Vệ tinh tự nhiên của Sao Mộc

Đến tháng 2 năm 2023 đã có 95 vệ tinh của Sao Mộc được khám phá và được chia ra làm 7 nhóm (dù quỹ đạo của vệ tinh mới S/2003 J 24 chưa được tính toán). Trong những vệ tinh này, Io, Europa, Ganymede và Callisto được khám phá bởi Galileo Galilei từ đầu thế kỷ 17 và được lập thành một nhóm. Bốn vệ tinh này, cũng như Metis, Adrastea và Amalthea của nhóm Amalthea, tự quay một vòng chung quanh chính mình trong một thời gian bằng một vòng chung quanh Sao Mộc nên luôn luôn có một mặt hướng về Sao Mộc và một mặt quay đi – trường hợp giống như Mặt Trăng đối với Địa Cầu. Đại đa số những vệ tinh nhỏ còn lại tuy quay chung quanh Sao Mộc nhưng đi ngược với chiều quay của hành tinh này. Tất cả các vệ tinh từ Euporie trở ra đều được đặt theo tên các con gái của thần Zeus.

Lịch sử phát hiện và đặt tên
Nguồn gốc
Phân nhóm

Bảy nhóm vệ tinh của Sao Mộc bao gồm:
nhỏ|300px|Phân bổ vệ tinh của Sao Mộc.
 Nhóm Amalthea, gần Sao Mộc nhất, gồm Metis, Adrastea, Amalthea và Thebe. Quỹ đạo của các vệ tinh này rất tròn, gần như nằm trên cùng một mặt phẳng với xích đạo của Sao Mộc và ở từ 100 ngàn km đến 200 ngàn km nếu kể từ tâm của Sao Mộc ra. Amalthea là tên của con dê đã cho sữa nuôi sống thần Zeus

 Nhóm Galilean, khám phá bởi Galileo Galilei, gồm Io, Europa, Ganymede và Callisto. Đây là các vệ tinh lớn trong Thái Dương Hệ – Europa, nhỏ nhất trong nhóm, lớn hơn Sao Diêm Vương trong khi Ganymede, lớn nhất trong nhóm, lớn hơn Sao Thủy. Quỹ đạo của các vệ tinh này ở từ 400 ngàn km đến 2 triệu km nếu kể từ tâm của Sao Mộc ra.

 Themisto đứng một mình trong nhóm của nó. Quỹ đạo của vệ tinh này ở vào khoảng 7 triệu km nếu kể từ tâm của Sao Mộc ra. Themisto là tên của một nữ thần trong thần thoại Hy Lạp, con gái của thần sông Inachus, là vợ của Athamas

 Nhóm Himalia gồm Leda, Himalia, Lysithea, Elara và Dia. Quỹ đạo của các vệ tinh này ở từ 11 triệu km đến 12 triệu km nếu kể từ tâm của Sao Mộc ra, chu kỳ 287 ngày. Himalia lấy theo tên của một nữ thần, người đã có với Zeus ba người con là Spartaios, Kronios, và Kytos.

 Nhóm Ananke gồm Euporie, Euanthe, Orthosie, Harpalyke, Praxidike, Thyone, Ananke, Iocaste, Hermippe... Quỹ đạo của các vệ tinh này nằm nghiêng vào khoảng 150° đối với xích đạo của Sao Mộc và ở vào khoảng 21 triệu km nếu kể từ tâm của Sao Mộc ra. Tất cả các vệ tinh này đi ngược với chiều quay của Sao Mộc. Ananke là tên của nữ thần số mệnh trong thần thoại Hy Lạp, mẹ của ba nữ thần Moirae
 Nhóm Carme gồm Pasithee, Chaldene, Isonoe, Erinome, Kale, Aitne, Taygete, Carme, Kalyke... Quỹ đạo của các vệ tinh này nằm nghiêng vào khoảng 160° đối với xích đạo của Sao Mộc và ở vào khoảng 23 triệu km nếu kể từ tâm của Sao Mộc ra. Tất cả các vệ tinh trong nhóm này đi ngược với chiều quay của Sao Mộc.
 Nhóm Pasiphaë gồm Eurydome, Pasiphae, Sponde, Megaclite, Callirrhoe, Sinope, Autonone... Tất cả các vệ tinh trong nhóm này đi ngược với chiều quay của Sao Mộc. Pasiphaë là tên của con gái thần Mặt Trời Helios và là vợ của vua Minos xứ Crete

