Niên hiệu Việt Nam

Chịu ảnh hưởng của Trung Quốc, các triều đại Việt Nam cũng đặt niên hiệu (chữ Hán: 年號) khi các vua xưng hoàng đế.

Dưới đây là bảng kê các niên hiệu của vua Việt Nam qua các đời.

 Niên hiệu các triều vua, chúa Việt Nam 
Niên hiệuChữ HánDương lịchHoàng đếNhà Tiền Lý Thiên Đức(hay Đại Đức)  天德(hay 大德)  544–548  Lý Nam ĐếNhà Đinh Thái Bình  太平  970–980  Đinh Tiên Hoàng Đinh Phế ĐếNhà Tiền Lê Thiên Phúc  天福  980–988  Lê Đại Hành  Hưng Thống  興統  989–993 Ứng Thiên  應天  994–1007  Lê Đại Hành Lê Trung TôngLê Ngọa Triều Cảnh Thụy  景瑞  1008–1009  Lê Ngọa TriềuNhà Lý Thuận Thiên  順天  1010–1028  Lý Thái Tổ Thiên Thành  天成  1028–1034  Lý Thái Tông Thông Thụy  通瑞  1034–1039 Càn Phù Hữu Đạo  乾符有道  1039–1042 Minh Đạo  明道  1042–1044  Thiên Cảm Thánh Vũ  天感聖武  1044–1049 Sùng Hưng Đại Bảo  崇興大寶  1049–1054 Long Thụy Thái Bình  龍瑞太平  1054–1058  Lý Thánh Tông Chương Thánh Gia Khánh  彰聖嘉慶  1059–1065 Long Chương Thiên Tự  龍彰天嗣  1066–1068 Thiên Huống Bảo Tượng  天貺寶象  1068–1069 Thần Vũ  神武  1069–1072 Thái Ninh  太寧  1072–1076  Lý Nhân Tông Anh Vũ Chiêu Thắng  英武昭勝  1076–1084 Quảng Hựu  廣祐  1085–1092 Hội Phong  會豐  1092–1100 Long Phù  龍符  1101–1109 Hội Tường Đại Khánh  會祥大慶  1110–1119 Thiên Phù Duệ Vũ  天符睿武  1120–1126 Thiên Phù Khánh Thọ  天符慶壽  1127–1127 Thiên Thuận  天順  1128–1132  Lý Thần Tông Thiên Chương Bảo Tự  天彰寶嗣  1133–1138 Thiệu Minh  紹明  1138–1140  Lý Anh Tông Đại Định  大定  1140–1162 Chính Long Bảo Ứng  政龍寶應  1163–1174 Thiên Cảm Chí Bảo  天感至寶  1174–1175 Trinh Phù  貞符  1176–1186  Lý Cao Tông Thiên Tư Gia Thụy  天資嘉瑞  1186–1202 Thiên Gia Bảo Hựu  天嘉寶祐  1202–1205 Trị Bình Long Ứng  治平龍應  1205–1210 Kiến Gia  建嘉  1211–1224  Lý Huệ Tông Càn NinhĐại Việt sử lược, quyển 3  乾寧  1211–1216  Lý Nguyên vương Thiên Chương Hữu Đạo  天彰有道  1224–1225  Lý Chiêu HoàngNhà Trần Kiến Trung  建中  1225–1232  Trần Thái Tông Thiên Ứng Chính Bình  天應政平  1232–1251 Nguyên