Phân loại họ Lan

Họ Lan (danh pháp khoa học: Orchidaceae) được nhiều nhà phân loại học phân chia khác nhau, liên tục thay đổi cả về sắp xếp và số lượng chi, loài. Nhà khoa học người Thụy Điển Carl von Linné công nhận 8 chi trong họ này năm 1753. Antoine Laurent de Jussieu xác nhận Orchidaceae là một họ thực vật năm 1789. Hiện nay các loài lan được xếp vào 5 hay 6Nếu tính Lan biểu sinh bậc cao là một phân họ riêng biệt phân họ chính, ngoài ra là các tông, phân tông, chi và phân chi chưa thống nhất xếp cụ thể. Số lượng loài và chi Phong lan hiện không ngừng tăng lên theo thời gian, đặc biệt là các loài lai làm cho họ Orchidaceae trở thành một trong những họ thực vật lớn nhất thế giới với khoảng 28.000 loài tự nhiên và 100.000 lai ghép. Danh pháp của họ lấy theo tên chi tiêu biểu, Orchis. Tên chi Orchis lấy theo tiếng Hy Lạp cổ đại  (), nghĩa đen là Tinh hoàn, vì hình dạng củ đôi của một số loài trong chi này. Phân loại sau tính từ họ Lan đến các chi.

Lịch sử phân loại họ Lan
1753: Linné trong tác phẩm Species Plantarum công nhận 8 chi trong họ
1789: Jussieu trong Genera plantarum xác nhận Orchidaceae là một họ thực vậtAntonii Laurentii de Jussieu Genera plantarum:secundum ordines naturales disposita, juxta methodum in Horto regio parisiensi exaratam, anno M.DCC.LXXIV 
1800: Olof Peter Swartz trong Icones plantarum incognitarum quas in India Occidentali mô tả 25 chiIcones plantarum incognitarum quas in India Occidentali:Fasc. 1 /Det exit atgue delineavit O. Swartz 
1804: Thouars mô tả chi Bulbophyllum, hiện nay là chi lớn nhất trong họ với khoảng 2000 loài chi tiết;, 1804: Histoire des végétaux recueillis dans les îles de France, de Bourbon et de Madagascar 
1817: Louis Claude Richard giải thích các đặc điểm mô tả họ LanDe Orchideis Europaeis Annotationes (1817) 
1830-1840: John Lindley phân loại họ Lan Orchidaceae thành 4 phân họ. Ông được coi là cha đẻ của phân loại phong lan.The genera and species of orchidaceous plants, John Lindley, 4/1830-10/1840 
1881: George Bentham trong khi nghiên cứu đã đề xuất ra một đơn vị phân loại mới là phân tôngAnatomy of the Monocotyledons Volume X: Orchidaceae trang 9
1887: Pfitzer chia họ lan thành phân họ đơn nhị Monandrae và đa nhị DiandraeGenera Orchidacearum: Volume 1: Apostasioideae and Cypripedioideae trang 7
1993: Dressler công bố Phylogeny and Classification of the Orchid Family (Phân loại và phát sinh loài trong họ Lan), 1993: Phylogeny and Classification of the Orchid Family. S. 105ff. Cambridge University Press, 
1998: Cameron và cộng sự sau khi phân tích gen rbcL và chuỗi nucleotide đã công bố cây phát sinh loài của họ Lan
2003: APG phát hành hệ thống APG II trong đó xếp họ Lan vào bộ Măng tâyAsparagales
2005: Chase và cộng sự xuất bản một hệ thống phân loại mới dựa trên cơ sở phân tích DNA;, 2005: DNA data and Orchidaceae systematics: A new phylogenetic classification
2015: Một số nhà nghiên cứu tỏ ra phân vân về việc phân chia các tông Orchideae (Phân họ Lan) và tông Vandeae (Phân họ Lan biểu sinh). Vị trí của các chi Pachites, Holothrix, Hederorkis và phân tông Cranichidinae cũng tỏ ra có vấn đề. Chi Podochileae, phân tông Oncidiinae, Goodyerinae và Angraecinae được đề nghị xem xét lại phân tích gen. Tông Gastrodieae tỏ ra thiếu sót trong việc lấy mẫu phân tích gen.An updated classification of Orchidaceae Mark W. Chase Kenneth M. Cameron John V. Freudenstein Alec M. Pridgeon Gerardo Salazar Cássio van den Berg André Schuiteman. Botanical Journal of the Linnean Society, Volume 177, Issue 2, February 2015, Pages 151–174, ngày 29 tháng 1 năm 2015 

Các hệ thống phân loại
Các hệ thống phân loại cũ (hệ Takhtajan thập niên 1950, hệ Cronquist năm 1981, hệ thống Dahlgren năm 1982 sửa đổi năm 1985 The Families of the Monocotyledons và hệ Thorne năm 1992An Updated Phylogenetic Classification of the Flowering Plants Volume 13 Issue 2 Article 8 xếp họ này cùng với vài họ khác vào bộ Lan Orchidales. Các hệ thống APG IIAn update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG II 28/03/2003  và APG III xếp nó vào bộ Măng tây Asparagales. Cả hai bộ đều thuộc về nhóm thực vật một lá mầm Monocots.

