Kiến vương

Kiến vương, Kiến dương hay Bọ hưng tê giác, tên khoa học Dynastinae, là một phân họ bọ cánh cứng trong họ Bọ hung Scarabaeidae. Phân họ này gồm hơn 1.500 loài thuộc 225 chi.

Một số loài trong phân họ này có kích thước lớn và hình dạng đặc biệt. Các loài nổi tiếng như Chalcosoma atlas, Xylotrupes ulysses, Megasoma elephas, Oryctes nasicornis, Dynastes hercules, Bọ hung sừng chữ Y , Strategus aloeus và Dynastes tityus.
 Mô tả 
Dynastinae là một trong những phân họ bọ cánh cứng lớn nhất, dài tới hơn  nhưng hoàn toàn vô hại với con người vì chúng không thể cắn hoặc đốt. Một số loài được cho là có thể nâng vật nặng gấp 850 lần trọng lượng cơ thể. Loài Oryctoantiquus borealis đã tuyệt chủng vào thế Eocene là loài bọ hung hóa thạch lớn nhất, với chiều dài .Brett Ratcliffe, Dena M. Smith, Diane Marie Erwin. "Oryctoantiquus borealis, New Genus and Species from the Eocene of Oregon, U.S.A., the World's Oldest Fossil Dynastine and Largest Fossil Scarabaeid (Coleoptera: Scarabaeidae: Dynastinae)". 2009. The Coleopterists Bulletin 59(Mar 2005):127-135 DOI:10.1649/0010-065X(2005)059[0127:OBNGAS]2.0.CO;2

Một số loài thuộc tông Oryctini hiện đại có thể dài tới . Tên gọi thông thường của Dynastinae ám chỉ cặp sừng đặc trưng chỉ có ở con đực của hầu hết các loài trong nhóm. Mỗi con có một sừng trên đầu và một sừng khác mọc ra từ giữa ngực. Sừng được dùng để chiến đấu với những con đực khác trong mùa giao phối và để đào bới. Kích thước của sừng là một biểu hiện tốt về dinh dưỡng và sức khỏe thể chất.

Cơ thể của một con bọ cánh cứng tê giác trưởng thành được bao phủ bởi một bộ xương ngoài dày. Một cặp cánh cứng nằm trên một cặp cánh màng khác bên dưới, cho phép bọ hung tê giác bay, mặc dù không hiệu quả lắm do kích thước lớn. Khả năng bảo vệ tốt nhất của chúng khỏi những kẻ săn mồi là kích thước và vóc dáng, cũng như tránh được nhiều kẻ thù do hoạt động về đêm. Khi trời nắng, chúng ẩn mình dưới những khúc gỗ hoặc trong thảm thực vật để ngụy trang khỏi một số ít kẻ săn mồi đủ lớn để ăn thịt chúng. Nếu bị quấy rầy, một số con bọ cánh cứng tê giác có thể phát ra những tiếng rít rất lớn, rít lên bằng cách cọ xát bụng vào đầu cánh.
Các tông, chi và loài đặc trưng

Agaocephalini Burmeister, 1847 (còn tranh cãi)
 Aegopsis
 Agaocephala

Cyclocephalini Laporte 1840
 Cyclocephala

Dynastini MacLeay, 1819
 Allomyrina Arrow, 1911 (bao gồm Trypoxylus)
 Allomyrina dichotoma – Japanese Rhinoceros Beetle
 Chalcosoma Hope, 1837
 Chalcosoma atlas – Atlas Beetle
 Dynastes
 Megasoma Kirby, 1825
 Xylotrupes

Hexodontini (còn tranh cãi)
 Hexodon
 Hyboschema

Oryctini Mulsant, 1842
 Coelosis Hope, 1837
 Enema (beetle) Hope,1837
 Heterogomphus Burmeister, 1847
 Megaceras Hope, 1837
 Megaceras briansaltini
 Oryctes Illiger, 1798
 Oryctes nasicornis – European Rhinoceros Beetle
 Strategus Hope, 1837
 Strategus aloeus – Ox Beetle
 Trichogomphus Burmeister, 1847

Oryctoderini
 Chalcocrates
 Oryctoderus

Pentodontini Mulsant, 1842
 Bothynus Hope, 1837
 Pentodon Hope, 1837
 Pericoptus
 Thronistes Burmeister, 1847

Phileurini Burmeister, 1847
 Homophileurus Kolbe, 1910
 Phileurus Latreille, 1807

Chú thích

Tham khảo
Endrödi S. 1985. The Dynastinae of the World. Dr. W. Junk Publishers
Dechambre (R.-P.) & Lachaume (G.) The Beetles of the World, volume 27, Chi Oryctes (Dynastidae), Hillside Books, Canterbury  

Liên kết ngoài

 Họ SCARABAEIDAE
 Voila  French site on Dynastinae, illustrated.
 Photos 
 Photos
 Rhinoceros Beetle at Animal Corner

D
Thể loại:Côn trùng làm thực phẩm