Thanh Điền (nghệ sĩ cải lương)

Thanh Điền (sinh ngày 15 tháng 7 năm 1945) là nghệ sĩ cải lương, diễn viên điện ảnh, đạo diễn sân khấu, nhiếp ảnh gia người Việt Nam. Ông được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú và Nghệ sĩ nhân dân. Ngoài ra ông còn được biết đến là chồng của nghệ sĩ cải lương nổi tiếng Thanh Kim Huệ.

Tiểu sử

Ông tên thật là Nguyễn Thanh Điền, còn có tên là Nguyễn Ngọc Chiếu, sinh năm 1945 tại Vị Thanh, tỉnh Chương Thiện (nay là tỉnh Hậu Giang), trong gia đình có 9 anh em.Trúc Quỳnh, "Nghệ sĩ ưu tú Thanh Điền", Tạp chí HTV. Tuy cha ông, ông Nguyễn Thành Long, là nghệ sĩ đờn ca tài tử, thân mẫu, bà Nguyễn Thị Tâm, là võ sư, đều không muốn con cái theo nghiệp của 2 người, nhưng lại có nhiều ảnh hưởng đến sự nghiệp của con.Ái Minh, "Đôi nghệ sĩ Thanh Điền - Thanh Kim Huệ: Khi đời ta có nhau", Tạp chí HTV. Về sau, trong gia đình có ba người con theo nghề hát, ngoài Thanh Điền còn có 2 em gái Hà Mỹ Liên (tên thật là Nguyễn Thị Thu Hà), Hà Mỹ Xuân (tên thật là Nguyễn Thị Xuân).Diễn viên đóng vai Trưng Nhị bên cạnh Nghệ sĩ ưu tú Thanh Nga vai Trưng Trắc trong vở "Tiếng trống Mê Linh".

Sinh ra và lớn lên trong thời gian chiến tranh, gia đình ông thường xuyên phải chạy loạn nhiều nơi trước khi định cư hẳn ở Long Xuyên.

Bước đầu sự nghiệp

Tuy bị song thân ngăn cản, nhưng ảnh hưởng của 2 người lại giúp cho ông sớm có sự đam mê cũng như những tố chất nghề diễn. Khi gia đình định cư tại Long Xuyên, ông trốn gia đình học nghề từ danh ca Ngọc Ẩn, người được mệnh danh là "Đệ nhất danh ca miền Tây" lúc đó. Năm 1959, ông bắt đầu bước vào nghề diễn khi mới 12 tuổi.

Trong nghiệp diễn của mình, ông học hỏi nhiều nghệ sĩ nổi tiếng thời bấy giờ như Trường Xuân, Hoàng Giang, Việt Hùng, Minh Chí, Hữu Phước, Nam Hùng, Hùng Minh, Diệp Lang... Ông dần có được tên tuổi khi giữ vai trò kép độc mùi qua nhiều đoàn lớn như Hương Mùa Thu, Hoa Thế Hệ, Sao Ngàn Phương, Kim Chung v.v... qua các vở: Nhất kiếm bá vương (vai Tống Từ Ly), Chiều thu sầu ly biệt (vai Hắc Vạn), Kiếp nào có yêu nhau (vai Thành Cát Tư Hãn) v.v...

Năm 1969, ông tham gia đoàn hát Hoa Phượng của Bầu Trung. Trong một lần đi lưu diễn, đoàn gặp tai nạn lật ghe ở gần bến phà Vàm Cống. Ông đã dũng cảm cứu sống được nhiều người, trong đó có một cô đào non mới 14 tuổi tên Bùi Thị Huệ, người về sau trở thành bạn đời của ông.Nghệ sĩ ưu tú Thanh Điền - Nghệ sĩ ưu tú Thanh Kim Huệ: Đồng vợ đồng chồng...Thanh Kim Huệ: Ông xã "tán" tôi từ năm tôi... 14 tuổi!

