Đệ Ngũ Cộng hòa Pháp

Đệ Ngũ Cộng hòa là chế độ cộng hòa của Pháp ngày nay. Đệ Ngũ Cộng hòa được thành lập sau khi Đệ Tứ Cộng hòa sụp đổ vào năm 1958. Đệ Ngũ Cộng hòa có Hiến pháp được soạn thảo năm 1958..

Tính tới nay, Đệ Ngũ Cộng hòa là thể chế tồn lại lâu thứ nhì tại Pháp kể từ sau Cách mạng Pháp. Nó có khoảng thời gian tồn tại chỉ sau Đệ Tam cộng hòa.

 Bối cảnh 
Năm 1958, Đệ Tứ Cộng hòa Pháp yếu kém và nội các được thay đổi thường xuyên. Vào thời điểm đó, Pháp rơi vào tình trạng hỗn loạn chính trị do Chiến tranh Algérie. Lãnh đạo thực dân Pháp Jacques Massu và những người khác đã sử dụng sự bất mãn của người dân với chính phủ để kích động một số sĩ quan ở Algiers, Seoul nhằm phát động một cuộc đảo chính vào ngày 13 tháng 5 và các cuộc bạo loạn chống chính phủ cũng nổ ra ở miền Nam nước Pháp vào ngày 25 tháng 5, buộc tổng thống René Coty phải bổ nhiệm Charles de Gaulle, người sau đó không còn chức vụ, làm thủ tướng.

Để giải quyết sự bất ổn chính trị của Cộng hòa thứ tư do việc thực thi thể chế đại nghị, De Gaulle yêu cầu sửa đổi hiến pháp để tăng quyền lực của tổng thống và cơ quan hành pháp. Vào tháng 6 năm đó, Quốc hội đã trao cho de Gaulle toàn quyền trong một lệnh khẩn cấp để xây dựng một hiến pháp mới. Vào ngày 28 tháng 9 năm 1958, Pháp đã tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về hiến pháp, cuối cùng đã được thông qua với 82,60% sự đồng ý. Vào ngày 5 tháng 10, Charles de Gaulle tuyên bố thành lập Cộng hòa Pháp thứ năm. Cuộc bầu cử Quốc hội được tổ chức vào tháng 11 và Quốc phòng Cộng hòa mới, do Charles de Gaulle lãnh đạo, đã giành chiến thắng.

Vào tháng 1 năm 1959, Charles de Gaulle trở thành tổng thống đầu tiên Đệ Ngũ Cộng hòa, thành lập một chính phủ liên minh do "Cộng hòa Dân chủ" lãnh đạo. Vào tháng 3 năm 1962, nền độc lập của Algérie đã được công nhận. Các lãnh thổ ở Châu Phi, ngoại trừ Somalia, được tuyên bố độc lập vào năm 1960, và Pháp chỉ có thể duy trì quan hệ song phương với các hiệp định song phương và hỗ trợ kinh tế. Sau khi thành lập Đệ Ngũ Cộng hòa, tình hình chính trị của Pháp dần ổn định và nền kinh tế của nó phát triển.

 Hệ thống chính trị 
Tổng thống Pháp ban đầu được bầu bởi cử tri đoàn. Năm 1962, Charles de Gaulle thay đổi tổng thống thành một cuộc bầu cử công dân trực tiếp với nhiệm kỳ 7 năm. Sau đó, Charles de Gaulle trở thành tổng thống đầu tiên được bầu trực tiếp sau hai vòng bỏ phiếu. Sửa đổi hiến pháp năm 2002 đã rút ngắn bảy năm xuống còn năm năm và có thể được bầu lại nhiều nhất một lần. Cuộc bầu cử tổng thống là một hệ thống tranh cử hai vòng. Các ứng cử viên nhận được hơn một nửa số phiếu trong vòng bỏ phiếu đầu tiên có thể được bầu làm tổng thống. Nếu không có ứng cử viên nào nhận được hơn một nửa số phiếu trong vòng bỏ phiếu đầu tiên, vòng bỏ phiếu đầu tiên sẽ nhận được nhiều phiếu nhất. Hai trong số các ứng cử viên có thể tham gia vòng bỏ phiếu thứ hai và ứng cử viên nào được nhiều phiếu hơn trong vòng bỏ phiếu thứ hai được bầu làm tổng thống.

