Chủ tịch Quốc hội Việt Nam

Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (gọi rút ngắn là Chủ tịch Quốc hội Việt Nam hay Chủ tịch Quốc hội) là người đứng đầu Quốc hội Việt Nam, cơ quan lập pháp của Việt Nam, và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan thường trực của Quốc hội. Theo Hiến pháp năm 2013, Quốc hội là "cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam".Điều 69, Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013. Chủ tịch Quốc hội do Quốc hội bầu trong số đại biểu Quốc hội tại kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa mới. Ủy ban Thường vụ Quốc hội do Chủ tịch Quốc hội làm chủ tịch và kiểm soát hoạt động của Quốc hội khi Quốc hội không họp. Chủ tịch và các thành viên khác của Ủy ban Thường vụ bị miễn nhiệm khi Quốc hội hết nhiệm kỳ, thường là mỗi 5 năm một lần. Sáu mươi ngày trước khi Quốc hội hết nhiệm kỳ, Quốc hội khóa mới phải được bầu xong.Điều 71 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013. Chủ tịch Quốc hội là người chủ tọa các phiên họp của Quốc hội bao gồm việc ký chứng thực Hiến pháp, luật và nghị quyết của Quốc hội; tổ chức thực hiện quan hệ đối ngoại của Quốc hội và giữ quan hệ với các đại biểu Quốc hội.Điều 72 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013. Đại biểu Quốc hội có quyền chất vấn Chủ tịch Quốc hội.Điều 80 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013.

Quyền hạn và uy tín của Chủ tịch Quốc hội đã thay đổi trong lịch sử của Quốc hội. Hai Chủ tịch Quốc hội đầu tiên là Nguyễn Văn Tố và Bùi Bằng Đoàn không phải là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội thứ 4 là Trường Chinh lại được cho là người quyền lực thứ hai trong Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ tháng 3 năm 2021, Chủ tịch Quốc hội là Vương Đình Huệ. Ngày 2 tháng 5 năm 2024, Quốc hội khoá XV quyết định miễn nhiệm Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, sau đó Ủy ban Thường vụ Quốc hội phân công Trần Thanh Mẫn, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội điều hành hoạt động của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội.

Trong lịch sử, chức vụ này còn gọi là Trưởng Ban Thường trực Quốc hội (1945–1960) hoặc Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội (1960–1976).

 Lịch sử 
Chủ tịch Quốc hội có tên ban đầu là Trưởng ban Thường trực Quốc hội với người kiêm nhiệm đầu tiên là Nguyễn Văn Tố, một người không phải là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Vào ngày 3 tháng 3 năm 1946, dưới sự chủ trì của Nguyễn Văn Tố, Quốc hộicơ quan chính phủ đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được ra đời. Bùi Bằng Đoàn sau đó kế nhiệm chức vụ của ông Tố kể từ ngày 9 tháng 11 năm 1946, ông cũng không phải là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Tuy nhiên, ông được báo chí Việt Nam ca ngợi là một nhà cách mạng tận tụy. Năm 1955, Tôn Đức Thắng kế nhiệm Bùi Bằng Đoàn và trở thành Chủ tịch Quốc hội đầu tiên là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong giai đoạn này, tại Việt Nam Cộng hòa, Trương Vĩnh Lễ trở thành Chủ tịch Quốc hội đầu tiên. Tuy nhiên đến năm 1963, chính quyền Tổng thống Ngô Đình Diệm bị lật đổ, khối tài sản của ông đã bị chính phủ Dương Văn Minh thu giữ, đồng thời bãi bỏ chức vụ này cho đến năm 1975. Tr. 436.

