Efate

Efate là đảo lớn thứ ba của Vanuatu. Efate là một hòn đảo ở Thái Bình Dương và là một phần của tỉnh Shefa tại Cộng hòa Vanuatu. Nó còn được gọi là Île Vate. Đây là đảo đông dân thứ ba (khoảng 50.000 dân) của Vanuatu. Diện tích của Efate là 899,5 km vuông. Hầu hết cư dân của Efate sống ở Port Vila, thủ đô của Vanuatu. Ngọn núi cao nhất của Efate là núi McDonald với chiều cao 647 mét (2.123 ft).
Trong thế chiến II, Efate là một căn cứ quân sự của Hoa Kỳ.

 Lịch sử 
Năm 1774, trong chuyến hải trình sang phương Đông, thuyền trưởng James Cook (người Anh) đặt tên đảo này là Sandwick để vinh danh người bảo trợ của mình, Bá tước Sandwick. Thế kỷ XIX, người Anh đã nhập đảo này cùng nhiều đảo khác ở Nam Thái Bình Dương để lập ra New Hebrides. Năm 1887, Anh và Pháp tuyên bố vùng New Hebrides là trung lập. Năm 1889, người dân Franceville (gần Port Vila ngày nay) đã lập chính quyền tự quản tồn tại trong thời gian ngắn. Năm 1890, Ủy ban Hải quân Liên hợp Anh - Pháp đã xóa bỏ chính quyền này và tiếp quản lãnh thổ New Hebrides. Năm 1906, Ủy ban này được thay thế bằng Hội đồng chung Anh-Pháp. Vào chiến tranh thế giới thứ hai, hòn đảo trở thành căn cứ quân sự của Hoa Kỳ. Năm 1951, đảo lấy tên là Vate.

Sau chuyến hải trình của Cook, nhiều người Âu đã ồ ạt đến định cư và họ đem dừa ra trồng ở đảo này, biến Efate trở thành "xứ dừa" ở Nam Thái Bình Dương. Đầu thế kỷ XX, các nhà địa chất người Úc đã khai quật địa chất ở vùng đất này, và xuất bản thành Biên bản của Hiệp hội Linnean của New South Wales vào tháng 12 năm 1905.

Efate hứng chịu khá nhiều thiên tai vào những năm gần đây. Năm 1987, cơn bão Uma gây thiệt hại nghiêm trọng cho thành phố Port Vila. Năm 2002, động đất cường độ nhẹ đã gây thiệt hại nhỏ cho Port Vila. Tháng 3 năm 2015, cơn bão Pam quét qua Efate và thủ phủ Port Vila chịu thiệt hại nặng. Vào tháng 12 năm 2024, một trận động đất mạnh 7,3 độ richter đã phá hủy hầu hết mọi ngôi nhà trên Efate, khiến 19 người tử vong. Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên hợp quốc ước tính rằng 116.000 người đã bị ảnh hưởng trực tiếp bởi trận động đất này, tương đương 1/3 dân số Vanuatu.

 Địa lý 
Efate là một quần đảo. Đảo lớn nhất (Efate) nguyên là phần dung nham núi lửa (ngầm) đã tắt, với ngọn núi Mac Donald cao 647 mét. Các đảo nhỏ như Eretoka (Hat), Lelepa, Nguna, Pele, Ekapum Lep, Erueti Lep...  xung quanh đảo Efate, trong đó có 3 đảo (Nguna, Pele và Emao) là những núi lửa tầng, hình thành một vòng cung núi lửa bao quanh Efate.

Khí hậu ấm áp, cảnh quan rừng rậm nhiệt đới phát triển.

 Kinh tế 
Cư dân đảo sản xuất chủ yếu là dừa khô, ca cao, chăn nuôi gia súc. Công nghiệp khai khoáng, chế biến gỗ, du lịch phát triển.

 Dân cư 
Theo điều tra dân số năm 2020, tổng số dân ở Efate là 50.340 người, phần lớn sống ở thủ đô Port Vila. Cư dân trên Efate sử dụng khoảng 10 ngôn ngữ, thuộc 2 nhóm ngôn ngữ khác nhau.Robert Henry Codrington (1885). "Số phận, Quần đảo Sandwich", Ngôn ngữ Melanesian, Nxb Oxford liệt kê các ngôn ngữ sau: Nguna, Bắc Efate, Makura, Namakir, Erakor, Nam Efate, Havannah và Eton. Ông gom Nakanamanga (Nguna, Bắc Efate), Namakura (Makura, Namakir), Nafsan (Erakor, Nam Efate), Lelepa (Cảng Havannah) và Eton thành nhóm "ngôn ngữ Trung Vanuatu"; nhóm ngôn ngữ còn lại là nhóm ngôn ngữ "ngoại vi Polynesia Mele-Fila"; nhóm Bắc Efate và Nam Efate không có mối quan hệ gần gũi, nhưng được các nhà truyền giáo sử dụng (kèm tiếng bản địa Efate)

Tham khảo

Thể loại:Vanuatu
Thể loại:Núi lửa Vanuatu