Lazarus (IDE)

Lazarus là một IDE (Integrated Development Environment) được phát triển theo mô hình RAD (rapid application development - phát triển ứng dụng nhanh chóng). Sử dụng trình biên dịch Free Pascal. Được dùng để phát triển ứng dụng desktop cùng thiết bị di động, ứng dụng - dịch vụ web, và các thành phần, thư viện (.so, .dll,...). Ứng dụng viết bởi Lazarus có thể chạy bất kỳ phần mềm Pascal biên dịch được, như (Windows, Linux, Unix, MacOS,...), ngoài ra Lazarus còn miễn phí, với nhiều component có sẵn thích hợp cho phát triển ứng dụng nhiều lĩnh vực. Với Lazarus, hầu như không cần cài thêm thành phần thương mại, bạn có thể làm mọi việc.

Tính năng
Tương tự với Delphi, Lazarus tạo ra môi trường trực quan cho việc phát triển ứng dụng, bao gồm tạo ra giao diện người dùng, chỉnh sửa mã và nhiều chức năng khác. Với phương châm phát triển miễn phí, Lazarus cung cấp nhiều tính năng:
 WYSIWYG - What You See Is What You Get - Những gì bạn thấy là những gì bạn làm được: thiết kế, bố trí cửa sổ trực quan
 Bộ component đầy đủ, đa dạng để thiết kế như TButton, TEdit, TLabel,...
 Hỗ trợ kết nối nhiều định dạng cơ sở dữ liệu: MySQL, PostgresSQL, FireBird, Oracle, SQLite, Sybase,...
 Nhà phát triển xem được dữ liệu qua component để tiện cho việc phát triển
 Công cụ gỡ rối mã
 Tự hoàn thành code
 Code mẫu
 Làm nổi từ khóa, chuỗi,... tùy người dùng điều chỉnh
 Công cụ hỗ trợ
 Quản lý văn bản
 Tự động định dạng mã
 Cho phép nhà phát triển tự tạo component
Phát triển ứng dụng đa nền tảng
Lazarus sử dụng Free Pascal làm trình biên dịch phía sau. Vì vậy, về mặt lý thuyết thì Lazarus hỗ trợ cho tất cả các nền tảng mà Free Pascal hỗ trợ. Giống như thư viện run-time của Free Pascal, Lazarus hỗ trợ một khung làm việc ứng dụng xuyên nền tảng gọi là Lazarus Component Library (LCL), nó cung cấp cho lập trình viên giao diện thống nhất, với các khai báo nền tảng khác nhau. Câu châm ngôn của LCL là write once, compile anywhere - viết một lần, biên dịch mọi nơi.
Biên dịch đa nền
Giống như Free Pascal, Lazarus biên dịch được từ Windows, Linux, FreeBSD tới MacOS,... Có thể biên dịch cho Mac OS phiên bản cũ, nhưng không thích hợp cho các phiên bản mới của Intel, kể từ khi Apple ngừng cung cấp mã nguồn thêm
Các ứng dụng dành cho thiết bị nhúng (Điện thoại, Thiết bị hỗ trợ cá nhân, bộ định tuyến, máy chơi trò chơi điện tử) được biên dịch trên Window hoặc *nix
Thư viện thành phần của Lazarus
LCL đã được mô hình hóa kể từ sau VCL của Delphi 6, nhưng nó thích hợp cho nhiều hệ điều hành hơn là chỉ Windows. Điều này được thực hiện bằng cách định nghĩa lớp Widget. Thống kê các Widget trên Lazarus năm 2011:
 Tập hợp Widget Hệ điều hành hỗ trợ Trạng tháiWindows API, GDI Windows  Windows CE API, GDIWindows CE   GTK+ 1.2.x  Linux (via X11)   GTK+ 2.8+  Windows, Linux (X11 and framebuffer) and Mac OS X (via X11)  GTK+ 3.x  As Gtk2  Qt 4.5+  Windows, Linux (X11 and framebuffer), Mac OS X   Cocoa  Mac OS X   Carbon Mac OS X   fpGUI Windows, Windows CE, Linux (via X11)   Lazarus Custom Drawn Controls  Android, Windows, Linux (via X11), Mac OS X  
Kế hoạch dự định viết ra GTK3 vì GTK2 không triển khai tốt và không kế thừa đặc điểm của GTK1.
Phát triển Ứng dụng cơ sở dữ liệu
Lập trình viên có thể cài thêm các gói package để kết nối thêm nhiều loại dữ liệu. Chương trình có thể kết nối tới cơ sở dữ liệu không cần bất kì dòng mã nào, mà bằng cách thiết lập các thuộc tính - property cho các component. Những loại dữ liệu hỗ trợ sẵn:
 dBase, FoxPro không cần máy chủ bên ngoài nếu dùng TDbf component
 InterBase/ FireBird
 Microsoft SQL Server và SyBase ASE
 MySQL
 ODBC database
 Oracle
 PostgreSQL
 SQLLite
Có thể dùng thêm nhiều thành phần khác, như Zeoslib.
Những điểm khác với Delphi
Mặc dù có nhiều đặc điểm giống Delphi, nhưng vẫn có những điểm khác:
 Khi chạy dưới nền Windows, có thể cỡ tệp biên dịch lớn hơn so với Delphi (6/7, trừ các phiên bản sau, thậm chí từ Delphi XE trở lên, project của Delphi còn rất nặng), lý do vì Lazarus nhúng vào tệp những thông tin Debug. Dù thể ta vẫn có thể làm giảm kích thước dễ dàng bằng cách điều chỉnh Compiler Option, và đơn giản hơn là dùng lệnh Strip trong command prompt:
strip --strip-all <tên tệp>.exe
 Các component trên Delphi có thể cài đặt trên Lazarus, nhưng cần phải chuyển đổi, dễ dàng hơn khi dùng Lazarus 0.9.30 (fpc 2.4.x)
 Các Widget và thư viện quan trọng còn thiếu:
 Kết nối Microsoft Office
 Datasnap (hệ thống này được Embarcadero độc quyền và không phân bố tài liệu công khai)
 Networking có sẵn nhiều nhất
 Không thể gọi thư viện .NET một cách trực tiếp, ngược lại các ứng dụng.NET có thể gọi lại Object Pascal
 Kể từ dòng fpc 2.2.x mới hỗ trợ COM, và tốt hơn từ đây
 Không nạp package tự động
 Không tương thích 100% với VCL. Như được đề cập trước đó, mặc dù LCL hiện tại đủ để thiết kế cho hầu hết các ứng dụng. Nhưng các widget của VCL không thể truy cập nếu chưa được chuyển đổi. Việc chuyển đổi chủ yếu liên quan đến phần chỉnh sửa, mặc dù có nhưng khác biệt cơ bản. Hỗ trợ COM là vấn đề gây ra lỗi khi chuyển đổi giữa VCL và LCL
 Lazarus là miễn phí, còn Delphi là trả phí
Phân phối, giấy phép
Như đã nói, giống như Free Pascal, Lazarus là miễn phí, các bản phân phối khác nhau được hỗ trợ giấy phép miễn phí khác nhau, bao gồm: GPL, LGPL, MPL và một phiên bản chỉnh sửa của LGPL. Lazarus được phân phối chính thức trên SourceForge.
Các phiên bản

