Giao thông bên phải và bên trái

Quy tắc giao thông bên phải và giao thông bên trái là các quy tắc lưu thông cơ bản, trong đó xe cộ lưu thông nửa trái hoặc nửa phải của đường. Điều này góp phần giảm bớt lưu lượng giao thông, tránh bị va chạm. Ban đầu, hầu hết các quốc gia đều lưu thông bên trái, ngày nay, có khoảng 66,1% dân số thế giới sống ở các nước lưu thông bên phải và 33,9% ở các nước lưu thông bên trái. Khoảng 72% tuyến đường trên thế giới lưu thông bên phải, 28% lưu thông bên trái.

 Giao thông 
 Tính đồng nhất 
nhỏ|350px|phải|Bản đồ thế giới hiển thị hướng lưu thông của mọi quốc gia và mọi thay đổi đã xảy ra, bắt đầu với sự chuyển đổi của Phần Lan năm 1858     

 Quy tắc giao thông bên trái 
150px
nhỏ|phải|Bảng giao thông trên Đường Great Ocean của Úc lưu ý rằng xe cộ lưu thông bên trái
Giao thông phải giữ hướng là bên trái, trừ khi vượt thì chuyển sang bên phải.
Xe cộ đi theo hướng ngược lại được nhìn thấy từ bên phải.
Phải cắt qua dòng xe ngược chiều khi rẽ phải.
Hầu hết các biển báo giao thông được đặt ở bên trái đường.
Giao thông trên đảo an toàn (vòng xuyến hay vòng tránh) theo chiều kim đồng hồ.
Người đi bộ băng qua đường hai chiều phải chú ý từ bên phải trước tiên.
Các làn đường được thiết kế cho xe có tốc độ bình thường và làn xe rẽ trái là bên trái.
Trên đường 1 chiều, xe thô sơ đi trên làn bên trái, xe cơ giới đi trên làn bên phải. 
Hầu hết các đường nhập làn và lối rẽ từ đường cao tốc đều ra ở phía bên trái.
Cửa lên xuống của ô tô buýt thường nằm ở bên trái xe.
Các loại xe đều phải vượt về bên phải, trừ một số trường hợp thì được phép vượt bên trái.
Hầu hết các loại ô tô có chỗ ngồi của lái xe (và vô lăng) ở phía bên phải. Tuy nhiên, một số nơi như quần đảo Virgin (Mỹ) tuy lái xe bên trái nhưng các phương tiện vận chuyển được trang bị vô lăng bên trái vì chúng hầu hết xuất xứ từ Mỹ và Brazil (hai quốc gia này lái xe bên phải và sử dụng ô tô có vô lăng bên trái).
Đèn đỏ có thể được phép rẽ trái.
Trên đường không có lối dành riêng cho người đi bộ, được khuyến khích là đi bộ ở bên trái.

 Quy tắc giao thông bên phải 
150px

Giao thông phải giữ hướng là bên phải, trừ khi vượt thì chuyển sang bên trái.
Xe cộ đi ngược chiều được nhìn thấy từ bên trái.
Phải cắt qua dòng xe đi ngược chiều khi rẽ trái.
Hầu hết các biển báo giao thông được đặt ở bên phải đường.
Giao thông trên đảo an toàn (vòng xuyến hay vòng tránh) ngược chiều kim đồng hồ.
Người đi bộ băng qua đường hai chiều phải chú ý từ bên trái trước tiên.
Các làn đường được thiết kế cho xe có tốc độ bình thường và làn xe rẽ phải là bên phải.
Hầu hết các làn đường kép (tách ra từ đường cao tốc) đều ra ở phía bên phải.
Các loại xe đều phải vượt về bên trái, trừ một số trường hợp thì được phép vượt bên phải.
Hầu hết các loại ô tô có chỗ ngồi của lái xe ở phía bên trái.
Đèn đỏ có thể được phép rẽ phải.
Trên đường không có lối dành riêng cho người đi bộ, được khuyến khích là đi bộ ở bên phải. Tuy nhiên, tại một số nước quy định khi đi bộ thì đi lề bên trái. Khi đó, người đi bộ sẽ quan sát được xe dễ gây nguy hiểm là xe ngược chiều. Nếu quy định đi bộ bên phải, xe gây nguy hiềm thường là xe đi cùng chiều ở phía sau nên người đi bộ không biết để né tránh trong tình huống nguy hiểm.