Phong  元豐  1251–1258 Thiệu Long  紹隆  1258–1272  Trần Thánh Tông Bảo Phù  寶符  1273–1278 Thiệu Bảo  紹寶  1279–1285  Trần Nhân Tông Trùng Hưng  重興  1285–1293 Hưng Long  興隆  1293–1314  Trần Anh Tông Đại Khánh  大慶  1314–1323  Trần Minh Tông Khai Thái  開泰  1324–1329  Khai Hựu  開祐  1329–1341  Trần Hiến Tông Thiệu Phong  紹豐  1341–1357  Trần Dụ Tông Đại Trị  大治  1358–1369 Đại Định  大定  1369–1370  Dương Nhật Lễ Thiệu Khánh  紹慶  1370–1372  Trần Nghệ Tông Long Khánh  隆慶  1372–1377  Trần Duệ Tông Xương Phù  昌符  1377–1388  Trần Phế Đế Quang Thái  光泰  1388–1398 Trần Thuận Tông Kiến Tân  建新  1398–1400  Trần Thiếu ĐếNhà Hồ Thánh Nguyên  聖元  1400–1400  Hồ Quý Ly Thiệu Thành  紹成  1401–1402  Hồ Hán Thương Khai Đại  開大  1403–1407Nhà Hậu Trần Hưng Khánh  興慶  1407–1408  Giản Định Đế Trùng Quang  重光  1409–1413  Trần Quý Khoáng Thiên Khánh  天慶  1426–1427  Trần CảoNhà Lê sơ Thuận Thiên  順天  1428–1433  Lê Thái Tổ Thiệu Bình  紹平  1434–1439  Lê Thái Tông Đại Bảo(hay Thái Bảo) 大寶(hay 太寶)  1440–1442 Đại Hòa(hay Thái Hòa)  大和(hay 太和)  1443–1453  Lê Nhân Tông Diên Ninh  延寧  1454–1459 Thiên Hưng  天興  1459–1460  Lê Nghi Dân Quang Thuận  光順  1460–1469  Lê Thánh Tông Hồng Đức  洪德  1470–1497 Cảnh Thống  景統  1498–1504  Lê Hiến Tông Thái Trinh  太貞  1504–1504  Lê Túc Tông Đoan Khánh  端慶  1505–1509  Lê Uy Mục Hồng Thuận  洪順  1509–1516  Lê Tương Dực Quang Thiệu  光紹  1516–1522  Lê Chiêu Tông Thống Nguyên  統元  1522–1527  Lê Cung HoàngNhà Mạc Minh Đức  明德  1527–1529  Mạc Thái Tổ Đại Chính  大正  1530–1540  Mạc Thái Tông Quảng Hòa  廣和  1540–1546  Mạc Hiến Tông Vĩnh Định  永定  1547–1547  Mạc Tuyên Tông Cảnh Lịch  景曆  1548–1553 Quang Bảo  光寶  1554–1561 Thuần Phúc  淳福  1562–1565  Mạc Mậu Hợp Sùng Khang  崇康  1566–1577 Diên Thành  延成  1578–1585 Đoan Thái  端泰  1586–1587 Hưng Trị  興治  1588–1590 Hồng Ninh  洪寧  1591–1592 Vũ An  武安  1592–1593  Mạc Toàn Bảo Định  寶定  1592–1592  Mạc Kính Chỉ Khang Hựu  