 Phiên bản Ngày phát hành Nền tảng Chú thích  January 2001 Windows Phiên bản đầu tiên hỗ trợ thư viện Component  January 2001 Windows Thiết kế lại các thành phần cho nhiều nền tảng sử dụng GTK+ và nhưng widget khác  January 30th, 2001 Windows, Linux Sửa các lỗi, hỗ trợ phát triển đa nền và khung sờn cho dự án  October 9th, 2001 Windows, Linux Sửa lỗi, triển khai công cụ viết mã  January 17th, 2002 Windows, Linux Hỗ trợ gợi ý hàm  August 19th, 2002 Windows, Linux Tăng hỗ trợ đồ họa, font chữ, hỗ trợ cú pháp Delphi 6. DFMs tự động chuyển đổi sang LFMs.   October 26th, 2002 Windows, Linux Thư viện LCL tách rời khỏi giao diện  September 4th, 2003 Linux Phiên bản đầu tiên trên Sourceforge  February 27th, 2004 Windows, Linux Hỗ trợ sử dụng package, tăng nhiều thuộc tính và nâng cao hơn  January 3rd, 2005 Windows Hỗ trợ lập trình Thread, các phiên bản cũ được đưa lên Sourceforge  February 25th, 2005 Windows   July 19th, 2005 Windows   October 3rd, 2005 Windows, Mac OS X (PPC) Sửa lỗi, IDE được cải thiện mở rộng, chỉnh sửa tệp FPDoc. Sử dụng Free pascal 2.0.1  February 7th, 2006 Windows Gói package cơ sở dữ liệu mới, ứng dụng CGI, in ấn.  April 2nd, 2006 Windows, Mac OS X (PPC), Linux Sửa lỗi, bổ sung nhiều thành phần trong giao diện WinCE và Qt4  May 28th 2006 Windows, Mac OS X (PPC), Linux Sửa lỗi, Tài liệu giúp đỡ trực tuyến cho IDE và ứng dụng LCL, cải tiến các widget QT. Sử dụng Free Pascal 2.0.2  September 23rd, 2006 Windows, Mac OS X (PPC), Linux Sửa lỗi, triển khai danh sách procedure, công cụ command-line mới "Lazbuild"  November 5th 2006 Windows, Mac OS X (PPC), Linux Sửa lỗi, cho phép thu gọn mã, cải tiến QT widgetset.  March 26th, 2007 Windows, Mac OS X (PPC), Linux Component mới cho việc viết Windows service và Linux daemons, hỗ trợ tùy chỉnh con trỏ chuột. Sử dụng Free Pascal 2.0.4  November 15th 2007 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Phiên bản ổn định đầu tiên cho Win64, WinCE, vài Intel-based Mac OS X. Cải tiến trong Qt, Carbon, và giao diện widgetset Gtk2. Tùy chỉnh thanh công cụ. Sử dụng Free Pascal 2.2.0  October 5th, 2008 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Hệ thống đồ họa nội bộ được viết lại. LCL sử dụng chuỗi Unicode mã hóa bằng UTF-8 trên nhiều nền tảng. Trợ giúp FPDoc trong các công cụ tip. Phiên bản đầu tiên chạy một cách tự nhiên sử dụng Carbon widgetset trên Mac OS X.  March 13th, 2009 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Sửa lỗi, cải tiên cho phép tùy chỉnh icon. Sửa dụng Free Pascal 2.2.2  September 29th, 2009 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Cải tiến công cụ soạn mã và công cụ gỡ lỗi, hỗ trợ nhiều loại font như Eastern, Japanese, Chinese, và Arabic, giảm kích thước ứng dụng biên dịch. Sử dụng Free Pascal 2.2.4  October 25th, 2009 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Sửa lỗi chính.  March 22nd, 2011 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Nhiều tính năng, bao gồm lắp ghép, hỗ trợ nhiều tab code. Sử dụng Free Pascal 2.4.2.  September 30th 2011 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Sử dụng Free Pascal 2.4.4. Phát hành Lazarus 0.9.30.2.  October 26th, 2011 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Phát hành Lazarus 0.9.30.2.  