Phân loại chung
Bộ Măng tây Asparagales
Họ Lan Orchidaceae

Phân họ Giả lan Apostasioideae
 Phân họ Giả lan Apostasioideae: 2 chi, 17 loài. Đặc điểm: 2-3 bao phấn sinh sản và 1 nhị lép dạng chỉ.
 Chi Giả lan (Apostasia, đồng nghĩa: Adactylus, Mesodactylis): 8 loài. Ở Việt Nam tính đến năm 2017 có Apostasia nuda - cổ lan trần, giả lan trần; Apostasia odorata - cổ lan thơm, giả lan lá rộng và Apostasia wallichii - cổ lan WallichChi Apostasia, trung tâm dữ liệu thực vật Việt Nam).
 Chi Nơ lan Neuwiedia: 9 loài. Ở Việt Nam tính đến năm 2017 có nơ lan Trung Bộ Neuwiedia annamensis, Neuwiedia griffithii, Neuwiedia inae và nơ lan zollingeri thứ Singapore Neuwiedia zollingeri var. singapureana.

Phân họ Va ni
Phân họ Va ni (Vanilloideae): Một nhánh cổ mà hiện tại được công nhận như là một phân họ riêng biệt. Nhưng từ quan điểm phát sinh chủng loài phân tử thì nó có lẽ có quan hệ chị em với nhánh chứa 2 phân họ Epidendroideae + Orchidoideae. Phân họ này là một nhánh tại nhị phân cơ sở của lan đơn nhị.

Phả hệ phân họ Va ni theo Kenneth M. Cameron

 Phân họ Va ni (Vanilloideae)
 Tông Pogoniinae
 Chi Cleistes, Duckeella, Isotria (đồng nghĩa: Odonectis), Pogonia, Pogoniopsis
 Tông Vanilleae
 Phân tông Galeolinae
 Chi Cyrtosia, Erythrorchis, Galeola (đồng nghĩa: Haematorchis, Ledgeria, Pogochilus), Pseudovanilla
 Phân tông Lecanorchinae: chi duy nhất Lecanorchis
 Phân tông Vanillinae

 Chi Clematepistephium, Dictyophyllaria, Epistephium, Eriaxis, Vanilla (đồng nghĩa: Myrobroma)

Phân họ Lan hài
Phân họ Lan hài Cypripedioideae:

Đặc điểm: 2 bao phấn sinh sản nhị kép, một nhị lép hình khiên và 1 môi dưới (cánh giữa) hình túi.

Vị trí phát sinh chủng loài của phân họ này vẫn chưa rõ ràng. Nó có thể gộp cùng Vanilloideae (mặc dù yếu)Freudenstein J. V., Chase M. W., 2001. Analysis of Mitochondrial nad1b-c Intron Sequences in Orchidaceae: Utility and Coding of Length-change Characters, Syst. Bot. 26(3): 643-657,  hay là chị-em với phần còn lại của họ Orchidaceae sau khi trừ đi Apostasioideae, điều này dường như là có nghĩa khi xét theo quan điểm tiến hóa bộ nhị (1 gen, gia quyền liên tục). Tuy nhiên, phân họ này cũng có thể là chị em với phần còn lại của họ Orchidaceae sau khi trừ đi Apostasioideae và Vanilloideae.Kocyan A., Qiu Y. L., Endress P. K., Conti E., 2004. [https://link.springer.com/article/10.1007/s00606-004-0133-3 A phylogenetic analysis of Apostasioideae (Orchidaceae) based on ITS, trnL-F and matK sequences], Plant Syst. Evol. 247(3-4): 203-213, Cameron K. M., Chase M. W., 2000. Nuclear 18S rDNA sequences of Orchidaceae confirm the subfamilial status and circumscription of Vanilloideae. Tr. 457-464 trong Wilson K. L., Morrison D. A. (chủ biên), Monocots: Systematics and Evolution, 738 trang, CSIRO, Collingwood, ISBN 978-0643064379Cameron K. M. 2002. Intertribal relationships within Orchidaceae as inferred from analyses of five plastid genes, tr. 116 trong Botany 2002: Botany trong Curriculum, Abstracts. [Madison, Wisconsin.]Cameron K. M., 2005. Molecular systematics of Orchidaceae: A literature review and an example using five plastid genes, tr. 80-96 trong Nair H., Arditti J. (chủ biên), Proceedings of the 17th World Orchid Conference: "Sustaining Orchids for the Future", 428 trang, Kota Kinabalu, Natural History Publications, Borneo in association with Shah Alam City Council, Shah Alam, ISBN 9838120995Cameron K. M., 2006. A comparison and combination of plastid atpB and rubcL gene sequences for inferring phylogenetic relationships within Orchidaceae, tr. 447-464 trong Columbus J. T., Friar E. A., Porter J. M., Prince L. M., Simpson M. G. (chủ biên), Monocots: Comparative Biology and Evolution (Excluding Poales) by J. T. Columbus, E. A. Friar, J. M. Porter, L. M. Prince, and M. G. Simpson, 735 trang, Rancho Santa Ana Botanical Garden, Claremont, Ca. Aliso 22: 447-464., (2 gen; nghiên cứu này đặt chúng trong một tam phân cơ sở trong họ) Górniak M., Paun O., Chase M. W., 2010. Phylogenetic relationships within Orchidaceae based on a low-copy nuclear coding gene, Xdh: Congruence with organellar and nuclear ribosomal DNA results, Mol. Phyl. Evol. 56(2): 784-795, 

