Họ Xương rồng Madagascar

Họ Xương rồng Madagascar (danh pháp khoa học: Didiereaceae) là một họ thực vật hạt kín nhỏ, chỉ bao gồm 4 chi và 11 loài (theo nghĩa hẹp) thực vật đặc hữu miền nam và tây nam Madagascar, nơi chúng tạo thành một thành phần quan trọng của các rừng cây gai Madagascar hay 7 chi với 16-19 loài (theo nghĩa rộng).Didiereaceae trên website của APG. Tra cứu 25-1-2011. Khi hiểu theo nghĩa rộng thì nó còn chứa các loài có ở Nam Phi và Đông Phi. Họ này đôi khi được gộp trong họ Portulacaceae, nhưng nó được Angiosperm Phylogeny Group coi như một họ riêng biệt. Nó cũng có quan hệ họ hàng gần với họ Cactaceae (xương rồng) có nguồn gốc Tân thế giới, đủ gần để các loài trong họ Didiereaceae có thể được ghép thành công trên một số loài xương rồng.

 Miêu tả 
Các loài thực vật trong họ này là các loại cây bụi và cây gỗ mọng nước có gai, cao 2–20 m, với thân cây to mập chứa nước và lá sớm rụng trong mùa khô kéo dài. Một vài loài tạo ra dạng cây bụi nhỏ nằm bò như là dạng cây non khác biệt trước khi sinh ra một thân cây to lớn khi trưởng thành.

Khi hiểu theo nghĩa hẹp thì tất cả các loài trong họ này đều là đơn tính khác gốc (riêng chi Decaria là đơn tính khác gốc hoa cái). Các lá, sinh ra từ các núm giống như ở các loài xương rồng, là nhỏ và mọc đơn lẻ hay thành đôi và có kèm theo các gai hình nón. Hoa đơn tính (ngoại trừ Decaria)và đối xứng tỏa tia.

So sánh đặc trưng của họ Didiereaceae nghĩa hẹp với các chi mới bổ sung theo bảng dưới đây:

 STT  Didiereaceae s. s. (Didiereoideae)  Calyptrotheca  Portulacaria và Ceraria Kiểu phát triển  Cây gỗ hay cây bụi với cành non ngắn suy giảm mạnh, mang cả lá và gai  Cây bụi không gai, đôi khi leo hay hình cây gỗ  Cây bụi hoặc cây gỗ nhỏ không gai, lá đôi khi sinh ra trên các cành non ngắn hay thành chùm. Kiểu hoa  Đơn tính khác gốc hay hiếm khi đơn tính khác gốc hoa cái  Lưỡng tính  Đơn tính khác gốc ở Ceraria; lưỡng tính ở Portulacaria. Bao hoa  Lá đài 2; cánh hoa 4  Lá đài 2; cánh hoa 5  Lá đài 2; cánh hoa 5, hợp sinh ở Portulacaria. Bộ nhị  Nhị 8-10  Nhị nhiều  Nhị 5, tự do ở Ceraria; 4-7(-10), hợp sinh với bao hoa ở Portulacaria. Quả  1 hạt, không nứt  1 hạt (nhưng ban đầu có tới 6 noãn), nứt theo 6 mảnh vỏ  1 hạt, không nứt. Nhiễm sắc thể  2n = 48, 192, 240  (Không xác định)  2n = 44, 48, 72

 Các chi và loài 
Khi hiểu theo nghĩa hẹp thì họ này chỉ bao gồm phân họ Didiereoideae Appleq. & R.S. Wallace, 2003. Tuy nhiên, khi đó họ này bao lấy họ Portulacaceae, làm cho họ này trở thành cận ngành và chi Calyptrotheca có quan hệ chị em với cả họ Didiereaceae nghĩa hẹp.W. L. Applequist & R. S. Wallace, 2000, Phylogeny of the Madagascan endemic family Didiereaceae, Plant Systematics and Evolution, Volume 221, Numbers 3-4, 157-166, . Họ hiểu theo nghĩa rộng bao gồm cả ba chi chuyển sang từ họ Portulacaceae (Calyptrotheca, Ceraria và Portulacaria):Wendy L. Applequist & Robert S. Wallace, 2003, Expanded circumscription of Didiereaceae and its division into three subfamilies 
 Phân họ Didiereoideae Appleq. & R.S. Wallace, 2003:
 Alluaudia (Drake) Drake, 1903
 Alluaudia ascendens (Drake) Drake, 1903
 Alluaudia comosa (Drake) Drake, 1903
 Alluaudia dumosa (Drake) Drake, 1903
 Alluaudia humbertii Choux, 1934
 Alluaudia montagnacii Rauh, 1961 – có lẽ là lai ghép tự nhiên của A. ascendens với A. procera.
 Alluaudia procera (Drake) Drake, 1903 – rất dễ trồng và là loài được trồng phổ biến nhất.
 Alluaudiopsis Humbert & Choux, 1934
 Alluaudiopsis fiherensis Humbert & Choux, 1934
 Alluaudiopsis marnieriana Rauh, 1961
 Decaria Choux, 1929
 Decaria madagascariensis Choux, 1929
 Didierea Baillon1880
 Didierea madagascariensis Baillon, 1880
 Didierea trollii Capuron & Rauh, 1961
 Phân họ Calyptrothecoideae Pax & Gilg
 Calyptrotheca Gilg, 1897: 2 loài đặc hữu Đông Phi
 Calyptrotheca somalensis Gilg, 1897
 Calyptrotheca stuhlmannii Gilg, 1903
 Phân họ Portulacarioideae Appleq. & R.S. Wallace, 2003
 Portulacaria Jacquin, 1787: 2 loài, chủ yếu ở Nam Phi và rời rạc tại Kenya.
 Portulacaria afra Jacq., 1786
 Portulacaria armiana van Jaarsv., 1984
 Ceraria Pearson & Stephens, 1912: 6-7 loài tại Nam Phi.
 Ceraria carrissoana Exell & Mendonça, 1939
 Ceraria fruticulosa Pearson & Stephens, 1912
 Ceraria gariepina Pearson & Stephens, 1912
 Ceraria kaokoensis Swanepoel, 2007
 Ceraria kuneneana Swanepoel, 2008
 Ceraria longipedunculata Merxm. & Podlech, 1961
 Ceraria namaquensis Pearson & Stephens, 1912

 Sử dụng 
Một vài loài được trồng làm cây cảnh trong nhà trong các bộ sưu tập cây mọng nước chuyên nghiệp.

 Thư viện ảnh 

 Tham khảo 

 Eggli Urs (chủ biên): Sukkulentenlexikon Band 2: Zweikeimblättrige Pflanzen (Dicotyledonen) Eugen Ulmer Verlag, Đức, 2002. ISBN 3-8001-3915-4
 Didiereaceae  (nghĩa hẹp) trong Watson L. và Dallwitz M.J. (1992 trở đi). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval. Phiên bản: 20-5-2010. http://delta-intkey.com 


Thể loại:Thực vật Madagascar
Thể loại:Thực vật châu Phi
Thể loại:Thực vật khu vực sinh thái châu Phi nhiệt đới