Đại Việt Duy dân Cách mệnh Đảng

Đại Việt Duy dân Cách mệnh Đảng (tiếng Hán: 大越維民革命黨) - còn được gọi tắt là Việt Duy dân Đảng (tiếng Hán: 越維民黨) - là một chính đảng do triết gia Lý Đông A thành lập tại Hòa Bình. Tuyên ngôn ngày thành lập của Tổng đảng bộ Việt Duy Dân Đảng

Lịch sử
Hình thành
Tên gọi Đại Việt Duy Dân Cách Mệnh Đảng bắt nguồn từ một câu nói của Phan Bội Châu, người được xem là lãnh tụ tinh thần của tổ chức này: “Ta chẳng duy vật, ta chẳng duy tâm, ta chỉ duy dân.” Toàn bộ quan điểm chính trị của Đảng Đại Việt Duy dân xoay quanh chủ nghĩa duy dân do Lý Đông A xây dựng.

Những tư tưởng khởi đầu của Đại Việt Duy Dân Đảng được hình thành vào ngày 15 tháng 9 năm 1937. Một nhóm nhỏ thành viên bí mật thuộc Việt Nam Kiến quốc Quân đã công bố tuyên ngôn thành lập tổ chức tại tỉnh Hòa Bình.CẨM NANG CHỦ NGHĨA “Z”  tr. 4 Tuy nhiên, điều kiện lúc bấy giờ chưa cho phép tổ chức này tiến hành các hoạt động cụ thể.

Năm 1940, Lý Đông A làm ủy viên chính trị cho Phục quốc quân, cánh quân sự của Việt Nam Quang phục Hội. Ông cùng với Đoàn Kiểm Điểm và Trần Trung Lập chỉ đạo cuộc khởi nghĩa ở Lạng Sơn. Khởi nghĩa thất bại, Lý Đông A chạy thoát sang Trung Quốc. Ở Trung Quốc, Lý Đông A tiếp tục liên lạc với nhà cách mạng Việt Nam thuộc nhiều phe phái, nhiều quan điểm chính trị khác nhau, bao gồm Nguyễn Hải Thần, Hoàng Văn Hoan, Nguyễn Tường Tam, Hồ Chí Minh... Đảng chính thức được thành lập vào ngày 1 tháng 1 năm 1943 tại tỉnh Hòa Bình.Tiểu Sử Lý Ðông APhụ lục Tư liệu Đại Việt Duy Dân Đảng, Phụ lục III: HIỆU TRIỆU KHÁNG CHIẾN 1946 Sau đó vài tháng, làng Nga My được chọn trở thành trụ sở chính của đảng, được gọi là Chiến khu Nga My, nay thuộc Gia Sơn, Ninh Bình.