Phả hệ theo Cameron

 Phân họ Lan hài Cypripedioideae
 Tông Cypripedieae
nhỏ|Cypripedium calceolus
 Phân tông Cypripediinae chứa chi duy nhất Cypripedium (đồng nghĩa: Arietinum, Calceolaria, Calceolus, Ciripedium, Criogenes, Fissipes, Hypodema, Sacodon, Schizopedium, Stimegas) gồm nhiều đoạn, phân đoạn với khoảng 50 loài.
 Phân tông Paphiopedilinae chứa chi duy nhất Paphiopedilum (đồng nghĩa: Cordula, Menephora) gồm nhiều phân chi, đoạn và phân đoạn với khoảng 62 loài.
 Tông Mexipedieae chứa phân tông duy nhất Mexipediinae, chi duy nhất Mexipedium.
 Tông Phragmipedieae chứa phân tông duy nhất Phragmipediinae, chi duy nhất Phragmipedium (đồng nghĩa: Uropedium) gồm khoảng 6 đoạn
 Tông Selenipedieae chứa phân tông duy nhất Selenipediinae, chi duy nhất Selenipedium gồm khoảng 6-11 loài
 Tông hybrids (lai): ×Phragmipaphium lai giữa Phragmipedium của tông Phragmipedieae với Paphiopedilum của tông Cypripedieae.

Phân họ Lan biểu sinh

Phân họ Lan biểu sinh Epidendroideae, phả hệ theo Cameron

 Tông Arethuseae 
 Phân tông Coelogyninae 
 Chi Thuniopsis với loài duy nhất Thuniopsis cleistogama.Thuniopsis: A New Orchid Genus and Phylogeny of the Tribe Arethuseae (Orchidaceae) Lin Li, De-Ping Ye, Miao Niu, Hai-Fei Yan, Tie-Long Wen, Shi-Jin Li PLOS Published: ngày 5 tháng 8 năm 2015 
 Phân tông Arethusinae
 Chi Arethusa, x Elearethusa, x Elecalthusa, Eleorchis và chi x Elepogon
 Phân tông Arundinae
 Chi Arundina và Dilochia
nhỏ|Lan Hạc đỉnh Phaius tankerville
 Phân tông Bletiinae
 Liên minh Calopogon chứa chi duy nhất Calopogon
 Liên minh Kiều lan Calanthe
 Chi Acanthephippium, Bletia, Bletilla, Lan bầu rượu (Kiều lan), Phaius, Lan chu đình
 Liên minh Coelia chứa chi duy nhất Coelia
 Liên minh Chysis chứa chi duy nhất Chysis
 Liên minh Plocoglottis chứa chi duy nhất Plocoglottis
 Liên minh Tainia chứa chi duy nhất Tainia
 Liên minh chưa rõ ràng
 Chi Ancistrochilus, Anthogonium, Cephalantheropsis, Eriodes, Hancockia, Hexalectris, Ipsea, Mischobulbum, Nephelaphyllum, Pachystoma
 Phân tông chưa rõ ràng: chi Neogyna

 Tông Calypsoeae 
nhỏ|Corallorhiza maculata
 Chi Aplectrum, Calypso, Corallorhiza, Cremastra, Danxiaorchis, Dactylostalix, Ephippianthus, Oreorchis, Tipularia, Yoania, YunorchisA New Myco-Heterotrophic Genus, Yunorchis, and the Molecular Phylogenetic Relationships of the Tribe Calypsoeae (Epidendroideae, Orchidaceae) Inferred from Plastid and Nuclear DNA Sequences Guo-Qiang Zhang, Ming-He Li, Yong-Yu Su, Li-Jun Chen, Si-Ren Lan, Zhong-Jian Liu. PLoS One. Received: ngày 24 tháng 10 năm 2014. Accepted: ngày 5 tháng 2 năm 2015. Published: ngày 22 tháng 4 năm 2015; 10(4)  Pdf

 Tông Coelogyneae 
 Phân tông Coelogyninae

 Chi Basigyne, Bracisepalum, Bulleyia, Chelonistele, lan thanh đạm Coelogyne, Dendrochilum, Dickasonia, Entomophobia, Forbesina, Geesinkorchis, Gynoglottis, Ischnogyne, Nabaluia, Neogyne, Otochilus, Panisea, Pholidota, Pleione, Pseudacoridium, Sigmatogyne
 Phân tông Thuniinae chứa chi duy nhất Thunia

 Tông Collabieae 
 Chi Chrysoglossum, Collabium, Diglyphosa
 Tông Dendrobieae 
 Phân tông Bulbophyllinae

 Chi lan lọng Bulbophyllum, Chaseella, Codonosiphon, Dactylorhynchus, Drymoda, Genyorchis, Hapalochilus, Jejosephia, Monomeria, Monsepalum, Saccoglossum, Sunipia, Tapeinoglossum, Trias
nhỏ|Lan ý thảo Dendrobium gratiosissimum
 Phân tông Dendrobiinae

