Khoa và chuyên khoa sâu (y học)

Một chuyên khoa hay khoa trong y học là một ngành trong khoa học y học. Một chuyên khoa sâu trong y học là một ngành hẹp nằm trong một chuyên khoa. Tùy theo mức độ phát triển hay mức độ quan trọng mỗi quốc gia, mà một chuyên khoa sâu (ngành hẹp) ở nước này có thể coi là một chuyên khoa (ngành) ở nước khác. Ở nước ngoài, sau khi hoàn tất chương trình đa khoa tại trường y, các bác sĩ hay bác sĩ phẫu thuật thường nâng cao trình độ học vấn y khoa trong một khoa hay chuyên khoa qua việc hoàn thành thêm chương trình bác sĩ nội trú để trở thành bác sĩ chuyên khoa. Tại Việt Nam, chương trình bác sĩ nội trú còn nhiều hạn chế, thay vào đó, sau một thời gian làm việc trong chuyên ngành nhất định, bác sĩ có thể hoàn thành chương trình chuyên khoa 1, chuyên khoa 2 để trở thành bác sĩ chuyên khoa 1 hay bác sĩ chuyên khoa 2.

Lịch sử chuyên nghiệp hóa y khoa thế giới

 Phân định chuyên khoa và chuyên khoa sâu
Các chuyên khoa và chuyên khoa sâu có thể phân định dựa theo 4 trục:
 Ngoại khoa hay nội khoa
 Độ tuổi của bệnh nhân
 Chẩn đoán hay trị liệu
 Dựa trên cơ quan hay dựa trên kĩ thuật (Organ-based or technique-based)

Từ xưa đến nay, trục phân chia quan trọng nhất luôn là cách chia giữa nội khoa và ngoại khoa. Ở ngoại khoa, các khâu quan trọng của chẩn đoán và điều trị đạt được qua các kĩ thuật đại phẫu. Ở nội khoa, ngược lại, các chẩn đoán và điều trị chính không bao giờ là phương pháp đại phẫu. Ở một số nước, gây mê được coi là một ngành ngoại khoa vì nó rất quan trọng trong các quy trình phẫu thuật, mặc dù chuyên viên gây mê hồi sức không thực hiện bất kì thủ thuật đại phẫu nào.

Đa số chuyên khoa và chuyên khoa sâu là dựa trên cơ quan do nhiều bệnh và triệu chứng bắt nguồn từ một cơ quan nhất định. Một số ít còn lại dựa vào một nhóm các kĩ thuật, ví dụ: dựa trên vô tuyến học (lúc đầu chỉ gồm X quang).

 Các chuyên khoa và chuyên khoa sâu thông thường trên thế giới 
 Chuyên khoa Có thể là chuyên khoa sâu của Độ tuổi bệnh nhân  Chuyên về Chẩn đoán (D) hay trị liệu (T) Ngoại khoa (S) hay nội khoa (I)  Dựa trên cơ quan (O) hay dựa trên kỹ thuật (T)Hồi sức tích cựcGây mê
Cấp cứu

Nội khoaMọi lứa tuổiTCả haiCả hai Bệnh lý học  -  Mọi lứa tuổi  D Không thuộc cả hai  TY học không gianY học gia đìnhMọi lứa tuổiCả haiKhông thuộc cả haiKhông thuộc cả hai Bệnh truyền nhiễm Nội khoa  Tùy nước  T & D  I  Không thuộc cả hai Chấn thương chỉnh hình  Ngoại tổng quát Mọi lứa tuổi  T  S  O Gây mê  Y học gia đình  Mọi lứa tuổi  T  Cả hai  Cả haiTâm thần Y học gia đình  Mọi lứa tuổi  S  I  T Khoa tâm thần và tâm lý trị liệu cho trẻ em và trẻ mới lớn  -  Nhi  T  I  OY học thể thaoY học gia đìnhMọi lứa tuổiCả haiKhông thuộc cả haiĐa ngànhSức khỏe cộng đồngY học gia đìnhMọi lứa tuổiKhông thuộc cả haiKhông thuộc cả haiTLão khoa Y học gia đình
Nội khoa Người cao tuổi  T  I  Đa ngành Dị ứng và miễn dịch học  Nhi khoa hay nội khoa  Mọi lứa tuổi  Cả hai  I  OBệnh nghề nghiệpY học gia đình
Nội khoaNgười lớnTIĐa ngànhChăm sóc giảm nhẹY học gia đình
Nội khoa

