Họ Thằn lằn bóng

Họ Thằn lằn bóng hay Rắn mối (danh pháp khoa học: Scincidae) là một họ trong phân thứ bộ Scincomorpha. Với hơn 1.500 loài đã mô tả, đây là một trong những họ thằn lằn đa dạng nhất.

Mô tả
Các loài thằn lằn bóng có thể trông giống các loài thuộc họ Lacertidae, nhưng hầu hết không có phần cổ rõ ràng, chân lại tương đối nhỏ; một số chi (như Typhlosaurus) còn không có chân. Ở một số chi khác, như Neoseps, chân thoái hóa mạnh, mỗi bàn có dưới năm ngón. Với những loài này, cách di chuyển của chúng gợi đến rắn hơn là những loại thằn lằn có chân phát triển đầy đủ. Ngón chân càng dài, càng có nhiều khả năng chúng sống trên cây.

Đa số loài có đuôi dài, chóp nhọn, có thể đứt ra nếu động vật săn mồi chộp phải. Những loài như vậy có thể tái tạo phần đuôi đã mất, dù không hoàn hảo.

Một số loài thằn lằn bóng khá nhỏ; Scincella lateralis thường có chiều dài điển hình  trước, hơn một nửa con số là chiều dài đuôi. Tuy vậy, đa phần rắn mối có kích thước vừa, với chiều dài từ mỏm tới huyệt khoảng . Corucia zebrata là loài rắn mối lớn nhất, có thể đạt chiều dài mỏm-huyệt .

Các loài trong chi Prasinohaema có máu màu lục do lượng biliverdin trong máu.

Lịch sử
Thằn lằn "kiểu Scincidae" được ghi nhận trong hóa thạch từ 140 triệu năm trước, vào thời kỳ Creta sớm. Sự tương đồng này nằm chủ yếu ở đặc điểm xương hàm. Hóa thạch chắc chắn là thằn lằn bóng xuất hiện trễ hơn, vào thế Miocen.

Những chi rắn mối sau được ghi nhận trong hóa thạch:

 †Aethesia
 †Aocnodromeus
 †Axonoscincus
 †Ayalasaurus
 †Berruva
 †Gekkomimus
 Lygosoma
 †Orthoscincus
 †Orthrioscincus
 Parotosaurus
 †Penemabuya
 †Sauriscus
 Sphenomorphus
 Tiliqua

Hành vi
Một nét có ở gần như mọi loài thằn lằn bóng là khả năng đào hang. Chúng dành hầu hết thời gian dưới đất nhằm tránh động vật ăn thịt, có khi còn đào qua khe nước. Chúng lấy lưỡi "ngửi" không khí và lần dấu con mồi. Khi thấy mối, chúng đuổi theo cho tới khi chộp được và nuốt trọn.

Chế độ ăn
Thằn lằn bóng chủ yếu ăn côn trùng. Những con mồi điển hình của chúng là ruồi, dế mèn, châu chấu, bọ cánh cứng, và sâu bướm, nhện, mối, ve sầu. Nhiều loài còn ăn giun đất, cuốn chiếu, ốc sên, sên lãi, chân đều, bướm đêm, thằn lằn khác và gặm nhấm nhỏ. Số ít loài, nhất là những loài hay được nuôi làm "thú cưng", ăn tạp hơn,và có thể giữ chế độ ăn 60% rau/lá/trái cây và 40% thịt (côn trùng, gặm nhấm).

Các chi
Nhiều chi lớn, ví dụ Mabuya, vẫn chưa được nghiên cứu sâu, và sự phân loại hiện chưa thống nhất. Có một số loài từng thuộc Mabuya đã được chuyển qua Trachylepis, Chioninia, và Eutropis.

 Ablepharus
 Acontias
 Acontophiops
 Adrasteia
 Afroablepharus 
 Alinea
 Allengreers
 Amphiglossus 
 Androngo 
 Anomalopus 
 Apterygodon
 Aspronema
 Asymblepharus
 Ateuchosaurus
 Barkudia
 Bartleia
 Bassiana
 Brachymeles 
 Brasiliscincus
 Caledoniscincus
 Calyptotis
 Capitellum
 Carlia 
 Cautula
 Celatiscincus
 Chabanaudia
 Chalcides
 Chalcidoseps
 Coeranoscincus
 Cophoscincopus
 Corucia
 Cryptoblepharus
 Cryptoscincus
 Ctenotus
 Cyclodina
 Cyclodomorphus
 Dasia
 Davewakeum
 Egernia
 Emoia
 Eremiascincus
 Eroticoscincus
 Eugongylus
 Eulamprus
 Eumeces
 Eumecia
 Eurylepis
 Eutropis
 Exila
 Feylinia
 Fojia
 Geomyersia
 Geoscincus
 Glaphyromorphus
 Gnypetoscincus
 Gongylomorphus
 Gongylus
 Graciliscincus
 Haackgreerius
 Hakaria
 Helioscincus
 Hemiergis
 Hemisphaeriodon
 Isopachys
 Janetaescincus
 Kanakysaurus
 Lacertaspis
 Lacertoides
 Lacertus
 Lamprolepis
 Lampropholis
 Lankascincus
 Larutia
 Leiolopisma
 Lepidothyris
 Leptoseps
 Leptosiaphos
 Lerista
 Lioscincus
 Lipinia
 Lobulia
 Lubuya
 Lygisaurus
 Lygosoma
 Mabuya
 Macroscincus
 Maniciola
 Maracaiba
 Marisora
 Marmorosphax
 Melanoseps
 Menetia
 Mesoscincus
 Mochlus
 Morethia
 Nangura
 Nannoscincus
 Ndurascincus
 Neoseps
 Nessia
 Niveoscincus
 Notomabuya
 Notoscincus
 Novoeumeces
 Oligosoma
 Ophiomorus
 Ophioscincus
 Orosaura
 Pamelaescincus
 Panaspis
 Panopa
 Papuascincus
 Parachalcides
 Paracontias
 Paralipinia
 Parvoscincus
 Phoboscincus
 Plestiodon
 Prasinohaema
 Proablepharus
 Proscelotes
 Pseudoacontias
 Pseudemoia
 Psychosaura
 Pygmaeascincus
 Pygomeles
 Riopa
 Ristella
 Saiphos
 Saproscincus
 Scelotes
 Scincella
 Scincopus
 Scincus
 Scolecoseps
 Sepsina
 Sigaloseps
 Simiscincus
 Sirenoscincus
 Sphenomorphus (có lẽ đa ngành)
 Sphenops
 Spondylurus
 Tachygia
 Techmarscincus
 Tiliqua
 Trachylepis
 Tribolonotus
 Tropidophorus
 Tropidoscincus
 Typhlacontias
 Typhlosaurus
 Varzea
 Vietnascincus
 Voeltzkowia

Chú thích

Chú thích

  (1993) Prehensile-Tailed Skinks. Advanced Vivarium Systems.
Hedges, S. Blair and Caitlin E. Conn. 2012. A new skink fauna from Caribbean islands (Squamata, Mabuyidae, Mabuyinae). Zootaxa 3288.

Liên kết ngoài

 Scincidae at The Reptile Database
 Skink Gallery and Information 
 Skinks of Australia , KingSnake.com