Họ Ngài thiên xã

Notodontidae, tên tiếng Việt: Ngài thiên xã, là một họ bướm đêm có khoảng 3.500 loài đã được biết đến. Các loài trong họ này được tìm thấy ở nhiều nơi trên thế giới, nhưng chúng chủ yếu tập trung ở các vùng nhiệt đới, đặc biệt là Tân Thế giới (Miller, 1992). Họ Thaumetopoeidae (processionary moths) đôi khi cũng được xếp vào họ này ở dạng phân họ.

Các loài thuộc họ này có khuynh hướng cơ thể nặng và cánh dài, cánh xếp ngang sau lưng khi nghỉ. Chúng hiếm khi thể hiện các màu sáng, thường có màu xám hoặc nâu, ngoại trừ các loài thuộc phân họ Dioptinae (Grimaldi và Engel, 2005). Các đặc điểm này mang ý nghĩa rằng chúng khá giống họ Noctuidae mặc dù các họ này không có mối quan hệ gần gũi. Con trưởng thành không ăn. Một số loài có một chùm râu trên mép sau của cánh trước, chúng dũi thẳng khi nghỉ. Tên gọi phổ biến của một số loài cũng xuất phát từ bộ râu của chúng như Puss Moth và nhóm phổ biến là kittens (Furcula spp.), do vậy việc đặt tên giống với các loài bướm nhỏ Puss Moth.

 Hệ thống phân loại 
Các loài nổi tiếng là:
 Phalera bucephala
 Cerura vinula
 Stauropus fagi
 Furcula bifida
 Ptilodon capucina
 Nadata gibbosa

Một phần trong các phân họ được liệt kê ở trên, có một số chi thuộc họ này không rõ mối quan hệ. Chúng gồm:

 Afilia
 Antheua
 Antimima
 Antithemerastis
 Astylis
 Cardiga
 Cascera
 Commonia
 Datana - Phaleridae?
 Destolmia
 Didugua
 Ecnomodes
 Elymiotis
 Euhyparpax
 Farigia
 Gallaba
 Gargettiana
 Hippia
 Hobartina
 Hylaeora

 Hyparpax
 Lasioceros
 Lirimiris
 Litodonta
 Lochmaeus
 Macrurocampa
 Medanella
 Misogada
 Nadata - Notodontidae?
 Neola
 Notela
 Notodontella
 Oligocentria
 Omichlis
 Ortholomia
 Paracerura
 Paradestolmia
 Pentobesa
 Pheraspis
 Pheressaces

 Polychoa
 Praeschausia
 Psalidostetha
 Pseudhapigia
 Pseudoteleclita
 Resomera
 Resto
 Rodneya
 Sagamora
 Schizura
 Scrancia
 Scythrophanes
 Skewesia
 Sorama
 Sphetta
 Symmerista
 Theroa
 Tifama
 Timoraca
 Ursia

 Tham khảo 

 Attygalle, AB, S. Smedley, J. Meinwald và T. Eisner. 1993. Defensive secretion of 2 notodontid caterpillars. J. Chem Ecol 19(10):2089-2104.
Blum, M.S. 1981. Chemical Defenses of Arthropods. Academic Press, New York.
Chinery, Michael. 1991. Collins Guide to the Insects of Britain và Western Europe 1986 (Reprinted 1991)
Fullard, James, Jeff W. Dawson, L. Daniel Otero, Annemarie Surlykke. 1997. Bat-deafness in day-flying moths (Lepidoptera, Notodontidae, Dioptinae). Journal of Comparative Physiology A: Neuroethology, Sensory, Neural, và Behavioral Physiology 181(5): 477-483
Grimaldi, D, và MS Engel, 2005. Evolution of the Insects. Cambridge University Press.
 Miller, James. 1992. Host-plant association among prominent moths. BioScience 42 (1): 50-56.
 Scoble, MJ. 1995. The Lepidoptera: Form, Function và Diversity. Second ed. Oxford University Press.
Skinner, Bernard. 1984. Colour Identification Guide to Moths of the British Isles
Weller, SJ. 1992. Survey of Adult Morphology in Nystaleinae và Related Neotropical Subfamilies (Noctuoidea: Notodontidae). Journal of Research on the Lepidoptera 31(3-4):233-277.

 Liên kết ngoài 
azalea caterpillar, Datana major on the UF / IFAS Featured Creatures Web site

*