Nhi khoaMọi lứa tuổiCả haiKhông thuộc cả haiKhông thuộc cả hai Ngoại nhi  Ngoại tổng quát  Nhi  T  S  O Ngoại thần kinh  Ngoại khoa  Mọi lứa tuổi  T  S  O Phẫu thuật tim mạch - lồng ngực Ngoại tổng quát  Người lớn  T  S  O Ngoại tổng quát  -  Tùy nước  T  S  TPhẫu thuật đại trực tràngNgoại tổng quátNgười lớnCả haiSOPhẫu thuật thẩm mỹ, tạo hình, phục hồiNgoại tổng quátMọi lứa tuổiTSOPhẫu thuật ung thư tổng quátNgoại tổng quátNgười lớnTSTNgoại lồng ngựcNgoại tổng quátNgười lớnTSTPhẫu thuật mạch máuNgoại tổng quátMọi lứa tuổiTSO Nhi Tim mạch  Nhi khoa  Nhi  T  I  O Nội khoa  -  Người lớn  T  I  Không thuộc cả hai Nội tiết Nội khoa  Người lớn  T  I  O Nhãn khoa  -  Mọi lứa tuổi  T  S  O Nhi khoa  -  Nhi  T  I  Không thuộc cả hai Nhi Dị ứng  Nhi khoa  Nhi  T  I  O Nhi huyết học và nhi ung biếu Nhi khoa  Nhi  T  I  O Nhi nội tiết và nhi tiểu đường  Nhi khoa  Nhi  T  I  O Nhi thận  Nhi khoa Nhi  T  I  O Nhi tiêu hóa, nhi gan-mật-tụy và nhi dinh dưỡng  Nhi khoa  Nhi  T I  O Nhi truyền nhiễm Nhi khoa  Nhi  T  I  O Phẫu thuật tạo hình Ngoại tổng quát  Mọi lứa tuổi  T  S  O Phổi  Nội khoa  Người lớn  T  I  O Sản phụ khoa Sản phụ khoa  Mọi lứa tuổi  T  S  O Sơ sinh  Nhi khoa  Trẻ sơ sinh  T  I  Không thuộc cả hai Tai mũi họng (y khoa) -  Mọi lứa tuổi  T  S  O Sinh lý học thần kinh lâm sàng Thần kinh học Mọi lứa tuổi  D  I  Cả hai Tiết niệu Ngoại tổng quát  Mọi lứa tuổi  T  S  O Khoa tiêu hóa  Nội khoa  Người lớn  T  I  O Khoa tim mạch Nội khoa  Người lớn  T  I  O Thần kinh học  Nội khoa  Người lớn  T  I  O Thận học  Nội khoa  Người lớn  T  I  O Vô tuyến học  -  Mọi lứa tuổi  D & T  I  T Vô tuyến học can thiệp  Vô tuyến học  Mọi lứa tuổi  T & D  Cả hai  Đa ngành Vô tuyến trị liệu  (Không rõ)  Không rõ  T  Không rõ  T Vi sinh học -  Mọi lứa tuổi  D  I  T Hồi sức cấp cứu  Y học gia đình  Mọi lứa tuổi  Cả hai Cả haiCả hai Y hạt nhân  -  Mọi lứa tuổi  D & T  I  T Y tế công cộng  -  Mọi lứa tuổi  Không thuộc cả hai  Không thuộc cả hai  T Nhi respiratory medicine  Nhi khoa  Nhi  T  I  O Nhi thấp khớp  Nhi khoa  Nhi  T  I  O Dermato-Venereology  -  Mọi lứa tuổi  T  I  O Neuroradiology  Phóng xạ học  Mọi lứa tuổi  D & T  I  Cả hai Phẫu thuật miệng - hàm mặt Nhiều  Mọi lứa tuổi  T  S  O Physical and Rehabilitation Medicine  -  Người lớn  T  I  Đa ngành Tin học y tế  -  Mọi lứa tuổi  T & D  Không thuộc cả hai  Đa ngành Y học nghề nghiệp -  Tuổi lao động  T  I  Đa ngành Vascular medicine  Nội khoa  Người lớn  T  I  O

Tham khảo

Thể loại:Chuyên ngành y khoa
Thể loại:Y học