Đế quốc Timur

Nhà Timur (), tự xưng là GurkānīNote: Gurgān, Gurkhān, or Kurkhān; The meaning of Kurkhan is given in Clements Markham's publication of the reports of the contemporary witness Ruy González de Clavijo  as "of the lineage of sovereign princes".Edward Balfour The Encyclopaedia Asiatica, Comprising North India, Eastern and Southern Asia, Cosmo Publications 1976, S. 460, S. 488, S. 897 (), là một triều đại Ba Tư hóaMaria Subtelny, "Timurids in Transition", BRILL; illustrated edition (2007-09-30). pg 40: "Nevertheless, in the complex process of transition, members of the Timurid dynasty and their Turko-Mongol supporters became acculturate by the surrounding Persinate millieu adopting Persian cultural models and tastes and acting as patrons of Persian culture, painting, architecture and music." pg 41: "The last members of the dynasty, notably Sultan-Abu Sa'id and Sultan-Husain, in fact came to be regarded as ideal Perso-Islamic rulers who develoted as much attention to agricultural development as they did to fostering Persianate court culture." theo Hồi giáo Sunni ở Trung Á thuộc dòng dõi Turk-Mông CổB.F. Manz, "Tīmūr Lang", in Encyclopaedia of Islam, Online Edition, 2006Encyclopædia Britannica, "Timurid Dynasty", Online Academic Edition, 2007. (Quotation:...Turkic dynasty descended from the conqueror Timur (Tamerlane), renowned for its brilliant revival of artistic and intellectual life in Iran and Central Asia....Trading and artistic communities were brought into the capital city of Herat, where a library was founded, and the capital became the centre of a renewed and artistically brilliant Persian culture...)Encyclopædia Britannica article: Consolidation & expansion of the Indo-Timurids, Online Edition, 2007. trị vì Đế quốc Timur gồm toàn cõi Iran, Afghanistan ngày nay, Trung Á, cũng như nhiều phần đất của Pakistan, Lưỡng Hà, Tiểu Á và vùng Kavkaz thời đó. Nhà Timur được nhà chinh phạt Timur Lenk (Tamerlane) thành lập vào thế kỷ 14.

Nhà Timur mất phần lớn quyền kiểm soát Ba Tư về tay nhà Safavid vào năm 1501, nhưng các thành viên của triều đại này tiếp tục ngự trị các phần đất Trung Á, đôi khi gọi là các tiểu quốc Timur. Vào thế kỷ 16, vương hầu nhà Timur là Babur, tiểu vương xứ Fergana, xâm lược Pakistan và Bắc Ấn ngày nay, thành lập Đế quốc Mogul. Nhà Mogul cai trị phần lớn Bắc Ấn đến khi suy tàn sau thời Aurangzeb vào đầu thế kỷ 18, và chính thức giải thể sau cuộc binh biến Ấn Độ năm 1857, mở ra thời kỳ Ấn Độ thuộc Anh. Sau này, các vương tử của triều đại chủ yếu là dùng tước hiệu Mirza để thể hiện nguồn gốc từ Êmia.Titles of the imperial Line

 Danh sách những người cai trị 

 Đế quốc Timurid 
+Danh xưngTênCai trịTimur cai trị Hãn quốc Sát Hợp Đài với các hãn trên danh nghĩa lần lượt là Soyurghatmïsh Khan và Sultan Mahmud Khan, còn ông tự phong mình là một Amir. Như vậy, về bản chất thì Timur đã trở thành người cai trị trên thực tế của Tây Sát Hợp Đài và điều này đánh dấu sự ra đời của Đê quốc Timur.AmirامیرTimur Langتیمور لنگ130x130px|không khungTimur Beg Gurkaniتیمور بیگ گورکانی9 tháng 4 năm 1370–14 tháng 4 năm 1405Amirامیرkhông_khung|111x111pxPir Muhammad bin Jahangir Mirzaپیر محمد بن جہانگیر میرزا14 tháng 4 năm 1405–22 tháng 2 năm 1407Amirامیر130x130px|không khungKhalil Sultan bin Miran Shahخلیل سلطان بن میران شاہ22 tháng 2 năm 1407–13 tháng 5 năm 1409Amirامیر109x109px|không khungShahrukh Mirzaشاھرخ میرزا20 tháng 2 năm 1405–13 tháng 3 năm 1447AmirامیرUlugh Begالغ بیگ137x137px|không khungMirza Muhammad Tāraghayمیرزا محمد طارق13 tháng 3 năm 1447–Trước 27 tháng 10 năm 1449Phân chia Đế quốc Timur

