Tỉnh (Việt Nam Cộng hòa)

Tỉnh của Việt Nam Cộng hòa là đơn vị hành chính lớn nhất dưới cấp Quốc gia đứng đầu là tỉnh trưởng. Dưới cấp tỉnh là quận, không phân biệt đô thị hay nông thôn đứng đầu là quận trưởng. Dưới quận là xã đứng đầu là xã trưởng.

Vào thời Đệ Nhất Cộng hòa, Chính phủ còn dùng đơn vị Trung phần và Nam phần về mặt pháp lý và lập bốn Tòa Đại biểu Chính phủ đặt tại các thành phố và thị xã trung tâm của bốn khu vực: 
Cao nguyên Trung phần (Đà Lạt)
Duyên hải Trung phầnCòn gọi là "Trung nguyên Trung phần" (Huế)
Miền Đông Nam phần (Sài Gòn)
Miền Tây Nam phần (Cần Thơ).

Sau năm 1963 thì hai danh từ Trung phần và Nam phần chỉ ấn định địa lý.

Lịch sử
Khi tiếp thu quyền lực từ người Pháp năm 1954 thì khu vực phía Nam Vĩ tuyến 17, kể cả năm tỉnh thuộc Hoàng triều Cương thổ,Xem bài:"Hoàng triều Cương thổ"(Wikipedia tiếng Việt) tổng cộng có 32 tỉnh. Tỉnh nhỏ nhất dưới 500 km², lớn nhất hơn 20.000 km². Dân số các tỉnh cũng chênh lệch nhau khá nhiều: có tỉnh dưới 30.000 dân, tỉnh đông nhất hơn một triệu dân.Duncanson. tr 235

Thời Đệ Nhất Cộng hòa
Không lâu sau khi lên chấp chính, bắt đầu từ năm 1955, Chính quyền Đệ Nhất Cộng hòa xúc tiến cải tổ cho nền hành chính thêm đồng đều và dễ kiểm soát hơn, phân chia lại địa giới, biến đổi diện tích và dân số của nhiều tỉnh.

Đầu năm 1956, Chính phủ thành lập thêm các tỉnh Tam Cần (19 tháng 1 năm 1955), Mộc Hóa (27 tháng 1 năm 1955), Phong Thạnh (27 tháng 1 năm 1955), Cà Mau (18 tháng 2 năm 1955). Bốn tỉnh này tồn tại không được bao lâu thì đổi tên như Mộc Hóa đổi thành Kiến Tường, Phong Thạnh đổi thành Kiến Phong, Cà Mau đổi thành An Xuyên; hay bị sáp nhập vào các tỉnh khác như Tam Cần nhập vào Vĩnh Bình.

Theo sắc lệnh 153-NV ngày 22 tháng 9 năm 1955 của Chính quyền Việt Nam Cộng hòa thì Nam phần chia lại thành 22 tỉnh và Đô thành Sài Gòn.

Toàn bộ lãnh thổ Việt Nam Cộng hòa lúc này có 35 tỉnh:

 Danh sách các tỉnh năm 1956 
thế=|nhỏ|271x271px|Bản đồ Hành chính Việt Nam Cộng hòa năm 1967
nhỏ|phải|200px|Bản đồ Sài Gòn - Gia Định
Đô thành Sài Gòn (nay là Thành phố Hồ Chí Minh) là Thủ đô.
SttTên tỉnhHiện naySttTên tỉnhHiện nay 1 Quảng Trị 19 Phước TuyThành phố Hồ Chí Minh 2 Thừa ThiênHuế 20 Bình DươngThành phố Hồ Chí Minh 3 Quảng NamĐà Nẵng 21 Tây Ninh 4 Quảng Ngãi 22 Gia ĐịnhThành phố Hồ Chí Minh 5 Bình ĐịnhGia Lai 23 Long AnTây Ninh 6 Phú YênĐắk Lắk 24 Kiến TườngTây Ninh 7 Khánh Hòa 25 Kiến PhongĐồng Tháp 8 Ninh ThuậnKhánh Hoà 26 Định TườngĐồng Tháp 9 Bình ThuậnLâm Đồng 27 Kiến HòaVĩnh Long 10 Kon TumQuảng Ngãi 28 Vĩnh Long 11 PleikuGia Lai 29 Vĩnh BìnhVĩnh Long 12 DarlacĐắk Lắk  30 An Giang 13 Đồng Nai ThượngLâm Đồng 31 Phong DinhCần Thơ 14 Phước LongĐồng Nai 32 Kiên GiangAn Giang 15 Bình LongĐồng Nai 33 Ba XuyênCần Thơ 16 Long KhánhĐồng Nai 34 An XuyênCà Mau 17 Biên HòaĐồng Nai 35 Côn SơnĐặc khu Côn Đảo thuộc Thành phố Hồ Chí Minh 18 Bình TuyLâm Đồng
Đây là cuộc cải tổ hành chính lớn nhất của Chính phủ này:

Ngày 19 tháng 5 năm 1958, lập 2 tỉnh Lâm Đồng và Tuyên Đức từ tỉnh Đồng Nai Thượng.

