Trần (nước)

Trần (Phồn thể: 陳國; giản thể: 陈国; phiên âm: Trần quốc) là một nước chư hầu của nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc, quốc gia này tồn tại từ khi nhà Chu thành lập cho tới khi kết thúc giai đoạn Xuân Thu. Kinh đô là Uyển Khâu (nay thuộc huyện Hoài Dương, địa cấp thị Chu Khẩu, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc), vùng đất thuộc nước Trần khi cực thịnh là 14 ấp, với vị trí hiện tại thuộc miền đông tỉnh Hà Nam, cùng một phần tỉnh An Huy.

Các quân chủ nước Trần mang họ Quy (媯姓), do là hậu duệ của Thuấn, được Chu Vũ vương phân phong cho Quy Mãn, tức Trần Hồ công. Do chế độ bấy giờ, quốc hiệu chính là Thị (氏), nên Quy Mãn còn gọi là Trần Mãn (陈滿). Quốc gia này chính là khởi nguồn của họ Trần và họ Hồ trong các nước đồng văn Đông Á.

Năm 479 TCN, Sở Huệ vương giết Trần Mẫn công, nước Trần diệt vong sau hơn 560 năm tồn tại.

Sơ kì
Vị quân chủ khai quốc là Quy Mãn, được Chu Vũ Vương phong ở đất Trần. Quy Mãn sinh ngày 15 tháng 10 thời Trụ vương nhà Ân năm thứ 9 (khoảng năm 1067 TCN), tại vị 60 năm, chết ngày 15 tháng 1 năm 986 TCN, thụy Hồ công.

Đầu thời kỳ Xuân Thu, Trần Hoàn công được nhà Chu sủng ái. Khi Trịnh Trang công xưng tiểu bá trung nguyên và tỏ thái độ bất kính đối với vương thất, nước Trần từng tham gia cùng các nước Tống, Sái, Vệ phạt Trịnh, và như thế nước Trần cũng có một số thực lực và ảnh hưởng nhất định.

Sau khi Trần Hoàn công chết nước Trần có nội loạn và phải tới thời Trần Tuyên công thì tình hình trong nước mới được bình ổn. Đến thời kỳ nước Tề xưng bá, nước Trần nhiều lần tham gia các cuộc hội họp ăn thề của chư hầu do Tề Hoàn công chủ trì. Quan hệ giữa Trần với Tề, Lỗ; hai cường quốc khi đó; là hài hòa.

Giữa Tấn và Sở
Sau thời Tề Hoàn công, nước Sở ở phía nam với mục tiêu tranh bá nhiều lần đem quân lên phía bắc chinh phạt. Dưới thời Sở Thành vương, năm 637 TCN nước Sở chinh phạt nước Trần, Trần bị bức bách phải theo nước Sở đang cường thịnh.

Vào thời gian này, nước Trần từng theo nước Sở vây nước Tống, tấn công nước Tấn. Sau trận Thành Bộc, nước Tấn hưng thịnh, nước Sở sa sút và nước Trần lại theo nước Tấn. Do địa thế nước Trần nằm trong khu vực tranh chấp giữa Tấn và Sở nên thường xuyên trở thành mục tiêu của các cuộc chiến và để sinh tồn thì phải tùy thời mà theo.

Loạn lạc và diệt vong
Nước Trần trải qua 3 lần có họa nội loạn và vong quốc nên địa vị và vai trò của nước này ngày càng suy sụp. Năm 599 TCN, nhân do Trần Linh công cùng Hạ Cơ, vợ của em họ Linh công là công tôn Hạ Ngự Thúc gian dâm, sau lại làm nhục con trai của ông này là Hạ Chinh ThưTrần Tuyên công có con trai khác là công tử Thiếu Tây, tự Tử Hạ. Tử Hạ sinh ra công tôn Hạ Ngự Thúc. Hạ Ngự Thúc lấy con gái Trịnh Mục công là Hạ Cơ sinh ra Hạ Chinh Thư. nên đã làm Hạ Chinh Thư tức giận làm loạn, giết chết Linh công, tự lập làm Trần hầu. Sở Trang vương lấy cớ Chinh Thư giết chúa, xuất quân công phạt nước Trần, giết chết Hạ Chinh Thư, lập công tử Ngọ, con trai Linh công làm quân chủ nước Trần.

Năm 534 TCN, nhân nước Trần có nội loạn do tranh giành quyền kế vị, Sở Linh vương sai công tử Khí Tật đem quân tiêu diệt nước Trần để lập huyện thuộc Sở và cho Khí Tật cai quản đất Trần. Năm 529 TCN, sau khi đoạt ngôi vua Sở, Khí Tật đổi tên thành Hùng Cư, trở thành Sở Bình vương. Để lung lạc nhân tâm, Bình vương lại phục hồi nước Trần và cho mời công tử Ngô ở nước Tấn về làm quân chủ nước này, tức là Trần Huệ công.

Năm 506 TCN, Huệ công chết, con là Liễu lên thay, tức Trần Hoài công. Cùng năm này Ngô vương Hạp Lư cùng Ngũ Tử Tư đánh bại Sở tiến vào kinh đô ở Dĩnh và cho triệu Hoài công vào chầu. Hoài công muốn đi nhưng bị quần thần can ngăn nên không đi. Bốn năm sau, Ngô lại cho triệu Hoài công. Hoài công sợ, đi Ngô. Hạp Lư tức giận vì triệu Hoài công nhiều lần không tới nên lưu ông này lại. Hoài công chết ở đất Ngô. Nước Trần lập con Hoài công là Việt lên thay, tức là Trần Mẫn công.