 Chi Australorchis, Cadetia, Davejonesia, Dendrobium, Diplocaulobium, Dockrillia, Epigenium, Flickingeria, Pedilochilus, Pseuderia, Thelychiton
 Phân tông chưa rõ ràng
 Chi Acrochaene, Cannaeorchis, Epigeneium, Eriopexis, Ferruminaria, Grastidium, Inobulbon, Mastigion, Monosepalum, Oncophyllum, Osyricera, Rhytionanthos, Synarmosepalum, Tetrodon, Vesicisepalum, Winika

 Tông Epidendreae 
 Phân tông Adrorhizinae
 Chi Adrorhizon, Hederorkis, Imerinaea, Neobenthamia, Sirhookera
 Phân tông Arpophyllinae: chi duy nhất Arpophyllum
 Phân tông Elleanthinae
 Chi Elleanthus, Epilyna, Sertifera
 Phân tông Glomerinae
 Chi Aglossorhyncha, Agrostophyllum, Earina, Glomera, Glossorhyncha, Ischnocentrum, Sepalosiphon
 Phân tông Laeliinae
 Chi Amoana
 Liên minh Isochilus
 Chi Hexisea, Isochilus
 Liên minh Cattleya
nhỏ|Broughtonia sanguinea

 Chi Brassavola, Broughtonia, Cattleya, Encyclia,Loài Encyclia kienastii của chi này đã được một số nhà khoa học đề nghị chuyển sang chi mới, Amoana cùng trong phân tông Laeliinae này: Amoana (Orchidaceae, Laeliinae), a new genus and species from Mexico Phytotaxa 65: 23–35 (2012), accepted by Mark Chase: 14 Aug. 2012; published online in PDF: 31 Aug. 2012 Guarianthe, Laelia, Myrmecophila, Sophronitis
 Liên minh Barkeria
 Chi Barkeria, Caularthron
 Liên minh Epidendrum
 Chi Amblostoma, Epidendrum
 Liên minh Leptotes: chi duy nhất Leptotes
 Liên minh Neocogniauxia
 Chi Dilomilis, Neocogniauxia, Tomzanonia
 Liên minh chưa rõ ràng:
 Chi Acrorchis, Alamania, Artorima, Basiphyllaea, Bothriochilus, Constantia, Diacrium, Dilomilis, Dimeranda, Diothonea, Domingoa, Epidanthus, Hagsatera, Helleriella, Hexadesmia, Homalopetalum, Isabelia, Jacquiniella, Lanium, Loefgrenianthus, Nageliella, Neolauchea, Neowilliamsia, Nidema, Oerstedella, Orleanesia, Pinelia, Platyglottis, Ponera, Pseudolaelia, Psychilis, Quisqueya, Reichenbachanthus, Scaphyglottis, Schomburgkia, Sophronitella, Tetramicra
 Laeliinae lai:
 Chi Brassocattleya, Brassoepidendrum, Brassolaeliocattleya, Cattleytonia, Epicattleya, Epilaeliocattleya, Hawkinsara, Laeliocatonia, Laeliocattleya, Otaara, Potinara, Schombocattleya, Sophrocattleya, Sophrolaelia, Sophrolaeliocattleya
 Phân tông Meiracyllinae: chi duy nhất Meiracyllium
 Phân tông Pleurothallidinae
nhỏ|Platystele-chi hoa lan có giống được phát hiện với kỷ lục loài hoa lan nhỏ nhất thế giớiSmallest orchid-world record set by Lou Jost World Records Academy, 3/12/2009Wikinews có các tin tức ngoại ngữ liên quan đến bài: Lou Jost với kỷ lục loài hoa phong lan nhỏ nhất thế giới

 Chi Acostaea, Barbosella, Barbrodia, Brachionidium, Brenesia, Chamelophyton, Condylago, Dracula, Dresslerella, Dryadella, Frondaria, Lepanthes, Lepanthopsis, Masdevallia, Myoxanthus, Octomeria, Ophidion, Physosiphon, Platystele, Pleurothallis, Porroglossum, Restrepia, Restrepiella, Restrepiopsis, Salpistele, Scaphosepalum, Stelis, Teagueia, Trichosalpinx, Trisetella, Zootrophion
 Phân tông Sobraliinae: chi duy nhất Sobralia
 Phân tông chưa rõ ràng
 Chi Andinia, Barbrodria, Dimerandra, Draconanthes, Epibator, Jostia, Prosthechea, Pygmaeorchis