康祐  1593–1593 Càn Thống  乾統  1593–1625  Mạc Kính Cung Long Thái  隆泰  1623–1638  Mạc Kính Khoan Thuận Đức  順德  1638–1677  Mạc Kính VũNhà Lê trung hưng Nguyên Hòa  元和  1533–1548  Lê Trang Tông Thuận Bình  順平  1549–1556  Lê Trung Tông Thiên Hựu  天祐  1556–1557  Lê Anh Tông Chính trị  正治  1558–1571 Hồng Phúc  洪福  1572–1573 Gia Thái  嘉泰  1573–1577  Lê Thế Tông Quang Hưng  光興  1578–1599 Thận Đức  慎德  1600–1601  Lê Kính Tông Hoằng Định  弘定  1601–1619 Vĩnh Tộ  永祚  1619–1629  Lê Thần Tông Đức Long  德隆  1629–1635 Dương Hòa  陽和  1635–1643 Phúc Thái  福泰  1643–1649  Lê Chân Tông Khánh Đức  慶德  1649–1653  Lê Thần Tông  Thịnh Đức  盛德  1653–1658 Vĩnh Thọ  永壽  1658–1662 Vạn Khánh  萬慶  1662–1662 Cảnh Trị  景治  1663–1671  Lê Huyền Tông Dương Đức  陽德  1672–1674  Lê Gia Tông Đức Nguyên  德元  1674–1675 Vĩnh Trị  永治  1676–1679  Lê Hy Tông Chính Hòa  正和  1680–1705 Vĩnh Thịnh  永盛  1705–1720  Lê Dụ Tông Bảo Thái  保泰  1720–1729 Vĩnh Khánh  永慶  1729–1732  Lê Duy Phường Long Đức  龍德  1732–1735  Lê Thuần Tông Vĩnh Hựu  永祐  1735–1740  Lê Ý Tông Cảnh Hưng  景興  1740–1786  Lê Hiển Tông Chiêu Thống  昭統  1786–1788  Lê Mẫn ĐếNhà Tây Sơn Thái Đức  泰德  1778–1793  Nguyễn Nhạc Quang Trung  光中  1788–1792  Tây Sơn Thái Tổ Cảnh Thịnh  景盛  1793–1801  Nguyễn Quang Toản Bảo Hưng  寶興  1801–1802Nhà Nguyễn Gia Long  嘉隆  1802–1819  Nguyễn Thế Tổ Minh Mạng  明命  1820–1840  Nguyễn Thánh Tổ Thiệu Trị  紹治  1841–1847  Nguyễn Hiến Tổ Tự Đức  嗣德  1848–1883  Nguyễn Dực Tông Dục Đức  育德  1883–1883  Nguyễn Cung Tông Hiệp Hòa  協和  1883–1883  Nguyễn Phúc Hồng Dật Kiến Phúc  建福  1883–1884  Nguyễn Giản Tông Hàm Nghi  咸宜  1885–1888  Nguyễn Phúc Ưng Lịch Đồng Khánh  同慶  1886–1888  Nguyễn Cảnh Tông Thành Thái  成泰  1889–1907  Nguyễn Phúc Bửu Lân Duy Tân  維新  1907–1916  Nguyễn Phúc Vĩnh San Khải Định  啓定  1916–1925  Nguyễn Hoằng Tông Bảo Đại  保大  1925–1945  Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy

