Trần Hạnh

Trần Hạnh (12 tháng 3 năm 1929 – 4 tháng 3 năm 2021) là một nghệ sĩ sân khấu và truyền hình Việt Nam. Ông là Nghệ sĩ Nhân dân nổi tiếng với các vai ông bí thư đảng ủy trong phim Làng nổi, bố An trong phim Truyện cổ tích tuổi 17, bố Lài trong Tướng về hưu, ông Khiển trong phim Người cầu may, ông Lâm trong phim Chiếc bình tiền kiếp, bố Mai trong phim Hãy tha thứ cho em,...

Sự nghiệp
Trần Hạnh sinh ra và lớn lên ở Hà Nội. Cụ thân sinh ra ông làm việc tại nhà máy in Ngô Tử Hạ ở phố Nhà thờ, còn mẹ ông là một thương gia nhỏ. Nhưng rồi, hạnh phúc chưa được bao lâu thì trong một cơn đau yếu, bố ông đã ra đi để lại vợ con côi cút. Mồ côi cha từ năm 8 tuổi, ông đã phải sống tự lập rất sớm. Để giúp mẹ nuôi sống gia đình, ông làm nghề đóng giày thuê ở phố Tràng Tiền. Vừa đóng giày, Trần Hạnh vừa tham gia sinh hoạt diễn kịch ở Câu lạc bộ Thanh niên (của Thành đoàn Hà Nội). Trong câu lạc bộ có nhiều người bạn sau này đã trở thành những tên tuổi gạo cội trong làng kịch Việt Nam như: Doãn Hoàng Giang, Trọng Khôi, Đoàn Dũng...

Ông lập gia đình khi 23 tuổi, vợ ông là hàng xóm cùng ngõ Phát Lộc (Hàng Bạc, Hà Nội), được bà nội sắp xếp. Dù đã vợ con nhưng không sao bỏ được những buổi "chơi" kịch cùng với ban kịch Thanh niên Hà Nội. Khi mọi người vào học khóa đầu tiên đào tạo diễn viên chính quy của trường Sân khấu thì ông đành phải rẽ ngang về Đoàn kịch Hà Nội bởi lý do duy nhất là phụ cấp ở đó cao hơn 10 đồng.

Ông đã có được những vai diễn xuất sắc trên sân khấu Nhà hát Kịch Hà Nội với nhiều giải vàng, bạc ở các liên hoan sân khấu toàn quốc. Thời hoàng kim của ông là cuối những năm 70, đầu 80 của thế kỷ trước, khi vào vai Nguyễn Trãi trong vở kịch thơ Lam Sơn tụ nghĩa (huy chương vàng Liên hoan Kịch toàn quốc), đảm nhận một vai chính trong vở Tiền tuyến gọi hay trong Âm mưu và tình yêu được dựng bởi đạo diễn Nguyễn Đình Nghi. Trong tập sách Người Hà Nội, Lưu Quang Vũ viết: "Bốn, năm người đóng vai Nguyễn Trãi, riêng Trần Hạnh có phong thái hào hoa của người Hà Nội".http://maivang.nld.com.vn/20110721120849879p1140c1135/phong-tang-Nghệ sĩ Nhân dân-nsut-dung-bo-quen-ho.htm Tổng Bí thư Trường Chinh đã tìm ông và khen ông đóng Âm mưu và tình yêu: "Anh đóng hay lắm, tôi không biết dùng từ thế nào nhưng có thể nói là nó rất lãng mạn".

Ông về hưu rời Nhà hát Kịch Hà Nội năm 1989. Khởi nghiệp bằng sân khấu kịch và đoạt giải thưởng trong một số Liên hoan sân khấu Toàn quốc nhưng Trần Hạnh lại được công chúng biết đến nhiều qua các vai diễn trong phim truyền hình.

Trong đóng phim, vai đầu tiên của ông vai nam chính cho phim Chiếc bình tiền kiếp của Đạo diễn Nguyễn Hữu Phần. Sau đó là hàng loạt phim khác, như Tướng về hưu, Hãy tha thứ cho em, Cỏ lau, Người đàn bà thứ hai, Làng nổi,...

Vai diễn truyền hình đầu tiên, và cũng là vai mà ông tâm đắc nhất là vai ông Cần trong phim Cuốn sổ ghi đời của đạo diễn Tất Bình.

Ở Liên hoan Phim Việt Nam lần thứ 11 – 1996, ông đoạt giải Nam diễn viên xuất sắc nhất trong phim Nước mắt đàn bà (ban tổ chức không gửi giấy mời ông tới nhận giải). Tại Liên hoan Truyền hình toàn quốc năm 2010, ông được vinh danh ở hạng mục Giải thưởng Cống hiến cho vai diễn của ông trong phim Ngõ lỗ thủng, đạo diễn Quốc Trọng.

Những vai diễn của ông đã đi vào lòng công chúng với vẻ khổ hạnh, đáng thương, những vai nông dân hiền lành, chất phác mặc dù ông là người Hà Nội gốc.

Năm 2017, ông tham gia vào bộ phim Cha cõng con với vai diễn là ông mù.

NSND Trần Hạnh qua đời ở tuổi 92, lúc 2 giờ 50 phút tại nhà riêng, ngày 04 tháng 3 năm 2021 vì tuổi cao sức yếu.
Phim đã tham gia
NămTựa phimVai diễnĐạo diễnKênhNguồn1989Chiếc bình tiền kiếpLâmNguyễn Hữu PhầnPhim điện ảnh1991Mối tình sau song sắtSư thầyNguyễn Khắc Lợi1988Bến đợi Nguyễn Khải HưngVTV1 VTV21993Cỏ lauBố của LựcVương ĐứcPhim điện ảnh1994Cuốn sổ ghi đời Ông CầnĐặng Tất BìnhVTV1 VTV21995Những người sống bên tôiÔng ĐoánNước mắt đàn bà Trịnh Thanh NhãMẹ NếtÔng BínhPhạm Thanh PhongTu hú gọi bầy Bùi CườngNgười yêu đi lấy chồngÔng TrượngVũ ChâuĐiện ảnh1996Nàng kiều trúng số Cụ MùiLê Đức TiếnH1Ngày trở về Bố TuấnTrần PhươngVTV3Bến bờ  H1Đông ki ra thành phố Ông ĐổngLê Đức TiếnVTV3Con sẽ là cô chủ Hà Lê SơnH1Đêm trắng TáBạch DiệpVTV31997Chuyện đời Triệu TuấnVTV1Giọt nước mắt giữa hai thế kỷ Ông ĐườngTrần Phương - Nguyễn Thế VĩnhH1Hoàng hôn dang dở Bố ThưTrần PhươngVTV1Vợ chồng chị Hòa Ông nội ĐôngBùi CườngVTV3Chuyện đời thường Ông MinhPhó Bá Nam1998Bạn cùng lớp Đoàn Trúc QuỳnhTình đời Đỗ Thanh HảiH1Gà ô tử mỵ Đoàn Quốc ThắngVTV3Đám cưới đêm mưa Hoàng Thanh DuH1Những người thợ xẻBố của NgọcVương Đức(điện ảnh)Sau lũy tre làng Ông ThậmVũ Phạm TừVTV31999Về quê Ông HàoXuân HồngVTV1Người thổi tù và hàng tổngBố KiênPhi Tiến SơnVTV3Vui buồn sau lũy tre Ông HàoBạch DiệpVTV1Câu hát tìm nhau Phạm ĐôngH1Chuyện bên sông Nguyễn Danh DũngVTV3Câu chuyện mùa xuân Bảo vệĐỗ Thanh HảiVTV12000Vào Nam ra BắcÔng BìnhPhi Tiến Sơn(điện ảnh)Truyện đã quaĐiềnTrần PhươngVTV1Cảnh sát hình sự: Bí mật hồ hang rắn Sư cụNguyễn Khải HưngVTV3Dòng sông chảy xiết Bố VỹBùi Huy ThuầnSứ giả làng Ông giáo HiểnĐỗ Minh TuấnNgười nổi tiếng TàiBạch DiệpKẻ không cầu may Ông Thuật2001Đôi dòng Ông LịchVũ Trường KhoaVTV1Nước mắt chảy xuôi Cao MạnhH1Bóng dáng người cha Ông HảiNguyễn Anh TuấnVTV3Nhớ quê Ông SángCao MạnhH1Thời gian còn lạiÔng KýVũ Trường KhoaVTV32002Những người đã hết thời Lão đào vàngBùi Huy ThuầnVTV1Không còn gì để nói Ông NộiNguyễn Khải HưngVTV3Bác Cả người sung sướng... Ông TúyTrần Lực, Trần Bích NgọcVua bãi rácÔng HạnhĐỗ Minh TuấnPhim điện ảnh2001 – 2003Gặp nhau cuối tuần (nhiều vở diễn)Kịch truyền hìnhGặp nhau cuối tuần – Thôi anh hãy về(hát nhép Lam Trường)Video âm nhạc2003Tin lành tháng chạp Nguyễn Danh DũngVTV1Chuyện xảy ra trước tết Cụ Trùm ChíĐào Duy Phúc - Nguyễn Mạnh HàVTV3Người ở bến sông Nguyễn Danh DũngEm ở nơi nao Nguyễn Long KhánhLễ mừng thọ Ông VỹTriệu TuấnVTV1Người thừa của dòng họ Nguyễn Hữu Trọng - Trịnh Lê PhongVTV3Miền nhớ Ông HiệpNguyễn Trọng ThắngCảnh sát hình sự: Phía sau một cái chết Ông bán vé sốTrọng TrinhGió thổi qua rừng Triệu TuấnVTV12004Thời xa vắngÔng đồHồ Quang MinhPhim điện ảnhTuổi thơ trở lạiÔng ĐạiĐỗ Minh TuấnHHoa đào ngày tết Bố HảiXuân SơnVTV3Những giấc mơ dài Ông giàĐỗ Đức Thành2005Miền đồi ấm áp Ông NghĩaNguyễn Hữu Luyện - Duy ThanhChuyện tình vùng quê Bố ThăngLê Cường ViệtXóm gà trống Ông ĐộNguyễn Danh SơnLửa than Ông MạnhPhạm Văn QuýVTV12007Khách đến chơi xuân Bố vợNguyễn Mạnh HàNgày đó đến bây giờBố VănXuân SơnVTC1Đời người và những chuyến đi Nguyễn Hữu Trọng - Trịnh Lê Phong Cổng trường thời mở cửaÔng BảnhTriệu TuấnVTV12008Nếp nhàÔng ĐứcVTV3Con đường sángBố DưỡngPhạm Việt Thanh, Nguyễn Đức ViệtHà Nội 1Mường động VTV32009Đất thiêngTrưởng họTriệu TuấnNgõ lỗ thủngÔng ThốngTrần Quốc TrọngVTV1Người đàn bà thứ hai Bố ĐạtVũ Hồng Sơn - Đỗ Chí HướngVTV3Đi qua bóng tối Ông NinhVũ Minh TríVTV1Bước nhảy xì tin Trưởng xómVũ Trường KhoaVTV32010Bà nội không ăn bánh pizzaÔng bán báoNguyễn Khải Anh - Bùi Tiến HuyVệt nắng cuối trờiÔng NộiTrần Hoài Sơn2012Giới hạn cuối cùngÔng PhúcĐỗ Gia Chung2013Làng ma - 10 năm sauNông dânNguyễn Hữu Phần2014Bão qua làngÔng LợiTrần Quốc Trọng - Lê MạnhVTV12015Khép mắt chờ ngày maiBố Thân Vũ Trường Khoa VTV32017Cha cõng conÔng lão (tại bệnh viện)Lương Đình Dũng(điện ảnh)