 Tông Gastrodieae
 Phân tông Gastrodiinae
 Chi Auxopus, Didymoplexiella, Didymoplexis, Gastrodia, Neoclemensia, Uleiorchis
 Phân tông Wullschlaegeliinae: chi duy nhất Wullschlaegelia
nhỏ|Malaxis densiflora
 Tông Malaxideae
Tông Malaxideae gồm khoảng 900 loài
 Chi Hammarbya, Hippeophyllum, Liparis, Malaxis, Oberonia, Orestias, Risleya
 Tông Neottieae
 Phân tông Limodorinae
 Chi Aphyllorchis, Cephalanthera, Epipactis và Limodorum
 Phân tông Listerinae
 Chi Listera và Neottia
 Tông Nervilieae
 Phân tông Nervilliinae: chi duy nhất Nervilia
 Phân tông Epipogiinae
 Chi Epipogium, Silvorchis, Stereosandra
 Tông Palmorchideae
 Chi Palmorchis
 Tông Podochileae (hay Podochilaeae)
 Phân tông Eriinae
 Liên minh Eria
 Chi Nỉ lan (chi lan len) Eria, Trichotosia
 Liên minh Ceratostylis
 Chi Ceratostylis, Epiblastus và Sarcostoma
 Liên minh chưa rõ ràng: Chi Ascidieria, Cryptochilus, Mediocalcar, Porpax, Stolzia
 Phân tông Podochilinae
nhỏ|Podochilus australiensis
 Chi Appendicula, Chilopogon, Chitonochilus, Cyphochilus, Poaephyllum, Podochilus
 Phân tông Thelasiinae
 Chi Chitonanthera, Octarrhena, Oxyanthera, Phreatia, Rhynchophreatia, lan củ Thelasis
 Phân tông chưa rõ ràng: chi Ridleyella
 Tông Sobralieae
 Tông Triphoreae
 Chi Monophyllorchis, Psilochilus, Triphora
 Tông Tropidieae
 Chi Corymborkis, Tropidia
 Tông Xerorchideae
Tông Xerorchideae có chi duy nhất Xerorchis
 Tông chưa rõ ràng 
 Chi Ackermania, Acrolophia, Aglossorrhyncha, Anteriorchis, Barombiella, Blumeorchis, Cardiochilos, Changnienia, Coenadenium, Cribbia, Crossoglossa, Cuitlauzina, Didiciea, Diplolabellum, Eulophiella, Fimbriella, Goniochilus, Grammangis, Graphorkis, Grobya, Guanchezia, Gunnarella, Gunnarorchis, Hirtzia, Hylaeorchis, Lacroixia, Megalotus, Neocribbia, Ormerodia, Peristeranthus, Plectorrhiza, Porphyroglottis, Protoceras, Pteroceras, Renzorchis, Scelochiloides, Scelochilopsis, Seidenfadeniella, Spongiola, Stictophyllorchis, Stigmatorthos, Symphyglossum, Taprobanea, Xenikophyton

Phân họ Lan biểu sinh bậc cao
Phân họ Lan biểu sinh bậc cao Higher Epidendroideae: phả hệ theo Cameron

nhỏ|Acriopsis emarginata
 Tông Cymbidieae 
 Phân tông Acriopsidinae: chi duy nhất Acriopsis
 Phân tông Bromheadiinae: chi duy nhất Bromheadia
 Phân tông Catasetinae
 Chi Catasetum, Clowesia, Cycnoches, Dressleria, Mormodes
 Phân tông Cyrtopodiinae
 Liên minh Cyrtopodium
 Chi Cymbidiella, Cyrtopodium, Galeandra
 Liên minh Cymbidium
 Chi Ansellia, lan kiếm Cymbidium, Grammatophyllum
 Lai: Bifrenidium, Cymphiella, Cyrtellia, Eulocymbidiella, Galeansellia, Graphiella
 Phân tông Eulophiinae
 Chi Cyanaeorchis, Dipodium, Eulophia, Geodorum, Oeceoclades, Pteroglossaspis
 Phân tông Goveniinae: chi duy nhất Govenia
 Phân tông Thecostelinae
 Chi Thecopus, Thecostele