+TransoxianaKhurasan/Herat/Fars/Iraq-e-AjamAbdal-Latif Mirzaمیرزا عبداللطیفPadarkush (Kẻ giết cha)Trước/sau 27 tháng 10 năm 1449 — 9 tháng 5 năm 1450100x100px|không khungAla al-Dawla Mirzaعلاء الدولہ میرزا بن بایسنقر?
150x150px|không khungAbul-Qasim Babur Mirzaمیرزا ابوالقاسم بابر بن بایسنقرTrước 27 tháng 10 năm 1449 — 1451
Sultan Muhammadسلطان محمد ابن بایسنقر1447 — 1451131x131px|không khungAbdullah Mirzaمیرزا عبد اللہ1450 — Tháng 6 năm 1451118x118px|không khungAbu Said Mirzaمیرزا عبد اللہTháng 6 năm 1451 — Tháng 3 năm 1459150x150px|không khungAbul-Qasim Babur Mirzaمیرزا ابوالقاسم بابر بن بایسنقر1451 — 1457Sultan Muhammadسلطان محمد ابن بایسنقر1457Sultan Muhammadسلطان محمد ابن بایسنقر1457 — Tháng 3 năm 1459không khung|120x120pxAbu Said Mirzaمیرزا عبد اللہ(Dù Abu Sa'id Mirza thống nhất hầu hết lãnh thổ trung tâm của Đế quốc Timurid cũ tại Trung Á, ông lại chấp nhận phân chia Iran cho Tộc Đột Quyết Cừu Đen dưới quyền Jahan Shah, tuy nhiên Tộc Đột Quyết Cừu Trắng dưới quyền Uzun Hassan đánh bại và giết chết, rồi sau đó là tới chính Abu Said Mirza cũng bị giết chết theo. Cái chết của Abu Sa'id's đưa nhà Timur vào thời kỳ phân chia mới.)Tháng 3 năm 1459 — 8 tháng 2 năm 1469Vùng Transoxiana bị phân chiakhông khung|162x162pxSultan Husayn Bayqaraسلطان حسین میرزا بایقرا24 tháng 3 năm 1469 —  15 tháng 9 năm 1469Yadgar Muhammad Mirzaمیرزا یادگار محمدTháng 7 năm 1470 — Nửa sau tháng 8 năm 1470không khung|162x162pxSultan Husayn Bayqaraسلطان حسین میرزا بایقراTháng 8 năm 1470 — 4 tháng 5 năm 1506115x115px|không khungBadi' al-Zaman Mirzaبدیع الزمان میرزا4 tháng 5 năm 1506 — 1507
154x154px|không khungMuzaffar Husayn Mirzaمظفر حسین میرزا4 tháng 5 năm 1506 — 1507Người Uzbek dưới quyền Muhammad Shayabak Khan chiếm đóng Herat
Các con của Abu Sa'id phân chia xứ Transoxiana sau khi ông mất, gồm Samarkand, Bukhara, Hissar, Balkh, Kabul và Farghana.
+SamarkandBukharaHissarFarghanaBalkhKabul124x124px|không khungSultan Ahmad Mirzaسلطان احمد میرزا8 tháng 2 năm 1469 — 1494137x137px|không khungUmar Shaikh Mirza IIعمر شیخ میرزا ثانی8 tháng 2 năm 1469 — 1494Sultan Mahmud Mirzaسلطان محمود میرزا8 tháng 2 năm 1469 — Tháng 1 năm 1495Ulugh Beg Mirza IIمیرزا الغ بیگ8 tháng 2 năm 1469 — 1502Sultan Baysonqor Mirza bin Mahmud Mirzaبایسنقر میرزا بن محمود میرزا1495 — 1497162x162px|không khungSultan Ali bin Mahmud Mirzaسلطان علی بن محمود میرزا1495 — 1500Sultan Masud Mirza bin Mahmud Mirzaسلطان مسعود بن محمود میرزا1495 — ?không khung|141x141pxZahir-ud-din Muhammad Baburظہیر الدین محمد بابر1494 — Sau tháng 5 năm 1497không_khung|162x162pxKhusrau Shahخسرو شاہ(Tiếm ngôi)? — Tháng 10 năm 1504Mukim Beg Arghunمقیم ارغون(Tiếm ngôi)? — Tháng 10 năm 1504Người Uzbek dưới quyền Muhammad Shayabak Khan chiếm đóng1500 — 1501133x133px|không khungJahangir Mirza IIجہانگیر میرزا(Bù nhìn của Sultan Ahmed Tambol)Sau tháng 5 năm 1497 — 1504không khung|141x141pxZahir-ud-din Muhammad Baburظہیر الدین محمد بابرTháng 10 năm 1504 — Tháng 10/11/12 năm 1504 hoặc năm 1505Người Uzbek dưới quyền Muhammad Shayabak Khan chiếm đóng1501 — 1504/1505Người Uzbek dưới quyền Muhammad Shayabak Khan chiếm đóng1504/1505 — 2 tháng 12 năm 1510không khung|141x141pxZahir-ud-din Muhammad Baburظہیر الدین محمد بابرTháng 10/11/12 năm 1504 hoặc 1505 — 2 tháng 12 năm 1510 hoặc nửa đầu năm 1511không khung|134x134pxZahir-ud-din Muhammad Baburظہیر الدین محمد بابر(Lãnh thổ mà Babur kiểm soát thời bấy giờ là rộng nhất cho đến trước khi xâm chiếm tiểu lục địa Ấn Độ. Giống như ông nội của ông là Abu Sa'id Mirza, Babur cố gắng thống thất các vùng đất trung tâm của nhà Timur ở Trung Á với sự giúp đỡ của shah nhà Safavid là Ismail I. Các vùng đất mà ông cai trị trải dài từ biển Caspi và dãy núi Ural cho tới tận Ghanzi; chúng bao gồm các thành phố như Kabul, Ghazni, Kunduz, Hissar, Samarkand, Bukhara, Farghana, Tashkent và Seiram)1511 — 1512Người Uzbek dưới quyền Ubaydullah Sultan tái chiếm xứ Transoxiana và Balkh1512không khung|134x134pxZahir-ud-din Muhammad Baburظہیر الدین محمد بابر1512 — 26 tháng 12 năm 1530Đế quốc Timur ở Trung Á bị Khả hãn quốc Bukhara của người Uzbek xâm chiếm. Tuy nhiên, nhà Timur lại bắt đầu cuộc xâm chiếm Ấn Độ dưới sự chỉ huy của Zahir-ud-din Muhammad Babur vào năm 1526 và thành lập vương triều nhà Timur ở Ấn Độ.