Ngày 23 tháng 1 năm 1959, lập 2 tỉnh Quảng Đức (từ Darlac) và Phước Thành.

Ngày 21 tháng 1 năm 1961, lập tỉnh Chương Thiện.

Năm 1962, lập 2 tỉnh: 
Ngày 31 tháng 7, năm 1962: tỉnh Quảng Tín
Ngày 1 tháng 9, năm 1962: tỉnh Phú Bổn.

Năm 1963, lập 2 tỉnh:
Ngày 15 tháng 10 năm 1963: tỉnh Hậu Nghĩa
Ngày 20 tháng 12 năm 1963: tỉnh Gò Công.

Sau năm 1963 sang Đệ Nhị Cộng hòa
Sau khi nền Đệ Nhất Cộng hòa bị lật đổ thì việc thay đổi phân chia hành chánh giảm bớt tuy vẫn còn thêm bớt một số tỉnh. Đơn vị Trung phần và Nam phần về mặt pháp lý và bốn Tòa Đại biểu Chính phủ cho bốn khu vực: 
STT Tên khu vực 1 Cao nguyên Trung phần2 Duyên hải Trung phần3 Miền Đông Nam phần4Miền Tây Nam phần bị bỏ hẳn

Ngày 8 tháng 9 năm 1964, lập lại hai tỉnh Châu Đốc và Bạc Liêu.

