Vĩnh Tế (phường)

Vĩnh Tế là một phường thuộc tỉnh An Giang, Việt Nam.

Địa lý
Phường Vĩnh Tế có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Châu Đốc và các xã Mỹ Đức, Thạnh Mỹ Tây
Phía tây giáp phường Thới Sơn và Campuchia
Phía nam giáp xã Thạnh Mỹ Tây.

Phường Vĩnh Tế có diện tích 64,25 km², dân số năm 2024 là 40.222 người, mật độ dân số đạt  người/km².

Lịch sử
Danh xưng Vĩnh Tế (永濟) bắt nguồn từ con kênh Vĩnh Tế. Thời điểm được ghi nhận sớm nhất là vào năm 1819, với sự kiện vua Gia Long sai Trấn thủ Vĩnh Thanh là Nguyễn Văn Thoại và Chưởng cơ Phan Văn Tuyên khai đào con kênh nối liền Châu Đốc và Hà Tiên:
 Năm Kỷ-mão [1819] niên hiệu Gia-long thứ 18, đo thẳng từ hào phía hữu sau đồn Châu-diên lên phía tây qua náo-khẩu Ca-âm đến Kỳ-thọ (tục danh Cây-cầy) dài 44.412 tầm, thành 205 dặm rưỡi, đặt tên là sông Vĩnh-tế".
 Năm Kỉ Mão, Gia Long thứ 18, đo thẳng từ hào sau phía hữu đồn Châu Đốc về phía Tây, qua Vàm Nao Ca Âm đến Cây Kè thành 205 dặm rưỡi, cho tên là sông là Vĩnh Tế...".
 [Kỷ Mão, Gia Long năm thứ 18 (1819), tháng 9].. Vét đào đường sông Châu Đốc thông đến Hà Tiên. Cho tên là sông Vĩnh Tế.
Danh xưng Vĩnh Tế về sau cũng được ban cho núi Sam (Vĩnh Tế sơn) và một ngôi làng nằm dưới chân núi Sam (Vĩnh Tế sơn thôn). Thời Minh Mạng, làng Vĩnh Tế thuộc tổng Châu Phú, huyện Tây Xuyên, phủ Tây Biên, tỉnh An Giang. Làng Vĩnh Tế nằm không xa vị trí của thành Châu Đốc (hay tỉnh thành An Giang), có vị trí gần tương ứng với phường Vĩnh Tế ngày nay.

Sau khi chiếm được Nam Kỳ, năm 1868, thực dân Pháp đã tổ chức lại Nam Kỳ lục tỉnh thành các hạt thanh tra. Tỉnh An Giang cũ được chia làm 3 hạt thanh tra, trong đó, hạt Châu Đốc (lỵ sở tại làng Châu Phú) trông coi hạt Long Xuyên (lỵ sở gần chợ Đông Xuyên) và hạt Sa Đéc (lỵ sở gần chợ Sa Đéc). 

Năm 1900, hạt Châu Đốc được đổi thành tỉnh Châu Đốc.

Năm 1917, thành lập quận Châu Thành thuộc tỉnh Châu Đốc.

Năm 1919, đổi tên quận Châu Thành thuộc tỉnh Châu Đốc thành quận Châu Phú.

Năm 1939, đổi tên quận Châu Phú thuộc tỉnh Châu Đốc thành quận Châu Thành. Làng Vĩnh Tế thuộc vào tổng Châu Phú, quận Châu Thành, tỉnh Châu Đốc.

Ngày 22 tháng 10 năm 1956, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm ban hành Sắc lệnh số 143/VN.Sắc lệnh số 143/VN để "thay đổi địa giới và tên Đô thành Sài Gòn – Chợ Lớn cùng các tỉnh và tỉnh lỵ tại Việt Nam". Theo đó, tỉnh Châu Đốc và tỉnh Long Xuyên được sáp nhập để thành lập tỉnh mới có tên là tỉnh An Giang. Quận Châu Thành thuộc tỉnh Châu Đốc cũ được đổi tên là quận Châu Phú như ở giai đoạn 1919-1939.

Ngày 8 tháng 9 năm 1964, Thủ tướng chính quyền mới của Việt Nam Cộng hòa ban hành Sắc lệnh số 246/NV về việc quy định kể từ ngày 1 tháng 10 năm 1964 tái lập tỉnh Châu Đốc trên cơ sở các quận Châu Phú, Tân Châu, An Phú, Tri Tôn, Tịnh Biên thuộc tỉnh An Giang trước đó. Quận Châu Phú trở lại thuộc tỉnh Châu Đốc cho đến năm 1975. Xã Vĩnh Tế thuộc quận Châu Phú, tỉnh Châu Đốc.

Ngày 20 tháng 9 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 245-NQ/TW về việc:
 Hợp nhất tỉnh Bạc Liêu, tỉnh Cà Mau và 2 huyện An Biên, Vĩnh Thuận (ngoại trừ 2 xã Đông Yên và Tây Yên) của tỉnh Rạch Giá thành một tỉnh mới, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.
 Hợp nhất tỉnh Cần Thơ (ngoại trừ huyện Thốt Nốt), tỉnh Sóc Trăng, tỉnh Trà Vinh, tỉnh Vĩnh Long thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.
 Hợp nhất tỉnh Long Châu Hà, tỉnh Rạch Giá và huyện Thốt Nốt của tỉnh Cần Thơ thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.
 Hợp nhất tỉnh Long Châu Tiền, tỉnh Sa Đéc, tỉnh Kiến Tường thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.

