Thủ tướngNhiệm kỳChính phủTổng thốngNhậm chứcMãn nhiệmThời gian giữ chức vụSébastien Lecornu9 tháng 9 năm 2025Đương nhiệm39 ngàyLecornuEmmanuel MacronFrançois Bayrou13 tháng 12 năm 20249 tháng 9 năm 2025270 ngàyBayrouEmmanuel MacronMichel Barnier5 tháng 9 năm 202413 tháng 12 năm 2024 ngàyBarnierEmmanuel MacronBernard Cazeneuve6 tháng 12 năm 201615 tháng 5 năm 2017 ngàyCazeneuveFrançois HollandeGabriel Attal9 tháng 1 năm 20245 tháng 9 năm 2024 ngàyAttalEmmanuel MacronÉdith Cresson15 tháng 5 năm 19912 tháng 4 năm 1992 ngàyCressonFrançois MitterrandMaurice Couve de Murville10 tháng 7 năm 196820 tháng 6 năm 1969 ngàyCouve de MurvilleCharles de GaullePierre Bérégovoy2 tháng 4 năm 1992 ngàyBérégovoyFrançois MitterrandÉlisabeth Borne16 tháng 5 năm 20229 tháng 1 năm 2024 ngàyBorneEmmanuel MacronLaurent Fabius17 tháng 7 năm 1984 ngàyFabiusFrançois MitterrandJean Castex3 tháng 7 năm 202016 tháng 5 năm 2022 ngàyCastexEmmanuel MacronJean-Marc Ayrault15 tháng 5 năm 201231 tháng 3 năm 2014 ngàyAyrault I và IIFrançois HollandePierre Messmer5 tháng 7 năm 197227 tháng 5 năm 1974 ngàyMessmer I, II và IIIGeorges PompidouDominique de Villepin31 tháng 5 năm 200517 tháng 5 năm 2007 ngàyVillepinJacques ChiracAlain Juppé17 tháng 5 năm 19952 tháng 6 năm 1997 ngàyJuppé I và IIJacques ChiracÉdouard Balladur ngàyBalladurFrançois MitterrandJacques Chirac (2) ngàyChirac IIFrançois MitterrandJacques Chirac (1) ngàyChirac IValéry Giscard d'EstaingManuel Valls ngàyValls I và IIFrançois HollandeMichel Rocard ngàyRocard I và IIFrançois MitterrandJacques Chaban-Delmas ngàyChaban-DelmasGeorges PompidouJean-Pierre Raffarin ngàyRaffarin I, II và IIIJacques ChiracÉdouard Philippe ngàyPhilippe I và IIEmmanuel MacronPierre Mauroy ngàyMauroy I, II và IIIFrançois MitterrandMichel Debré ngàyDebréCharles de GaulleRaymond Barre ngàyBarre I, II và IIIValéry Giscard d'EstaingLionel Jospin ngàyJospinJacques ChiracFrançois Fillon ngàyFillon I, II và IIINicolas SarkozyGeorges Pompidou ngàyPompidou I, II, III và IVCharles de Gaulle
giữa|nhỏ|500x500px|Nhiệm kỳ của các Chính phủ Đệ Ngũ Cộng hòa Pháp

 Xem thêm 
 Tổng thống Pháp
 Nghị viện Pháp

 Tham khảo 

 Thư mục 

 .

 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 [Serrand 2018] P. Serrand, « Les explications doctrinales de l'injusticiabilité de l'acte de gouvernement : contribution à une typologie des injusticiabilités », dans P. Serrand et P. Szwedo (dir. et introd.), L'injusticiabilité : émergence d'une notion ? : études publiées en hommage au professeur Jacques Leroy [« Mél. J. Leroy »], Cracovie, Bibl. Jagellonne, mai 2018, 1re éd., 1 vol., 302, 25 cm (ISBN 978-83-949716-0-1, EAN 9788394971601, OCLC 1049562787, SUDOC 229619029, lire en ligne), chap. 7, p. 63-76.
 .
 .
 .

 Liên kết ngoài 

Thể loại:Thủ tướng Pháp