 Quốc gia lưu thông bên trái 

Chú thích: In nghiêng là năm mà giao thông chuyển sang bên trái.
Alderney 
Anguilla 
Antigua và Barbuda
Úc
Bahamas
Bangladesh
Barbados
Bermuda 
Bhutan
Botswana
Brunei
Quần đảo Cayman 
Đảo Christmas 
Quần đảo Cocos (Keeling)
Quần đảo Cook 
Cộng hòa Síp
Dominica
Đông Timor (lưu thông bên phải từ 1928-1976)
Eswatini
Quần đảo Falkland Fiji
Grenada
Guernsey 
Guyana
Hồng Kông
Ấn Độ
Indonesia* 
Ireland
Đảo Man 
Jamaica
Nhật Bản (Okinawa 1978)
Jersey 
Kenya
Kiribati
Lesotho
Macau
Malawi
Malaysia
Maldives
| style="width:28%; vertical-align:top;"|
Malta
Mauritius
Montserrat 
Mozambique
Namibia (1918)Nauru (1918)Nepal
New Zealand
Niue 
Đảo Norfolk 
Pakistan
Papua New Guinea 
Quần đảo Pitcairn
Saint Helena, Ascension và Tristan da Cunha 
Saint Kitts và Nevis
Saint Lucia
Saint Vincent và Grenadines
Samoa (2009)Seychelles
| style="width:25%; vertical-align:top;"|
Singapore
Quần đảo Solomon
Nam Phi
Sri Lanka
Suriname
Tanzania
Thái Lan
Tokelau 
Tonga
Trinidad và Tobago
Quần đảo Turks và Caicos 
Tuvalu
Uganda
Vương quốc Anh
Quần đảo Virgin thuộc Anh 
Quần đảo Virgin thuộc Mỹ
Zambia
Zimbabwe
|}* Kể từ cuối thập niên 1960, những xe được nhập khẩu từ Hoa Kỳ có tay lái được bố trí ở bên tráiTổng cộng: 76 quốc gia, cả quốc gia độc lập và lãnh thổ phụ thuộc.

Hiện nay, tại châu Âu, có 7 quốc gia đang lưu thông ở bên trái: Vương quốc Anh, Ireland, Đảo Man, Guernsey, Jersey, Malta và Cộng hòa Síp. Các quốc gia nêu trên không có đường biên giới giáp với bất kỳ quốc gia nào lưu thông bên phải và tất cả đã từng là một phần của Đế quốc Anh. Một vài quốc gia thuộc Khối thịnh vượng chung Anh và từng là cựu thuộc địa của Anh khác, chẳng hạn như Úc, Barbados, Hồng Kông, Singapore, New Zealand, Bangladesh, Ấn Độ, Pakistan, Sri Lanka, Malaysia, Nam Phi và Trinidad và Tobago hiện đang lưu thông bên trái, nhưng một số khác chẳng hạn như Canada, Gambia, Ghana, Nigeria, Sierra Leone và Hoa Kỳ hiện đang lưu thông bên phải. Một số quốc gia khác đang lưu thông bên trái ở châu Á là Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Bhutan, Nepal, Đông Timor và Nhật Bản. Tại Nam Mỹ, chỉ Guyana và Suriname là đang lưu thông bên trái. Nhiều quốc gia thuộc Thái Bình Dương đã chuyển sang lưu thông ở bên trái, sao cho giống với các nước láng giềng Úc và New Zealand, với Samoa thực hiện gần đây, vào 7/9/2009, quốc gia đầu tiên trong vòng 3 thập kỷ gần đây thay đổi hướng lưu thông.Samoa hiện đang lưu thông ở bên trái đường, Seattle Times

 Quốc gia lưu thông bên phải 

Chú thích: In nghiêng là năm mà giao thông chuyển sang bên phải.

