Bộ Cá vây cung

Bộ Cá vây cung (danh pháp khoa học: Amiiformes) là một bộ cá vây tia nguyên thủy. Hiện tại người ta biết rằng bộ này chỉ còn 1 loài sinh tồn là cá vây cung (Amia calva) thuộc họ Amiidae, mặc dù các loài bổ sung khác trong một số họ đã tuyệt chủng cũng đã được biết đến từ các hóa thạch có niên đại thuộc các kỷ như Jura, Creta và thế Eocen trong kỷ Paleogen. Cá vây cung cùng các loài cá khác, như cá láng (Lepisosteiformes) và cá tầm (Acipenseriformes) thuộc về số ít các loài cá nước ngọt còn sinh tồn đã từng sinh sống cùng thời với khủng long.

Phân loại
Amiiformes Hay 1929
Liên họ Amioidea Bonaparte 1838
Họ Amiidae Bonaparte 1837
Phân họ Amiinae Bonaparte 1837
Chi Amia Linnaeus 1766
Chi Cyclurus Agassiz 1836 (đồng nghĩa = Kindleia, Paramiatus, Stylomyleodon)
Chi Pseudamiatus Whitley
Phân họ Amiopsinae Grande and Bemis 1998
Chi Amiopsis Kner 1863 (type) (đồng nghĩa = Urocles)
Phân họ Solnhofenamiinae Grande and Bemis 1998
Chi Solnhofenamia Grande and Bemis 1998 (type)
Phân họ Vidalamiinae Grande and Bemis 1998
Tông Calamopleurini Grande and Bemis 1998
Chi Calamopleurus Agassiz 1841 (đồng nghĩa = Enneles)
Chi Maliamia Patterson and Longbottom 1989
Tông Vidalamiini Grande and Bemis 1998
Chi Melvius Bryant 1987
Chi Pachyamia Chalifa and Tchernov 1982
Chi Vidalamia White and Moy-Thomas 1941 (homonym = Vidalia Sauvage 1903)
Chi Nipponamia Yabumoto 1994
Họ Furidae Jordan 1923
Chi Caturus Agassiz 1834 (đồng nghĩa = Conodus, Ditaxiodus, Endactis, Strobilodus, Thlattodus)(homonym = Uraeus Agassiz 1833)
Chi Heterolepidotus Egerton 1872 (đồng nghĩa = Brachyichthys, Eulepidotus)
Chi Osteorachis Egerton 1868
Họ Paracentrophoridae Obruchev 1964
Chi Paracentrophorus Piveteau 1941
Họ Promecosominidae Wade 1941
Chi Promecosomina Wade 1935
Thời gian hóa thạch các chi

Phát sinh chủng loài
Phát sinh chủng loài của bộ Amiiformes vẫn là khía cạnh có vấn đề nhất trong phát sinh chủng loài của cá vây tia. Theo truyền thống người ta cho rằng Amiiformes và Lepisosteiformes có quan hệ họ hàng gần và gộp chúng cùng vài nhánh đã tuyệt chủng khác trong nhóm gọi là Holostei.A. S. Romer, Vertebrate Paleotology, ấn bản lần tứ 3, Nhà in Đại học Chicago, 1966, trang 468.M. Jollie, Development of cranial and pectoral girdle bones of Lepisosteus with a note on scales, Copeia, 1984, tr. 476-502. Một số phân tích hình thái lại cho rằng Amiiformes có quan hệ họ hàng gần nhất với Teleostei còn Lepisosteiformes có quan hệ họ hàng gần nhất với nhánh chứa cả Teleostei lẫn Amiiformes.C. Patterson trong P. H. Greenwood, R. S. Miles, C. Patterson (chủ biên), Interrelationships of Fishes, Academic Press, London, 1973, tr. 233-305, ISBN 0123008506.G. Arratia trong G. Arratia, A. Tintori (chủ biên), Mesozoic Fishes 3: Systematics, Paleoenvironments and Biodiversity, Verlag Dr. Friedrich Pfeil, München, 2004, tr. 279-315, ISBN 978-3-89937-053-9. Tuy nhiên, các phân tích hình thái khác và phân tích phát sinh chủng loài phân tử lại cho thấy tính đơn ngành của Holostei.L. Grande trong F. J. Poyato-Ariza (chủ biên), Abstracts of the Fourth International Meeting on Mesozoic Fishes - Systematics, Homology, and Nomenclature (Ediciones Universidad Autónoma et Madrid, Madrid, 2005, tr. 119-121B. B. Normark, A. R. McCune, R. G. Harrison, 1991, Phylogenetic relationships of neopterygian fishes, inferred from mitochondrial DNA sequences, Mol. Biol. Evol., 8(6):819-834.

Một trong những mâu thuẫn gần đây nhất trong phát sinh chủng loài của cá vây tia là phân tích phát sinh chủng loài của các trình tự bộ gen ti thể tổng thể, với kết quả cho thấy Amiiformes, Lepisosteiformes và Acipenseriformes hợp lại thành một nhánh có quan hệ họ hàng gần nhất với Teleostei,J. G. Inoue, M. Miya, K. Tsukamoto, M. Nishida, 2003, Basal actinopterygian relationships: a mitogenomic perspective on the phylogeny of the "ancient fish", Mol. Phylogenet. Evol. 26(1):110-120 và nhánh này được nhắc tới như là nhánh "cá cổ đại".

Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo Thomas và Miya (2009)Thomas J. Near, Masaki Miya, 2009, Ray-finned fishes (Actinopterygii), Oxford Biology.

Phát sinh chủng loài trong phạm vi bộ Amiiformes như sau:

Thư viện ảnh

Ghi chú

 Liên kết ngoài 

 Bowfin Anglers' Group
 Thông tin tại FishBase về họ Amiidae
 Thông tin về cá vây cung của Brent Courchene 
 Phân loại trong ITIS


Thể loại:Hóa thạch sống