+ 15 vệ tinh lớn nhất của Sao MộcTênBán kính củavệ tinh(km)Khối lượng củavệ tinh(kg)Bán kính củaquỹ đạo(km)Chu kỳ củaquỹ đạo(ngày)NhómMetis200,1 × 1018128,0 × 1030,294779 SAmaltheaAdrastea13 × 10 × 820 × 1015129,0 × 1030,298260 SAmaltheaAmalthea131 × 73 × 677,5 × 1018181,4 × 1030,498179 SAmaltheaThebe55 × 45 × 670,8 × 1018221,9 × 1030,6745AmaltheaIo1821,689,32 × 1021421,6 × 1031,769138 SGalileanEuropa1560,848 × 1021670,9 × 1033,551181 SGalileanGanymede2631,2148,2 × 10211070,4 × 1037,154553 SGalileanCallisto2410,31075,9 × 10211882,7 × 10316,689018 SGalileanHimalia859,5 × 101811460 × 103250,5662HimaliaLysithea120,08 × 101811720 × 103259,22HimaliaElara400,8 × 101811740 × 103259,6528HimaliaAnanke100,04 × 101821280 × 103−629,8AnankeCarme150,1 × 101823400 × 103−734,2CarmePasiphae180,3 × 101823620 × 103−743,6PasiphaëSinope140,08 × 101823940 × 103−758,9Pasiphaë Chu kỳ của quỹ đạo mang dấu trừ (−) nếu vệ tinh đi ngược với chiều quay của Sao Mộc.S có nghĩa là chu kỳ quay của vệ tinh bằng đúng chu kỳ của quỹ đạo.
Bảng số liệu