 Tông Polystachyinae 
nhỏ|Một số loài Vandeae: Angraecum infundibulareVandopsis lissochiloides
Tông Polystachyinae được một số nhà khoa học coi nò là một phân tông trong tông Vandeae, và gồm 4 chi: Hederorkis - Imerinaea - Neobenthamia - Polystachya
 Tông Vandeae 
nhỏ|Angraecum birrimense
 Phân tông Aerangidinae
 Chi Aerangis, Ancistrorhynchus, Angraecopsis, Azadehdelia, Beclardia, Bolusiella, Cardiochilus, Chamaeangis, Chauliodon, Cyrtorchis, Diaphananthe, Dinklageella, Distylodon, Eggelingia, Encheiridion, Eurychone, Holmesia, Listrostachys, Margelliantha, Microcoelia, Microterangis, Mystacidium, Nephrangis, Plectrelminthus, Podangis, Rangaeris, Rhaesteria, Rhipidoglossum, Sarcorhynchus, Solenangis, Sphyrarhynchus, Summerhayesia, Taeniorrhiza, Triceratorhynchus, Tridactyle, Ypsilopus
 Phân tông Aeridinae
 Liên minh Phalaenopsis
 Chi lan giáng hương Aerides, Chiloschista, Christensonia, Doritis, Lan hồ điệp Phalaenopsis, Paraphalaenopsis, lan ngọc điểm Rhynchostylis, Sarcochilus, Sedirea, Seidenfadenia
 Liên minh Vanda
 Chi Adenoncos, Arachnis, Ascocentrum, Ascoglossum, Euanthe, lan san hô Luisia, lan phượng vĩ Renanthera, lan vân đa Vanda, Vandopsis
 Liên minh Trichoglottis
 Chi Abdominea, lan bắp ngô Acampe, Amesiella, lan miệng kín Cleisostoma, lan Túi thơ Gastrochilus, Neofinetia, Robiquetia, Trichoglottis
 Liên minh chưa rõ ràng
 Chi Armodorum, Ascochilopsis, Ascochilus, Ascolabium, Biermannia, Bogoria, Brachypeza, Calymmanthera, Ceratocentron, Ceratochilus, Chamaeanthus, Chroniochilus, Cleisocentron, Cleisomeria, Cordiglottis, Cottonia, Cryptopylos, Dimorphorchis, Diplocentrum, Diploprora, Dryadorchis, Drymoanthus, Dyakia, Eparmatostigma, Esmeralda, Grosourdya, Gunnerella, Haraella, lan tóc tiên Holcoglossum, lan cẩm báo Hygrochilus, Hymenorchis, Lesliea, Loxoma, Macropodanthus, Malleola, Megalotis, Micropera, Microsaccus, Microtatorchis, Mobilabium, Nothodoritis, Omoea, Ornithochilus, chi lan bướm Papilionanthe, Papillilabium, Parapteroceras, Pelatantheria, Pennilabium, Peristantherus, Phragmorchis, Plectorhiza, Pomatocalpa, Porphyrodesme, Porrorhachis, Proteroceras, Renantherella, Rhinerrhiza, Rhynchogyna, Saccolabiopsis, Saccolabium, Sarcanthopsis, Sarcoglyphis, Sarcophyton, Schistotylus, Schoenorchis, Smithsonia, Smitinandia, Staurochilus, Stereochilus, Taeniophyllum, lan xương cá Thrixspermum, Trudelia, Tuberolabium, Uncifera, Ventricularia, Xenicophyton
 Lai: Chi Aeridovanda, Aranda, Ascocenda, Ascofinetia, Asconopsis, Christieara, Doritaenopsis, Opsistylis, Perreiraara, Renanstylis, Renantanda, Renanthopsis, Rhynchovanda, Vandaenopsis, Vascostylis
 Phân tông Angraecinae

 Chi Aeranthes, Ambrella, Angraecum, Bonniera, Calyptrochilum, Campylocentrum, Cryptopus, Dendrophylax, Harrisella, Jumellea, Lemurella, Lemurorchis, Neobathiea, Oeonia, Oeoniella, Ossiculum, Perrierella, Polyradicion, Sobennikoffia
 Chi Kylicanthe mô tả năm 2018 với 4 loài mới: Kylicanthe bueae, Kylicanthe arcuata, Kylicanthe cornuata, và Kylicanthe perezverae.A new genus of angraecoid orchids (Orchidaceae: Angraecinae) with highly distinctive pollinaria morphology, including three new species from tropical West and Central Africa Phytotaxa Vol. 373 No. 2: 24 October 2018 24-10-2018 
 Phân tông Polystachyinae
 Chi Hederorkis, Imerinaea, Neobenthamia, Polystachya
nhỏ|Corallorhiza trifida

 Tông Maxillarieae 
Tông Maxillarieae gồm khoảng 70-80 chi với khoảng 1000 loài hoa lan rải rác ở Bắc Mỹ và Trung Mỹ
 Phân tông Cryptarrheninae: chi duy nhất Cryptarrhena
 Phân tông Corallorhizinae: chi duy nhất Corallorhiza
 Phân tông Dichaeinae: chi duy nhất Dichaea
 Phân tông Lycastinae
 Chi Anguloa, Bifrenaria, Horvatia, Ida, Lycaste, Neomoorea, Rudolfiella, Teuscheria, Xylobium, Zylobium
 Phân tông Maxillariinae