 Đế quốc Mogul 
+Hoàng đếChân dungSinh – mấtCai trịBaburkhông khung|135x135px14 tháng 2 năm 1483 – 26 tháng 12 năm 153020 tháng 4 năm 1526 – 26 tháng 12 năm 1530Humayun124x124px|không khung17 tháng 3 năm 1508 – 4 tháng 3 năm 155626 tháng 12 năm 1530 – 17 tháng 5 năm 1540Sher Shah Surikhông khung|143x143px1472/1486 – 22 tháng 5 năm 154517 tháng 5 năm 1540 – 22 tháng 5 năm 1545Islam Shah Surikhông khung|169x169px1505 – 22 tháng 11 năm 155422 tháng 5 năm 1545 – 22 tháng 11 năm 1554Humayun158x158px|không khung17 tháng 3 năm 1508 – 4 tháng 3 năm 155622 tháng 11 năm 1554 – 17 tháng 5 năm 1540Akbar136x136px|không khung25 tháng 10 năm 1542 – 27 tháng 10 năm 160511 tháng 2 năm 1556 – 27 tháng 10 năm 1605Jahangirkhông khung|133x133px30 tháng 8 năm 1569 – 28 tháng 10 năm 16273 tháng 11 năm 1605 – 28 tháng 10 năm 1627Shah Jahankhông khung|145x145px5 tháng 1 năm 1592 – 22 tháng 1 năm 166619 tháng 1 năm 1628 – 31 tháng 7 năm 1658Aurangzeb127x127px|không khung3 tháng 11 năm 1618 – 3 tháng 3 năm 170731 tháng 7 năm 1658 – 3 tháng 3 năm 1707Bahadur Shah Ikhông khung|133x133px14 tháng 10 năm 1643 – 27 tháng 2 năm 171219 tháng 6 năm 1707 – 27 tháng 2 năm 1712Jahandar Shahkhông khung|137x137px10 tháng 5 năm 1661 – 11 tháng 2 năm 171329 tháng 3 năm 1712 – 11 tháng 2 năm 1713Farrukhsiyarkhông khung|151x151px20 tháng 8 năm 1683 – 9 April 171911 tháng 1 năm 1713 – 28 tháng 2 năm 1719Rafi ud-Darajatkhông khung|140x140px1 tháng 12 năm 1699 – 6 tháng 6 năm 171928 tháng 2 – 6 tháng 6 năm 1719Shah Jahan IIkhông khung|142x142pxTháng 6 năm 1696 – 19 tháng 9 năm 17196 tháng 6 – 17 tháng 9 năm 1719Nikusiyarkhông khung|127x127pxTrước 6 tháng 10 năm 1679  – 12 tháng 4 năm 172318 tháng 5 năm 1719  – 13 tháng 8 năm 1719Muhammad Ibrahimkhông khung|134x134px9 tháng 8 năm 1703 – 31 tháng 1 năm 174615 tháng 10 – 13 tháng 11 năm 1720Muhammad Shahkhông khung|149x149px7 tháng 8 năm 1702 – 26 tháng 4 năm 174827 tháng 9 năm 1719 – 13 tháng 11 năm 1720Ahmad Shah Bahadurkhông khung|143x143px23 tháng 12 năm 1725 – 1 tháng 1 năm 1775 (?)29 tháng 4 năm 1748 – 2 tháng 6 năm 1754Alamgir IIkhông khung|136x136px6 tháng 6 năm 1699 – 29 tháng 11 năm 17593 tháng 6 năm 1754 – 29 tháng 9 năm 1759Shah Jahan IIIkhông khung|150x150px1711 – 177210 tháng 12 năm 1759 – 10 tháng 10 năm 1760Shah Alam IIkhông khung|126x126px25 tháng 6 năm 1728 – 19 tháng 11 năm 180610 tháng 10 năm 1760 – 31 tháng 7 năm 1788Mahmud Shah Bahadurkhông khung|152x152px1749 – 179031 tháng 7 năm 1788 –  11 tháng 10 năm 1788Shah Alam IIkhông khung|138x138px25 tháng 6 năm 1728 – 19 tháng 11 năm 180616 tháng 10 năm 1788 – 19 tháng 11 năm 1806Akbar Shah IIkhông khung|135x135px22 tháng 4 năm 1760 – 28 tháng 9 năm 183719 tháng 11 năm 1806 – 28 tháng 9 năm 1837Bahadur Shah IIkhông khung|123x123px24 tháng 10 năm 1775 – 7 tháng 11 năm 186228 tháng 9 năm 1837 – 21 tháng 9 năm 1857