{|
|-
| style="width:25%; vertical-align:top;"|
Afghanistan
Albania
Algérie
Samoa thuộc Mỹ 
Andorra
Angola (1928)Argentina (1945) 
Armenia
Aruba
Áo (1935–1938)Azerbaijan
Bahrain (1967)Belarus
Bỉ
Belize (1961)Bénin
Bolivia
Bosna và Hercegovina
Brasil
Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh
Bulgari
Burkina Faso
Myanma (1970)Burundi
Campuchia
Cameroon (1961)Canada (1920s)Cape Verde (1928)Cộng hòa Trung Phi
Chad
Chile
Trung Quốc đại lục (1946)Colombia
Comoros
Cộng hòa Congo
Cộng hòa Dân chủ Congo
Costa Rica
Côte d'Ivoire
Croatia
Cuba
Cộng hòa Séc (1939)Đan Mạch (1793)*
Djibouti
Cộng hòa Dominican
Ecuador
Ai Cập
El Salvador
Guinea Xích Đạo
Eritrea (1964)
Estonia
Ethiopia (1964) 
Quần đảo Faroe
Phần Lan (1858) 
Pháp (1789)
Guyane thuộc Pháp
Polynésie thuộc Pháp
Gabon
Gambia (1965)
Georgia
Đức
Ghana (1974)
Gibraltar (1929)
Hy Lạp
Greenland
Guadeloupe
Guam
Guatemala
Guinea
Guiné-Bissau (1928) 
Haiti
Honduras
Hungary (1941)
Iceland (1968)
Iran
Iraq
Israel
Ý
Jordan
Kazakhstan
Bắc Triều Tiên
Hàn Quốc (1946)
KuwaitKyrgyzstan
Lào
Latvia
Liban
Liberia
Libya
Liechtenstein
Litva
Luxembourg
Cộng hòa Macedonia
Madagascar
Mali
Quần đảo Marshall
Martinique
Mauritanie
Mayotte 
México
Micronesia
Đảo san hô Midway 
Moldova
Monaco
Mông Cổ
Montenegro
Maroc
Hà Lan
Antille thuộc Hà Lan
Nouvelle-Calédonie 
Nicaragua
Niger
Nigeria (1972)
Quần đảo Bắc Mariana 
Na Uy
Oman
Palau
Panama (1943) 
Paraguay (1945)
Peru
Philippines (1946)
Ba Lan
Bồ Đào Nha (1928)
Puerto Rico Qatar
Réunion 
România
Nga
Rwanda
Saint-Pierre và Miquelon 
San Marino
São Tomé và Príncipe (1928)
Ả Rập Xê Út
Sénégal
Serbia
Sierra Leone (1971)
Slovakia (1939-1941)
Slovenia
Somalia (1968)
Tây Ban Nha (Tháng 10/1924)
Sudan (1973)
Svalbard 
Thụy Điển (1967)
Thụy Sĩ
Syria
Đài Loan (1946)
Tajikistan
Togo
Tunisia
Thổ Nhĩ Kỳ
Turkmenistan
Ukraina
Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
Hoa Kỳ (1792)
Uruguay (1945) 
Uzbekistan
Vanuatu
Thành Vatican
Venezuela
Việt Nam
Đảo Wake 
Wallis và Futuna 
Tây Sahara
Yemen (1977)**
*1758 tại Copenhagen, 1793 tại Đan Mạch
**Tại Nam Yemen

Tổng cộng: 163 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Việt Nam
Theo Gia Định thành thông chí'' của Trịnh Hoài Đức thì thuyền bè đi lại trên sông, nhất là những nơi tụ tập đông đúc thì từ cuối thế kỷ XVIII đã có lệ phải phải ép bên phải. Đó là theo lệnh của quan điều khiển tên là Nghi Biểu ở Gia Định vốn thấy ghe thuyền đi lại đông đúc, khi va chạm nhau làm hư hại thì kêu quan kiện cáo. Thấy vậy quan mới ra lệnh ép bên phải để dễ phân xử:Trịnh Hoài Đức. Gia Định Thành thông chí. TpHCM: Viện Sử học Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn Quốc gia, 1998. Tr 148-9 

Thuyền chỉ hô "cậy" (tức ép bên trái) nếu bị mắc cạn hoặc khi rẽ vào bến. Như vậy thì lệ giao thông bên phải cho tàu thuyền ở Việt Nam đã có từ trước thời Pháp thuộc.

 Tham khảo 

 Liên kết ngoài 
  Tại sao có một vài quốc gia lưu thông bên trái? 

Thể loại:Giao thông
Thể loại:Danh sách quốc gia
Thể loại:Giao thông đường bộ