 Danh sách các tỉnh, thị xã năm 1964 
SttTên tỉnhQuận trực thuộc(Đơn vị hành chính)Xã, PhườngDiện tích(km²)Dân số (người)Tên Tỉnh lỵ Đô thànhSài Gòn8 quận: Nhất, Nhì, Ba, Tư, Năm, Sáu, Bảy và Tám 54Các đơn vị hành chính cấp dưới quận thuộc Đô thành được gọi là phường, thuộc Tỉnh được gọi là xã 58 1.332.872 Đô thànhSài Gòn 1 An Giang4 quận: Châu Thành, Chợ Mới, Huệ Đức, Thốt Nốt  38 1.826 429.674  Long Xuyên 2 An Xuyên6 quận: Cái Nước, Đầm Dơi, Năm Căn, Quản Long, Sông Ông Đốc, Thới Bình 23  4.952  223.800  Quản Long 3 Ba Xuyên5 quận: Kế Sách, Long Phú, Mỹ Xuyên, Thạnh Trị, Thuận Hòa 53  2.684  361.097  Khánh Hưng 4 Bạc Liêu4 quận: Giá Rai, Phước Long, Vĩnh Châu, Vĩnh Lợi 19  2.632  257.526  Bạc Liêu 5 Biên Hòa7 quận: Cần Giờ, Công Thanh, Dĩ An, Đức Tu, Long Thành, Nhơn Trạch, Quảng Xuyên 66  2.352  282.778  Biên Hòa 6 Bình Dương5 quận: Bến Cát, Châu Thành, Lái Thiêu, Phú Hòa, Trị Tâm  49  1.599  248.056  Phú Cường 7 Bình Long 3 quận: An Lộc, Chơn Thành, Lộc Ninh  38  2.334  82.884  An Lộc 8 Bình Tuy3 quận: Hàm Tân, Hoài Đức, Tánh Linh 22  4.157 54.085 Hàm Tân 9 Côn Sơn 64 1.254  10 Châu Đốc5 quận: An Phú, Châu Phú, Tân Châu, Tịnh Biên, Tri Tôn  56  2.151  419.978  Châu Phú 11 Chương Thiện5 quận: Đức Long, Kiên Hưng, Kiên Long, Kiên Thiện, Long Mỹ  35  2.573  247.450  Vị Thanh 12 Định Tường7 quận: Bến Tranh, Châu Thành, Chợ Gạo, Giáo Đức, Khiêm Ích, Long Định, Sùng Hiếu 93  1.640  530.201  Mỹ Tho 13 Gò Công2 quận: Châu Thành, Hòa Đồng  31  580  171.027  Gò Công 14 Gia Định8 quận: Bình Chánh, Gò Vấp, Hóc Môn, Nhà Bè, Tân Bình, Thủ Đức 64  824  777.905  Bình Hòa 15 Hậu Nghĩa 4 quận: Củ Chi, Đức Hòa, Đức Huệ, Trảng Bàng  24  1.300  228.407  Khiêm Cương 16 Kiên Giang8 quận: Hà Tiên, Hiếu Lễ, Kiên An, Kiên Bình, Kiên Lương, Kiên Tân, Kiên Thành, Phú Quốc  40  5.403  362.450  Rạch Giá 17 Kiến Hòa 9 quận: Ba Tri, Bình Đại, Đôn Nhơn, Giồng Trôm, Hàm Long, Hương Mỹ, Mỏ Cày, Thạnh Phú, Trúc Giang  115  2.155  568.828  Trúc Giang 18 Kiến Phong5 quận: Cao Lãnh, Hồng Ngự, Kiến Văn, Mỹ An, Thanh Bình  45  2.615  274.575  Cao Lãnh 19 Kiến Tường4 quận: Châu Thành, Kiến Bình, Tuyên Bình, Tuyên Nhơn  26  2.297  51.183  Mộc Hóa 20 Long An6 quận: Bến Lức, Bình Phước, Cần Đức, Tân Trụ, Thạnh Đức, Thủ Thừa  81  1.382  390.199  Tân An 21 Long Khánh2 quận: Định Quán, Xuân Lộc  18  3.001  112.703  Xuân Lộc 22 Phong Dinh5 quận: Châu Thành, Phong Phú, Phụng Hiệp, Thuận Nhơn, Thuận Trung  40  1.623  404.025  Cần Thơ 23 Phước Long4 quận: Bố Đức, Đôn Luân, Đức Phong, Phước Bình  18  4.604  61.288  Phước Bình 24 Phước Tuy5 quận: Đất Đỏ, Đức Thành, Long Điền, Long Lễ, Xuyên Mộc  30  2.427  100.488  Phước Lễ 25 Phước Thành3 quận: Hiếu Liêm, Phú Giáo, Tân Uyên  21  2.747  47.728  Phước Vĩnh 26 