Kiến Hòa

Kiến Hòa là một tỉnh cũ của Việt Nam Cộng hòa (nay là một phần của tỉnh Vĩnh Long).

Địa lý
Tỉnh Kiến Hòa có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp tỉnh Định Tường và tỉnh Gò Công
Phía đông giáp Biển Đông
Phía nam giáp tỉnh Vĩnh Bình
Phía tây giáp tỉnh Vĩnh Long.

Tỉnh Kiến Hòa có diện tích 2.085 km², dân số năm 1965 là 547.819 người, năm 1970 là 582.900 người.

Hành chính
Tỉnh Kiến Hòa có 10 huyện: Trúc Giang (tỉnh lỵ), Ba Tri, Bình Đại, Đôn Nhơn, Giồng Trôm, Hàm Long, Hương Mỹ, Mỏ Cày, Phước Hưng, Thạnh Phú.

 Danh sách đơn vị hành chính thuộc tỉnh Kiến Hòa Quận Diện tích (ha) Dân số (người) Hành chính Trúc Giang 19.397,7408 114.579 2 tổng, 16 xã Ba Tri 26.834,2900 74.372 3 tổng, 15 xã Bình Đại 38.678,9810 58.523 2 tổng, 13 xã Đôn Nhơn 11.665,1500 36.908 3 tổng, 9 xã Giồng Trôm 28.169,5434 73.568 3 tổng, 18 xã Hàm Long 12.211,9854 42.610 2 tổng, 13 xã Hương Mỹ 20.365,3900 53.865 3 tổng, 12 xã Mỏ Cày 19.728,7700 72.662 2 tổng, 12 xã Phước Hưng   9 xã Thạnh Phú 24.343,6506 35.932 1 tổng, 7 xã

Lịch sử
Ngày 22 tháng 10 năm 1956, Tổng thống Ngô Đình Diệm ban hành Sắc lệnh số 143-NVSắc lệnh số 143-NV về việc thay đổi địa giới và tên Đô thành Sài Gòn – Chợ Lớn cùng các tỉnh và tỉnh lỵ tại Việt Nam. Địa giới và địa danh các tỉnh ở miền Nam thay đổi nhiều, một số tỉnh mới được thành lập. Theo Sắc lệnh này, địa phận Nam Phần của Việt Nam Cộng hòa gồm Đô thành Sài Gòn và 22 tỉnh. về việc:
 Thành lập tỉnh Kiến Hòa trên cơ sở đổi từ tên tỉnh Bến Tre.
 Thành lập 4 quận mới: Bình Đại, Giồng Trôm, Hàm Long, Trúc Giang.
 Đổi tên tỉnh lỵ Bến Tre thành Trúc Giang (về mặt hành chánh thuộc xã An Hội, quận Trúc Giang).

Tỉnh Kiến Hòa được thành lập trên địa bàn của ba cù lao: cù lao An Hóa, cù lao Bảo, cù lao Minh.

Năm 1957, tỉnh Kiến Hòa có 7 quận: Trúc Giang (tỉnh lỵ), Ba Tri, Bình Đại, Giồng Trôm, Mỏ Cày, Sóc Sãi, Thạnh Phú.

Ngày 5 tháng 12 năm 1960, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa ban hành Nghị định số 1192-NV về việc thành lập quận Hương Mỹ thuộc tỉnh Kiến Hòa trên cơ sở một phần của quận Mỏ Cày.

Quận Hương Mỹ có 3 tổng: Minh Huệ, Minh Phú, Minh Quới với 12 xã. Quận lỵ đặt tại Cầu Mống.

Ngày 7 tháng 3 năm 1963, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa ban hành Nghị định số 209-NV về việc thành lập quận Đôn Nhơn thuộc tỉnh Kiến Hòa trên cơ sở một phần của quận Mỏ Cày.

Quận Đôn Nhơn có 3 tổng: Minh Lý, Minh Thiện, Minh Thuận với 9 xã. Quận lỵ đặt tại Ba Vát.

Sau năm 1965, cấp tổng bị giải thể, các xã trực thuộc quận. Về sau, lại đổi tên quận Sóc Sãi thành quận Hàm Long.

