Vua Cao Ly

Ngôi vua Cao Ly thuộc về tay dòng họ Vương (왕, 王) qua 34 đời, cai trị từ năm 918 đến năm 1392.

 Hình thành Cao Ly 
Người mở Vương nghiệp cho nhà Cao Ly là Vương Kiến (왕건, 王建). Vương Kiến sinh năm 877 trong một gia đình thương nhân ở Songdo (nay là Kaesŏng). Gia đình làm giàu nhờ buôn bán với Trung Quốc. Những năm cuối của nhà Tân La, các thế lực địa phương nổi lên chống lại sự cai trị của nữ vương Jinsung. Trong số này có Cung Duệ (궁예, 弓裔) nổi lên cát cứ vùng Tây Bắc bán đảo Triều Tiên. Vương Kiến cùng cha đã đi theo Cung Duệ. Vương Kiến đã thể hiện được năng lực chỉ huy quân sự của mình và được Cung Duệ trọng dụng. Hai người còn kết nghĩa anh em. Thế lực của Cung Duệ lớn mạnh dần và đánh bại các thế lực kình địch khác. Năm 913, Cung Duệ thành lập nước Teabong và Vương Kiến được phong làm tể tướng. Tuy nhiên, vua Cung Duệ đã thực hiện một chính sách đàn áp Phật giáo và dân chúng khắc nghiệt khiến sự chống đối nổi lên. Năm 918, bốn tướng lĩnh hàng đầu của Teabong là Hồng Nho (홍유; 洪儒), Bùi Huyền Khánh (배현경; 裵玄慶), Thân Sùng Khiêm (신숭겸; 申崇謙) và Bốc Trí Khiêm (복지겸; 卜智謙) lên kế hoạch lật đổ Cung Duệ và mời Vương Kiến lên ngôi. Vương Kiến đồng ý. Cung Duệ bị lật đổ. Vương Kiến bèn lên làm vua, đặt tên nước là Cao Ly (고려 高麗), lấy niên hiệu là Thiên Thụ (天授), tôn Phật giáo làm quốc đạo, tiến hành bình định các miền còn lại ở bán đảo Triều Tiên. Năm 936, sự nghiệp thống nhất bán đảo của Vương Kiến thành công. Một số đối thủ của Vương Kiến được ông mời tham gia liên minh, được phong tước và trang ấp. Vương Kiến tổ chức Cao Ly thành một nhà nước phong kiến tập quyền, đặt quan chế ở trung ương, chia đất nước thành các đơn vị hành chính. Vị thế cầm quyền của dòng họ Wang được củng cố vững chắc.

Vương Kiến mất, ngôi vua truyền sang cho người con trai cả. Thời kì đầu, ngôi vua nhiều khi được truyền từ anh sang em. Các đời vua Cao Ly thứ 2, 3, 4 (Huệ Tông, Định Tông và Quang Tông) đều là con của Thái Tổ. Các đời vua thứ 5, 6, 8 (Cảnh Tông, Thành Tông và Hiển Tông) đều là con của Quang Tông. Các vua đời thứ 9, 10 và 11 (Đức Tông, Tịnh Tông và Văn Tông) đều là con của Hiển Tông. Các vua đời thứ 12, 13 và 15 đều là con của Văn Tông. Các vua đời thứ 18, 19, 20 (Nghị Tông, Minh Tông và Thần Tông) đều là con của Nhân Tông.