Tây Ninh4 quận: Hiếu Thiện, Khiêm Hạnh, Phú Khương, Phước Ninh  45  3.845  229.883  Tây Ninh 27 Vĩnh Bình9 quận: Càng Long, Cầu Kè, Cầu Ngang, Châu Thành, Long Toàn, Tiểu Cần, Trà Cú, Trà Ôn, Vũng Liêm  75  2.880  527.581  Phú Vinh 28 Vĩnh Long9 quận: Bình Minh, Châu Thành, Chợ Lách, Đức Tôn, Đức Thành, Lấp Vò, Minh Đức, Sa Đéc, Tam Bình  81  1.900  548.901  Vĩnh Long 29 Bình Định11 quận: An Lão, An Nhơn, An Túc, Bình Khê, Hoài Ân, Hoài Nhơn, Phù Cát, Phù Mỹ, Tuy Phước, Vân Canh, Vĩnh Thạnh  170  9.537  803.663 Quy Nhơn 30 Bình Thuận7 quận: Hải Long, Hải Ninh, Hàm Thuận, Hòa Đa, Phan Lý Chàm, Tuy Phong, Thiện Giáo  55  4.277  241.384 Phan Thiết 31 Khánh Hòa6 quận: Cam Lâm, Diên Khánh, Khánh Dương, Ninh Hòa, Vạn Ninh, Vĩnh Xương  77  5.985  291.312 Nha Trang 32 Ninh Thuận4 quận: An Phước, Bửu Sơn, Du Long, Thanh Hải  28  3.546  139.617  Phan Rang 33 Phú Yên7 quận: Đồng Xuân, Hiếu Xương, Phú Đức, Sông Cầu, Sơn Hòa, Tuy An, Tuy Hòa  55  5.233  327.533 Tuy Hòa 34 Quảng Nam9 quận: Duy Xuyên, Đại Lộc, Điện Bàn, Đức Dục, Hiếu Đức, Hiếu Nhơn, Hòa Vang, Quế Sơn, Thường Đức  140  6.777  569.322 Hội An 35 Quảng Ngãi10 quận: Ba Tơ, Bình Sơn, Đức Phổ, Minh Long, Mộ Đức, Nghĩa Hành, Sơn Hà, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Trà Bồng  159  6.981  618.174  Quảng Ngãi 36 Quảng Tín6 quận: Hậu Đức, Hiệp Đức, Lý Tín, Tam Kỳ, Tiên Phước, Thăng Bình  86  4.903  340.220  Tam Kỳ 37 Quảng Trị6 quận: Cam Lộ, Gio Linh, Hải Lăng, Hướng Hóa, Triệu Phong, Trung Lương  84  4.741  273.186 Quảng Trị 38 Thừa Thiên9 quận: Hương Điền, Hương Thủy, Hương Trà, Nam Hòa, Phong Điền, Phú Lộc, Phú Vang, Quảng Điền, Vĩnh Lộc  95  4.924  461.880 Huế 39 Đắk Lắk 4 quận: Ban Mê Thuột, Buôn Hồ, Phước An, Lạc Thiện  60  10.552  154.855  Ban Mê Thuột 40 Kon Tum4 quận: Daksut, Dakto, Kontum, Tou Mrong  98  9.112  82.526 Kontum 41 Lâm Đồng2 quận: Bảo Lộc, Di Linh  23  4.739  64.223  Bảo Lộc 42 Pleiku3 quận: Lệ Thanh, Lệ Trung, Phú Nhơn  101  8.444  152.784 Pleiku 43 Phú Bổn3 quận: Phú Thiện, Phú Túc, Thuần Mẫn  36  4.757  43.307 Hậu Bổn 44 Quảng Đức3 quận: Đức Lập, Khiêm Đức, Kiến Đức  15  6.010  25.155  Gia Nghĩa 45 Tuyên Đức3 quận: Đơn Dương, Đức Trọng, Lạc Dương  28  4.704  55.586 Đà Lạt 46 Thị xãVũng TàuThị xã Vũng Tàu là đơn vị hành chính ngang cấp tỉnh1 quận 5khu phố  74  38.337 47 Thị xãĐà NẵngThị xã Đà Nẵng là đơn vị hành chính ngang cấp tỉnh 1 quận 28khu phố 60  143.910  48 thị xã HuếThị xã Huế là đơn vị hành chính ngang cấp tỉnh3 quận: Hữu Ngạn, Tả Ngạn, Thành Nội  32phường 15  103.563 nt 49 Thị xãĐà LạtThị xã Đà Lạt là đơn vị hành chính ngang cấp tỉnhQuận 1 và 2 10khu phố 69  56.760 ntToàn VNCH247 quận 3.685xã, phường  174.069  14.316.083

Ngày 21 tháng 4 năm 1965, bỏ tỉnh Côn Sơn.