So với các tổng thống của các nước châu Âu khác, tổng thống Pháp có thẩm quyền giải tán Quốc hội. Tổng thống Pháp có quyền lực lớn hơn các tổng thống của các nước châu Âu khác, bởi vì nhiều nước châu Âu như Đức, Ý, Hy Lạp và Bồ Đào Nha là biểu tượng của tổng thống. Ý nghĩa lớn hơn và không có sức mạnh thực sự.

Đồng thời, Đệ Ngũ Cộng hòa thiết lập tập quán hệ thống hai đầu. Khi đảng của tổng thống chiếm hơn một nửa quốc hội, thủ tướng được chỉ định của tổng thống là đảng của tổng thống và trở thành cơ quan điều hành của tổng thống. Ngược lại, nếu đảng đối lập chiếm hơn một nửa trong Quốc hội, thì tổng thống sẽ chỉ định những người được đảng đối lập bầu làm thủ tướng, và đảng đối lập sẽ cai trị. Thực hành hiến pháp, tổng thống điều hành các vấn đề đối ngoại, và thủ tướng điều hành các vấn đề nội bộ.

Giống như cánh hữu Chirac phục vụ giữa những năm 1986 và 1988 Thủ tướng Chính phủ, nhưng nó đã được tổng thống cánh tả của Đảng xã hội chủ nghĩa của Mitterrand, Pháp đã ba lần trong quá khứ xuất hiện chế độ "đồng quản trị", tương ứng, 1986-1988 xuất hiện vào năm 1993-1995 và 1997-2002. Sau khi nhiệm kỳ của tổng thống được rút ngắn vào năm 2002, cuộc bầu cử tổng thống đã diễn ra trước cuộc bầu cử quốc hội, làm giảm khả năng "đồng quản trị".

 Các tổng thống của Đệ Ngũ Cộng hòa 

Nguyên thủ quốc gia Pháp () là ngôi vị của người đứng đầu Cộng hòa Pháp. Kế từ năm 1958, danh xưng Quốc trưởng (chef d'État) không xuất hiện trong các văn bản pháp luật, do nó từng là một danh xưng chính thức trong các thời kỳ Phục hoàng, Đế chế thứ hai và Chính phủ Vichy, mang ý nghĩa một chức vị chuyên chế hoặc ít tập trung quyền lực thực tế. Theo Hiến pháp của nền Đệ ngũ Cộng hòa, Nguyên thủ quốc gia Pháp có danh xưng chính thức là Tổng thống Cộng hòa Pháp () là một chức vị đứng đầu nhà nước và có thực quyền.

 Tổng thống Năm sinh - Năm mất Từ Đến Đảng Charles de Gaulle 1890–1970  8 tháng 1 năm 1959 28 tháng 4 năm 1969 UNR sau đó UDR Alain Poher (chủ tịch Thượng viện) 1909–1996 28 tháng 4 năm 1969 15 tháng 6 năm 1969 (tạm thời sau khi De Gaulle từ chức) PDM Georges Pompidou 1911–1974 15 tháng 6 năm 1969 2 tháng 4 năm 1974 (mất khi đương nhiệm) UDR Alain Poher (chủ tịch Thượng viện) 1909–1996 2 tháng 4 năm 1974 19 tháng 5 năm 1974 (tạm thời sau khi Pampidou qua đời) PDM Valéry Giscard d'Estaing 1926–  19 tháng 5 năm 1974 10 tháng 5 năm 1981 UDF François Mitterrand 1916–1996 10 tháng 5 năm 1981 17 tháng 5 năm 1995 PS Jacques Chirac 1932–2019 17 tháng 5 năm 1995 16 tháng 5 năm 2007  RPR sau đó UMP Nicolas Sarkozy 1955– 16 tháng 5 năm 2007 16 tháng 5 năm 2012 UMP François Hollande 1954– 17 tháng 5 năm 2012 14 tháng 5 năm 2017 PSEmmanuel Macron1977–15 tháng 5 năm 2017đương nhiệmEM

 Các thủ tướng của Đệ Ngũ Cộng hòa 

Đây là lần đầu tiên chức vụ được gọi là Thủ tướng Chính phủ, chứ không phải là Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, thể hiện sự chia sẻ quyền lực với Tổng thống Cộng hòa, là nguyên thủ quốc gia không phải đứng đầu Chính phủ.