Việt Duy-Dân Đảng
Tuyên-Ngôn Ngày Thành-Lập
Tổng—Đảng—Bộ
Chúng tôi nhận thấy rằng : nước nòi Việt chúng ta suốt trên bốn nghìn năm có thừa, trải qua bao nhiêu bước đường vật lộn với bảo táp bốn bề, từ lúc Văn Lang mở cõi, đầu người kể được vài muôn, tiến đến ngày nay, nhân dân năm sáu mươi triệu, đời nào cũng như đời nào, chặt chẽ xum vầy giang tay chống giặc, chỉ có một mục đích trung tâm là tranh  đòi lấy một sống còn độc lập. Con đường với phương hướng chính trị mỗi dân tộc đều do cái ÁNH SÁNG từ ĐÁY HỒN lịch sử tỏa ra chỉ nẻo rất thành thực và sáng suốt, đặc tính của mỗi dân tộc, đặc điểm của mỗi lịch sử phát triển, nền tảng của mỗi hình thể, quy định hết cả cái vận mệnh và XUẤT LỘ của mọi Chính Trị và Cách Mạng.[...]Chúng tôi với Cách Mạng và kiến quốc, đã đề nghị cùng quốc dân một kế hoạch toàn thể và kỹ càng, thống nhất mà không sé lẻ, như trên nói, tất cả quy mô đó chúng tôi đang xuất bản và đang tiếp tục xuất bản cuốn VIỆT DUY DÂN CHỦ NGHĨA QUỐC SÁCH ĐẠI CƯƠNG THẢO ÁN TOÀN PHO, bao quát hết thảy các vấn đề với những phương án tất yếu, giải thích và bày tỏ rõ rệt những vấn đề và phương án đó, mà tiếc ở bản Tuyên Ngôn này chúng tôi không thể đem ra mà nói qua cho suốt hết cả, ngay đến cái phác lược của cuốn sách đó nữa. Hy vọng quốc dân có nhiều điều trỏ bảo, tu sửa và bổ sung cho chúng tôi, nếu cuốn sách đó chẳng phải là nam châm của nước nòi trong thời đại này, ít nhất hẳn nó cũng là một bó tài liệu để tham khảo cho mỗi ai có chí cầu học và cầu làm.Chúng tôi tin rằng: trước thời thế này đây, người dân Việt chúng ta ai hẳn trong đáy lòng đều cảm giác sâu sắc thấy chúng ta đang sắp và sẽ phải có một cử động quyết liệt nào, nó cởi mở thời đại, gây dựng cháu con và rửa nhục cho Tổ Tiên, chúng ta hẳn thấy cái hy vọng lớn lao nhất của loài người, là ở lại trong cuộc đãi lọc đời đời các nòi giống. Chúng tôi còn tin rằng: trước mắt chúng ta bây giờ đây thời gian nô lệ đã qua 100 năm, cái thời kỳ phục hưng mà khốn khó nhất này chỉ cũng còn trọn vẹn 7 năm từ nay cho đến năm 1950 để quyết định và thử thách cái gắng sức của giống nòi; sự sống còn hay diệt vong sẽ chưa định hẳn vận mệnh mình trong từ giờ tới cuối hết thế kỷ 20; thời gian đi vượt dân tộc ta quá, hãy mau mau gắng sức chủ quan mà đi kịp, nếu không đi vượt được khách quan, chỉ có thế chúng ta mới mong sống còn với ánh sáng.Chúng tôi lại tin rằng: bản Đảng để thích ứng với nhiệm vụ và hoàn cảnh đặc biệt trong giai đoạn này, đặt Tối Cao Đảng Bộ ra cái sứ mệnh chủ yếu là để cùng các đảng đồng chí cùng góp sức mạnh vào công cuộc thần thánh của quốc dân. Cái cố gắng của chúng tôi vì Tổ Quốc, chính nghĩa, lý tưởng, nhân cách, và danh dự, thề sẽ quyết được bền giai mặc dầu cai đắng không phụ  làm dân của nước nòi, làm người của thời đại.Đả đảo Nhật Pháp !Phục-Hưng Việt !Chúng tôi còn tin rằng: Cờ Lau Vạn Thắng, Sát Thát chàm vai, ngày Bình Ngô oanh liệt, buổi Mê Linh oai hùng, trận Đống Đa rực rỡ với những ngày Cần Vương khởi nghĩa, sẽ diễn lại trên đất nước chúng ta bằng một quy mô suốt hết và một kết quả thắng lợi ở kỳ này; cơ đồ phục hưng sẽ kiến lập lên bằng lòng yêu với máu đào, bàn tay với mồ hôi, bộ óc với sáng tạo, những yếu tố đó còn là những khởi điểm của hết mọi dân tộc văn minh.Chúng tôi thành khẩn và tín ngưỡng dự chúc nước nòi VIỆT chúng ta muôn muôn năm, cách mạng thành công và phục hưng hùng tráng.DUY-DÂN ĐẢNG TOÀN-THỂ KÍNH-CẨN TUYÊN-NGÔNNgày 1 tháng 1 năm 1943 tại Hòa BìnhThay-mặt toàn-thể T. Đ. B.XYLYĐÔNGA