Ngày 6 tháng 7 năm 1965 bỏ tỉnh Phước Thành.

Tính đến đầu năm 1966 thì tổng cộng có 43 tỉnh, 4 thị xã, 242 quận và 2.481 xã.Khái quát về Việt Nam Cộng hòa. Sài Gòn: Bộ Thông tin Chiêu hồi, 1966

Ngày 24 tháng 9 năm 1966, lập lại tỉnh Sa Đéc.

Từ đó cho đến năm 1975, khi Đệ Nhị Cộng hòa kết thúc. Số tỉnh của Việt Nam Cộng hòa như sau:

 Danh sách các tỉnh năm 1974 
{|class="wikitable"
|-
!width="1%"|Stt
!width="17%"|Tên tỉnh
!width="8%"|Năm thành lập
!width="33%"|Đơn vị hành chính(Thị xã và Quận)
!width="16%"|Tên Tỉnh lỵ
!Chú thích
!Hiện nay
|-
|
|<center> Đô thành Sài GònDs: 1.825.297
| 1865
|Nhứt, Nhì, Ba Tư, Năm, Sáu, Bảy, Tám, Chín, Mười, Mười Một
| Thủ đôSài Gòn
|
|Thành phố Hồ Chí Minh
|-
| 1
| Quảng Trị
| 1900
|Cam Lộ, Đông Hà, Gio Linh, Hải Lăng, Hướng Hóa, Mai Lĩnh và Triệu Phong
| Quảng Trị
| Khu vực Trung nguyênTrung phầnHiện nay là khu vực Duyên hải Nam Trung bộ
|Quảng Trị
|-
| 2
| Thừa Thiên
| 1822 (phủ Thừa Thiên)
|Tx Huế, quận Hương Điền, Hương Thủy, Hương Trà, Nam Hòa, Phong Điền, Phú Lộc, Phú Thứ, Phú Vang, Quảng Điền
| Huế
| nt
|Thành phố Huế
|-
| 3
| Quảng Nam
| 1831
|Tx Đà Nẵng, quận Duy Xuyên, Đại Lộc, Điện Bàn, Đức Dục, Hiếu Đức, Hiếu Nhơn, Hòa Vang và Thường Đức
| Hội An
| nt
|Thành phố Đà Nẵng
|-
| 4
| Quảng Tín
| 1956
|Hậu Đức, Lý Tín, Tam Kỳ, Thăng Bình và Tiên Phước
| Tam Kỳ
| nt
|Thành phố Đà Nẵng
|-
| 5
| Quảng Ngãi
| 1832
|Ba Tơ, Bình Sơn, Đức Phổ, Minh Long, Mộ Đức, Nghĩa Hành, Sơn Hà, Sơn Tịnh, Trà Bồng và Tư Nghĩa
| Quảng Ngãi
| nt
|Quảng Ngãi
|- 
| 6
| Bình Định
| 1921
|Tx Quy Nhơn, quận An Nhơn, An Túc, Bình Khê, Hoài Ân, Hoài Nhơn, Phù Cát, Phù Mỹ, Tam Quan và Tuy Phước
| Quy Nhơn
| nt
|Gia Lai
|-
| 7
| Phú Yên
| 1921
|Đồng Xuân, Hiếu Xương, Sông Cầu, Sơn Hòa, Tuy An và Tuy Hòa
| Tuy Hòa
| nt
|Đắk Lắk
|-
| 8
| Khánh Hòa
| 1931
|Tx Cam Ranh, Tx Nha Trang, quận Cam Lâm, Diên Khánh, Khánh Dương, Ninh Hòa, Vạn Ninh và Vĩnh Xương
| Nha Trang
| nt
|Khánh Hoà
|-
| 9
| Ninh Thuận
| 1901
|An phước, Bửu Sơn, Du Long, Sông Pha và Thanh Hải
| Phan Rang
| nt
|Khánh Hoà
|-
| 10
| Bình Thuận
| 1827
|Hải Long, Hải Ninh, Hàm Thuận, Hòa Đa, Phan Lý Chàm, Thiện Giáo và Tuy Phong
| Phan Thiết
| nt
|Lâm Đồng
|-
| 11
| Kontum
| 1913
|Chương Nghĩa, Dak Sut, Dak To và Kontum
| Kontum
| Khu vực Cao nguyênTrung phầnHiện nay là khu vực Tây nguyên
|Quảng Ngãi
|-
| 12
| Pleiku
| 1932
|Lệ Trung, Phú Nhơn, Thanh An và Thuận Đức
| Pleiku
| nt
|Gia Lai
|-
| 13
| Phú Bổn
| 1962
|Phú Thiện, Phú Túc và Thuần Mẫn
| Hậu Bổn(Cheo Reo)
| nt
|Gia Lai
|- 
| 14
| DarlacTrung tâm tỉnh Darlac được đặt trong quận Ban Mê Thuột
| 1923
|Ban Mê Thuột,Chi khu quân sự quận Ban Mê Thuột đặt tại xã Hòa Bình (nằm trên quốc lộ 21B gần ngã ba đi Nha Trang và Đà Lạt), nên thường gọi là Chi khu Hòa Bình Buôn Hồ, Lạc Thiện và Phước An
| Ban Mê ThuộtTrung tâm thị xã Ban Mê Thuột (còn gọi là quận Châu Thành) được đặt tại phạm vi xã Lạc Giao
| nt
|Đắk Lắk
|-
| 15
| Quảng Đức
| 1959
|Đức Lập, Khiêm Đức và Kiến Đức
| Gia Nghĩa
| nt
|Lâm Đồng
|-
| 16
| Tuyên Đức
| 1958
|Tx Đà Lạt, quận Đơn Dương, Đức Trọng và Lạc Dương
| Đà LạtTùng NghĩaNgày 7/9/1967 tỉnh lỵ tỉnh Tuyên Đức từ thị xã Đà Lạt chuyển đến xã Tùng Nghĩa, quận Đức Trọng 
| nt
|Lâm Đồng
|-
| 17
| Lâm Đồng
| 1958
|Bảo Lộc, Di Linh
| Bảo Lộc
| nt
|Lâm Đồng
|-
| 18 
| Bình Tuy
| 1956
|Hàm Tân, Hoài Đức và Tánh Linh
| Hàm TânNay là vị trí Tx La Gi
|<center> Khu vực Nam phầnHiện nay:Đông Nam Bộ
|Lâm Đồng
|-
| 19
| Phước Tuy
| 1957Trên cơ sở tỉnh Bà Rịa cũ
|Tx Vũng Tàu, quận Đất Đỏ, Đức Thạnh, Long Điền, Long Lễ và Xuyên Mộc
| Phước Lễ
| nt
|Thành phố Hồ Chí Minh
|-
| 20
| Long Khánh
| 1956
|Định Quán, Kiệm Tân và Xuân Lộc
| Xuân Lộc
| nt
|Đồng Nai
|-
| 21
| Biên Hòa
| 1900
|Công Thanh, Dĩ An, Đức Tu, Long Thành, Nhơn Trạch và Tân Uyên
| Biên Hòa 
| nt
|Đồng Nai
|-
| 22
| Gia Định
| 1899
|Bình Chánh, Cần Giờ, Gò Vấp, Hóc Môn, Nhà Bè, Quảng Xuyên, Tân Bình và Thủ Đức
| Gia ĐịnhTrung tâm hành chính tỉnh Gia Định được đặt tại xã Bình Hòa thuộc quận Gò Vấp
| nt
|Thành phố Hồ Chí Minh
|-
| 23 
| Bình Dương
| 1956
|Bến Cát, Châu Thành, Lái Thiêu, Phú Hòa, Phú Giáo và Trị Tâm
| Phú Cường
