Ili

Châu tự trị dân tộc Kazakh Ili (, Hán Việt: Y Lê Cát Táp Khắc Tự trị châu, Kazakh: ىله قازاق اۆتونومىيالى وبلىسى, Іле Қазақ аутономиялық облысы, İle Qazaq awtonomïyalıq oblısı, Uyghur: ئىلى قازاق ئاپتونوم ۋىلايىتى, Ili Qazaq aptonom wilayiti, Ili Ķazaķ aptonom vilayiti), là một châu tự trị nằm ở phía bắc Tân Cương. Đây là châu tự trị duy nhất của người Kazakh tại Trung Quốc. Châu tự trị này có diện tích tổng cộng là 268.591 km² (chiếm 16,18% diện tích toàn khu tự trị), dân số năm 2020 là 6.582.500 người, mật độ dân số đạt 116,75 người/km².

Châu tự trị dân tộc Kazakh Ili nằm ở phía tây của Mông Cổ, phía nam của Nga và phía đông của Kazakhstan. Biên giới với nước ngoài của châu dài 2.019 km. Châu nằm trên thượng nguồn của Sông Ili và Irtysh (sông sa mạc) cũng chảy qua địa bàn.

Ili cũng là đơn vị hành chính duy nhất được chia thành các địa khu (Tháp Thành và Altay) trực thuộc. Thuật ngữ “châu tự trị cấp phó tỉnh” (副省级自治州) thường được dùng để chỉ Ili, nhưng thuật ngữ này không có cơ sở pháp lý theo luật pháp Trung Quốc và là một cách gọi sai.