 Chi Anthosiphon, Chrysocycnis, Cryptocentrum, Cyrtidiorchis, Maxillaria, Mormolyca, Pityphyllum, Trigonidium
 Phân tông Oncidiinae
 Liên minh Oncidium
 Chi Ada, Aspasia, Brassia, Cochlioda, Miltonia, Miltoniopsis, Odontoglossum, Oncidium
 Liên minh Trichocentrum: chi duy nhất Trichocentrum
 Liên minh Comparettia
 Chi Tolumnia, Comparettia, Rodriguezia
 Liên minh Trichophilia
 Chi Notylia, Psychopsis, Trichopilia
 Liên minh Lockhartia: chi duy nhất Lockhartia
 Liên minh chưa rõ ràng
 Chi Amparoa, Antillanorchis, Baptistonia, Binotia, Braasiella, Brachtia, Buesiella, Capanemia, Caucaea, Chelyorchis, Cischweinfia, Cuitlauzinia, Cypholoron, Cyrtochilum, Diadenium, Dignathe, Erycina, Fernandezia, Gomesa, Helcia, Hispaniella, Hybochilus, Ionopsis, Konantzia, Lemboglossum, Leochilus, Leucohyle, Lophiaris, Macradenia, Macroclinium, Mesoglossum, Mesospinidium, Mespospinidium, Mexicoa, Miltonioides, Neodryas, Neokoehleria, Olgasis, Oliveriana, Ornithophora, Osmoglossum, Otoglossum, Pachyphyllum, Palumbina, Papperitzia, Plectrophora, Polyotidium, Psychopsiella, Psygmorchis, Pterostemma, Quekettia, Raycadenco, Rhynchostele, Rodrigueziella, Rodrigueziopsis, Rossioglossum, Rusbyella, Sanderella, Saundersia, Scelochilus, Sigmatostalix, Solenidiopsis, Solenidium, Solonidium, Stictophyllum, Suarezia, Sutrina, Symphoglossum, Systeloglossum, Ticoglossum, Tolumnia, Trizeuxis, Warmingia, Zelenkoa
 Lai:
 Chi Aliceara, Bakerara, Beallara, Brassidium, Burrageara, Colmanara, Degarmoara, Howeara, Maclellanara, Miltassia, Miltonidium, Odontobrassia, Odontocidium, Odontonia, Rodricidium, Trichocidium, Vuylstekeara, Wilsonara
 Phân tông Ornithocephalinae
 Chi Caluera, Centroglossa, Chytroglossa, Dipteranthus, Dunstervillea, Eloyella, Hintonella, Ornithocephalus, Phymatidium, Platyrhiza, Rauhiella, Sphyrastylis, Thysanoglossa, Zygostates
 Phân tông Stanhopeinae
 Chi Acineta, Braemia, Cirrhaea, Coeliopsis, Coryanthes, Embreea, Gongora, Horichia, Houlletia, Jennyella, Kegeliella, Lacaena, Lueddemannia, Lycomormium, Paphinia, Peristeria, Polycycnis, Schlimmia, Sievekingia, Soterosanthus, Stanhopea, Trevoria, Vasqueziella
 Phân tông Telipogoninae
 Chi Hofmeisterella, Stellilabium, Telipogon, Trichoceros
 Phân tông Zygopetalinae
 Liên minh Bollea
 Chi Bollea, Chondrorhyncha, Cochleanthes, Huntleya, Kefersteinia, Pescatoria, Stenia
 Liên minh Vargasiella: chi duy nhất Vargasiella
 Liên minh Warrea
 Chi Otostylis, Warrea
 Liên minh Zygopetalum
 Liên minh chưa rõ ràng
 Chi Benzingia, Chaubardia, Chaubardiella, Dodsonia, Galeottia, Hoehneella, Koellensteinia, Neogardneria, Paradisanthus, Promenaea, Scuticaria, Warreella, Warreopsis, Zygosepalum
 Lai
 Chi Aitkenara, Bateostylis, Bollopetalum, Chondrobollea, Cochella, Cochlecaste, Cochlenia, Cochlepetalum, Downsara, Durutyara, Hamelwellsara, Huntleanthes, Kanzerara, Keferanthes, Lancebirkara, Otocolax, Otonisia, Palmerara, Rotorara, Zygocaste, Zygolum, Zygonisia, Zygostylis

Phân họ Lan
 Phân họ Lan Orchidoideae
nhỏ|Bipinnula fimbriata
 Tông Chloraeeae
 Chi Bipinnula, Chloraea, Gavilea, Geoblasta
 Tông Codonorchideae: chi duy nhất Codonorchis
 Tông Cranichideae

 Phân tông Cranichidinae
 Chi Baskervilla, Cranichis, Fuertesiella, Nothostele, Ponthieva, Pseudocentrum, Pseudocranichis, Pterichis, Solenocentrum
nhỏ|Goodyera repens
 Phân tông Goodyerinae
 Chi Anoectochilus, Aspidogyne, Chamaegastrodia, Cheirostylis, Cystorchis, Dicerostylis, Dossinia, Erythrodes, Eucosia, Eurycentrum, Evrardia, Gonatostylis, Goodyera, Gymnochilus, Herpysma, Hetaeria, Hylophila, Kreodanthus, Kuhlhasseltia, Lepidogyne, Ligeophyla, Ludisia, Macodes, †Meliorchis, Moerenhoutia, Myrmechis, Orchipedum, Papuaea, Platylepis, Platythelys, Pristiglottis, Rhamphorhynchus, Stephanothelys, Tubilabium, Vrydagzynea, Zeuxine
 Phân tông Mannielinae: chi duy nhất Manniella
 Phân tông Pachyplectroninae: chi duy nhất Pachyplectron
 Phân tông Prescottiinae
 Chi Aa, Altensteinia, Gomphichis, Myrosmodes, Porphyrostachys, Prescottia, Stenoptera
 Phân tông Pterostylidinae: chi duy nhất Pterostylis
 Phân tông Spiranthinae
 Chi Aracamunia, Aulosepalum, Beloglottis, Brachystele, Buchtienia, Coccineorchis, Cotylolabium, Cybebus, Cyclopogon, Degranvillea, Deiregyne, Dichromanthus, Discyphus, Dithyridanthus, Eltoplectris, Eurostyles, Funkiella, Galeottiella, Greenwoodia, Hapalorchis, Helonema, Kionophyton, Lankesterella, Lyroglossa, Mesadenella, Mesadenus, Odontorrhynchos, Oestlundorchis, Pelexia, Pseudogoodyera, Pteroglossa, Sacoila, Sarcoglottis, Sauroglossum, Schiedeella, Skeprostachys, Sotoa, Spiranthes, Stalkya, Stenorrhynchus, Stigmatosema, Thelyschista
 Phân tông chưa rõ ràng
nhỏ|Eltroplectris schlechteriana
 Chi Aenhenrya, Danhatchia, Eltroplectris, Eurystyles, Exalaria, Halleorchis, Helonoma, Ligeophila, Microchilus, Microthelys, Odontochilus, Odontorrhynchus, Physogyne, Pseudocranichis, Rhomboda, Skeptrostachys, Stenorrhynchos, Svenkoeltzia, Veyretia
 Tông Diseae: phả hệ tông Diseae , 1999: A phylogenetic analysis of the Orchidaceae: evidence from rbcL nucleotide sequences  