 Thống kê
 Các triều đại phong kiến Việt Nam có tất cả 144 niên hiệu.
 Bảng trên đây chưa bao gồm những niên hiệu của các lực lượng nổi dậy nhanh chóng bị trấn áp và không thành lập được một triều đại, như niên hiệu Thiên Ứng của Trần Cảo thời Lê Sơ.
 Niên hiệu đầu tiên trong lịch sử Việt Nam là Thiên Đức của Lý Nam Đế
 Niên hiệu Thuận Thiên được cả hai ông vua đầu triều của nhà Lý (Lý Thái Tổ) và nhà Hậu Lê (Lê Thái Tổ) lấy làm tên cho những năm đầu trị vì của mình (hai lần, nhưng không liên tục và ở 2 triều đại khác nhau).
 Các giai đoạn lịch sử mà có tới 2 niên hiệu song song cùng tồn tại trên hai phần lãnh thổ nào đó của Việt Nam, là: giai đoạn 1533-1677 (phân tranh giữa nhà Mạc và nhà Hậu Lê) và 1778-1789 (chuyển tiếp giữa nhà Hậu Lê và nhà Tây Sơn).
 Các triều đại có nhiều niên hiệu nhất là:
Nhà Hậu Lê, với 43 niên hiệu nhưng chia làm 2 thời kỳ không liên tục là Lê sơ (14 niên hiệu) và Lê trung hưng (29 niên hiệu);
 Nhà Lý, với 33 niên hiệu liên tục.
 Hai niên hiệu song song của cùng một triều đại: là thời loạn khi triều đình suy yếu, có những vị vua khác nhau do quyền thần dựng lên:
 Nhà Lý suy yếu: ngoài niên hiệu Kiến Gia của Lý Huệ Tông (1211–1224) còn có niên hiệu Càn Ninh của Lý Nguyên vương (1214–1216) do Trần Tự Khánh dựng lên. Thời gian có 2 niên hiệu đồng thời là 3 năm (1214–1216).
 Nhà Lê sơ suy yếu: Ngoài niên hiệu Quang Thiệu của Lê Chiêu Tông (1516–1525) còn niên hiệu Thống Nguyên của Lê Cung Hoàng (1522–1527) do Mạc Đăng Dung dựng lên. Thời gian có 2 niên hiệu đồng thời là 4 năm (1522–1525).
 Vị hoàng đế có nhiều niên hiệu nhất là Lý Nhân Tông, với 8 niên hiệu.
 Niên hiệu có thời gian lâu nhất là Cảnh Hưng (1740–1786) của vua Lê Hiển Tông: 47 năm. Ngoài ra niên hiệu này còn được chúa Nguyễn Ánh sử dụng trong các văn bản chính thức cho đến năm 1802, sau khi diệt nhà Tây Sơn lên ngôi hoàng đế mới đổi niên hiệu Gia Long.
 Niên hiệu nhiều chữ nhất là của các vua nhà Lý (có thể tới 4 chữ Hán).
 Tất cả các vị vua nhà Nguyễn, đều chỉ dùng một niên hiệu duy nhất trong suốt thời gian trị vì của mình.
 Các niên hiệu Việt Nam có sự tương đồng với các niên hiệu Trung Quốc trong cùng thời gian:
 Niên hiệu Thái Bình của nhà Đinh được dùng liên tục trong cả hai triều vua kế tiếp nhau là Đinh Tiên Hoàng (970–979) và Đinh Phế Đế (979–980); niên hiệu Ứng Thiên của Lê Đại Hành (994–1005) được Lê Ngọa Triều sử dụng trong 2 năm kế tiếp (1006–1007). Điều đó tương tự như việc kế tục niên hiệu vua trước của các vua Trung Quốc thời Ngũ đại Thập quốc: Hậu Tấn Xuất Đế (942–947) dùng niên hiệu Thiên Phúc của Hậu Tấn Cao Tổ (936–942); Hậu Hán Ẩn Đế (948–950) dùng tiếp niên hiệu Càn Hựu của Hậu Hán Cao Tổ Lưu Tri Viễn (947–948); Hậu Chu Thế Tông (954–959) và Hậu Chu Cung Đế (959–960) dùng niên hiệu Hiển Đức của Hậu Chu Thái Tổ Quách Uy đặt từ năm 954.
 Nhà Lý có nhiều vua đặt niên hiệu dài 4 chữ (Thiên Ứng Chính Bình, Chính Long Bảo Ứng, Càn Phù Hữu Đạo, Thiên Chương Hữu Đạo...) – tương tự như nhiều niên hiệu của các vua nhà Tống (Thái Bình Hưng Quốc, Đại Trung Tường Phù, Kiến Trung Tĩnh Quốc...).
 Các vua cuối thời Hậu Lê và thời Nguyễn thường đặt duy nhất một niên hiệu (như Cảnh Hưng, Chiêu Thống, Gia Long, Minh Mạng...), tương tự như các vua nhà Thanh (Khang Hy, Ung Chính, Càn Long, Gia Khánh...). Vị vua cuối cùng trong lịch sử Việt Nam dùng hơn 1 niên hiệu là Nguyễn Quang Toản nhà Tây Sơn (Cảnh Thịnh và Bảo Hưng).

 Xem thêm
 Niên hiệu
 Niên hiệu Trung Quốc
 Niên hiệu Nhật Bản
 Niên hiệu Triều Tiên
 Vua Việt Nam

Chú thích

Thể loại:Lịch sử Việt Nam

Thể loại:Triều đại Việt Nam
Thể loại:Thời đại lịch sử