Hành chính
Châu tự trị dân tộc Kazakh Ili là một châu tự trị cấp phó tỉnh và bao gồm hai địa khu là Tháp Thành (Qoqek, 塔城地区) và Altay (阿勒泰地区), cả hai đều nằm ở phía đông bắc của thủ phủ. 
Các đơn vị hành chính của địa khu Tháp Thành:
 300px # Tên Hán tự Bính âm Hán Việt Tiếng Uyghur]  () Uyghur Latinh  () Tiếng Kazakh  (chữ Ả Rập) Dân số (2003) Diện tích (km²) Mật độ (/km²)1Thành phố cấp huyện Tháp Thành塔城市Tǎchéng ShìTháp Thành thịچۆچەك شەھىرىChöchek Shehiriشاۋەشەك قالاسى160.0004.007402Thành phố cấp huyện Ô Tô乌苏市Wūsū ShìÔ Tô thịۋۇسۇ شەھىرى Shehiriوسۋ قالاسى210.00014.394153Sa Loan沙湾市Shāwān ShìSa Loan thịساۋەن ناھىيىسىSaven Nahiyisiساۋان اۋدانى200.00012.460164Ngạch Mẫn额敏县Émǐn XiànNgạch Mẫn huyệnدۆربىلجىن ناھىيىسىDörbiljin Nahiyisiءدوربىلجىن اۋدانى200.0009.147225Thác Lý托里县Tuōlǐ XiànThác Lý huyệnتولى ناھىيىسىToli Nahiyisiتولى اۋدانى90.00019.99256Dụ Dân裕民县Yùmín XiànDụ Dân huyệnچاغانتوقاي ناھىيىسىChaghantoqay Nahiyisiشاعانتوعاي اۋدانى 50.0006.10787Huyện tự trị dân tộc Mông Cổ Hoboksar和布克赛尔蒙古自治县Hébùkèsài'ěr Měnggǔ ZìzhìxiànHòa Bố Khắc Tái Nhĩ Mông Cổ tự trị huyệnئاپتونوم ناھىيىسى قوبۇقسار موڭغۇلQobuqsar Mongghul Aptonom Nahiyisiقوبىقسارى موڭعۇل اۆتونوميالى اۋدانى50.00028.7842
Các đơn vị hành chính của địa khu Altay:
 250px # Tên Hán tự Bính âm Hán Việt Tiếng Uyghur  () Uyghur Latinh  () Dân số (2003) Diện tích (km²) Mật độ (/km²)1Thành phố cấp huyện Altay阿勒泰市Ālètài ShìA Lặc Thái thịئالتاي شەھىرىAltay Shehiri230.00010.852212Burqin布尔津县Bù'ěrjīn XiànBố Nhĩ Tân huyệnبۇرچىن ناھىيىسىBurchin Nahiyisi70.00010.36973Phú Uẩn富蕴县Fùyùn XiànPhú Uẩn huyệnكوكتوقاي ناھىيىسىKoktokay Nahiyisi90.00032.32734Phúc Hải福海县Fúhǎi XiànPhúc Hải huyệnبۇرۇلتوقاي ناھىيىسىBurultoqay Nahiyisi70.00033.31925Cáp Ba Hà哈巴河县Hābāhé XiànCáp Ba Hà huyệnقابا ناھىيىسىQaba Nahiyisi80.0008.186106Qinggil青河县Qīnghé XiànThanh Hà huyệnچىڭگىل ناھىيىسىChinggil Nahiyisi60,00015,79047Jeminay吉木乃县Jímùnǎi Xiàn Cát Mộc Nãi huyệnجېمىنەي ناھىيىسىJéminey Nahiyisi40.0007.1456
Ngoài ra, Ili còn có 2 thành phố cấp huyện, 7 huyện và 1 huyện tự trị được châu tự trị quản lý trực tiếp:
 400px # Tên Chữ Hán Bính âm Hán Việt Uyghur  () Uyghur Latin  () Dân số (ước tính năm2003) Diện tích(km²) Mật độ(/km²)1Thành phố cấp huyện Y Ninh伊宁市Yīníng ShìY Ninh thịغۇلجا شەھىرىGhulja Shehiri430.0006296842Khuê Đồn奎屯市Kuítún ShìKhuê Đồn thịكۈيتۇن شەھىرىKüytun Shehiri300.0001.1712563huyện Y Ninh伊宁县Yīníng XiànY Ninh huyệnغۇلجا ناھىيىسىGhulja Nahiyisi360.0004.486804Hoắc Thành霍城县Huòchéng XiànHoắc Thành huyệnقورغاس ناھىيىسىQorghas Nahiyisi360.0005.466665Củng Lưu巩留县Gǒngliú XiànCủng Lưu huyệnتوققۇزتارا ناھىيىسىToqquztara Nahiyisi160.0004.124396Tân Nguyên新源县Xīnyuán XiànTân Nguyên huyệnكۈنەس ناھىيىسىKünes Nahiyisi300.0007.583407Chiêu Tô昭苏县Zhāosū XiànChiêu Tô huyệnموڭغۇلكۈرە ناھىيىسىMongghulküre Nahiyisi160.00010.465158Tekes特克斯县Tèkèsī XiànĐặc Khắc Tư huyệnتېكەس ناھىيىسىTékes Nahiyisi160.0008.080209Nilka尼勒克县Nílèkè XiànNi Lặc Khắc huyệnنىلقا ناھىيسىNilqa Nahiyisi160.00010.1301610Huyện tự trị dân tộc Tích Bá Qapqal察布查尔锡伯自治县Chábùchá'ěr Xībó ZìzhìxiànSát Bố Tra Nhĩ Tích Bá Tự trị huyệnئاپتونوم يېزىسى چاپچال شىبەChapchal Shibe Aptonom Nahiyisi170.0004.48938

Nhân khẩu
Người Hán: 45,2%
Người Kazakh: 25,4%
Người Duy Ngô Nhĩ: 15,9%
Người Hồi: 8,3%
Người Mông Cổ: 1,69%
Người Xibe: 0,83%

Tham khảo
Henry Lansdell, "Russian Central Asia: Including Kuldja, Bokhara, Khiva and Merv". Full text available at Google Books; there is also a 2001 facsimile reprint of the 1885 edition, ISBN 1402177623. (Chapters XIV-XVI describe Lansdell visit to the area in the early 1880s, soon after the Russian withdrawal). 

Liên kết ngoài
Trang chính thức (giản thể)
Thông tin hành chính (giản thể)
A TALE OF TWO CITIES: NEW MUSEUMS FOR YINING AND URUMQI  "CHINA HERITAGE NEWSLETTER", China Heritage Project, The Australian National University. ISSN 1833-8461. No. 3, September 2005. (Talks about Ili Kazak Autonomous Prefecture Museum in Yining).

Thể loại:Ili
Thể loại:Châu tự trị Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa