Tiếng Surigaonon

Tiếng Surigaonon là ngôn ngữ của người Surigaonon ở Surigao del Norte, quần đảo Dinagat, Surigao del Sur, một số nơi tại Agusan del Norte (những thị trấn gần hồ Mainit), Agusan del Sur và Davao Oriental.

Phân loại
Tiếng Surigaonon là một ngôn ngữ Bisaya. Nó chịu ảnh hưởng nặng của tiếng Cebu do sự lan rộng của người nói tiếng Cebu trong vùng. Song, người nói tiếng Cebu khó có thể nói tiếng Surigaonon, trừ trường hợp người đã sống ở vùng nói tiếng Surigaonon nhiều năm.

Tiếng Surigaonon có quan hệ gần với tiếng Tausug của Sulu và tiếng Butuanon của Butuan.

Phân dạng
Tandaganonhttp://www-01.sil.org/iso639-3/cr_files/2009-087_tgn.pdf (cũng gọi là Tinandag, Naturalis, Tagon-on) là một dạng ngôn ngữ nói ở các đơn vị hành chính Thành phố Tandag, San Miguel, Tago, Bayabas, Cagwait, Marihatag, San Agustin, và Lianga của Surigao del Sur. Nó có thể được coi là một ngôn ngữ riêng hoặc một phương ngữ nam của tiếng Surigaonon. Có chừng 100.000 người nói.

Surigaonon (còn gọi là Jaun-Jaun, Waya-Waya) "lõi/thực sự" là phương ngữ bắc (Surigao del Norte), với khoảng 400.000 người nói. Người nói Surigaonon sống khắp Surigao del Norte, bắc Surigao del Sur, bắc Agusan del Norte.https://www.ethnologue.com/language/sgd/19 Người nói Surigaonon và Tandaganon hiểu nhau khá dễ dàng, dù nếu họ nói bằng thổ ngữ khác nhau.

Âm vị học
Theo Dumanig (2005), tiếng Surigaonon có hệ thống âm vị tương tự những ngôn ngữ Bisaya chị em.

Nguyên âm
Bên dưới là hệ thống nguyên âm tiếng Surigaonon (Dumanig, 2005):
 Bảng âm vị nguyên âm tiếng Suriganoon  Trước Giữa Sau Đóng   Vừa    Mở  

Phụ âm
Bên dưới là hệ thống phụ âm tiếng Surigaonon (Dumanig, 2005).

Đôi môiRăngVòmNgạc mềmThanh hầu Mũi Tắc Vô thanhHữu thanh Xát Vỗ Cạnh lưỡi Tiếp cận

Tham khảo

Dumanig, Francisco (2005). A descriptive analysis of Surigaonon language. [online article]. Truy cập ngày 4 tháng 12 năm 2008 from the worldwide web: http://lingweb.eva.mpg.de/jakarta/seals/Dumanig_SEALS_XVI_Abstract.pdf 
Rubrico, J. G.(1999). Magbinisaya kita: Cebuano primer I. Quezon City: IJR Links and Consultant.
Surigaonon.(2000). [online article]. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2003, from the Worldwide web: http://www.flw.com/languages/surigaonon.htm

Thể loại:Ngôn ngữ tại Philippines
Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Bisaya
Thể loại:Ngôn ngữ tại Surigao del Norte
Thể loại:Ngôn ngữ tại Surigao del Sur
Thể loại:Ngôn ngữ tại Agusan del Norte
Thể loại:Ngôn ngữ tại Agusan del Sur
Thể loại:Ngôn ngữ tại Quần đảo Dinagat
Thể loại:Ngôn ngữ tại Davao Oriental
Thể loại:Ngôn ngữ Malay-Polynesia