 STTOrder refers to the position among other moons with respect to their average distance from Jupiter. LabelLabel refers to Roman numeral attributed to each moon in order of their discovery. Tên vệ tinhPhát âm<small>(key)Hình ảnh Kích thước(km)Diameters with multiple entries such as "60×40×34" reflect that the body is not a perfect spheroid and that each of its dimensions have been measured well enough. Khối lượng( kg) Semi-major axis(km) Orbital period(d)Periods with negative values are retrograde. Độ nghiêng quỹ đạo(°) Eccentricity Năm phát hiện Người phát hiện Nhóm"?" refers to group assignments that are not considered sure yet.1  Metis    50px|giữa           0.000 02  1979  Synnott(Voyager 1)  Inner2 Adrastea    50px|giữa            0.0015  1979  Jewitt(Voyager 2)Inner3 Amalthea   50px|giữa            0.0032  1892  Barnard  Inner4 Thebe   50px|giữa            0.0175  1979 Synnott(Voyager 1) Inner5 Io   50px|giữa           0.0041  1610  Galileo Galilei  Galilean6 Europa  50px|giữa           0.0094  1610  Galileo Galilei Galilean7 Ganymede   50px|giữa            0.0011  1610  Galileo Galilei Galilean8 Callisto   50px|giữa            0.0074  1610  Galileo Galilei Galilean9 Themisto           +129.87    0.2115  1975/2000  Kowal & Roemer/Sheppard et al.  Themisto10 Leda         11,187,781  +241.75    0.1673  1974  Kowal  Himalia11 Himalia        11,451,971  +250.37    0.1513  1904  Perrine Himalia12 Lysithea         11,740,560  +259.89    0.1322  1938  Nicholson Himalia13 Elara    50px|giữa      11,778,034  +261.14    0.1948  1905  Perrine Himalia14  S/2000 J 11        12 570 424  +287.93    0.2058  2001  Sheppard et al. Himalia15 Carpo         17,144,873  +458.62    0.2735  2003  Sheppard et al.  Carpo16  S/2003 J 12       17,739,539  −482.69  142.680°  0.4449  2003  Sheppard et al.  ?17 Euporie         19,088,434  −538.78  144.694°  0.0960  2002  Sheppard et al.  Ananke18  S/2003 J 3        19,621,780  −561.52  146.363°  0.2507  2003  Sheppard et al.  Ananke19  S/2003 J 18       19,812,577  −569.73  147.401°  0.1569  2003  Gladman et al.  Ananke20 Thelxinoe        20,453,753  −597.61  151.292°  0.2684  2003  Sheppard et al.  Ananke21 Euanthe        20,464,854  −598.09  143.409°  0.2000  2002  Sheppard et al.  Ananke22 Helike        20,540,266  −601.40  154.586°  0.1374  2003  Sheppard et al.  Ananke23Orthosie      20,567,971  −602.62  142.366°  0.2433  2002  Sheppard et al.  Ananke24 Iocaste         20,722,566  −609.43  147.248°  0.2874  2001  Sheppard et al.  Ananke25  S/2003 J 16       20,743,779  −610.36  150.769°  0.3184  2003  Gladman et al.  Ananke26 Praxidike         20,823,948  −613.90  144.205°  0.1840  2001  Sheppard et al.  Ananke27 Harpalyke         21,063,814  −624.54  147.223°  0.2440  2001  Sheppard et al.  Ananke28 Mneme         21,129,786  −627.48  149.732°  0.3169  2003  Gladman et al.  Ananke29 Hermippe         21,182,086  −629.81  151.242°  0.2290  2002  Sheppard et al.  Ananke30 Thyone        21,405,570  −639.80  147.276°  0.2525  2002  Sheppard et al.  Ananke31 Ananke        21,454,952  −642.02  151.564°  0.3445  1951  Nicholson  Ananke32  Herse       22,134,306  −672.75  162.490°  0.2379  2003  Gladman et al.  Carme33 Aitne         22,285,161  −679.64  165.562°  0.3927  2002  Sheppard et al.  Carme34 Kale         22,409,207  −685.32  165.378°  0.2011  2002 Sheppard et al.  Carme35 Taygete         22,438,648  −686.67  164.890°  0.3678  2001 Sheppard et al.  Carme36  S/2003 J 19      22,709,061  −699.12  164.727°  0.1961  2003 Gladman et al.  Carme37 Chaldene        22,713,444  −699.33  167.070°  0.2916  2001 Sheppard et al.  Carme38  S/2003 J 15        22,720,999  −699.68  141.812°  0.0932  2003  Sheppard et al.  Ananke?39  S/2003 J 10       22,730,813  −700.13  163.813°  0.3438  2003 Sheppard et al.  Carme?40  S/2003 J 23        22,739,654  −700.54  148.849°  0.3930  2004  Sheppard et al.  Pasiphaë41 Erinome        22,986,266  −711.96  163.737°  0.2552  2001 Sheppard et al.  Carme42 Aoede         23,044,175  −714.66  160.482°  0.6011  2003  Sheppard et al.  Pasiphaë43 Kallichore         23,111,823  −717.81  164.605°  0.2041  2003 Sheppard et al.  Carme?44 Kalyke         23,180,773  −721.02  165.505°  0.2139  2001 Sheppard et al.  Carme45 Carme         23,197,992  −721.82  165.047°  0.2342  1938 Nicholson  Carme46 Callirrhoe         23,214,986  −722.62  139.849°  0.2582  2000 Gladman et al.  Pasiphaë47 Eurydome        23,230,858  −723.36  149.324°  0.3769  2002 Sheppard et al.  Pasiphaë?48 Pasithee         23,307,318  −726.93  165.759°  0.3288  2002 Sheppard et al.  Carme49   Kore         23,345,093  −776.02  137.371°  0.1951  2003 Sheppard et al.  Pasiphaë50 Cyllene         23,396,269  −731.10  140.148°  0.4115  2003 Sheppard et al.  Pasiphaë51 Eukelade         23,483,694  −735.20  163.996°  0.2828  2003 Sheppard et al.  Carme52  S/2003 J 4        23,570,790  −739.29  147.175°  0.3003  2003 Sheppard et al.  Pasiphaë53 Pasiphaë         23,609,042  −741.09  141.803°  0.3743  1908 Gladman et al.  Pasiphaë54 Hegemone         23,702,511  −745.50  152.506°  0.4077  2003 Sheppard et al.  Pasiphaë55 Arche         23,717,051  −746.19  164.587°  0.1492  2002 Sheppard et al.  Carme56 Isonoe         23,800,647  −750.13  165.127°  0.1775  2001 Sheppard et al.  Carme57  S/2003 J 9      23,857,808  −752.84  164.980°  0.2761  2003 Sheppard et al.  Carme58  S/2003 J 5       23,973,926  −758.34  165.549°  0.3070  2003 Sheppard et al.  Carme59 Sinope         24,057,865  −762.33  153.778°  0.2750  1914 Nicholson  Pasiphaë60 Sponde        24,252,627  −771.60  154.372°  0.4431  2002 Sheppard et al.  Pasiphaë61Autonoe         24,264,445  −772.17  151.058°  0.3690  2002 Sheppard et al.  Pasiphaë62 Megaclite         24,687,239  −792.44  150.398°  0.3077  2001 Sheppard et al.  Pasiphaë63  S/2003 J 2       30,290,846    153.521°  0.1882  2003 Sheppard et al.  ?

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài

 Jupiter Satellite Data 
 Jupiter, and The Giant Planet Satellite and Moon Page 
 Simulation showing the position of Jupiter's Moon 
 Animated tour of Jupiter's Moons , University of Glamorgan
 Jupiter's Moons  by NASA's Solar System Exploration
 "43 more moons orbiting Jupiter " article appeared in 2003 in San Francisco Chronicle
 Articles on the Jupiter System in Planetary Science Research Discoveries
 An animation of the Jovian system of moons


M