Dẻ tùng sọc nâu

Dẻ tùng sọc nâu (danh pháp hai phần: Amentotaxus hatuyenensis) là loài thực vật thuộc họ Thông đỏ (họ Thanh tùng). Đây là loài đặc hữu của Việt Nam.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng thấp ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới. Dẻ tùng sọc nâu đang bị đe dọa mất môi trường sống.

Vào ngày 9/3/1999 tại đỉnh núi đá vôi thôn Hapuda, xã Thài Phìn Tủng (huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang cũ) nay thuộc Tuyên Quang, ở độ cao khoảng 1.200 m các nhà khoa học đã phát hiện ra sự hiện diện của dẻ tùng sọc nâu.

Tại khu vực này, các nhà thực vật học ghi nhận cây cao khoảng 5 m, đường kính thân khoảng 15 cm, chỉ có ba cá thể mọc rải rác, cách xa nhau. Điều này phản ánh mức độ cực kỳ hiếm của loài.

Dẻ tùng sọc nâu có lá thẳng, dài khoảng 6 cm, rộng 0,9 cm. Điểm đặc trưng giúp nhận diện loài này là dải túi khí màu nâu hoặc nâu hung, rộng gấp 2–3 lần dải màu lục ở mép lá. Đặc điểm giúp phân biệt rõ với ba loài Dẻ tùng khác đã được ghi nhận tại Việt Nam.

Loài cây này vốn chỉ được biết đến ở khu vực Lũng Cú, Phố Bảng, Hà Giang (cũ). Việc phát hiện thêm quần thể Dẻ tùng sọc nâu tại Thài Phìn Tủng đánh dấu địa điểm phân bố thứ hai của loài trong cả nước, đồng thời khẳng định giá trị đa dạng sinh học độc đáo của hệ sinh thái rừng đá vôi vùng cực Bắc.

Nỗ lực nhân giống và phục hồi đa dạng sinh học

Trước nguy cơ tuyệt chủng ngoài tự nhiên, các nhà khoa học Việt Nam đã tiến hành nhân giống bằng phương pháp giâm hom từ năm 2006.

Kết quả bước đầu rất khả quan: sau 6 tháng, trên 90% số hom đã ra rễ với chiều dài từ 2–3 cm. Đến cuối tháng 9 cùng năm, một phần cành hom sinh trưởng tốt đã được đưa ra trồng thử nghiệm dưới tán rừng, số còn lại được bố trí trồng vào vụ xuân năm sau.

Thành công này mở ra hướng đi mới trong công tác phục hồi và bảo tồn loài cây quý hiếm, đồng thời góp phần bảo vệ hệ sinh thái rừng đá vôi Hà Giang.

Không chỉ là biểu tượng của sự đa dạng sinh học vùng cao nguyên đá Đồng Văn, dẻ tùng sọc nâu còn có tiềm năng phục vụ nghiên cứu về di truyền, thích nghi sinh thái và tiến hóa của nhóm thực vật hạt trần cổ đại. Việc bảo tồn loài này giúp Việt Nam duy trì nguồn gen quý, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ rừng đặc dụng và tài nguyên sinh học rừng đá vôi.

Chú thích

Tham khảo
 Hiep, N.T. 2004. Amentotaxus hatuyenensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 10 tháng 7 năm 2007.

H
Thể loại:Thực vật đặc hữu Việt Nam
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1996
Thể loại:Thực vật nguy cấp