Duyên phận trăm năm
Sau tai nạn lật ghe không lâu, đoàn Hoa Phượng tan rã. Ông cùng một số diễn viên còn lại của đoàn sang gia nhập đoàn Kim Chung 2 năm 1970. Năm 1974, ông thành lập gánh hát Xuân Liên Hoa.Hai chữ Xuân Liên ghép từ nghệ danh của 2 em gái ông là Hà Mỹ Liên và Hà Mỹ Xuân. Người bạn gái và bạn diễn cũ là Thanh Kim Huệ cũng theo về làm đào chánh. Ông bà thành hôn với nhau đầu năm 1975.Nguyễn Phương, "Nghệ sĩ Thanh Kim Huệ".
nhỏ|phải|280px|Huyện Trìa (Thanh Điền) và Thị Hến (Thanh Kim Huệ) trong vở cải lương "Ngao Sò Ốc Hến", năm 1982.
Sau năm 1975, ông bà tiếp tục tham gia các đoàn cải lương Sài Gòn 2, 3, 1, Văn công Thành phố Hồ Chí Minh, Nhân dân Kiên Giang. Đặc biệt, với vai diễn Huyện Trìa (Thanh Điền) và Thị Hến (Thanh Kim Huệ) trong vở chuyển thể cải lương Ngao Sò Ốc Hến năm 1982,Do nghệ sĩ Năm Châu chuyển thể và nghệ sĩ Ba Vân làm đạo diễn. ông bà đã ghi danh những vai diễn đặc biệt nhất của lịch sử cải lương.Một số thành viên tham gia vở diễn này về sau cũng được nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu cao quý như Nguyễn Thành Châu (tác giả chuyển thể, Nghệ sĩ Nhân dân), Lê Long Vân (đạo diễn, Nghệ sĩ Nhân dân), Trường Xuân (Bói Ngao, Nghệ sĩ ưu tú), Nam Hùng (Thầy Đề, Nghệ sĩ ưu tú), Tô Kim Hồng (Bà Huyện, Nghệ sĩ ưu tú).

Cũng trong thập niên 1980, ông trở thành một trong những thành viên nòng cốt của đoàn Cải lương Sài Gòn 1 và bắt đầu tham gia làm đạo diễn. Trong giai đoạn thoái trào của cải lương, ông bà còn mở tiệm nhiếp ảnh để sinh kế. Dù vậy, ông bà vẫn chung thủy với nghệ thuật cải lương, mở rộng vai trò tác giả kịch bản (Thanh Kim Huệ) và đạo diễn (Thanh Điền). Ghi nhận công lao của ông bà, nhà nước Việt Nam đã phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú năm 1993. Trong Hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc 1990, ông được tặng Huy chương vàng với vở "Đêm trắng" (vai diễn Bác Hồ) và trong Hội diễn SKCNTQ 1995, ông lại được tặng Huy chương vàng với vở "Nước mắt đen". Tại Liên hoan truyền hình toàn quốc năm 2003, ông bà đều được tặng Huy chương vàng trong vở "Khúc ly hương" với vai trò diễn viên chính (Thanh Điền) và tác giả (Thanh Kim Huệ). Năm 2023, ông được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân.

Gia đình

Ông và nghệ sĩ Thanh Kim Huệ kết hôn vào dịp Tết năm 1975 và có với nhau 2 người con là Nguyễn Đăng Quang (con trai, sinh năm 1977) và Nguyễn Đức Hồng Loan (con gái, sinh năm 1986, đã mất vì lâm trọng bệnh). Năm 2021, bà qua đời sau nhiều năm mắc bệnh ung thư.

Ngày 12 tháng 7 năm 2024, NSND Thanh Điền gặp vấn đề sức khỏe phải nhập viện cấp cứu 3 lần. Trưa ngày 14 tháng 7 năm 2024, sau khi phẫu thuật nam nghệ sĩ đã tỉnh và đang hồi phục sức khỏe.

Những vai diễn nổi bật

 Cải lương 
Ngao sò ốc hến (vai Quan huyện Trìa)

Chuyện tình Lan và Điệp (vai Ông Phủ)

Đêm trắng (vai Bác Hồ)

Dấu xưa (vai Bác Hồ)

Kiếp nào có yêu nhau (vai Thành Cát Tư Hãn)

Nhất kiếm bá vương (vai Tống Từ Ly)

Chiều thu sầu ly biệt (vai Hắc Vạn)

Khúc ly hương (vai chính)

Phạm Công Cúc Hoa (vai Tấn Lực) (hồi trẻ)

Nước mắt đen (vai Huỳnh)