 Danh sách các xã thuộc tỉnh Kiến Hòa Quận Hành chính Trúc Giang (tỉnh lỵ) 2 tổng, 16 xã
 Tổng Bảo Hựu có 8 xã: An Hội (tỉnh – quận lỵ), Hữu Định, Phú Hưng, Phú Nhuận, Phước Long, Sơn Phước, Tam Phước, Thạnh Phú Đông
 Tổng Bảo An có 8 xã: An Khánh, An Phước, Giao Hòa, Giao Long, Phú An Hòa, Phước Thạnh, Quới Sơn, Tân Thạch Ba Tri 3 tổng, 15 xã
 Tổng Bảo An có 4 xã: An Đức (quận lỵ), An Bình Tây, An Hiệp, An Ngãi Trung
 Tổng Bảo Thuận có 6 xã: Mỹ Chánh Hòa, Mỹ Nhơn, Mỹ Thành, Phú Ngãi, Phước Tuy, Tân Xuân
 Tổng Bảo Trị có 5 xã: An Hòa Tây, Bảo Thạnh, Phú Lễ, Tân Thủy, Vĩnh Hòa Bình Đại 2 tổng, 13 xã
 Tổng Hòa Thinh có 7 xã: Bình Đại (quận lỵ), Lộc Thuận, Phước Thuận, Tân Phú Trung, Thành Tân, Thới Thuận, Thừa Đức
 Tổng Hòa Quới có 6 xã: Châu Hưng, Long Phụng, Long Thạnh, Phú Thuận, Thới Vinh, Vang Quới Đôn Nhơn 3 tổng, 9 xã
 Tổng Minh Lý có 3 xã: Phú Nhơn, Thạnh Ngãi, Vĩnh Thành
 Tổng Minh Thiện có 4 xã: Phước Mỹ, Phước Mỹ Trung, Tân Phú Tây, Vĩnh Hòa
 Tổng Minh Thuận có 2 xã: Hưng Khánh Trung, Nhuận Phú Tân Giồng Trôm 3 tổng, 18 xã
 Tổng Bảo Lộc có 5 xã: Bình Hòa (quận lỵ), Bình Thành, Châu Bình, Châu Hòa, Tân Thanh
 Tổng Bảo Phước có 4 xã: An Ngãi Tây, Hiệp Hưng, Hưng Phong, Tân Hào, Tân Hưng
 Tổng Bảo Thạnh có 9 xã: Long Mỹ, Lương Hòa, Lương Phú, Lương Quới, Mỹ Thạnh, Nhơn Thạnh, Phong Mỹ, Phong Nẫm, Thuận Điền Hàm Long 2 tổng, 13 xã
 Tổng Bảo Đức có 6 xã: Tiên Thủy (quận lỵ), Phú Đức, Phú Long, Quới Thành, Tân Lợi, Tiên Long
 Tổng Bảo Ngãi có 7 xã: An Hiệp, Mỹ Thành, Phú Túc, Sơn Đông, Sơn Hòa, Thành Triệu, Tường Đa Hương Mỹ 3 tổng, 12 xã
 Tổng Minh Quới có 5 xã: Hương Mỹ (Cầu Mống) (quận lỵ), An Đinh, Bình Khánh, Minh Đức, Tân Trung
 Tổng Minh Huệ có 3 xã: An Thới, Cầm Sơn, Ngãi Đăng
 Tổng Minh Phú có 4 xã: Đại Điền, Phú Khánh, Quới Điền, Thới Thạnh Mỏ Cày 2 tổng, 12 xã
 Tổng Minh Đạt có 6 xã: Đa Phước Hội (quận lỵ), Định Thủy, Hòa Lộc, Phước Hiệp, Tân Thành Bình, Thạnh Tân
 Tổng Minh Đạo có 6 xã: An Thạnh, Khánh Thạnh Tân, Tân Bình, Tân Thạnh Tây, Thành An, Thành Thới Thạnh Phú Tổng Minh Trị có 7 xã: Thạnh Phú (quận lỵ), An Nhơn, An Qui, An Thạnh, An Thuận, Giao Thạnh, Thạnh Phong

 Dân số của các quận thuộc tỉnh Kiến Hòa năm 1967 Quận Dân số (người) Ba Tri 74.344 Bình Đại 58.525 Đôn Nhơn 30.040 Giồng Trôm 75.968 Hàm Long 41.067 Hương Mỹ 54.470 Mỏ Cày 71.542 Thạnh Phú 35.031 Trúc Giang 96.089 Tổng số 537.076 

Ngày 7 tháng 3 năm 1974, Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa Trần Thiện Khiêm ban hành Nghị định số 184-NĐ/NV về việc thành lập thêm quận mới thuộc tỉnh Kiến Hòa là quận Phước Hưng.

Quận Phước Hưng có 9 xã. Quận lỵ đặt tại xã Phước Long.

Cho đến năm 1975, tỉnh Kiến Hòa có 10 quận: Trúc Giang (tỉnh lỵ), Ba Tri, Bình Đại, Đôn Nhơn, Giồng Trôm, Hàm Long, Hương Mỹ, Mỏ Cày, Phước Hưng, Thạnh Phú.

Tuy nhiên, chính quyền Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam và sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam cùng với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa không công nhận tên gọi này mà vẫn gọi theo tên cũ là tỉnh Bến Tre.

Ngày 20 tháng 9 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 245-NQ/TW về việc hợp nhất tỉnh Long An, tỉnh Bến Tre, tỉnh Mỹ Tho, tỉnh Gò Công thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.

Ngày 20 tháng 12 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 19/NQ về việc tỉnh Bến Tre vẫn để thành tỉnh riêng.

Ngày 24 tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban hành Nghị định số 3/NQ/1976 về việc giữ nguyên địa giới và tên cũ là tỉnh Bến Tre.

Ngày 27 tháng 7 năm 1976, Quốc hội ban hành Nghị quyếtNghị quyết về việc đổi tên tỉnh Kiến Hòa thành tỉnh Bến Tre. về việc đổi tên tỉnh Kiến Hòa thành tỉnh Bến Tre.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Cửu Long thành tỉnh Trà Vinh và tỉnh Vĩnh Long.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập tỉnh Bến Tre và tỉnh Trà Vinh vào tỉnh Vĩnh Long.

Sau khi sáp nhập, tỉnh Vĩnh Long có 6.296,20 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 4.257.581 người.

Xem thêm
 Tỉnh (Việt Nam Cộng hòa)
 Tỉnh Bến Tre

Chú thích

Kiến Hòa

Tham khảo

Thể loại:Hành chính Việt Nam Cộng hòa
Thể loại:Tỉnh cũ Việt Nam
Thể loại:Hành chính Bến Tre