| nt
|Thành phố Hồ Chí Minh
|-
| 24
| Tây Ninh
| 1900
|Hiếu Thiện, Khiêm Hạnh, Phú Khương và Phú Ninh
| Tây Ninh
| nt
|Tây Ninh
|-
| 25
| Bình Long
| 1956
|An Lộc, Chơn Thành và Lộc Ninh
| An Lộc
| nt
|Đồng Nai
|-
| 26
| Phước Long
| 1956
|Bố Đức, Phước Bình, Đôn Luân và Đức Phong
| Phước Bình
| nt
|Đồng Nai
|-
| 27
| Hậu Nghĩa
| 1963
|Củ chi, Đức Hòa, Đức Huệ và Trảng Bàng 
| Khiêm Cương
| nt
|Tây Ninh
|-
| 28
| Long An
| 1956
|Bến Lức, Cần Đước, Cần Giuộc, Bình Phước, Thủ Thừa, Rạch Kiến, Tân Trụ và Thủ Thừa
| Tân An
|<center> ntHiện nay: Tây Nam Bộ
|Tây Ninh
|-
| 29
| Kiến Tường
| 1956
|Châu Thành, Kiến Bình, Tuyên Bình và Tuyên Nhơn
| Mộc Hóa 
| nt
|Tây Ninh
|-
| 30
| Gò Công
| 1900Do chính quyền bảo hộ Pháp thành lập năm 1900. Năm 1956 chính quyền Việt Nam Cộng hòa giải thể và đến năm 1963 cũng chính quyền này tái lập lại.
|Hòa Bình, Hòa Đồng, Hòa Lạc và Hòa Tân
| Gò Công
| nt
|Đồng Tháp
|-
| 31
| Định Tường
| 1956
|Tx Mỹ Tho, quận Bến Tranh, Cai Lậy, Cái Bè, Châu thành, Chợ Gạo, Giáo Đức, Hậu Mỹ và Sầm Giang
| Mỹ Tho
| nt
|Đồng Tháp
|-
| 32
| Kiến Phong
| 1956
|Cao Lãnh, Đồng Tiến, Hồng Ngự, Kiến Văn, Mỹ An và Thanh Bình
| Cao Lãnh
| nt
|Tây Ninh
|-
| 33
| Châu Đốc
| 1900Do chính quyền bảo hộ Pháp thành lập năm 1900. Năm 1956 chính quyền Việt Nam Cộng hòa giải thể và đến năm 1964 cũng chính quyền này tái lập lại.
|An Phú, Châu Phú, Tân Châu, Tịnh Biên và Tri Tôn
| Châu Phú
| nt
|An Giang
|-
| 34
| Kiến Hòa
| 1956
|Ba Tri, Bình Đại, Đôn Nhơn, Giồng Trôm, Hàm Long, Hương Mỹ, Mỏ cày, Thạnh Phú và Trúc Giang
| Trúc Giang
| nt
|Vĩnh Long
|-
| 35
| Vĩnh Long
| 1900
|Bình Minh, Châu Thành, Chợ Lách, Minh Đức, Tam Bình, Trà Ôn và Vũng Liêm
| Vĩnh Long
| nt
|Vĩnh Long
|-
| 36
| Sa Đéc
| 1900Do chính quyền bảo hộ Pháp thành lập năm 1900. Năm 1956 chính quyền Việt Nam Cộng hòa giải thể và đến năm 1966 cũng chính quyền này tái lập lại. 
|Đức Thạnh, Đức Thịnh, Đức Tôn và Lấp Vò
| Sa Đéc
| nt
|Đồng Tháp
|-
| 37
| An Giang
| 1900Trước đó tỉnh này có tên là Long Xuyên do chính quyền bảo hộ Pháp thành lập năm 1900. Năm 1956 chính quyền Việt Nam Cộng hòa đổi tên thành An Giang.
|Châu Thành, Chợ Mới, Huệ Đức và Thốt Nốt
| Long Xuyên
| nt
|An Giang
|-
| 38
| Kiên Giang
| 1920Do chính quyền bảo hộ Pháp thành lập năm 1920 có tên là tỉnh Rạch Giá. Năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa điều chỉnh một phần địa giới và đổi tên thành tỉnh Kiên Giang.
|Tx Rạch Giá, quận Hà Tiên, Hiếu Lễ, Kiên An, Kiên Bình, Kiên Lương, Kiên Tân và Kiên Thành
| Rạch Giá 
| nt
|An Giang
|-
| 39
| Vĩnh Bình
| 1956
|Càng Long, Cầu Kè, Cầu Ngang, Châu Thành, Long Toàn, Tiểu Cần và Trà Cú
| Phú Vinh
| nt
|Vĩnh Long
|-
| 40
| Phong Dinh
| 1900Do chính quyền bảo hộ Pháp thành lập năm 1900 với tên gọi là tỉnh Cần Thơ. Năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa điều chỉnh một phần địa giới và đổi tên thành tỉnh Phong Dinh.
|Tx Cần Thơ, quận Châu Thành, Phong Điền, Phong Phú, Phong Thuận, Phụng Hiệp, Thuận Nhơn và Thuận Trung
| Cần Thơ
| nt
|Thành phố Cần Thơ
|-
| 41
| Ba Xuyên
| 1956
|Hòa Trị, Kế Sách, Lịch Hội, Long Phú, Mỹ Xuyên, Ngã Năm, Thạnh Trị và Thuận Hòa
| Khánh Hưng
| nt
|Thành phố Cần Thơ
|-
| 42
| Chương Thiện
| 1961
|Đức Long, Hưng Long, Kiên Hưng, Kiên Long, Kiên Thiện và Long Mỹ
| Vị Thanh
| nt
|Thành phố Cần Thơ
|-
| 43
| Bạc Liêu
| 1900Do chính quyền bảo hộ Pháp thành lập năm 1900. Năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa điều chỉnh một phần địa giới thành lập tỉnh Cà Mau, phần còn lại vẫn thuộc tỉnh Bạc Liêu.
|Giá Rai, Phước Long, Vĩnh Châu và Vĩnh Lợi
| Bạc Liêu
| nt
|Cà Mau
|-
| 44
| An Xuyên
| 1956Tháng 3 năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa tách một phần địa giới của tỉnh Bạc Liêu để thành lập tỉnh mới có tên là tỉnh Cà Mau, tháng 10 cùng năm đổi tên cà mau thành An Xuyên.
|Đầm Dơi, Hải Yến, Năm Căn, Quản Long, Sông Ông Đốc và Thới Bình
| Quản Long
| nt
|Cà Mau
|-
|
|
|
|Tổng cộng: 10 thị xã và 257 quận(kể cả 11 quận đô thành SG)
|
|
|
|-
|}
Khu vực đông dân cư nhất là Đô thành Sài Gòn, ít dân cư nhất là tỉnh Quảng Đức.Ministry of Foreign Affairs (trang 39)

