Mễ Sở

Mễ Sở là một xã thuộc tỉnh Hưng Yên, Việt Nam.

Địa lý
Xã Mễ Sở nằm ở phía Tây Bắc tỉnh Hưng Yên, có vị trí địa lý:
Phía Đông giáp xã Hoàn Long và xã Văn Giang.
Phía Nam giáp xã Triệu Việt Vương.
Phía Tây giáp xã Hồng Vân và xã Chương Dương của thành phố Hà Nội, có ranh giới tự nhiên là sông Hồng.
Phía Bắc giáp xã Nam Phù của thành phố Hà Nội, có ranh giới tự nhiên là sông Hồng.

Lịch sử
Cái tên "Mễ Sở" (米所 - địa điểm chứa lúa gạo) do vua Trần Nhân Tông đặt cho, lưu danh chiến công của nhân dân trong vùng đã cất giấu, tiếp tế lương thảo cho quân đội nhà Trần đánh thắng giặc Nguyên - Mông thế kỷ XIII.
Hiểu theo tài liệu Hán Nôm, cách giải thích "Mễ Sở" là "một nơi để chứa lương thực", tương đương với ý nghĩa của "kho gạo" hoặc "kho lương thực". Trong văn kiện của vua Trần Nhân Tông, Mễ Sở được mô tả là một địa điểm cất giữ lương thực để tiếp tế cho quân đội, đặc biệt là trong thời gian đánh chiếm thành Quan Lỗ (nay là Hà Nội) vào đầu thế kỷ XIII.

Xã là địa bàn hoạt động của nghĩa quân Bãi Sậy trong những năm chiến đấu với thực dân Pháp (1833 - 1892). Từ ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, Mễ Sở là một trong nhiều cơ sở giao thông bí mật và hội họp của xứ ủy Bắc kỳ thời kỳ trước Cách mạng tháng Tám năm 1945.

Trước đây, Mễ Sở là một xã thuộc huyện Châu Giang cũ.

Ngày 24 tháng 7 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định 60/1999/NĐ-CP về việc chia huyện Châu Giang thành 2 huyện là Khoái Châu và Văn Giang. Xã Mễ Sở trực thuộc huyện Văn Giang.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1666/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Hưng Yên năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Bình Minh (huyện Khoái Châu), Thắng Lợi và Mễ Sở thành xã mới có tên gọi là xã Mễ Sở.

Xã hội
Cơ sở giáo dục
Trên địa bàn xã Mễ Sở có những cơ sở giáo dục chính quy như sau:
 Trường Mầm non xã Mễ Sở
 Trường Tiểu học xã Mễ Sở
 Trường THCS xã Mễ Sở
 Trường THPT Nguyễn Công Hoan

Văn hoá
Di tích lịch sử
nhỏ|Tòa Thiêu hương nằm trong khu di tích đền Đa Hòa
nhỏ|Bảo vật quốc gia Tượng Phật Quan Âm nghìn mắt nghìn tay
 Đền Đa Hòa, thuộc thôn Đa Hòa, xã Bình Minh cũ, được công nhận là di tích cấp Quốc gia đặc biệt vào năm 2024. Đền gắn liền với truyền thuyết Chử Đồng Tử - một trong tứ bất tử của Việt Nam và Tiên Dung công chúa - con gái Hùng Vương thứ XVIII. Đền được kiến trúc sư, tiến sĩ Chu Mạnh Trinh thiết kế và xây dựng lại vào năm 1894. Cứ ba năm một lần, nhân dân các làng thuộc Tổng Mễ xưa lại mở hội để tưởng nhớ công đức của Chử Đồng Tử và nhị vị phu nhân.

 Chùa Mễ Sở (Diễn Phúc Tự) nằm trên địa bàn thôn Mễ Sở, được xây dựng vào cuối thế kỷ XVIII - đầu thế kỷ XIX với diện tích là 3696 m². Chùa được công nhận là di tích lịch sử văn hóa vào năm 1989. Nơi đây đang lưu giữ bảo vật quốc gia Tượng Phật Quan Âm nghìn mắt nghìn tay - là một trong hai pho tượng rất quý hiếm còn lại tại Việt Nam. Bức tượng mang giá trị to lớn về lịch sử và nghệ thuật điêu khắc.

 Chùa Phú Thị (Hưng Phúc Tự) nằm trên địa bàn thôn Phú Thị. Chùa được xây dựng vào năm 1905 do tiến sĩ Chu Mạnh Trinh thiết kế và xây dựng. Vị trí chùa nằm ở phía ngoài đê, có diện tích 4381 m². Chùa có kiến trúc rất độc đáo, gồm nhà Tam bảo, nhà Tổ và nhà Mẫu. Chùa được công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật vào năm 1988.

 Cụm di tích Chùa Nhạn Tháp (Minh Khánh Tự) và Đền Nhạn Tháp thờ đức thánh Trần Ngô Lang, nằm trên địa bàn thôn Nhạn Tháp, đã được xếp hạng di tích lịch sử năm 1997. Chùa được xây dựng vào thời Lê năm 1573, vị trí chùa nằm ở phía ngoài đê với diện tích 3888 m², kiến trúc chính gồm tòa Tam bảo và nhà Tổ. Đặc biệt, chùa đang sở hữu bảo vật quốc gia Bàn thờ Phật bằng đá thời Mạc chùa Nhạn Tháp, được công nhận vào năm 2026.

Trên địa bàn xã Mễ Sở còn có một nhà thờ Công giáo ở thôn Hoàng Trạch, gần khu vực phố Chợ Mễ. Đây là họ đạo duy nhất của huyện Văn Giang.

Danh hiệu
 Năm 1985, xã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
 Năm 2000, xã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động trong thời kỳ đổi mới.
 Năm 2014, xã đạt chuẩn Nông thôn mới.
 Năm 2023, xã đạt chuẩn Nông thôn mới nâng cao.

Giao thông
Xã Mễ Sở có hệ thống cầu đường chính sau:
 Tỉnh lộ 378 (ĐT.378)
 Đường vành đai 4 vùng Thủ đô (CT.38) (đang thi công): Dự án trọng điểm quốc gia đi qua Hà Nội - Hưng Yên - Bắc Ninh; khi hoàn thành sẽ tạo trục liên kết đô thị - công nghiệp - logistics giữa Hưng Yên và các tỉnh vệ tinh của thủ đô Hà Nội.
 Cầu Mễ Sở (đang thi công): Bắc qua sông Hồng, nối xã Hồng Vân, Hà Nội (thuộc huyện Thường Tín cũ) với xã Mễ Sở. Cầu thuộc dự án Đường vành đai 4 vùng Thủ đô.

Bên cạnh đó, toàn bộ các tuyến đường liên thôn, liên xã đều đã được bê tông hoá và trải nhựa bằng phẳng.

Danh nhân
Nhà giáo, tiến sĩ Chu Mạnh Trinh
Nhà giáo, giáo sư Dương Quảng Hàm
Nhà cách mạng, thành viên sáng lập của phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục, nhà báo, nhà văn Dương Bá Trạc
Họa sĩ Dương Bích Liên
Nhà giáo, nhà báo Dương Tụ Quán
Họa sĩ, thi sĩ, bác sĩ Dương Cẩm Chương
Nhà giáo ­nhân dân, giáo sư­, nhà khoa học vật lý Dương Trọng Bái
Thi sĩ Dương Thị Xuân Quý
Chí sĩ, thành viên của phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục Dương Trọng Phổ
Nhà văn, nhà báo Trần Khắc Cần
Nhà văn, nhà thơ Nguyễn Thị Hồng Ngát

Chú thích

Tham khảo