Cát Bà (đảo)

Cát Bà là hòn đảo lớn nhất thuộc nhóm quần đảo Cát Bà trong vịnh Bắc Bộ, về mặt hành chính thuộc đặc khu Cát Hải, thành phố Hải Phòng, Việt Nam.

Địa lý
Đảo Cát Bà là đảo lớn nhất của quần đảo Cát Bà, trông ra vịnh Lan Hạ và vịnh Hạ Long. Một diện tích rất lớn ở phía Tây đảo là các đầm phá và bị ngập khi thủy triều lên cao, các đầm lớn là đầm Cái Viềng 1, đầm Cái Viềng 2, "sông" Phù Long. Có một số hòn đảo ven bờ ở phía bên trong các đầm phá như hòn Con Chó, hòn Con Rùa, hòn Áp Đá. Nhiều khu đảo nhỏ ở phía Bắc đảo Cát Bà là khu vực vẫn chưa được phân định về quyền quản lý lãnh thổ giữa tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng.

Trước năm 2025, khu vực đảo Cát Bà và phụ cận được phân thành các đơn vị hành chính như sau:

+TênPhân loạiDiện tíchVị trí tương đốiChú thích Cát Bà Thị trấn 59,28 km² Đông Nam Quản lý hòn Quai Xanh, hòn Sen, hòn Cát Dứa, hòn Nép, hòn Dút, hòn Cống Dùi, hòn Béo, hòn Cát, hòn Thảm, hòn Thoi Như, hòn Đá Bằng, hòn Mây Cát Bà, hòn Guốc, hòn Mít, hòn Bút, hòn hòn Nghiên, hòn Thiến, hòn Đuôi Buồm, hòn Giải Đá, hòn Thoi Nước, hòn Hang Lỗ Đầu, hòn Trọc, hòn Tù Vè, hòn Cát Đuôi Rồng, hòn Vây Rồng, hòn Cặp Ba Dế, hòn Cạp Bù Do, hòn Hang Trống, hòn Móng Rồng, hòn Búp Đuôi Rồng, hòn Gà, hòn Nến... Trân Châu Xã 42,36 km² Tây Nam  Quản lý hòn Kênh Mang, hòn Ó, hòn Cát Ông... Hiền Hào Xã 86,25 km² Tây  Xuân Đám Xã 12,2 km² Nam  Việt Hải Xã 68,17 km² Đông Nhiều hòn đảo thuộc vịnh Hạ Long ở phía đông và bắc của xã Việt Hải vẫn chưa được phân định về quyền quản lý lãnh thổ giữa tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng, trong đó có một số đảo như đảo Bồ Hòn, đảo Hang Tria, đảo Đầu Bê, hòn Lờm Bò, hòn Miếng Gương,.... Một số vịnh biển ăn sâu vào đất liền xã Việt Hải như vịnh Lan Hạ, lạch Tùng Gầu, vụng Áng Le, lạch Đầu Xuôi, lạch Trầu, vụng Cửa Cái,... Gia Luận Xã 11,5 km² Bắc Do còn chưa được phân định, các hòn đảo lớn nhỏ ở phía bắc và đông bắc của đảo Cát Bà trên vịnh Hạ Long hiện do tỉnh Quảng Ninh quản lý và khai thác du lịch bị thành phố Hải Phòng tranh chấp. Một số đảo được thành phố Hải Phòng xem là thuộc quyền quản lý của xã Gia Luận là Lão Câu, Chân Voi, Vụng Ba Cửa, Bom Mê, Hòn Bóng, Dom Giữa, Vạn Bội và nhiều đảo khác. Trong số này có hai hòn đảo có ý nghĩa là hòn Gà Chọi (biểu tượng của (Vịnh Hạ Long) và đảo Dấu Gỗ, một địa điểm thu hút nhiều du khách. Phù Long Xã 48,15 km² Tây Do thành phố Hải Phòng và tỉnh Quảng Ninh tranh chấp dãy đảo phía bắc và đông bắc đảo Cát Bà nên một số hòn đảo ở phía bắc và tây bắc của xã hiện do tỉnh Quảng Ninh quản lý mặc dù chúng được thành phố Hải Phòng xem là thuộc về xã Phù Long. Một số đảo lớn trong số đó là đảo Quả Muỗm, đảo Quả Xoài, đảo Đá Chông....

Lịch sử
Từ thế kỷ XX trở về trước thị trấn Cát Bà thuộc xã Trân Châu (tên Nôm xã này là Nang), tổng Hà Liên, huyện Nghiêu Phong.

Vào đầu thế kỷ 20, thị trấn Cát Bà hiện nay là phố Cát Bà thuộc tổng Hà Sen, huyện Cát Hải, tỉnh Quảng Yên. Phố Cát Bà sau được đổi thành Đại lý Cát Bà, rồi thị xã Cát Bà.

Năm 1955, tỉnh Quảng Yên sáp nhập với đặc khu Hòn Gai thành khu Hồng Quảng, huyện Cát Hải và thị xã Cát Bà thuộc khu Hồng Quảng. Ngày 5 tháng 6 năm 1956, huyện Cát Hải và thị xã Cát Bà được sáp nhập vào thành phố Hải Phòng. Ngày 22 tháng 7 năm 1957, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 318-TTg về việc thành lập huyện Cát Bà trên cơ sở sáp nhập thị xã Cát Bà và 5 xã: Trân Châu, Xuân Đám, Hiền Hào, Gia Luận, Việt Hải thuộc huyện Cát Hải; thị xã Cát Bà đổi thành thị trấn Cát Bà thuộc huyện Cát Bà.

Ngày 11 tháng 3 năm 1977, huyện Cát Bà sáp nhập vào huyện Cát Hải, thị trấn Cát Bà trở thành huyện lỵ huyện Cát Hải như hiện nay.

Ngày 13 tháng 3 năm 1979, toàn bộ dân số của xã Cao Minh vừa giải thể được chuyển về thị trấn Cát Bà quản lý.
280px|trái|nhỏ|Tuyến đường ven biển tại đảo Cát Bà

Kinh tế - xã hội
Ngoài phát triển du lịch, thị trấn Cát Bà còn có ngành nuôi trồng thủy sản với các loài cá hay các loài nhuyễn thể như tu hài, vẹm xanh phục vụ ngành du lịch, dịch vụ tại địa phương và xuất khẩu.

Chú thích

Liên kết ngoài

Thể loại:Đảo Việt Nam
Thể loại:Quần đảo Cát Bà