Bộ Cá dây

Bộ Cá dây (danh pháp khoa học: Zeiformes) là một bộ cá vây tia sinh sống ngoài biển. Bộ bao gồm khoảng 33 loài trong 6 họ, chủ yếu là các loại cá biển sâu.

Miệng lớn, với hàm có thể làm căng phồng, và không có xương bướm ổ mắt. Các vây chậu có 5-10 tia vây mềm, 5-10 gai vây lưng và 4 gai vây hậu môn. Chúng có kích thước dao động từ nhỏ ở cá dây lùn (Macrurocyttus acanthopodus) chỉ dài 43 mm (1,7 inch), tới lớn ở cá dây Cape (Zeus capensis), dài tới 90 cm (35 inch).

Phân loại
Phân loại dưới đây lấy theo James et al. (2003)James C. Tyler, Bruce O' Toole và Richard Winterbottom, 2003. Phylogeny of the Genera and Families of Zeiform Fishes, with Comments on Their Relationships with Tetraodontiforms and Caproids. Smithsonian contributions to Zoology 618.
 Phân bộ Cyttoidei
 Họ † Cretazeidae Tyler, Bronzi & Ghiandoni, 2000
 Họ † Cretazeidae Tyler, Bronzi & Ghiandoni 2000
 Họ † Archaeozeidae Tyler & Santini, 2005
 Họ † Archaeozeidae Tyler & Santini, 2005
 Họ † Protozeidae Tyler & Santini, 2005
 Họ † Protozeidae Tyler & Santini, 2005
 Họ Cyttidae Giinther, 1860: 1 chi, 3 loài.
 Cyttus
 Phân bộ Zeioidei
 Họ † Isozenidae Schwarzhans, 1996
 Họ Oreosomatidae Bleeker, 1859: 4 chi, 10 loài.
 Phân họ Pseudocyttinae Bleeker, 1859
 Pseudocyttus
 Phân họ Oreosomatinae Bleeker, 1859
 Oreosoma
 Neocyttus
 Allocyttus
 Họ Parazenidae Greenwood et al., 1966: 3 chi, 4 loài.
 Phân họ Parazeninae Greenwood et al., 1966
 Parazen
 Phân họ Cyttopsinae Greenwood et al., 1966
 Cyttopsis
 Stethopristes
 Họ Zenionidae Myers, 1960: 3 chi, 7 loài.
 Zenion
 Capromimus
 Cyttomimus
 Họ Grammicolepididae Poey, 1873: 3 chi, 3 loài.
 Phân họ Macrurocyttinae Myers, 1960 (trước đây là Macrurocyttidae)
 Macrurocyttus
 Phân họ Grammicolepidinae Poey, 1873
 Xenolepidichthys
 Grammicolepis
 Họ Zeidae Latreille, 1825: 2 chi, 6 loài cá dây.
 Zeus
 Zenopsis

Phát sinh chủng loài
Bộ Zeiformes bao gồm các họ sau: Zeidae, Parazenidae, Zeniontidae, Oreosomatidae, Grammicolepidae. Trong bài báo năm 1966 về mối quan hệ phát sinh chủng loài của cá xương thật sự, P. H. Greenwood và ctv đã gộp cả cá thoi (Caproidae) vào Zeiformes,Greenwood P. H., Rosen D. E., Weitzman S. H., Myers G. S., 1966. Phyletic studies of Teleostean Fishes with provisional classification of living forms. Bull. Am. Mus. Nat. Hist. 131(4): 339-456. nhưng họ không đưa ra chứng cứ hỗ trợ cho việc gán ghép này. Heemstra loại Caproidae khỏi bộ Zeiformes trong sửa đổi phân loại năm 1980 của ông đối với các loài cá dây ở Nam Phi,Heemstra P. C, 1980. A revision of the zeid fishes (Zeiformes: Zeidae) of South Africa. Ichthyol. Bull. J. L. B. Smith Inst. Ichthyol. 41: 1-18. và trong sách Smiths' Sea Fishes năm 1986 (, Margaret M. Smith, Phillip C. Heemstra), Heemstra đã gộp Caproidae vào bộ Perciformes.

Các mối quan hệ phát sinh chủng loài của Zeiformes được Johnson và Patterson diễn giải trong bài báo công bố năm 1993 về các mối quan hệ phát sinh chủng loài của cá dạng cá vược (percomorph).Johnson G. D., Patterson C., 1993. Percomorph phylogeny: a survey of acanthomorphs and a new proposal. Bulletin of Marine Science 52 (1): 554-626. Họ công nhận Zeiformes như một đơn vị phân loại đơn ngành.

Johnson và Patterson coi Zeiformes là đơn vị phân loại chị em với nhóm bao gồm Beryciformes và một tổ hợp lớn các loài cá tia vây gai được biết đến như là "percomorpha", bao gồm Perciformes, Pleuronectiformes, Tetraodontiformes, Scorpaeniformes, Dactylopteriformes, Synbranchiformes, Elassomatidae, Gasterosteriformes, Mugiloidei và Atherinomorpha (Atheriniformes, Beloniformes, Cyprinodontiformes).

Phân tích trình tự ADN gần đây cho thấy họ hàng gần của cá dây là bộ Cá tuyết (Gadiformes).Wei-Jen Chen, Celine Bonillo, Guillaume Lecointre, 2003. Repeatability of clades as a criterion of reliability: a case study for molecular phylogeny of Acanthomorpha (Teleostei) with larger number of taxa. Mol. Phylogenet. Evol 26(2): 262-288, Ricardo Betancur-R., Richard E. Broughton, Edward O. Wiley, Kent Carpenter, J. Andrés López, Chenhong Li, Nancy I. Holcroft, Dahiana Arcila, Millicent Sanciangco, James C Cureton II, Feifei Zhang, Thaddaeus Buser, Matthew A. Campbell, Jesus A Ballesteros, Adela Roa-Varon, Stuart Willis, W. Calvin Borden, Thaine Rowley, Paulette C. Reneau, Daniel J. Hough, Guoqing Lu, Terry Grande, Gloria Arratia, Guillermo Ortí: The Tree of Life and a New Classification of Bony Fishes. PLOS Currents Tree of Life. 18-4-2013 [sửa đổi cuối 23-4-2013]. Ấn bản 1, , Bản pdf 

Liên kết ngoài


Tham khảo