Trường Chinh sau đó trở thành Chủ tịch Quốc hội thứ tư và là người tại nhiệm lâu nhất trong lịch sử Việt Nam khi giữ chức vụ này từ năm 1960 đến năm 1981. Ông đồng thời kiêm nhiệm chức vụ Chủ tịch Hội đồng Nhà nước vừa mới được thành lập. Lúc này, tên gọi Trưởng ban Thường trực Quốc hội được thay đổi thành Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Nguyễn Hữu Thọ sau đó kế nhiệm Trường Chinh vào năm 1981 làm Chủ tịch Quốc hội. Ông là người miền Nam đầu tiên giữ chức vụ này, tuy nhiên, ông không phải là thành viên của Bộ Chính trị. Tên gọi chính thức Chủ tịch Quốc hội cũng được gọi từ giai đoạn này. Đến năm 1987, Nguyễn Hữu Thọ thôi giữ chức và được kế nhiệm bởi Lê Quang Đạo, một người cũng không thuộc Bộ Chính trị. Tương tự như Nguyễn Hữu Thọ, thời gian giữ chức của ông Đạo cũng chỉ kéo dài một nhiệm kỳ. Năm 1992, Nông Đức Mạnh được bầu làm Chủ tịch Quốc hội cho đến năm 2001. Ông là Chủ tịch Quốc hội đầu tiên xuất thân từ một dân tộc thiểu số ở Việt Namngười Tày. Đồng thời, ông cũng là người đầu tiên sau Trường Chinh giữ vị trí Ủy viên Bộ Chính trị. Kế nhiệm của ông Mạnh là Nguyễn Văn An, người giữ chức Chủ tịch Quốc hội từ năm 2001 đến năm 2006. Năm 2006, Nguyễn Phú Trọng được bầu làm Chủ tịch Quốc hội. Tuy nhiên, đến năm 2011, ông từ chức sau khi được bầu vào chức vụ Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. Nguyễn Sinh Hùng kế nhiệm sau đó. Cuối tháng 3 năm 2016, Nguyễn Thị Kim Ngân trở thành Chủ tịch Quốc hội thứ 11, đồng thời là nữ chủ tịch Quốc hội đầu tiên. Ngày 31 tháng 3 năm 2021, Vương Đình Huệ được bầu làm Chủ tịch Quốc hội thay thế cho bà Ngân.

Ngày 2 tháng 5 năm 2024, Vương Đình Huệ bị miễn nhiệm, và Phó Chủ tịch Quốc hội Thường thực là Trần Thanh Mẫn lên Phụ trách điều hành hoạt động Quốc hội. Sau đó ông Mẫn được chính thức bầu làm Chủ tịch Quốc hội vào ngày 20 tháng 5 cùng năm.

 Quy trình bầu cử Chủ tịch Quốc hội 

Chủ tịch Quốc hội được bầu cử trong kỳ họp đầu tiên của nhiệm kỳ Quốc hội mới. Theo Nghị quyết Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc khóa trước trình danh sách đề cử để Quốc hội tiến hành bầu cử Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội và Ủy viên Ủy ban thường vụ Quốc hội. Ngoài ra, đại biểu Quốc hội cũng có quyền giới thiệu thêm hoặc tự ứng cử vào các vị trí cần bầu cử. Sau đó, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại Đoàn đại biểu Quốc hội cho đến khi Ủy ban thường vụ Quốc hội khóa trước báo cáo Quốc hội kết quả thảo luận tại Đoàn đại biểu; trình Quốc hội danh sách ứng cử do đại biểu Quốc hội giới thiệu hoặc tự đề cử. Tại đây, Quốc hội tiếp tục thảo luận, biểu quyết thông qua danh sách và thành lập Ban kiểm phiếu để tiến hành bầu cử thông qua hình thức bỏ phiếu kín. Sau khi hoàn tất quá trình bầu cử, ban kiểm phiếu kiểm phiếu và công bố kết quả; Quốc hội đồng thời thảo luận, biểu quyết thông qua nghị quyết bầu cử. Cuối cùng, Chủ tịch Quốc hội tiến hành tuyên thệ trước toàn thể nhân dân.Điều 30 Nghị quyết số: 102/2015/QH13  ngày 24 tháng 11 năm 2015.

Khi làm lễ nhậm chức, tân Chủ tịch Quốc hội thường phải thực hiện tuyên thệ:"Tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Nhân dân, với Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó".Để được vào danh sách ứng cử, một đại biểu cần phải đảm bảo tiêu chuẩn chung của Ủy viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Đồng thời, đại biểu phải hiểu biết sâu sắc về pháp luật Việt Nam, pháp luật và thông lệ quốc tế; có kinh nghiệm và hoàn thành xuất sắc chức vụ bí thư tỉnh ủy, thành ủy hoặc trưởng ban, bộ, ngành ở Trung ương. Ngoài ra, đại biểu đó còn phải tham gia Bộ Chính trị đúng một nhiệm kỳ trở lên.

Danh sách Chủ tịch Quốc hội
Số thứ tựChân dungHọ tênNhiệm kỳThời gian tại nhiệmĐảngKhóaGhi chúChú thíchNhậm chứcMãn nhiệmTrưởng ban Thường trực Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1945–1960)180pxNguyễn Văn Tố(1889–1947)2 tháng 3 năm 19468 tháng 11 năm 1946Không đảng pháiKhóa I
(1946–1960)Bị Thực dân Pháp ám sát
Chủ tịch Quốc hội có nhiệm kỳ ngắn nhất280pxBùi Bằng Đoàn(1889–1955)9 tháng 11 năm 194613 tháng 4 năm 1955Mất khi đang tại nhiệm—80pxTôn Đức Thắng(1888–1980)1 tháng 8 năm 194820 tháng 9 năm 1955Đông Dương Cộng sản Đảng 
(đến 1951)

Đảng Lao động Việt Nam (từ 1951)Tạm quyền chức Trưởng ban Thường trực Quốc hội khi Bùi Bằng Đoàn bị bệnh nặng320 tháng 9 năm 19556 tháng 7 năm 1960Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1960–1976)480pxTrường Chinh(1907–1988)6 tháng 7 năm 19602 tháng 7 năm 1976Đảng Lao động Việt NamKhóa II
(1960–1964)Chủ tịch Quốc hội có nhiệm kỳ lâu nhấtKhóa III
(1964–1971)Khóa IV 
(1971–1975)Khóa V
(1975–1976)Chủ tịch Quốc hội Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1976–nay)480pxTrường Chinh(1907–1988)2 tháng 7 năm 19764 tháng 7 năm 1981Đảng Cộng sản Việt NamKhóa VI
(1976–1981)Chủ tịch Quốc hội có nhiệm kỳ lâu nhất580pxNguyễn Hữu Thọ(1910–1996)4 tháng 7 năm 198117 tháng 6 năm 1987Khóa VII
(1981–1987)Chủ tịch Quốc hội lớn tuổi nhất (70 tuổi)6119x119pxTrung tướng
Lê Quang Đạo(1921–1999)17 tháng 6 năm 198723 tháng 9 năm 1992Khóa VIII
(1987–1992) 780pxNông Đức Mạnh(1940–)23 tháng 9 năm 199227 tháng 6 năm 2001Khóa IX
(1992–1997)Rời chức sau khi trở thành Tổng bí thư
Chủ tịch Quốc hội trẻ tuổi nhất (52 tuổi)
Chủ tịch Quốc hội đầu tiên là người dân tộc thiểu số (dân tộc Tày)Khóa X
(1997–2002)880pxNguyễn Văn An(1937–)27 tháng 6 năm 200126 tháng 6 năm 2006Khóa XI
(2002–2007)Từ chức980pxNguyễn Phú Trọng(1944–2024)26 tháng 6 năm 200623 tháng 7 năm 2011Khóa XI
(2002–2007)Khóa XII
(2007–2011)1080pxNguyễn Sinh Hùng(1946–)23 tháng 7 năm 201131 tháng 3 năm 2016Khóa XIII
(2011–2016) 1180pxNguyễn Thị Kim Ngân(1954–)31 tháng 3 năm 201631 tháng 3 năm 2021Người phụ nữ đầu tiên giữ chức vụKhóa XIII
(2011–2016)Khóa XIV
(2016–2021)1280pxVương Đình Huệ(1957–)31 tháng 3 năm 20212 tháng 5 năm 2024Khóa XIV
(2016–2021) Từ chức  Bị kỷ luật Cảnh cáo (12/2024)
Bị kỷ luật Cách tất cả chức vụ trong Đảng (7/2025) Khóa XV
(2021–2026) —80pxTrần Thanh Mẫn(1962–)2 tháng 5 năm 202420 tháng 5 năm 2024Phó Chủ tịch Thường trực, Phụ trách điều hành hoạt động của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội1320 tháng 5 năm 2024đương nhiệm
Ghi chú:

 Chức vụ bỏ trống 
Khi Chủ tịch Quốc hội không làm việc được trong thời gian dài hoặc trong trường hợp khuyết Chủ tịch Quốc hội (từ chức, bãi nhiệm hay qua đời đột ngột) thì cần phải có thông báo chính thức từ cơ quan có thẩm quyền cho đến khi bầu ra Chủ tịch Quốc hội mới.