Phát triển
Sau cuộc đảo chính của Nhật tại Đông Dương thuộc Pháp, Đại Việt Duy Dân Đảng tham gia Đại Việt Quốc gia Liên minh quy tụ nhiều đảng phái, đứng đầu là Đại Việt Quốc gia Xã hội Đảng.Hồ Văn Châm, Câu chuyện xoay quanh lá cờ, Tạp chí Cách mạng của Đại Việt Cách mạng Đảng, Bộ mới, số 6, Xuân Đinh Sửu, tháng 2 năm 1997. Houston, TX, USA. Trên thực tế chỉ có hai tổ chức hoạt động tích cực là Đại Việt Quốc gia Xã hội Đảng và Đại Việt Duy dân, với xu hướng Bảo hoàng tiếp tục cộng tác với người Nhật, các đảng phái theo xu hướng Quốc dân đều ly khai và tìm cách phát triển cơ sở, chủ yếu sự hỗ trợ từ hải ngoại của chính phủ Trung Hoa Dân quốc. Từ tháng 5 năm 1945, Liên minh chính thức tan rã.

Khi Đế quốc Việt Nam sụp đổ vào ngày 30 tháng 8 năm 1945, Đại Việt Duy Dân Đảng tiếp tục hoạt động với tư cách là đại diện hợp pháp của Việt Nam Phục quốc Đồng minh Hội tại Việt Nam, nhằm tránh bị mang tiếng là hợp tác với Nhật Bản. Các đảng phái quốc gia và Việt Minh nhanh chóng trở thành hai lực lượng lớn đối đầu với nhau trong thời gian sau đó.

Xung đột với Việt Minh và tan rã
Trong thời gian tồn tại ngắn ngủi của mình, Đảng Đại Việt Duy dân đã có nhiều cuộc đụng độ quân sự dữ dội với lực lượng Việt Minh. 

Sáng sớm ngày 1 tháng 9, Giải phóng quân ở Ninh Bình hợp lực với Tự vệ địa phương vây đánh một căn cứ của Đại Việt Duy Dân ở Nga My, xã Xích Thổ, huyện Gia Viễn. Cuộc đụng độ trong một giờ khiến 8 đảng viên của Đại Việt Duy Dân chết, 26 người bị bắt, trong đó có một số lãnh đạo. Một người của Tự vệ bị thương. Giải phóng quân sau đó thu được nhiều giấy tờ liên quan và 6 khẩu súng ngắn.

Trong thời gian quân đội Trung Quốc vào miền Bắc, Đại Việt Duy dân tìm cách thâm nhập gây cơ sở ở Hòa Bình, xây dựng Hòa Bình thành căn cứ. Đại Việt Duy dân liên kết với một số lãnh đạo chống chính quyền, lôi kéo một số lãnh đạo có thái độ hai mặt trong bộ máy chính quyền địa phương. Vì vậy, cơ sở Đại Việt duy dân phát triển khá nhanh bao gồm một số huyện của tỉnh Hà Đông, Ninh Bình, Hà Nam, Hòa Bình. Đại Việt Duy dân chọn Mường Diềm làm căn cứ chính ở Hòa Bình. Được các lang đạo giúp đỡ, Đại Việt Duy dân đã tích cực xây dựng lực lượng vũ trang bằng cách đưa thành viên từ miền xuôi lên, tập hợp thành viên ở địa phương, thành lập được một số đơn vị, mở một vài lớp huấn luyện quân sự,... Ngày 12 tháng 2  năm 1946, Hiệu Triệu Kháng Chiến đã được soạn thảo tại chiến khu này.HIỆU TRIỆU KHÁNG CHIẾN

Giữa năm 1946, Đại Việt Duy dân bị chính quyền tấn công mạnh tại Hà Nội và các tỉnh ở đồng bằng. Đảng trưởng Đại Việt Duy dân Lý Đông A phải rời Hà Nội về Gia Viễn, Ninh Bình. Tại đây, Lý Đông A lại bị truy đuổi phải chạy lên Hòa Bình và về vùng Diềm. Nhiều thành viên Đại Việt Duy dân ở các nơi khác bị truy quét cũng chạy lên Hòa Bình.