Và còn nhiều vai diễn khác

Truyền hình
NămPhimVai diễn1996Biển động ngày hèPhan Kích1997Đất phương NamThầy giáo Bảy2000Bến sông trăngÔng Phạm Thẩm2006Nhịp đập trái timÔng Lâm2007Gọi giấc mơ vềÔng Hoàng2007Cái bóng bên chồng Ông Huỳnh Ngọc Ẩn2008Một ngày không có emÔng TrungTruy tìm dấu vếtÔng Vinh2009Ra giêng ai cưới em?Công Tôn ChíNgõ vắngÔng Hải2010Vũ điệu tình yêuÔng ĐạiVị yêuÔng Hoàng Sơn30 ngày làm chaÔng Minh2011Về đất Thăng LongVua Lê HoàngTheo dấu hương xưaÔng Lê Hoàng BảoLặng lẽ yêu emÔng KhangKhông phải tôiÔng Trịnh CátChân tìnhÔng CôngKhi tình yêu lên tiếngÔng Vĩnh ThụyAnh và emBa Kim Anh2012Tình mẹ Trở về 2Ông BaChuyện xứ dừaÔng NăngHoa nắngÔng HưngLạc mất linh hồnÔng LongTiếng tơ đồngÔng TùngGiấc mơ cỏ mayÔng Danh2013Sóng gió làng nghềÔng Hai BìnhÁnh ban maiÔng CôngCạm bẫy thị thành Ông DươngHương bưởiÔng Sỹ2014Trả giáÔng ĐạiCha và con gáiÔng BìnhẢo vọngGiáo Sư TrịnhGỡ rối tơ lòngBa Thầy TânBằng chứng vô hìnhThành Phát2015Khi em đã lớn Ông Quyền Hạnh phúc bất tận Ông Hưng Bản sao nguy hiểmÔng Đoàn TháiẢi mỹ nhânHội Đồng ThanhBác Ba Phi kén dâuBác Ba PhiMặt nạ thiên thầnÔng ThịnhKhúc tương tưÔng Biện2016Ác thú vô hìnhÔng Tùng 2017Trần trung kỳ ánVăn TảYêu là phải liều Ông Sáu Hên2018Lộc lạ đầu xuânÔng Năm CaliĐảo ngọc tình yêu Ông Tấn Bên kia sôngTám NghĩaLần đầu làm mẹÔng Hai Nhân Cõi mộngÔng Ba Đạt2020Người đẹp làng hoaÔng Tư KiểngNgười tình bố giàBảy KiệtĐò xuôi vạn lýHội Đồng Siêu2021Chống lại số phậnÔng Bân2022Lớp học đại ca Ông Vượng Hồng nhanÔng KhangMặt trời khuyết Ông ChínhTạp Hoá Năm Châu Ông Châu2023Ăn Tết miệt vườnÔng Định

Điện ảnh
NămPhimVai diễnĐạo diễn1987Phiên tòa cần chánh ánTrần ViệtViệt Linh2015Cầu vồng không sắcÔng NgoạiNguyễn Quang Tuyến2017Chơi thì chịuÔng ĐượcNguyễn Lâm

 Dẫn chương trình 
 TV Champion (VTC9)

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trúc Quỳnh, "Nghệ sĩ ưu tú Thanh Điền", Tạp chí HTV.
 Ái Minh, "Đôi nghệ sĩ Thanh Điền - Thanh Kim Huệ: Khi đời ta có nhau", Tạp chí HTV.
 "Thanh Điền - Thanh Kim Huệ sau 27 năm gắn bó với nghề", Tạp chí Thời trang trẻ.
 "Thanh Điền vất vả với thể nghiệm mới", Báo Tuổi trẻ.
 "Đạo diễn Thanh Điền tự dựng sân khấu", Báo Tuổi trẻ.
 "Nghệ sĩ ưu tú Thanh Điền - Nghệ sĩ ưu tú Thanh Kim Huệ: Đồng vợ đồng chồng...", Báo Thanh niên.

Thể loại:Sinh năm 1945
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Nghệ sĩ cải lương
Thể loại:Nam diễn viên sân khấu Việt Nam
Thể loại:Đạo diễn sân khấu Việt Nam
Thể loại:Nam diễn viên điện ảnh Việt Nam
Thể loại:Nam diễn viên truyền hình Việt Nam
Thể loại:Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Thể loại:Người Cần Thơ