Ngày 2 tháng 5 năm 2024, khi Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ xin thôi chức và được chấp thuận, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Trần Thanh Mẫn phụ trách điều hành Quốc hội đến khi Quốc hội bầu Chủ tịch Quốc hội mới.

 Danh sách nguyên Chủ tịch Quốc hội còn sống 
Hiện tại có 5 nguyên Chủ tịch Quốc hội còn sống. Nguyên Chủ tịch Quốc hội còn sống cao tuổi nhất là Nguyễn Văn An và trẻ nhất là Vương Đình Huệ. Người qua đời gần nhất là ông Nguyễn Phú Trọng vào ngày 19 tháng 7 năm 2024 ở tuổi 80. Dưới đây là danh sách các Chủ tịch Quốc hội theo nhiệm kỳ:

 Danh sách Chủ tịch Quốc hội theo độ tuổi 
+#TênSinhTuổi khi bắt đầu nhiệm kỳTuổi khi kết thúc nhiệm kỳThời gian sau mãn nhiệmMấtTuổi thọ1Nguyễn Văn Tố5 tháng 6 năm 18892 tháng 3 năm 19468 tháng 11 năm 19467 tháng 10 năm 19472Bùi Bằng Đoàn11 tháng 9 năm 18899 tháng 11 năm 194613 tháng 4 năm 19550 ngày13 tháng 4 năm 19553Tôn Đức Thắng20 tháng 8 năm 18881 tháng 8 năm 19486 tháng 7 năm 196030 tháng 3 năm 19804Trường Chinh9 tháng 2 năm 19076 tháng 7 năm 19604 tháng 7 năm 198130 tháng 9 năm 19885Nguyễn Hữu Thọ10 tháng 7 năm 19104 tháng 7 năm 198117 tháng 6 năm 198724 tháng 12 năm 19966Lê Quang Đạo8 tháng 8 năm 192117 tháng 6 năm 198723 tháng 9 năm 199224 tháng 7 năm 19997Nông Đức Mạnh11 tháng 9 năm 194023 tháng 9 năm 199227 tháng 6 năm 2001(vẫn sống)8Nguyễn Văn An1 tháng 10 năm 193727 tháng 6 năm 200126 tháng 6 năm 2006(vẫn sống)9Nguyễn Phú Trọng14 tháng 4 năm 194426 tháng 6 năm 200623 tháng 7 năm 201119 tháng 7 năm 202410Nguyễn Sinh Hùng18 tháng 1 năm 194623 tháng 7 năm 201131 tháng 3 năm 2016(vẫn sống)11Nguyễn Thị Kim Ngân12 tháng 4 năm 195431 tháng 3 năm 201631 tháng 3 năm 2021(vẫn sống)12Vương Đình Huệ15 tháng 3 năm 195731 tháng 3 năm 20212 tháng 5 năm 2024(vẫn sống)13Trần Thanh Mẫn12 tháng 8 năm 19622 tháng 5 năm 2024(đương nhiệm)(đương nhiệm)(vẫn sống)

 Xem thêm 

 Phó Chủ tịch Quốc hội Việt Nam
 Chủ tịch nước Việt Nam
 Thủ tướng Chính phủ Việt Nam
 Chánh án Tòa án tối cao Việt Nam
 Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam

 Tham khảo 

 Thư mục 



 Liên kết ngoài 



 Lãnh đạo Quốc hội tại Trang tin Lãnh đạo Quốc hội

Thể loại:Chính trị Việt Nam
Thể loại:Tổ chức thành lập năm 1946
Thể loại:Chủ tịch Quốc hội Việt Nam
Thể loại:Danh sách cơ quan lập pháp
Thể loại:Khởi đầu năm 1946 ở Việt Nam