Tây Phú (xã)

Tây Phú là một xã thuộc tỉnh An Giang, Việt Nam.

Địa lý

Có tỉnh lộ 947 đi qua

Lịch sử
Nguyên xưa, nơi đây là một vùng sinh sống thưa thớt của người Khmer dưới chân núi Ba Thê. Sách Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức có chép:
Ba Thê sơn, cao 30 trượng, chu vi 13 dặm, cách phía tây bến Thoại Hà 18 dặm rưỡi, ba ngọn vươn xanh trập trùng cổ thụ tươi mát, cấm dân không được chặt. Mặt trước giáp với bưng biền, cỏ rậm bùn lầy. Thoại Ngọc hầu nhân đó đào cho thông ra, rộng 20 tầm để cho thuyền bè đi lại. Người Cao Miên ở theo triền núi và đường rừng, họ vừa sống bằng nghề săn bắn ở núi, lại còn câu cá ở ao chằm, thu được 2 mối lợi.

Trong Địa bạ An Giang năm 1836, nơi này được ghi nhận với tên gọi là thôn Vọng Thê,Núi Ba Thê còn có tên là núi Vọng Thê, vì vậy nhà Nguyễn đã lấy tên để gọi chung cho cả khu vực sinh sống của người Khmer dưới chân núi. thuộc tổng Định Thành, huyện Tây Xuyên, phủ Tuy Biên, tỉnh An Giang.

Năm 1868, sau khi chiếm được Nam Kỳ, thực dân Pháp thành lập hạt thanh tra Châu Đốc trên cơ sở các phủ Tĩnh Biên và Tuy Biên cũ của nhà Nguyễn. Không lâu sau, hạt thanh tra Long Xuyên cũng được thành lập trên cơ sở tách ra từ hạt Châu Đốc, tuy nhiên vẫn được đặt dưới quyền quản lý của hạt Châu Đốc. Tổng Định Thành thời nhà Nguyễn bị chia làm 2: tổng Định Thành Thượng thuộc hạt thanh tra Châu Đốc, tổng Định Thành Hạ thuộc hạt thanh tra Long Xuyên. Thôn Vọng Thê khi đó thuộc vào tổng Định Thành Hạ, hạt thanh tra Long Xuyên. Năm 1871, chính quyền thực dân Pháp đã "trích các thôn người Khmer là Nhuận Ốc, Vọng Thê, Cần Đăng, Ca Lan, Thâm Trạch khỏi tổng Định Thành Hạ lập thành tổng Biên Thành."Nguyễn Đình Tư, Địa chí hành chính các tỉnh Nam Kỳ thời Pháp thuộc (1859-1954). Nxb Tổng Hợp Tp.HCM, 2017. Trừ thôn Nhuận Ốc được xác định vốn nằm trong địa bàn tổng Định Phước, còn lại Cần Đăng, Ca Lan, Thâm Trạch là những thôn mới lập, tách ra từ thôn Vọng Thê cũ.

Đầu năm 1900, hạt Long Xuyên được đổi thành tỉnh Long Xuyên. Đến năm 1911, theo cuốn Annuaire général de l’Indochine (Partie administrative) 1911 (Hanoi-Haiphong, Imprimerie d’Extrême-Orient, 1911), tỉnh Long Xuyên có 3 quận: Châu Thành, Chợ Mới và Thốt Nốt; trong đó, quận Châu Thành (Circonscription du chef-lieu) gồm 3 tổng: Biên Thành, Định Phước và Định Thành Hạ. Tuy nhiên, đến năm 1912, tổng Biên Thành bị giải thể, làng Vọng Thê được nhập về tổng Định Phú, quận Châu Thành.

Năm 1953, chính quyền Quốc gia Việt Nam thành lập thêm tại tỉnh Long Xuyên một quận mới là quận Núi Sập, với quận lỵ đặt tại khu Núi Sập (thuộc làng Thoại Sơn) do tách tổng Định Phú ra khỏi quận Châu Thành cùng tỉnh. Năm 1956, chính quyền Ngô Đình Diệm cho sáp nhập tỉnh Châu Đốc và tỉnh Long Xuyên để thành lập tỉnh mới có tên là tỉnh An Giang. Quận Núi Sập thuộc vào tỉnh An Giang. Đến năm 1961, chính quyền Việt Nam Cộng hòa cho dời quận lỵ Núi Sập từ xã Thoại Sơn vào xã Vọng Thê và đổi tên thành quận Huệ Đức.

Tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tái lập tỉnh An Giang và huyện Huệ Đức. Ngày 11 tháng 3 năm 1977, huyện Huệ Đức được sáp nhập vào huyện Châu Thành.Quyết định 56-CP năm 1977 về việc hợp nhất một số huyện thuộc tỉnh An Giang Đến ngày 25 tháng 4 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ra Quyết định 181-CP,Quyết định 181-CP năm 1979 điều chỉnh địa giới và đổi tên một số xã và thị trấn thuộc tỉnh An Giang do Hội đồng Chính phủ ban hành theo đó tách một phần xã Vọng Thê để thành lập xã Tây Phú, thuộc huyện Châu Thành, tỉnh An Giang.

Ngày 23 tháng 8 năm 1979, Hội đồng Bộ trưởng ra Quyết định 300-CP,Quyết định 300-CP năm 1979 về việc điều chỉnh địa giới một số huyện và thị xã thuộc tỉnh An Giang do Hội đồng Chính phủ ban hành theo đó chia huyện Châu Thành thành hai huyện lấy tên là huyện Châu Thành và huyện Thoại Sơn. Xã Tây Phú thuộc về huyện Thoại Sơn.

Ngày 28 tháng 10 năm 1993, xã Mỹ Phú Đông được thành lập trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích tự nhiên và dân số của các xã Tây Phú, Vĩnh Phú và Định Mỹ.Nghị định số 76/1993/NĐ-CP ngày 28/10/1993

Ngày 12 tháng 4 năm 2005, Chính phủ ra Nghị định 52/2005/NĐ-CP,Nghị định 52/2005/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập phường, xã, thị trấn thuộc thành phố Long Xuyên và các huyện Tịnh Biên, An Phú, Thoại Sơn, Tân Châu, tỉnh An Giang theo đó thành lập xã An Bình trên cơ sở một phần các xã Tây Phú, Vọng Đông.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1654/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh An Giang.Nghị quyết số 1654/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh An Giang 2025 Theo đó, toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã An Bình, Mỹ Phú Đông và Tây Phú thành xã mới có tên gọi là xã Tây Phú.

Du lịch

Chú thích

Tham khảo