 Giải thưởng và vinh danh 
Ông là một trong những nghệ sĩ đầu tiên được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú vào năm 1982 – 1984.Lao Động Online | LAODONG.VN - Tin tức mới nhất 24h

Trần Hạnh được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú năm 1984. Ông đã từng 3 lần đoạt Huy chương vàng trong các vở kịch Nguyễn Trãi, Tiền tuyến gọi, Hamlet, giải Nam diễn viên xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 11 với phim Nước mắt đàn bà và nhiều giải thưởng khác.

Tại Liên hoan Truyền hình toàn quốc năm 2010, ông nhận giải Cống hiến cho vai ông Thống trong phim Ngõ lỗ thủng của đạo diễn Quốc Trọng.

Tháng 5 năm 2018, ông được đặc cách xét tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân. Tuy mới đoạt một giải Cống hiến (tương đương giải Vàng) tại Liên hoan Truyền hình toàn quốc 2010 và không đủ số huy chương theo quy định, nhưng Trần Hạnh có nhiều đóng góp cho sân khấu, phim truyền hình. Hồi tháng 3, Trần Hạnh được Sở đặc cách đưa vào danh sách xét trao danh hiệu NSND vì hóa thân vào nhiều vai diễn "có sức lan tỏa, đồng thời có hình ảnh đúng mực trong cuộc sống". Theo Nghị quyết 54/NQ – CP ký ngày 18 tháng 7 năm 2019, ông được phong tặng danh hiệu NSND.

Gia đình
Ông Trần Hạnh tâm sự, cuộc đời thực của ông có khi còn buồn và khổ hơn phim. Gần chục năm, ông phải tự tay cơm nước, chợ búa, giặt giũ, chăm sóc cho người vợ bị liệt nửa người sau một lần bị tai biến mạch máu não. Năm 2011. vợ ông mất vì bị tai biến sau hai năm nằm liệt giường, ở tuổi 84, ông dù già yếu vẫn phải chăm cậu con trai út 47 tuổi bị ngớ ngẩn (15 năm trước, anh bị tai nạn xe máy chấn thương sọ não). Ông thân gà trống nuôi con phải chợ búa, cơm nước, rau cháo, giặt giũ hàng ngày, đi đâu làm gì thì đúng giờ cơm ông phải xắm nắm trở về nhà để lo cho con.

Vợ chồng nghệ sĩ Trần Hạnh có tất cả bảy người con (2 trai, 5 gái) nhưng giờ chỉ còn bốn. Trước kia, ngôi nhà hơn chục mét vuông của ông nằm trong khu Trần Quý Cáp chật chội, dột nát quanh năm với 9 nhân khẩu.

Câu nói
"Sinh ra, mỗi người đã có một số phận. Không thể thay đổi thì đừng than vãn, hãy học cách chấp nhận đứng trên mọi nỗi đau".Nghệ sĩ Trần Hạnh và cuộc đời phía sau màn ảnh nhỏ Gia Lê - Thiên Vũ nguoiduatin 27/12/2012

Chú thích

Thể loại:Nam diễn viên truyền hình Việt Nam
Thể loại:Người Hà Nội
Thể loại:Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
H