Bộ Cá gai

Gasterosteiformes  một bộ Cá vây tia bao gồm cá gai và họ hàng của nó.

Tên "Gasterosteiformes" có nghĩa là "xương bụng". Nó có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ đại Gaster (γαστήρ: "dạ dày", "bụng") + ostoun (ὀστοῦν: "xương"). Kết thúc bằng hậu tố "-formes" nghĩa là hình dạng.

Phân loại
Trước đây, bộ này bao gồm các phân bộ Gasterosteoidei và Syngnathoidei.* Integrated Taxonomic Information System (ITIS) (2004): Gasterosteiformes (TSN 166361). Tra cứu 08-04-2006Nelson Joseph S. (2006): Fishes of the World. John Wiley & Sons, Inc.ISBN 0-471-25031-7 Tuy nhiên, các nghiên cứu phát sinh chủng loài năm 2008 và 2014 cho thấy bộ Gasterosteiformes là đa ngành và Syngnathoidei cùng Dactylopteroidei tạo thành một nhóm đơn ngành, mối quan hệ chị-em của Gasterosteoidei (trừ họ Indostomidae) với Zoarcoidei được xác nhận, trong khi họ Indostomidae lồng sâu trong bộ Synbranchiformes.Kawahara R., Miya M., Mabuchi K., Lavoué S., Inoue J. G., Satoh T. P., Kawaguchi A., Nishida M., 2008. Interrelationships of the 11 gasterosteiform families (sticklebacks, pipefishes, and their relatives): a new perspective based on whole mitogenome sequences from 75 higher teleosts. Mol. Phylogenet. Evol. 2008 46(1):224-36. PubMed PMID 17709262, .Song H. Y., Mabuchi K., Satoh T. P., Moore J. A., Yamanoue Y., Miya M., Nishida M., 2014. Mitogenomic circumscription of a novel percomorph fish clade mainly comprising "Syngnathoidei" (Teleostei). Gene 542(2):146–155, .

Trong các phân loại mới hơn, bộ Syngnathiformes truyền thốngMcAllister D.E. (1968): Evolution of branchiostegals and classification of teleostome fishes. Bulletin of the National Museum of Canada, Ottawa 221: 1–239. được phục hồi.

Fish Base phiên bản 2013 cho rằng bộ này chứa các họ sau:FishBase (2006) Order Summary for Gasterosteiformes. Tra cứu 12-10-2013.
 Aulorhynchidae
 Gasterosteidae
 Hypoptychidae
 Indostomidae
 Pegasidae

Nghiên cứu của Betancur và ctv (2013)Ricardo Betancur-R., Richard E. Broughton, Edward O. Wiley, Kent Carpenter, J. Andrés López, Chenhong Li, Nancy I. Holcroft, Dahiana Arcila, Millicent Sanciangco, James C Cureton II, Feifei Zhang, Thaddaeus Buser, Matthew A. Campbell, Jesus A Ballesteros, Adela Roa-Varon, Stuart Willis, W. Calvin Borden, Thaine Rowley, Paulette C. Reneau, Daniel J. Hough, Guoqing Lu, Terry Grande, Gloria Arratia, Guillermo Ortí, 2013, The Tree of Life and a New Classification of Bony Fishes , PLOS Currents Tree of Life. 18-04-2013. Ấn bản 1, . đã không giữ bộ này mà chia các họ còn lại vào ba bộ sau:
 Ba họ Aulorhynchidae, Gasterosteidae và Hypoptychidae sang cận bộ Gasterosteales của phân bộ Cottioidei trong bộ Perciformes, có quan hệ gần với cận bộ Zoarcales (= Zoarcoidei theo định nghĩa cũ).
 Họ Indostomidae sang phân bộ Indostomoidei trong bộ Synbranchiformes. 
 Họ Pegasidae sang phân bộ Callionymoidei trong bộ Syngnathiformes.

Chú thích

Tham khảo

  (2005a): Order Summary for Gasterosteiformes. Version of 2005-FEB-15. Retrieved 2008-AUG-19.
  (2005b): Order Summary for Syngnathiformes. Version of 2005-FEB-15. Retrieved 2008-AUG-19.
  (2004): Gasterosteiformes (TSN 166361). Retrieved 2006-APR-08
  (2008): Interrelationships of the 11 gasterosteiform families (sticklebacks, pipefishes, and their relatives): A new perspective based on mitogenome sequences from 75 higher teleosts. Mol. Phylogenet. Evol. 46(1): 224–236.  (HTML abstract)
  (1968): Evolution of branchiostegals and classification of teleostome fishes. Bulletin of the National Museum of Canada, Ottawa 221: 1–239.
  (2006): Fishes of the World. John Wiley & Sons, Inc. 

 Gasterosteiformes entry on Animal Diversity Web