 Xem thêm 
Lịch sử Iran
Danh sách triều đại Hồi giáo Sunni

 Chú thích và chủ giải 

 Đọc thêm 
 Baysonghori Shahnameh  in Encyclopædia Iranica
 Elliot, Sir H. M.; edited by Dowson, John. The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period; published by London Trubner Company 1867–77. (Online Copy: The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period; by Sir H. M. Elliot; Edited by John Dowson; London Trubner Company 1867–1877  — This online copy has been posted by: The Packard Humanities Institute; Persian Texts in Translation; Also find other historical books: Author List and Title List )

 Liên kết ngoài 
 Timurid Dynasty 
 Timurid Art 
 Virtual Art Exhibit
 Chronology of Herat rulers 
 royalark
 Timurid genealogy


Thể loại:Lịch sử Herat
Thể loại:Chấm dứt năm 1507
Thể loại:Cựu quốc gia ở Trung Á
Thể loại:Tiểu Á trung cổ
Thể loại:Armenia trung cổ
Thể loại:Gruzia trung cổ
Thể loại:Azerbaijan trung cổ
Thể loại:Syria trung cổ
Thể loại:Iraq trung cổ
Thể loại:Lịch sử trung cổ Kavkaz
Thể loại:Nhà nước Mongol
Thể loại:Nhà nước Turk lịch sử
Thể loại:Cựu đế quốc
Thể loại:Quốc gia Tiểu Á trung cổ