Bộ Rùa

Bộ Rùa (danh pháp khoa học: Testudines) là những loài bò sát thuộc nhóm chỏm cây của siêu bộ Chelonia (hay Testudinata). Trong tiếng Việt, các loài thuộc bộ rùa được gọi bằng nhiều tên khác nhau như rùa, ba ba, giải, vích, đồi mồi...

Trong văn hóa, rùa được nhìn nhận dưới nhiều gốc độ khác nhau tùy theo nền văn hóa. Rùa được xem là một trong những con vật mang nhiều ý nghĩa biểu trưng văn hóa nhất (Rùa trong biểu tượng văn hóa).

 Phân loại 
Phân loại dưới đây lấy theo Meylan & Ganko, 1988 (sửa đổi theo Meylan & Ganko, 1997 và Meylan, 2001) và Anquetin, Barrett, Jones, Moore-Fay & Evans, 2009.Anquetin J., Barrett P. M., Jones M. E. H., Moore-Fay S., Evans S. E., 2009, A new stem turtle from the Middle Jurassic of Scotland: new insights into the evolution and palaeoecology of basal turtles, Proceedings of the Royal Society of London: Biological series: Vol. 276, tr. 879-886,  Khi hiểu Testudines Linnaeus, 1758 (không Batsch, 1788) sensu Lee, 1996 (tương đương với Rhaptochelydia Gaffney & Kitching, 1994 như ở dưới đây) thì bộ này được chia thành các phân bộ và chi riêng lẻ như sau:

CHELONIA Macartney, 1802 = Testudinata sensu Zardoya & Meyer, 2001:
 †Odontochelys
 †Australochelys
 Rhaptochelydia Gaffney & Kitching, 1994 = Testudines Linnaeus, 1758 [không Batsch, 1788] sensu Lee, 1996.
 †Chinlechelys
 †Proganochelys (= Proganochelyidae/Proganochelydia)
 ?†Palaeochersis - đặt vào đây không chắc chắn.
 ?†Condorchelys - đặt vào đây không chắc chắn.
 ?†Eileanchelys - đặt vào đây không chắc chắn.
 ?†Hackerochelys - đặt vào đây không chắc chắn.
 Casichelyidia Gaffney, 1975 (tương đương với Testudinata Klein, 1760 (không Linnaeus, 1758) sensu Lee, 1997)
 Cryptodira Cope, 1864 (fide Gaffney & Maylan, 1988)
 Pleurodira Dumeril & Bibron, 1835 [không Cope, 1871]

Gaffney & Kitching, 1994 chia Chelonia ra như sau:
 † Australochelidae
 †Australochelys
 Rhaptochelydia
 †Proganochelydia
 †Proganochelyidae
 †Proganochelys
 Casichelyidia
 Cryptodira
 Pleurodira

Trong khi đó, một số tác giả khác như Sterli (2008); Li, Wu, Rieppel, Wang, Zhao (2008); Anquetin, Barrett, Jones, Moore-Fay, Evans (2009) và Joyce, Lucas, Scheyer, Heckert, Hunt (2009) nói chung lại chia Testudinata ra thành một vài chi tuyệt chủng ở nhóm thân cây và Testudines là nhóm chỏm cây. Cụ thể xem sơ đồ cây phát sinh chủng loài tại Mikko's Phylogeny Archive.Testudinata – turtles, tortoises and terrapins.

 Cryptodira 
 †Kayentachelys
 †Indochelys
 Selmacryptodira
 †Paracryptodira (= ? Pleurosternoidea Hay, 1930)
 †Kallokibotiidae
 †Mongolochelyidae
 †Solemydidae
 †Pleurosternidae (bao gồm cả Chengyuchelyidae)
 †Glyptopsidae ("Glyptopsinae")
 †"Dinochelinae"
 †Baenoidea (Baenidae sensu lato)
 †Neurankylidae
 †Macrobaenidae
 †Baenidae sensu stricto
 Eucryptodira Gaffney, 1975 sensu Gaffney, 1984 (= Daiocryptodira Milner, 2004)
 †Eurysternidae
 †Plesiochelyidae
 ? †Xinjiangchelyidae
 Centrocryptodira
 †"Sinemys"
 †Chubutemys
 †Meiolaniidae
 †Osteopygis
 ? †"Macrobaenidae"
 ? †"Sinemydidae"
 †Judithemys
 †Hangaiemys
 Polycryptodira (= Cryptodira sensu Parham & Hutchison, 2003)
 Chelydridae
 Procoelocryptodira
 Chelonioidea
 "Chelonioinea"
 †Toxochelyidae
 Cheloniidae
 Dermochelyoidea
 †Cimochelys
 †"Protostega"
 †Thalassemyidae
 "Dermochelyoinea"
 Dermochelyidae
 †Protostegidae (có thể tách riêng họ Desmatochelyidae)
 Chelomacryptodira
 †Planetochelys
 Trionychoidea
 †Hoplochelys
 †Adocidae (bao gồm cả Nanshiungchelyidae)
 †Emarginachelys
 Dermatemydidae
 Kinosternidae (có thể bao gồm cả phân họ Staurotypinae, mặc dù phân họ này đôi khi xếp trong họ Chelydridae)
 †Sandownia
 Carettochelyidae
 Trionychidae
 Không chắc chắn
 †Khunnuchelys
 †(Axestemys) (có thể là một phần của Rafetus)
 Testudinoidea
 ? †Haichemydidae
 ? †Sinochelyidae (bao gồm cả Peishanemydidae)
 ? †Lindholmemydidae
 Emydidae (đôi khi tách riêng các họ Platysternidae và Geoemydidae)
 Testudinidae

 Pleurodira 
 †Proterochersidae (= Minipleurodira)
 Megapleurodira
 ? †Dortokidae
 †Platychelira
 †Platychelyidae
 Eupleurodira
 Cheloides
 Chelidae (= Chelyidae)
 Pelomedusoides (= Pelumedusidae sensu lato)
 Pelomedusera (= Pelomedusoidea)
 †Araripemydidae
 Pelomedusidae (= Eusarkiidae)
 Podocnemidera
 ? †Teneremys
 †Euraxemydoidea
 †Euraxemydidae
 Podocnemidoidea
 †Bothremydinura
 †Bothremydidae
 Podocnemidinura
 †Brasilemys
 †Hamadachelys
 Podocnemididae
 Không chắc chắn:
 †Apoidochelys
 †Bauruemys
 †Carteremys
 †Palaeaspis (bao gồm cả Palaeochelys, Palemys)
 †Paralichelys
 †Potamochelys
 †Stupendemys

 Không chắc chắn 
 †Chitracephalus
 †Neusticemys
 †Scutemys
 †Chelycarapookidae

 Hình ảnh 

 Xem thêm 
 Rùa cạn
 Rùa trong biểu tượng văn hóa



 Liên kết ngoài 





 UC Berkeley Museum of Paleontology
 Chelonian studbook  Collection and display of the weights/sizes of captive turtles
 Biogeography and Phylogeny of the Chelonia  (taxonomy, maps)
 The word 'turtle' in different languages
 New Scientist article (including video) on how the turtle evolved its shell

Tham khảo