Gia Lâm, Ninh Bình

Gia Lâm là một xã thuộc tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.

Địa lý
Xã Gia Lâm có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Gia Hưng
Phía tây giáp xã An Bình, tỉnh Phú Thọ
Phía nam giáp xã Gia Tường
Phía bắc giáp xã Lạc Thủy, tỉnh Phú Thọ.

Xã Gia Lâm có diện tích 37,61 km², dân số năm 2024 là 20.189 người, mật độ dân số đạt 537 người/km².

Xã có đường Quốc lộ 37C (nâng cấp tỉnh lộ 479).

Hành chính
Xã Gia Lâm được chia thành 27 thôn: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, Chung Chính, Đại Hòa, Đông Minh, Đức Thành, Hạnh Phúc, Hồng Quang, Hùng Sơn, Lạc Long, Liên Minh, Minh Hồng, Minh Long, Nga Mai, Ninh Thủy, Quang Tường, Quyết Thắng, Thanh Quyết, Xuân Long.

Lịch sử
Tháng 9 năm 1949, thành lập xã Gia Lâm thuộc huyện Nho Quan trên cơ sở 3 xã: Hợp Hòa, Ngọc Liên, Thái Bình.

Ngày 5 tháng 12 năm 1953, Ban Thanh tra Chính phủ ban hành Quyết định số 454/QNQuyết định số 450/QN-TC về việc phân chia đơn vị hành chính các xã thuộc tỉnh Ninh Bình. về việc chia xã Gia Lâm thuộc huyện Nho Quan thành 3 xã: Gia Lâm, Gia Sơn, Gia Thủy.

Ngày 21 tháng 4 năm 1965, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Quyết định số 103-NQ-TVQH về việc phê chuẩn việc thành lập tỉnh Nam Hà trên cơ sở tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc thành lập tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 27 tháng 4 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 125-CP về việc thành lập huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở huyện Gia Viễn và huyện Nho Quan.

Ngày 9 tháng 4 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 151-CP về việc chia huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Hà Nam Ninh thành huyện Gia Viễn và huyện Hoàng Long.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Hà Nam Ninh thành tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 23 tháng 11 năm 1993, Chính phủ ban hành Nghị định số 88-CP về việc đổi tên huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Ninh Bình thành huyện Nho Quan.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Nam Hà thành tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Tính đến ngày 31/12/2024:
 Xã Gia Lâm có 10 thôn: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10.
 Xã Gia Sơn có 7 thôn: Đông Minh, Hạnh Phúc, Nga Mai, Ninh Thủy, Quang Tường, Thanh Quyết, Xuân Long.
 Xã Xích Thổ có 10 thôn: Chung Chính, Đại Hòa, Đức Thành, Hồng Quang, Hùng Sơn, Lạc Long, Liên Minh, Minh Hồng, Minh Long, Quyết Thắng.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định vào tỉnh Ninh Bình.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:
 Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
 Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1674/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Ninh Bình năm 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, thành lập xã Gia Lâm thuộc tỉnh Ninh Bình trên cơ sở toàn bộ 8,94 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 6.165 người của xã Gia Lâm; toàn bộ 7,50 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 4.670 người của xã Gia Sơn và toàn bộ 21,17 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 9.354 người của xã Xích Thổ thuộc huyện Nho Quan.

Xã Gia Lâm có 37,61 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 20.189 người.

Danh lam thắng cảnh
	Chùa Liêm Thượng (Thiên Hương tự)	ở	Thôn Đại Hòa	thờ	-  Thờ Phật, Linh Lang đại vương,  Nguyễn Minh Không,  Đại Càn Quốc gia Nam Hải Tứ vị Thánh Nương,  Thành hoàng Hắc Trần Đại vương,  Thiên Bồng Thiên Tướng Đô Quốc Hiển Nguyên Soái, Đốc Khánh Công chúa, Thành hoàng làng Minh Đức (lang Mường Dầm), Tảo Hoa Công chúa.
	Đền Súa	ở	Thôn Liên Minh	thờ	Chúa Thượng Ngàn
	Đền Cây Sui	ở	Thôn Quyết Thắng	thờ Thành hoàng làng,  Công chúa Ngọc Thanh Mai Lâm
	Đền Vọ	ở	Thôn Đức Thành	thờ	Sơn Tinh Công chúa
	Nhà thờ họ Lạc Tân	ở	Thôn Trung Chính	thờ	Thờ Chúa
	Nhà thờ giáo xứ Xích Thổ	ở	Thôn Minh Long	thờ	Thờ Chúa
	Đình Thần hoàng (Đình làng Khả Lai)	ở	Thôn 3	thờ	Thần hoàng Bản thổ			
	Đình Kim Đôi	ở	Thôn 9	thờ	Tam vị Thánh Tản
	Đình Sung	ở	Thôn 2	thờ	Thành hoàng làng
	Chùa Kim Đôi	ở	Thôn 9	thờ	Thờ phật
	Đền Kim Đôi	ở	Thôn 9	thờ	Thành hoàng làng					
	Đền Đất Đỏ (Đền Thượng)	ở	Thôn 4	thờ	Mẫu Thượng Ngàn, Hội đồng Thánh Mẫu
	Đền Đồng (Đền Hạ)	ở	Thôn 5	thờ	Quan Đức ông Thập Bát Long thần, Quan Thủy Thần Bản thổ
	Đền Đồi Lốc	ở	Thôn 7	thờ	Quan bản thổ
	Đền Kiều		Thôn 8		Tam vị Thánh Tản
	Đền Thần hoàng	ở	Thôn 3	thờ	Thành hoàng làng
	Đền Trấn Đồi Bệ	ở	Thôn 4	thờ	Thần hoàng làng
	Miếu Vườn Đén	ở	Thôn 6	thờ	Quan bản thổ
	Miếu Phúc Long	ở	Thôn 2	thờ	Bà chúa
	Miếu Xóm trên	ở	Thôn 9	thờ	Bà chúa
	Phủ Kim Đôi	ở	Thôn 9	thờ	-  Tam vị thánh Mẫu,  Mẫu Thượng, Công chúa
	Chùa Mơ (Cao Sơn Tự)	ở	Thôn Quang Trường	thờ	Thờ Phật,
	Đình Mai	ở	Thôn Nga Mai	thờ	Đại vương Đô Nguyên Soái Tiết Chế Tứ Dương Hầu Thủy Bộ Tư Dinh Thiên Bồng Thiên Tướng Thiên Uy, Thành hoàng, cộng đồng, các cụ tổ trong làng có công với làng với nước
	Đình Sào Long	ở	Thôn Xuân Long	thờ	Thành hoàng làng
	Đình Văn Chỉ	ở	Thôn Quang Trường	thờ	Thành hoàng làng
	Đền Cồ Cáo	ở	Thôn Quang Trường	thờ	Thành hoàng làng
	Đền Cơm Trắng	ở	Thôn Quang Trường	thờ	Thờ Bà chúa địa phương
	Nhà thờ họ Bùi Văn	ở	Thôn Quang Trường	thờ	Thờ Tổ họ Bùi Văn
	Nhà thờ họ Bùi Xuân	ở	Thôn Xuân Long	thờ	Thờ Tổ họ Bùi Xuân.

Chú thích

Tham khảo