 Thị xã tự trị và Đặc khu năm 1974 

SttTên thị xãĐặc khuDân số(ngàn người)Quận trực thuộcTên tỉnh lỵChú thíchHiện nay 1 Cam Ranh 118.1112 quận Bắc và Nam Cam Ranh Trực thuộc trung ươngCam Ranh, tỉnh Khánh Hòa 2 Cần Thơ 182.4242 quận: 1 và 2 Cần ThơKiêm tỉnh lỵ Phong Dinh Trực thuộc tỉnhThành phố Cần Thơ 3 Đà Nẵng 472.1943 quận: 1, 2 và 3 Đà Nẵng Trực thuộc trung ươngThành phố Đà Nẵng 4 Đà Lạt 105.0721 quận Đà LạtKiêm tỉnh lỵ Tuyên Đức(đến tháng 9/1967) Trực thuộc tỉnhĐà Lạt, tỉnh Lâm Đồng 5 Huế 209.0433 quận: Quận Nhất (Thành Nội), Quận Nhì (Tả Ngạn) và Quận Ba (Hữu Ngạn)Năm 1967 Chính phủ Việt Nam Cộng hòa đổi tên các quận Thành Nội, Tả Ngạn và Hữu Ngạn thành: Quận Nhất, Quận Nhì và Quận Ba  HuếKiêm tỉnh lỵ Thừa Thiên ntThành phố Huế 6 Nha Trang 216.2272 quận: 1 và 2 Nha TrangKiêm tỉnh lỵ Khánh Hòa ntNha Trang, Khánh Hoà 7 Mỹ Tho 119.8921 quận Mỹ ThoKiêm tỉnh lỵ Định Tường ntMỹ Tho,Đồng Tháp 8 Quy Nhơn 213.7272 quận: Nhơn Bình, Nhơn Định Quy NhơnKiêm tỉnh lỵ Bình Định ntGia Lai 9 Rạch Giá 99.9231 quận Rạch GiáKiêm tỉnh lỵ Kiên Giang ntAn Giang 10 Vũng Tàu 108.4361 quận Vũng Tàu Trực thuộc trung ươngThành phố Hồ Chí Minh<center> Côn SơnĐặc khu
|
|
| Côn Sơn
| Trực thuộc Bộ tư lệnh Hải quân
|Thành phố Hồ Chí Minh
|-
|
|<center> Phú QuốcĐặc khu 108.1362 quận: An Thới và Dương Đông Phú Quốc ntAn Giang

Tổng kết lịch trình
+Lịch trình hình thành các tỉnh của Việt Nam Cộng hòa 1955-1975 Hiện nayTrước 7-2025 1966-1975  1965  1964  1963  1962  1961  1959  1958  1957  1956  1955Quảng TrịQuảng TrịHuếThừa ThiênĐà NẵngQuảng NamQuảng Nam Quảng NamQuảng Tín Quảng NgãiQuảng NgãiKontumGia LaiBình ĐịnhGia LaiPleikuPleikuPhú BổnKhánh HoàKhánh HòaNinh ThuậnĐắk LắkPhú YênĐắk LắkDarlacDarlacLâm ĐồngĐắk NôngQuảng ĐứcBình ThuậnBình ThuậnBình Thuận Bình TuyLâm ĐồngTuyên ĐứcĐồng Nai ThượngLâm ĐồngĐồng NaiĐồng NaiLong KhánhBiên HòaBiên HòaBình PhướcPhước LongBình LongThủ Dầu MộtThành phố Hồ Chí MinhBình DươngBà Rịa-Vũng TàuPhước Tuy Bà Rịa Thành phố Hồ Chí MinhĐô thành Sài GònSài GònChợ LớnGia Định Gia ĐịnhThành phố Hồ Chí MinhHậu NghĩaTây NinhLong AnTây NinhTây NinhLong AnKiến Tường Tân An Long AnVĩnh LongBến TreKiến HòaBến TreVĩnh LongTrà VinhVĩnh BìnhTrà VinhĐồng ThápTiền GiangGò CôngĐịnh Tường Gò CôngĐịnh TườngMỹ ThoĐồng ThápSa Đéc một phần tỉnh Vĩnh LongSa ĐécKiến PhongLong XuyênAn GiangAn GiangAn GiangChâu ĐốcMột phần tỉnh An GiangChâu ĐốcKiên GiangHà TiênRạch GiáCần ThơCần ThơChương ThiệnMột phần tỉnh Kiên GiangThuộc Rạch GiáPhong DinhCần ThơHậu GiangBa XuyênBa XuyênBạc LiêuCà MauBạc LiêuSóc TrăngCà MauAn XuyênCà Mau Hiện nayTrước 7-2025 1966-1975  1965  1964  1963  1962  1961  1959  1958  1957  1956  1955

Tổ chức
Đệ Nhất Cộng hòa
Tỉnh trưởng là do tổng thống bổ nhiệm, có thể là quân nhân hoặc công chức. Cấp tỉnh không có mô hình cơ quan nghị luận. Tỉnh trưởng có toàn quyền hành pháp, thi hành mệnh lệnh trung ương; riêng ở vùng có dân thiểu số sắc tộc thì có thể gia giảm để thích hợp với tình hình địa phương.