Năm 496 TCN, Ngô vương Phù Sai chinh phạt Trần, chiếm 3 ấp rồi rút lui. Năm 489 TCN, Ngô lại phạt Trần, Trần cấp báo cho Sở, Sở Chiêu vương đem quân tới cứu, đóng quân tại Thành Phụ. Quân Ngô rút lui. Cùng năm, Sở Chiêu vương chết tại Thành Phụ. Năm 486 TCN, Ngô vương Phù Sai chinh phạt Tề, đánh bại Tề tại Ngải Lăng, nhân đó cho triệu Trần Mẫn công. Mẫn công lo sợ, đi Ngô. Sở đem quân phạt Trần. 

Năm 478 TCN, Sở Huệ vương đem quân lên phía bắc chinh phạt, giết Trần Mẫn công, tiêu diệt nước Trần.

Danh sách quân chủ nước Trần 
Danh sách dưới đây chủ yếu lấy theo quyển 36: Trần-Kỷ thế gia trong Sử ký của Tư Mã Thiên.Sử ký- quyển 36 - Thế gia: Trần-Kỷ thế gia Từ Trần Hoàn công tới Trần Trang công (4 đời) và số năm trị vì từ Trần Hồ công tới Trần Thận công lấy theo "Xuân Thu tả truyện chú" của Dương Bá Tuấn.

 Thụy hiệu Họ tên Thời gian tại vị Số năm tại vị Ghi chú  Trần Hồ công  Quy Mãn  1045 TCN- 986 TCN  60  Quân chủ khai quốc  Trần Thân công  Quy Tê Hầu  985 TCN-961 TCN  25  con Hồ công  Trần Tương công  Quy Cao Dương  960 TCN-939 TCN  23  em Thân công  Trần Hiếu công  Trần Đột  938 TCN-905 TCN  34  con Thân công  Trần Thận công  Quy Ngữ Nhung  904 TCN-855 TCN  50  con Hiếu công  Trần U công  Quy Ninh  854 TCN-832 TCN  23  con Thận công  Trần Ly công  Quy Hiếu  831 TCN-796 TCN  36  con U công  Trần Vũ công  Quy Linh  795 TCN-781 TCN  15  con Ly công  Trần Di công  Quy Thuyết  780 TCN-778 TCN  3  con Vũ công  Trần Bình công  Quy Tiếp  777 TCN-755 TCN  23  em Di công  Trần Văn công  Quy Ngữ  754 TCN-745 TCN  10  con Bình công  Trần Hoàn công  Quy Bảo  744 TCN-707 TCN  38  con Văn công  Trần ĐàSử ký chép ông này là Trần Lệ công và cai trị nước Trần 7 năm. Xem Xuân Thu tả truyện chú.  Quy Đà  707 TCN-706 TCN  8 tháng  em Hoàn công  Trần Lệ công Sử ký chép ông này là Trần Lợi công và cai trị nước Trần 5 tháng. Xem Xuân Thu tả truyện chú.  Trần Dược  706 TCN-700 TCN  7  con Hoàn công  Trần Trang công  Quy Lâm  699 TCN-693 TCN  7  em Lệ công  Trần Tuyên công  Quy Xử Cữu  692 TCN-648 TCN  45  em Trang công  Trần Mục công  Quy Khoản  647 TCN-632 TCN  16  con Tuyên công  Trần Cung công  Quy Sóc  631 TCN-614 TCN  18  con Mục công  Trần Linh công  Quy Bình Quốc  613 TCN-599 TCN  15  con Cộng công  Trần quân Chinh Thư  Hạ Chinh Thư  599 TCN  vài tháng  cháu gọi Tuyên công bằng cụ  Trần Thành công  Quy Ngọ  598 TCN-569 TCN  30  con Linh công  Trần Ai công  Quy Nhược  568 TCN-534 TCN  35  con Thành công  Trần Lưu  Quy Lưu  3/534 TCN-11/534 TCN  9 tháng  con Ai công  Trần quân Khí Tật.Khí Tật vốn là hoàng thân nước Sở. Khi Sở Linh vương diệt Trần đã giao đất Trần cho Khí Tật cai quản. Sau Khí Tật làm chính biến giành ngôi của Linh vương, trở thành vua Sở Bình vương rồi trả lại nước Trần cho dòng dõi họ Quy  Hùng Khí Tật (Hùng Cư)  533 TCN-529 TCN  5  sau là Sở Bình vương  Trần Huệ công  Quy Ngô  529 TCN-506 TCN  28  cháu Ai công  Trần Hoài công  Quy Liễu  505 TCN-502 TCN  4  con Huệ công  Trần Mẫn công  Quy Việt  501 TCN-478 TCN  24  con Hoài công 

Ghi chú

Xem thêm
 Sở (nước)
 Lỗ (nước)
 Trịnh (nước)
 Tấn (nước)
 Tống (nước)
 Ngô (nước)


Thể loại:Nhà Chu