November 5th, 2011 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Sửa lỗi.  March 3rd, 2012 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Sửa lỗi, sử dụng Free Pascal 2.6.0. Phát hành Lazarus 0.9.30.4.  March 7th, 2012 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Phát hành Lazarus 0.9.30.4.  March 11th, 2012 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Phát hành Lazarus 0.9.30.4.  March 14th, 2012 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Sử lỗi  July 29th, 2012 Windows, Mac OS X (Intel), Linux Phát hành Lazarus 1.0.  August 21st, 2012 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Phát hành Lazarus 1.0.  August 28th, 2012 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Phiên bản Final đầu tiên. Phiên bản này sử dụng Free Pascal 2.6.0. Sửa nhiều lỗi của IDE, bao gồm: những hàm macro, thu gọn mã và những hàm gỡ rối mới.  October 10th, 2012 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Sửa lỗi, bổ sung nhỏ trong LCL và widget  December 2nd, 2012 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Sửa lỗi, một vài bổ sung vào IDE, LCL và widgetsets (LazReport and TAChart)  February 3rd, 2013 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Sửa lỗi, một vài bổ sung vào IDE, LCL và widgetsets (LazReport and TAChart)  March 19th, 2013 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Phát hành bản sửa lỗi. Sử dụng Free Pascal 2.6.2  June 12th, 2013 Windows, Mac OS X (Intel and PPC), Linux Sửa lỗi N/AN/A Đang phát triển N/AN/A Dự kiến
Những dự án thực hiện bằng Lazarus
 Asuite là một ứng dụng mã nguồn mở chạy trên Windows. Viết hoàn toàn bằng Lazrus/Fpc 2.0 Alpha 2
 Cartes du Ciel là một chương trình Thiên văn miễn phí cho Linux, Windows và Mac OS X. Dùng để quan sát bầu trời, các hành tinh, thiên thể,... Được viết hoàn toàn bằng Lazarus/fpc và phát hành trên GPL
 Cheat Engine là phần mềm để quét, chỉnh sửa, sửa lỗi trên bộ nhớ. Nhưng lại thường thường để hack game. Từ phiên bản 6.0, được biên dịch bằng Lazarus
 Greenfish Icon Editor Pro là phần mềm miễn phí để chỉnh sửa icon, cursor và animate
 MyNotex là phần mềm miễn phí cho Gnu/Linux dùng để tạo và quản lý chú thích văn bản
 Peazip là phần mềm lưu trữ mã nguồn mở, viết bằng Lazarus/fpc
 TorChat là phần mềm chuyển từ Python qua Lazarus/fpc
 WinFF là phần mềm chuyển đổi định dạng đa phương tiện trên Windows và Linux
 Xem thêm 

 Free Pascal Compiler
 Comparison of Pascal IDEs
 Nguồn 
Được dịch lại từ http://vi.wikipedia.org/wiki/Lazarus_(IDE) và bổ sung, chỉnh sửa

Tham khảo

 Liên kết liên quan 
 About Lazarus 
 Project Homepage at SourceForge.net
 The Lazarus Documentation Project

Thể loại:Pascal programming language family
Thể loại:Ngôn ngữ lập trình Pascal
Thể loại:Free computer libraries
Thể loại:Free integrated development environments
Thể loại:OS X programming tools
Thể loại:Windows software
Thể loại:Linux integrated development environments
Thể loại:Cross-platform free software
Thể loại:1999 software
Thể loại:Môi trường phát triển tích hợp
Thể loại:Phần mềm năm 1999
Thể loại:Phần mềm đa nền tảng
Thể loại:Phần mềm tự do đa nền tảng
Thể loại:Họ ngôn ngữ lập trình Pascal
Thể loại:Phần mềm sử dụng giấy phép GPL