Tỉnh trưởng cũng có quyền bổ nhiệm hội đồng xã và đề cử quận trưởng để tổng thống phái bổ. Nói chung thì tỉnh trưởng trực thuộc phủ tổng thống hoặc thông qua Bộ Nội vụ hay Tòa Đại biểu Chính phủ ở miền đó.Foreign Areas Studies Division. U. S. Army Area Handbook for Vietnam. Washington, DC: Department of the Army, 1962. Tr 234

Đệ Nhị Cộng hòa
Đứng đầu tỉnh là Tỉnh trưởng (quân nhân, thường là cấp Trung tá trở lên, hầu hết là cấp Đại tá) và Phó tỉnh trưởng (dân sự). Cả hai do Tổng thống bổ nhiệm và thông qua Thủ tướng và Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Tỉnh trưởng có trách nhiệm trật tự an ninh, soạn ngân sách, và điều hành lực lượng Nhân dân Tự vệNguyen Ngoc Bich. tr 33 còn Phó tỉnh trưởng có trọng trách hành chánh. Chiếu theo Hiến pháp thời Đệ Nhị Cộng hòa Việt Nam thì người dân có quyền bỏ phiếu chọn Tỉnh trưởng nhưng trong tình trạng chiến tranh không thể tổ chức bầu cử địa phương ở mọi tỉnh được, Điều 65 cho phép Tổng thống nắm quyền bổ nhiệm Tỉnh trưởng.Anh Thái Phượng. trang 207

Trong khi ở cấp trung ương có các Bộ điều hành thì ở cấp tỉnh có các Ty:
Ty Hành chánh: điều hợp các chương trình, tổ chức bầu cử, phát thẻ cử tri, báo cáo với Trung ương;
Ty Cảnh sát Quốc gia: kiểm tra lý lịch, cấp thẻ căn cước;
Ty Thông tin: quảng bá tin tức và chính sách Chính phủ;
Ty Canh nông: trông coi nông nghiệp;
Ty Điền địa: đo đạc đất đai, cấp phát đất cho người định cư;
Ty Tài chánh: kiểm soát chi thu;
Ty Kiến thiết: vẽ mẫu thực hiện các công trình;
Ty Công chánh: thực hiện công trình đào giếng, ống nước máy, cống nước, đắp đường, bắc cầu;
Ty Xã hội: phụ cấp nhu yếu phẩm cho người nghèo, kiểm soát các cơ sở như Cô nhi viện;
Ty Thanh niên: tổ chức các đoàn thể, các chương trình thể dục, thể thao, văn nghệ;
Ty Tiểu học: tổ chức trường sở, giáo viên;
Ty Y tế: trông coi trạm xá phát thuốc, chích ngừa, vệ sinh công cộng;
Ty Tỵ nạn cộng sản: ở những tỉnh thiếu an ninh, giúp cứu trợ và định cư.
trái|nhỏ|Bản đồ Miền Đông Nam phần năm 1970
Sang thập niên 1970 việc phân phối các ty có thay đổi như sau:
Ty Tài chánh đổi thành Ty Ngân sách và Kế toán;
Thêm các Ty Nội an, Ty Kinh tế, Ty Công vụ, Ty Nhân dân tự vệ và Ty Phát triển Sắc tộc ở các tỉnh Cao nguyên Trung phần.

Ty ở cấp tỉnh chấp hành lệnh của Tỉnh trưởng cùng những chỉ thị của Trung ương, tức

các Bộ trưởng. Dưới các ty là phòng hoặc sở.

Tương đương với tỉnh nhưng dưới quy mô nhỏ hơn là các thị xã, đứng đầu là Thị trưởng. Riêng Sài Gòn có Đô trưởng cho Đô thành Sài Gòn.

Ngoài các ty, mỗi tỉnh còn có Hội đồng tỉnh, số lượng nghị viên tùy thuộc vào dân số mỗi tỉnh nhưng tối đa là 30 nghị viên. Hội đồng tỉnh có quyền quyết nghị, kiểm soát và tư vấn.

Bản đồ một số tỉnh thời VNCH

Xem thêm
 Danh sách tỉnh cũ Việt Nam

Chú thích

Tham khảo
Nguyễn Quang Ân. Việt Nam, những thay đổi địa danh và địa giới hành chính (1945-2002) (Do nhà xuất bản Thông Tấn in ấn và phát hành ngày 4/1/2002) 
Anh Thái Phượng. Trăm Núi Ngàn Sông. Gretna, LA: Nhà xuất bản Đường Việt, 2003.
Duncanson, Dennis. Government and Revolution in Vietnam. New York: Oxford University Press, 1968.
Ministry of Foreign Affairs. Vietnamese Realities. Saigon: Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Vietnam, 1967.
Nguyen Ngoc Bich, et al. An Annotated Atlas of the Republic of Viet-Nam''. Washington, DC: Embassy of Viet-Nam, 1972.

Thể loại:Phân cấp hành chính Việt Nam
Thể loại:Hành chính Việt Nam Cộng hòa
Thể loại:Tỉnh cũ Việt Nam
Thể loại:Lịch sử hành chính Việt Nam