Long Xuyên (phường)

Long Xuyên là một phường thuộc tỉnh An Giang, Việt Nam.

Địa lý
Phường Long Xuyên có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Hội An và xã Mỹ Hòa Hưng
Phía tây giáp xã Phú Hòa
Phía nam giáp phường Mỹ Thới
Phía bắc giáp phường Bình Đức.

Phường Long Xuyên có diện tích 29,98 km², dân số năm 2024 là 154.858 người, mật độ dân số đạt  người/km².

Lịch sử
Danh xưng Long Xuyên thường được biết đến ngày nay, vốn bắt nguồn từ ngôi chợ Long Xuyên xưa.

Năm Kỷ Dậu 1789, một đồn binh nhỏ được thành lập tại vàm rạch Tam KhêSau đổi thành rạch Đông Xuyên (tục danh Ba Rạch) và nay là sông (hay rạch) Long Xuyên. được gọi là thủ Đông Xuyên. Đại Nam nhất thống chí tỉnh An Giang chép: "Thủ Đông Xuyên cũ ở đường lạch bờ phía tây Hậu Giang thuộc địa phận huyện Tây Xuyên, đặt từ năm Kỷ Dậu, đầu thời trung hưng [Nguyễn Ánh dựng nghiệp], sau bỏ. Năm Minh Mạng thứ 18 [1837] đặt làm sở thuế quan, nay [năm Tự Đức] bỏ." Tại vị trí thủ Đông Xuyên rồi sở Đông XuyênTrùng tên với huyện Đông Xuyên cũng của tỉnh An Giang nhà Nguyễn. huyện Tây Xuyên, đến thời Tự Đức thành một phố thị với chợ Đông Xuyên tại ngã ba rạch Đông Xuyên với sông Hậu Giang. Cả huyện Đông Xuyên và huyện Tây Xuyên (nơi có chợ Đông Xuyên), cùng thuộc phủ Tuy Biên, tỉnh An Giang của nhà Nguyễn.

nhỏ|trái|Vị trí huyện Long Xuyên và chợ Long Xuyên (Đông Xuyên) năm 1863
Không rõ vì sao cái tên chợ Đông Xuyên được biến đổi thành chợ Long Xuyên, trùng với tên huyện Long XuyênTương ứng với khu vực phía Nam tỉnh Cà Mau ngày nay. của tỉnh Hà Tiên đã có trước đó. Tuy nhiên, các bằng chứng từ tài liệu của Pháp đã ghi nhận địa danh Long Xuyên được dùng để chỉ tương ứng đến chợ Đông Xuyên từ trước năm 1863. Sau khi chiếm được tỉnh An Giang, từ năm 1867 đến 1876, chính quyền thực dân Pháp đã chia địa bàn của tỉnh An Giang thời nhà Nguyễn thành 5 hạt tham biện: Châu Đốc, Long Xuyên, Sa Đéc, Sóc Trăng, Cần Thơ. Danh xưng Long Xuyên của chợ Đông Xuyên được chính quyền thực dân Pháp sử dụng làm tên của hạt tham biện Long Xuyên. Trong khi đó, huyện Long Xuyên và huyện Kiên Giang thuộc tỉnh Hà Tiên, được giải thể và nhập vào địa phận của hạt tham biện Rạch Giá.

Sách Nam kỳ phong tục nhơn vật diễn ca năm 1909 của Nguyễn Liên Phong có câu:
Long Xuyên thuộc phủ Tuy Biên, 
Cựu trào có đặt Tây Xuyên huyện đường.

Đến năm 1900, tất cả các hạt tham biện được đổi thành tỉnh. Hạt Long Xuyên được đổi thành tỉnh Long Xuyên. Tỉnh lỵ Long Xuyên đặt tại làng Mỹ Phước thuộc tổng Định Phước (địa bàn phường Long Xuyên ngày nay chủ yếu nằm trên địa phận của làng Mỹ Phước, tổng Định Phước, quận Châu Thành, tỉnh Long Xuyên).

Năm 1917, chính quyền Pháp cho thành lập trên địa bàn tỉnh Long Xuyên các quận Châu Thành, quận Thốt Nốt và Chợ Mới. Làng Mỹ Phước vừa đóng vai trò là quận lỵ quận Châu Thành và là tỉnh lỵ Long Xuyên.