Trong thế bị truy đuổi, dồn ép, các lãnh đạo Đại Việt Duy dân dựa vào sự giúp đỡ của lang đạo chống chính quyền và có được một vài đơn vị vũ trang trong tay dự định đánh chiếm Lương Sơn, Lạc Sơn, Chợ Bờ, Suối Rút rồi tiến lên đánh chiếm thị xã Hòa Bình, làm chủ toàn bộ tỉnh Hòa Bình. Lấy Hòa Bình làm bàn đạp chiếm Sơn La, xây dựng Hòa Bình - Sơn La thành một căn cứ rộng lớn ở miền núi rừng Tây Bắc để chống lại chính quyền do Việt Minh lãnh đạo.

Do nắm được kế hoạch của Đại Việt Duy dân thông qua con trai lang cun Mường Diềm là cán bộ phụ trách lực lượng vũ trang của huyện Mai Đà nên trước ngày Đại Việt Duy dân định khởi sự, Ban cán sự Đảng tỉnh Hòa Bình đã chỉ đạo lực lượng vũ trang, công an tiêu diệt các toán vũ trang của Đại Việt Duy dân ở Lạc Sơn, Kỳ Sơn, Cao Phong, Lương Sơn, thị xã Hòa Bình. Để tiêu diệt căn cứ của Lý Đông A tại vùng Mường Diềm, Ban cán sự Đảng tỉnh đã dùng mưu dụ toán vũ trang của Đại Việt Duy dân ra khỏi căn cứ. Lực lượng chiến đấu của Ban cán sự Đảng tỉnh Hòa Bình đã tiêu diệt và bắt sống đại bộ phận lãnh đạo và lực lượng vũ trang của Đại Việt Duy dân tại Bến Chương. Đảng trưởng Lý Đông A mất tích tại xã Hiền Lương - Mai Đà.Spencer C. Tucker The Encyclopedia of the Vietnam War : A Political, Social, ... 2011 - tr. 253 "These included the Dai Viet Duy Dan, well known among Vietnamese intellectuals for its nhan chu duy dan (“people's populism”) theory. Its founder, Ly Dong A, was also kidnapped and disappeared. Another such party was the Dai Viet Dan... Trước đó, Lý Đông A đã ra lệnh giải tán Tổng Đảng Bộ, cho toàn bộ đảng viên “chìm vào đáy tầng” và thực hiện công việc “xây dựng chủ lực dân tộc”. Những thành viên còn sống sót chạy trốn đến vùng Mường Thanh Hóa và khu Phát Diệm–Bùi Chu.

Nhân vật chủ chốt
 Lý Đông A: sáng lập đảng và là lãnh đạo đảng
 Trần Việt Hoài
 Phạm Khắc Hàm
 Đỗ Thái Nhiên
 Nguyễn Cảnh Hậu
 Dương Thanh Phong

Xem thêm
 Danh sách tổ chức chính trị Liên bang Đông Dương
 Lý Đông A
Chú thích

 Tham khảo 
 Học hội Thắng Nghĩa
 Lực lượng cách mạng dân tộc Việt 
 Những nghịch lý lịch sử của thế kỷ XX và hành trình đi tìm tính chính thống lịch sử ở thế kỷ XXI 
 Khai mạc vụ án văn của cuối thế kỷ XX 


Thể loại:Lịch sử chính trị Việt Nam
Thể loại:Cựu đảng phái chính trị Việt Nam
Thể loại:Tổ chức chính trị Việt Nam thời Pháp thuộc
Thể loại:Khởi đầu thập niên 1940 ở Việt Nam
Thể loại:Đảng chống cộng
Thể loại:Chủ nghĩa dân tộc Việt Nam