 Phân tông Brownleeinae: chi duy nhất Brownleea
 Phân tông Coryciinae
 Chi Ceratandra, Corycium, Disperis, Evotella, Pterygodium
 Phân tông Disinae
nhỏ|Disa uniflora
 Chi Disa, Herschelia, Monadenia, Schizodium
 Phân tông Huttonaeinae: chi duy nhất Huttonaea
 Phân tông Satyriinae
 Chi Pachites, Satyridium, Satyrium
 Tông Diceratosteleae: chi duy nhất Diceratostele
 Tông Diurideae
nhỏ|Acianthus fornicatus
 Phân tông Acianthinae
 Chi Acianthus, Corybas, Cyrtostylis, Stigmatodactylus, Townsonia
 Phân tông Caladeniinae
 Chi Adenochilus, Aporostylis, Caladenia, Cyanicula, Elythranthera, Eriochilus, Glossodia, Leptoceras, Praecoxanthus
 Phân tông Cryptostylidinae
 Chi Coilochilus, Cryptostylis
 Phân tông Diuridinae
 Chi Diuris, Orthoceras
 Phân tông Drakaeinae
 Chi Arthrochilus, Calaena, Chiloglottis, Drakaea, Spiculaea
 Phân tông Megastylidinae
 Chi Burnettia, Leporella, Lyperanthus, Megastylis, Pyrorchis, Rimacola, Waireia
 Phân tông Prasophyllinae
 Chi Genoplesium, Microtis, Prasophyllum
 Phân tông Rhizanthellinae: chi duy nhất Rhizanthella
 Phân tông Thelymitrinae

 Chi Calochilus, Epiblema, Thelymitra
 Phân tông chưa rõ ràng
 Chi Caleana, Ericksonella, Pheladenia
nhỏ|Amerorchis rotundifolia
nhỏ|Traunsteinera globosa
 Tông Orchideae: phả hệ tông Orchideae
nhỏ|Gymnadenia conopsea

 Phân tông Habenariinae
 Chi Arnottia, Habenaria
 Phân tông Orchidinae
nhỏ|Dactylorhiza incarnata ×
nhỏ|Platanthera bifolia
 Chi Aceras, Aceratorchis, Amerorchis, Amitostigma, Anacamptis, Androcorys, Aorchis, Barlia, Bartholina, Benthamia, Bonatea, Brachycorythis, Centrostigma, Chamorchis, Chondradenia, Chusua, Coeloglossum, Comperia, Cynorkis, Dactylorhiza, Diphylax, Diplomeris, Dracomonticola, Galearis, Gymnadenia, Hemipilia, Herminium, Himantoglossum, Holothrix, Megalorchis, Neobolusia, Neotinea, Neottianthe, Nigritella, Oligophyton, Ophrys, Orchis, Peristylus, Physoceras, Piperia, Platanthera, Platycoryne, Ponerorchis, Porolabium, Pseudodiphryllum, Pseudorchis, Roeperocharis, Schizochilus, Serapias, Smithorchis, Stenoglottis, Steveniella, Symphyosepalum, Thulinia, Traunsteinera, Tsaiorchis, Tylostigma, Veyretella
 Phân tông chưa rõ ràng: chi Hemipiliopsis

Phân họ chưa rõ ràng
 Chưa xếp phân họ hoặc chưa nhất trí
 Tông Triphoreae
 Chi Monophyllorchis, Psilochilus và Triphora
 Chi Wullschlaegelia có 2 loài được xếp vào phân tông Wullschlaegeliinae, tông Gastrodieae, phân họ Lan biểu sinh Epidendroideae hoặc phân tông Wullschlaegeliinae, phân họ Lan Orchidoideae

Xem thêm
 Danh sách các chi trong họ Lan theo thứ tự bảng chữ cái

Tham khảo

Liên kết ngoài

472 loài phong lan trên trang SVRVN
Họ Lan Orchidaceae trên trang Trung tâm dữ liệu thực vật Việt Nam

Hội hoa lan Việt Nam Lưu trữ

 Orchidaceae trên Phytotaxa
Classification for Kingdom Plantae Down to Family Orchidaceae trên trang Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ


Họ Lan Orchidaceae trên Catalogue of Life
Higher level patterns within Orchidaceae: Molecular and structural approaches
Flowering Plant Gateway vers. 2.00  The Center for the Study of Digital Libraries 9/6/1998
Taxonomy (in Portuguese) 
[https://web.archive.org/web/20090124014032/http://pm.blais.pagesperso-orange.fr/index.anglais.html Native Orchids of Provence (France) French & English]
 Asparagales trên trang Hệ thống APG III

Thể loại:Họ Lan
Thể loại:Phân loại thực vật
Thể loại:Danh pháp thực vật học
Thể loại:Danh sách thực vật