Ngày 22 tháng 10 năm 1956, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm ban hành Sắc lệnh số 143/VN.Sắc lệnh số 143/VN để "thay đổi địa giới và tên Đô thành Sài Gòn – Chợ Lớn cùng các tỉnh và tỉnh lỵ tại Việt Nam". Theo đó, tỉnh Châu Đốc và tỉnh Long Xuyên được sáp nhập để thành lập tỉnh mới có tên là tỉnh An Giang. Tỉnh lỵ An Giang vẫn giữ nguyên tên là "Long Xuyên", tuy nhiên về mặt hành chánh thuộc xã Mỹ Phước, vừa là quận lỵ quận Châu Thành và là tỉnh lỵ tỉnh An Giang.

Năm 1957, chia xã Bình Đức thành 3 xã: Bình Đức, Mỹ Hòa Hưng, Phước Đức thuộc tổng Định Thành; chia xã Mỹ Phước thành Mỹ Phước và xã Mỹ Thới thuộc tổng Định Phước.

Năm 1959, sáp nhập xã Phước Đức vào xã Bình Đức và xã Mỹ Phước.

Ngày 20 tháng 9 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 245-NQ/TW về việc:
 Hợp nhất tỉnh Bạc Liêu, tỉnh Cà Mau và 2 huyện An Biên, Vĩnh Thuận (ngoại trừ 2 xã Đông Yên và Tây Yên) của tỉnh Rạch Giá thành một tỉnh mới, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.
 Hợp nhất tỉnh Cần Thơ (ngoại trừ huyện Thốt Nốt), tỉnh Sóc Trăng, tỉnh Trà Vinh, tỉnh Vĩnh Long thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.
 Hợp nhất tỉnh Long Châu Hà, tỉnh Rạch Giá và huyện Thốt Nốt của tỉnh Cần Thơ thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.
 Hợp nhất tỉnh Long Châu Tiền, tỉnh Sa Đéc, tỉnh Kiến Tường thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.

Ngày 20 tháng 12 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 19/NQ về việc:
 Hợp nhất tỉnh Cần Thơ (bao gồm cả huyện Thốt Nốt của tỉnh Long Xuyên), tỉnh Sóc Trăng thành một tỉnh mới, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.
 Hợp nhất tỉnh Long Châu Hậu (tỉnh An Giang cũ bao gồm tỉnh Long Xuyên (trừ huyện Thốt Nốt và tỉnh Châu Đốc) và phía Tây tỉnh Long Châu Tiền.
 Tỉnh Rạch Giá (bao gồm 3 huyện: Hà Tiên, Phú Quốc, huyện Châu Thành A của tỉnh Long Châu Hà) vẫn để thành tỉnh riêng.

Ngày 24 tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban hành Nghị định số 3/NQ/1976 về việc:
 Hợp nhất tỉnh Cần Thơ (bao gồm cả huyện Thốt Nốt), tỉnh Sóc Trăng và thành phố Cần Thơ thành một tỉnh mới, lấy tên là tỉnh Hậu Giang.
 Hợp nhất tỉnh Kiến Phong và tỉnh Sa Đéc (trừ huyện Chợ Mới) thành một tỉnh mới, lấy tên là tỉnh Đồng Tháp.
 Hợp nhất 5 huyện: Châu Phú, Châu Thành X, Huệ Đức Tịnh Biên, Tri Tôn và 3 thị xã: Châu Đốc, Long Xuyên, Tân Châu của tỉnh Long Châu Hà; 2 huyện: An Phú, Phú Tân của tỉnh Long Châu Tiền; huyện Chợ Mới của tỉnh Sa Đéc và tỉnh An Giang (trừ huyện Thốt Nốt) thành một tỉnh mới, lấy tên là tỉnh An Giang.
 Thành lập thị xã Long Xuyên, tỉnh lỵ tỉnh An Giang trên cơ sở 4 xã: Bình Đức, Mỹ Bình, Mỹ Phước, Phước Mỹ của huyện Châu Thành.
 Hợp tỉnh Rạch Giá cũ và 3 huyện: Châu Thành A, Hà Tiên, Phú Quốc thuộc tỉnh Long Châu Hà thành một tỉnh mới, lấy tên là tỉnh Kiên Giang.