Ngày 20 tháng 12 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 19/NQ về việc:
 Hợp nhất tỉnh Cần Thơ (bao gồm cả huyện Thốt Nốt của tỉnh Long Xuyên), tỉnh Sóc Trăng thành một tỉnh mới, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.
 Hợp nhất tỉnh Long Châu Hậu (tỉnh An Giang cũ bao gồm tỉnh Long Xuyên (trừ huyện Thốt Nốt và tỉnh Châu Đốc) và phía Tây tỉnh Long Châu Tiền.
 Tỉnh Rạch Giá (bao gồm 3 huyện: Hà Tiên, Phú Quốc, huyện Châu Thành A của tỉnh Long Châu Hà) vẫn để thành tỉnh riêng.

Ngày 24 tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban hành Nghị định số 3/NQ/1976 về việc:
 Hợp nhất tỉnh Cần Thơ (bao gồm cả huyện Thốt Nốt), tỉnh Sóc Trăng và thành phố Cần Thơ thành một tỉnh mới, lấy tên là tỉnh Hậu Giang.
 Hợp nhất tỉnh Kiến Phong và tỉnh Sa Đéc (trừ huyện Chợ Mới) thành một tỉnh mới, lấy tên là tỉnh Đồng Tháp.
 Hợp nhất 5 huyện: Châu Phú, Châu Thành X, Huệ Đức Tịnh Biên, Tri Tôn và 3 thị xã: Châu Đốc, Long Xuyên, Tân Châu của tỉnh Long Châu Hà; 2 huyện: An Phú, Phú Tân của tỉnh Long Châu Tiền; huyện Chợ Mới của tỉnh Sa Đéc và tỉnh An Giang (trừ huyện Thốt Nốt) thành một tỉnh mới, lấy tên là tỉnh An Giang.
 Tái thành lập thị xã Châu Đốc thuộc tỉnh An Giang trên cơ sở một phần của thuộc huyện Châu Phú.
 Xã Vĩnh Tế thuộc huyện Châu Phú.
 Hợp tỉnh Rạch Giá cũ và 3 huyện: Châu Thành A, Hà Tiên, Phú Quốc thuộc tỉnh Long Châu Hà thành một tỉnh mới, lấy tên là tỉnh Kiên Giang.

Ngày 25 tháng 4 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 181-CP về việc thành lập xã Vĩnh Mỹ thuộc thị xã Châu Đốc trên cơ sở ấp Châu Long 1, ấp Châu Long 6 của phường Châu Phú B thuộc thị xã Châu Đốc và ấp Mỹ Chánh 1, 1/2 ấp Mỹ Hòa (theo kinh đào thẳng ra sông Hậu Giang) của xã Mỹ Đức thuộc huyện Châu Phú.

Ngày 23 tháng 8 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 300-CP về việc sáp nhập xã Vĩnh Tế thuộc huyện Châu Phú vào thị xã Châu Đốc.

Ngày 22 tháng 3 năm 2002, Chính phủ ban hành Nghị định số 29/2002/NĐ-CP về việc thành lập phường Núi Sam thuộc thị xã Châu Đốc trên cơ sở 1.397 ha diện tích tự nhiên và 21.241 nhân khẩu của xã Vĩnh Tế.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Vĩnh Tế còn lại 3.121 ha diện tích tự nhiên và 5.172 nhân khẩu.

Ngày 19 tháng 5 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 53/2003/NĐ-CP về việc:
 Thành lập phường Vĩnh Mỹ thuộc thị xã Châu Đốc trên cơ sở 779,6 ha diện tích tự nhiên và 14.870 nhân khẩu của xã Vĩnh Mỹ.
 Thành lập xã Vĩnh Châu thuộc thị xã Châu Đốc trên cơ sở phần còn lại 2.168,4 ha diện tích tự nhiên và 3.357 nhân khẩu của xã Vĩnh Mỹ.

Ngày 19 tháng 7 năm 2013, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 86/NQ-CP về việc:
 Thành lập thành phố Châu Đốc thuộc tỉnh An Giang trên cơ sở toàn bộ thị xã Châu Đốc.
 Phường Núi Sam và các xã Vĩnh Châu, Vĩnh Tế thuộc thành phố Châu Đốc.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, sáp nhập tỉnh Kiên Giang vào tỉnh An Giang.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:
 Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1654/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh An Giang năm 2025. Theo đó, thành lập phường Vĩnh Tế thuộc tỉnh An Giang trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số người của phường Núi Sam, xã Vĩnh Tế và phần còn lại của xã Vĩnh Châu thuộc thành phố Châu Đốc.

Phường Vĩnh Tế có 64,25 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 40.222 người.

Văn hóa
 Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam
 Chùa Tây An (Núi Sam)
 Chùa Hang
 Lăng Thoại Ngọc Hầu.Nguồn: Thông tin trên website Di tích Lịch sử Văn hóa  .

Chú thích

Tham khảo

Thể loại:Xã, phường biên giới Việt Nam – Campuchia