Đảo Banaba

Đảo BanabaCách viết đúng theo từ nguyên tiếng Gilbert nên là Bwanaba nhưng Hiến pháp Kiribati ghi Banaba. (còn gọi là đảo Ocean), là một đảo san hô vòng được nâng cao, nằm phía tây chuỗi đảo Gilbert, cách Nauru  về phía đông. Nó là một phần của nước Cộng hoà Kiribati. Đảo có diện tích 6,0 km²; điểm cao nhất trên đảo (cũng là điểm cao nhất toàn Kiribati) đạt 81 m (266 ft). Cùng với Nauru và Makatea (Polynésie thuộc Pháp), đây là một trong những đảo Thái Bình Dương có nguồn phosphat quan trọng.C.Michael Hogan. 2011. Phosphate. Encyclopedia of Earth. Topic ed. Andy Jorgensen. Ed.-in-Chief C.J.Cleveland. National Council for Science and the Environment. Washington DC 

 Lịch sử 
Theo "Te Rii Ni Banaba—The Backbone of Banaba" của Raobeia Ken Sigrah, lịch sử truyền miệng của Banaba củng cố giả thuyết rằng người của tộc Te Aka, gốc gác từ Melanesia, là những cư dân đầu tiên của Banaba, đến đây trước những đợt di cư từ Đông Ấn và Kiribati. Cái tên Banaba trong tiếng Gilbert viết chuẩn chính tả là Bwanaba, nhưng Hiến pháp ban hành 12 tháng 7 năm 1979 ghi Banaba, nghĩa là "đất trống".

Sigrah đưa ra ý kiến gây tranh cãi rằng người Banaba khác biệt về mặt di truyền với những người Kiribati khác. Ông cho là người Banaba bị đồng hoá do sự di cư cưỡng ép và tác động của việc phát hiện mỏ phosphat năm 1900. Từng có bốn ngôi làng trên đảo - Ooma (Uma), Tabiang, Tapiwa (Tabwewa) và Buakonikai. Trung tâm cộng đồng từng là Tabiang, nay có tên Antereen.

Village  Dân số (thống kê)1995 2005 2010Antereen (Tabiang)  16  108 83Umwa (Ooma, Uma)  269  135 155Tabewa (Tapiwa, Tabwewa)  54  58 57Buakonikai  -  - - Banaba 339  301 295

Tham khảo 

Liên kết
 Banaba a semi-official resource on Banaba, covering history of Banabans and Banaba island, as well as recent news
 Banaba (Ocean) Island during WW2  Great history here
 Jane Resture  has an informative Banaba site
 High resolution satellite image on Google Maps
 Alternative free satellite image

Thể loại:Rạn san hô vòng Kiribati
Thể loại:Quần đảo Gilbert
Thể loại:Khai thác phosphat
Thể loại:Núi cao nhất quốc gia