Ngày 1 tháng 3 năm 1977, UBND tỉnh An Giang ban hành Quyết định số 239/TCUBQuyết định số 239/TCUB năm 1977. về việc:
 Thành lập phường Bình Đức thuộc thị xã Long Xuyên.
 Thành lập phường Mỹ Bình thuộc thị xã Long Xuyên.
 Thành lập phường Mỹ Phước thuộc thị xã Long Xuyên.
 Thành lập phường Phước Mỹ thuộc thị xã Long Xuyên.
 Sáp nhập xã Mỹ Hòa thuộc huyện Châu Thành vào thị xã Long Xuyên quản lý.

Ngày 12 tháng 1 năm 1984, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 8-HĐBT về việc:
 Thành lập phường Mỹ Xuyên thuộc thị xã Long Xuyên trên cơ sở tách khóm 4, khóm 7 của phường Mỹ Long và một phần ấp Tây Khánh A của xã Mỹ Hòa.
 Thành lập xã Mỹ Khánh thuộc thị xã Long Xuyên trên cơ sở một phần khóm Bình Khánh của phường Bình Đức và ấp Bình Hòa của xã Mỹ Hòa.

Ngày 1 tháng 3 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định số 09/1999/NĐ-CP về việc:
 Thành lập thành phố Long Xuyên, thuộc tỉnh An Giang trên cơ sở toàn bộ thị xã Long Xuyên.
 Các phường Mỹ Bình, Mỹ Long, Mỹ Phước, Mỹ Quý, Mỹ Xuyên và xã Mỹ Hòa thuộc thành phố Long Xuyên.

Ngày 2 tháng 8 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định số 64/1999/NĐ-CP về việc thành lập phường Mỹ Quý thuộc thành phố Long Xuyên trên cơ sở 472,22 ha diện tích tự nhiên và 9.983 nhân khẩu của phường Mỹ Phước (gồm 3 khóm: Mỹ Phú, Mỹ Quới, Mỹ Tho).

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, phường Mỹ Phước có 369,35 ha diện tích tự nhiên và 24.459 nhân khẩu.

Ngày 12 tháng 4 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định số 52/2005/NĐ-CP về việc:
 Thành lập phường Đông Xuyên thuộc thành phố Long Xuyên trên cơ sở 89 ha diện tích tự nhiên và 10.149 nhân khẩu của phường Mỹ Xuyên.
 Thành lập phường Mỹ Hòa thuộc thành phố Long Xuyên trên cơ sở toàn bộ 1.651 ha diện tích tự nhiên và 26.928 nhân khẩu của xã Mỹ Hòa.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, phường Mỹ Xuyên còn lại 62 ha diện tích tự nhiên và 16.368 nhân khẩu.

Ngày 14 tháng 11 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1285/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh An Giang giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, sáp nhập toàn bộ 1,39 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 11.470 người của phường Đông Xuyên thuộc thành phố Long Xuyên vào phường Mỹ Xuyên.

Sau khi nhập, phường Mỹ Xuyên có 2,00 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 23.383 người.

Tính đến ngày 31/12/2024:
 Phường Mỹ Bình có 5 khóm: Bình Long 1, Bình Long 2, Bình Long 3, Bình Long 4 và Nguyễn Du.
 Phường Mỹ Quý có 3 khóm: Mỹ Phú, Mỹ Quới, Mỹ Tho.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, sáp nhập tỉnh Kiên Giang vào tỉnh An Giang.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:
 Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1654/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh An Giang năm 2025. Theo đó, thành lập phường Long Xuyên thuộc tỉnh An Giang trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số người của 5 phường: Mỹ Bình, Mỹ Hòa, Mỹ Long, Mỹ Xuyên, Mỹ Phước, Mỹ Quý thuộc thành phố Long Xuyên.

Phường Long Xuyên có 29,98 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 154.858 người.

Văn hóa
 Đình Mỹ Phước 
 Chùa Ông Bắc

Hình ảnh 

Chú thích

Tham khảo