 Danh sách 34 đời vua Cao Ly 
Đời thứMiếu hiệuThụy hiệuHangulTên thậtTên khácThời gian trị vì1Cao Ly Thái TổỨng Vận Quang Liệt Đại Định Duệ Đức Chương Hiếu Uy Mục Nhân Dũng Thần Thánh Đại Vương應運光烈大定睿德章孝威穆仁勇神聖大王Vương Kiến 王建918─9432Cao Ly Huệ TôngNhân Đức Minh Hiếu Tuyên Hiển Cao Bình Cảnh Hiến Nghĩa Cung Đại Vương仁德明孝宣顯高平景憲義恭大王Vương Võ 王武943─9453Cao Ly Định TôngChí Đức Chương Kính Chính Túc Lệnh Nhân Giản Kính Trang Nguyên Văn Minh Đại Vương至德章敬正肅令仁簡敬莊元文明大王Vương Nghiêu 王尧946─9494Cao Ly Quang TôngHoằng Đạo Tuyên Liệt Bình Thế Túc Hiến Ý Hiếu Khang Huệ Đại Thành Đại Vương弘道宣烈平世肅憲懿孝康惠大成大王Vương Chiêu 王昭949─9755Cao Ly Cảnh TôngChí Nhân Thành Mục Minh Huệ Thuận Hi Tĩnh Hiếu Cung Ý Hiến Hòa Đại Vương至仁成穆明惠順熙靖孝恭懿獻和大王Vương Trụ 王胄975─9816Cao Ly Thành TôngKhang Uy Chương Hiến Quang Hiếu Hiến Minh Tương Định Văn Ý Đại Vương康威章憲光孝獻明襄定文懿大王Vương Trị 王治981─9977Cao Ly Mục TôngHiếu Tư Uy Huệ Khắc Anh Tĩnh Cung Tuyên Nhượng Đại Vương孝思威惠克英靖恭宣讓大王(宣靈大王)Vương Tụng 王诵997─10098Cao Ly Hiển TôngĐại Hiếu Đức Uy Đạt Tư Nguyên Văn Đại Vương大孝德威達思元文大王Vương Tuân 王询1010─10319Cao Ly Đức TôngTuyên Hiếu Cương Minh Quang Trang Kính Khang Đại Vương宣孝剛明光莊敬康大王Vương Khâm 王钦1031─103410Cao Ly Tĩnh TôngHoằng Hiếu An Ý Khang Hiến Anh Liệt Văn Kính Dung Huệ Đại Vương弘孝安懿康獻英烈文敬容惠大王Vương Hanh 王亨1035─104611Cao Ly Văn TôngChương Thánh Cương Chính Minh Đới Nhân Hiếu Đại Vương章聖剛正明戴仁孝大王Vương Huy 王徽1046─108312Cao Ly Thuận TôngAnh Minh Tĩnh Hiến Tuyên Huệ Đại Vương英明靖憲宣惠大王Vương Huân 王勋108313Cao Ly Tuyên TôngAn Thành Khoan Nhân Hiển Thuận Tư Hiếu Đại Vương安成寬仁顯順思孝大王Vương Vận 王运1083─109414Cao Ly Hiến TôngCung Thương Định Bỉ Hoài Hiếu Đại Vương恭殤定比懷孝大王Vương Dục 王昱1094─109515Cao Ly Túc TôngVăn Huệ Khang Chính Minh Hiếu Đại Vương文惠康正明孝大王Vương Ngung 王顒1095─110516Cao Ly Duệ TôngMinh Liệt Tề Thuận Văn Hiếu Đại Vương明烈齊順文孝大王Vương Vũ1105─112217Cao Ly Nhân TôngKhắc An Cung Hiếu Đại Vương克安恭孝大王Vương Giai1123─114618Cao Ly Nghị TôngCương Quả Trang Hiếu Đại Vương剛果莊孝大王Vương Hiện1146─117019Cao Ly Minh TôngHoàng Minh Quang Hiếu Đại Vương皇明光孝大王Vương Hạo1170─119720Cao Ly Thần TôngKính Cung Tĩnh Hiếu Đại Vương敬恭靖孝大王Vương Trác1197─120421Cao Ly Hi TôngNhân Mục Thành Hiếu Đại Vương仁穆誠孝大王Vương Anh1204─121122Cao Ly Khang TôngTuấn Triết Văn Liệt Đản Thông Minh Hiến Di Mưu Mục Thanh Nguyên Hiếu Đại Vương浚哲文烈亶聰明憲貽謀穆清元孝大王Vương HạnhVương Thục/Vương Trinh1211─121323Cao Ly Cao TôngTrung Hiến An Hiếu Đại Vương忠憲安孝大王Vương Hạo1213─125924Cao Ly Nguyên TôngTrung Kính Thuận Hiếu Đại Vương忠敬順孝大王Vương KínhVương Thực1260─127425Trung Liệt Cảnh Hiếu Đại Vương忠烈景孝大王Vương XuẩnVương Thầm1274─1298tái vị 1298─130826Trung Tuyên Hiến Hiếu Đại Vương忠宣憲孝大王(太尉王)Vương ChươngÍch Tri Lễ Phổ Hoa(tên do vua Nguyên ban)1298tái vị 1308─131327Trung Túc Ý Hiếu Đại Vương忠肅懿孝大王Vương ĐảoA Lạt Nột Thắc Thất Lí(tên do vua Nguyên ban)1313─1330tái vị 1332─133928Trung Huệ Hiến Hiếu Đại Vương忠惠獻孝大王Vương TrinhPhổ Tháp Thất Lí(tên do vua Nguyên ban)1330─1332tái vị 1339─134429Trung Mục Hiển Hiếu Đại Vương忠穆顯孝大王Vương HânBát Tư Ma Đóa Nhi Chỉ(tên do vua Nguyên ban)1344─134830Trung Định Đại Vương忠定大王Vương ChỉMê Tư Giam Đóa Nhi Chỉ(tên do vua Nguyên ban)1349─135131Cao Ly Vũ TôngCung Mẫn Nhân Văn Nghĩa Vũ Dũng Trí Minh Liệt Kính Hiếu (Cung Mẫn Vương)恭愍仁文義武勇智明烈敬孝大王 (恭愍王)Vương KìBá Nhan Thiệp Mộc Nhi(tên do vua Nguyên ban)1351─137432Tiền Phế Vương (Vũ Đại Vương)前廢王 (禑大王)Vương VũTân Vũ1374─138833Hậu Phế Vương (Xương Đại Vương)後廢王 (昌大王)Vương XươngTân Xương1388─138934Cao Ly Thuần TôngCung Nhượng Đại Vương恭讓大王Vương Dao1389─1392

Tham khảo