Tiếng Hungary

Tiếng Hungary (magyar nyelv ) là một ngôn ngữ chính thức của Hungary và một trong 24 ngôn ngữ chính thức của Liên minh châu Âu. Ngoài Hungary, nó còn được nói bởi những cộng đồng người Hungary ở các nước láng giềng (đặc biệt Romania, Slovakia, Serbia và Ukraine) và trên thế giới. Như tiếng Phần Lan và tiếng Estonia, nó thuộc về hệ ngôn ngữ Ural, với tiếng Mansi và tiếng Khanty có quan hệ gần nhất. Nó là một trong số ít những ngôn ngữ châu Âu không thuộc về hệ ngôn ngữ Ấn-Âu.

Tên bản địa tiếng Hungary của ngôn ngữ này là magyar  hay magyar nyelv (). Từ "Magyar" cũng là một từ tiếng Anh để chỉ người Hungary và ngôn ngữ của họ.

Phân loại
Tiếng Hungary là thành viên của ngữ hệ Ural.

Lịch sử

Cổ đại
Hiện tại vẫn chưa có sự thống nhất trong giới ngôn ngữ học về quê nhà cũng như chiều sâu lịch đại của ngữ hệ Ural. Dựa trên các chứng cứ ngữ vựng và cổ sinh thái học,  suy đoán rằng cộng đồng nói tiếng tiền-Ural từng sinh sống ở phía bắc dãy Ural, dọc trung lưu và hạ lưu sông Ob, bao gồm khu vực quanh ngọn sông Pechora, thiên về phía Siberia, cách ngày nay tầm 4.000-6.000 năm.

Trung đại
Hiện đại

Phân bố và nhân khẩu

Ngữ âm

Âm vị
Tiếng Hungary phổ thông sở hữu tổng cộng 14 nguyên âm và 24-25 phụ âm.; ;  Tuy nhiên con số chính xác còn phụ thuộc vào phương ngữ của từng vùng miền. Theo khảo cứu của Imre (1972), tồn tại tổng cộng 19 nguyên âm trong các phương ngữ Hungary đương thời, còn phụ âm thì ít có sự biến thiên qua các phương ngữ hơn.

Các bảng bên dưới thể hiện hệ thống âm vị tiếng Hungary thông tục của tầng lớp có học thức (Educated Colloquial Hungarian hay ECH):; 

+Bảng nguyên âm ECHTrướcSaukhông tròntrònkhông tròntrònngắndàingắndàingắndàingắndàiKhép/Cao        Vừa/Trung        Mở/Thấp       
Một số tác giả như  và  cho rằng tiếng Hungary phổ thông có nguyên âm đôi. Song các ví dụ được nêu ra, chẳng hạn như  hoặc , chưa thực sự xác đáng.;  Tóm lại, tiếng Hungary phổ thông không có nguyên âm đôi, tuy nhiên điều này chưa chắc đã đúng đối với các phương ngữ khác.

+Bảng phụ âm ECH Môi Chân răng Sau chân răng Ngạc cứng Ngạc mềm Thanh hầu Mũi                Tắc                       Tắc-xát              Xát                 ~  Rung          Tiếp cận            

Kết âm vị

Điệu tính
 phân biệt 12 điệu hình (contour) sau đây, xuất hiện trong các cuộc đối thoại tiếng Hungary thường nhật:
 Điệu hình  Ý nghĩa biểu đạt Hạ hoàn toàn  Báo hiệu thông tin đang nói đã hoàn thiện và quan trọng sẵn rồi + kết thúc ngữ lưu Hạ nửa vời    Báo hiệu thông tin đang nói đã hoàn thiện và quan trọng sẵn rồi Hạ-thăng      Báo hiệu thông tin đang nói đã hoàn thiện và quan trọng sẵn rồi + thông tin đối nghịch Thăng         Báo hiệu thông tin quan trọng sắp được nói + căng thẳng/phấn khích Đơn điệu cao  Báo hiệu thông tin quan trọng sắp được nói Hạ dần        Báo hiệu thông tin quan trọng sắp được nói + bình thản Thăng-hạ      Nghi vấn + tra hỏi Đơn điệu-hạ   Nghi vấn Hạ dần-hạ     Nghi vấn + cảm thán Hạ dần kiểu 2 Báo hiệu thông tin đang nói đã hoàn thiện và quan trọng sẵn rồi + cảm thán kèm đánh giá tốt-xấu Hạ cách điệu  Báo hiệu thông tin đang nói đã hoàn thiện và quan trọng sẵn rồi + bình thản + thúc giục Chắp nối      Báo hiệu thông tin đang nói đã hoàn thiện và quan trọng sẵn rồi + báo hiệu thông tin đang nói không quá quan trọng + kết thúc ngữ lưu

Ngữ pháp

Hình thái
Cú pháp

Chú thích

Tham khảo

Thư mục
Sách
















Tập san






Luận văn

Liên kết ngoài


Thể loại:Ngôn ngữ chắp dính
Thể loại:Ngôn ngữ tại Áo
Thể loại:Ngôn ngữ tại Croatia
Thể loại:Ngôn ngữ tại Hungary
Thể loại:Ngôn ngữ tại România
Thể loại:Ngôn ngữ tại Slovakia
Thể loại:Ngôn ngữ tại Slovenia
Thể loại:Ngôn ngữ tại Serbia
Thể loại:Ngôn ngữ tại Vojvodina
Thể loại:Ngôn ngữ chủ-tân-động
Thể loại:Ngôn ngữ tại Ukraina