Đảng Chính trị:

 #Chân dungTênNhiệm kỳĐảng Chính trịCơ quan Lập pháp(Bầu cử)Tổng thống(Nhiệm kỳ) 149 70px Michel Debré • 8/1/1959 14/4/1962 Liên hiệp Cộng hòa mớiUNRI (1958) Charles de Gaulle70px(1959–1969)15070pxGeorges Pompidou 1 14/4/1962 7/12/1962Liên hiệp Cộng hòa mớiUNR 2 7/12/1962 8/1/1966II (1962) 3 8/1/1966 1/4/1967 4 5/4/1967 10/7/1968 III (1967) 151 70px Maurice Couve de Murville • 10/7/1968 20/6/1969 Liên hiệp Bảo vệ Cộng hòaUDRIV (1968) 152 70px Jacques Chaban-Delmas • 20/6/1969 6/7/1972 Liên hiệp Dân chủ Cộng hòaUDR Georges Pompidou70px(1969–1974)15370pxPierre Messmer 1 6/7/1972 5/4/1973Liên hiệp Dân chủ Cộng hòaUDR 2 5/4/1973 1/3/1974V (1973) 3 1/3/1974 27/5/1974 154 70px Jacques Chirac 1 27/5/1974 26/8/1976 Liên hiệp Dân chủ Cộng hòaUDR Valéry Giscard d'Estaing70px(1974–1981)15570pxRaymond Barre 1 26/8/1976 29/3/1977 Không đảng phải(thân UDF) 2 29/3/1977 31/3/1978 3 31/3/1978 21/5/1981VI (1978)15670pxPierre Mauroy 1 21/5/1981 23/6/1981Đảng Xã hộiPS François Mitterrand70px(1981–1995) 2 23/6/1981 23/3/1983VII (1981) 3 23/3/1983 17/7/1984 157 70px Laurent Fabius • 17/7/1984 20/3/1986 Đảng Xã hộiPS 158 70px Jacques Chirac 2 20/3/1986 10/5/1988 Tập hợp vì nền Cộng hòaRPRVIII (1986)15970pxMichel Rocard 1 10/5/1988 22/6/1988Đảng Xã hộiPS 2 23/6/1988 15/5/1991IX (1988) 160 70px Édith Cresson • 15/5/1991 2/4/1992 Đảng Xã hộiPS 161 70px Pierre Bérégovoy • 2/4/1992 29/3/1993 Đảng Xã hộiPS 162 70px Édouard Balladur • 29/3/1993 18/5/1995  Tập hợp vì nền Cộng hòaRPRX (1993)16370pxAlain Juppé 1 18/5/1995 7/11/1995 Tập hợp vì nền Cộng hòaRPR Jacques Chirac70px(1995–2007) 2 7/11/1995 3/6/1997 164 70px Lionel Jospin • 3/6/1997 6/5/2002 Đảng Xã hộiPSXI (1997)16570pxJean-Pierre Raffarin 1 7/5/2002 17/6/2002(Ban đầu Dân chủ Tự do)Liên hiệp Phong trào nhân dânUMP 2 17/6/2002 30/3/2004XII (2002)  3 31/3/2004 31/5/2005 166 70px Dominique de Villepin • 31/5/2005 17/5/2007 Liên hiệp Phong trào nhân dânUMP16770pxFrançois Fillon 1 17/5/2007 18/6/2007Liên hiệp Phong trào nhân dânUMP Nicolas Sarkozy70px(2007–2012) 2 19/6/2007 13/11/2010XIII (2007) 3 14/11/2010 16/5/201216870pxJean-Marc Ayrault 1 16/5/2012 18/6/2012Đảng Xã hộiPS François Hollande70px(2012–2017) 2 18/6/2012 31/3/2014XIV ([[Bầu cử Lập pháp Pháp 2012|2012) 169 70px Manuel Valls • 31/3/2014 6/12/2016 Đảng Xã hộiPS

Xem thêm
 Cộng hòa Pháp

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

LegiFrance: French Constitution of 1958—

Thể loại:Lịch sử Pháp
Thể loại:Khởi đầu năm 1958 ở Pháp
Thể loại:Pháp thế kỷ 20
Thể loại:Pháp thế kỷ 21
Thể loại:Lịch sử Pháp đương đại
Thể loại:Chính phủ Pháp
Thể loại:Chủ nghĩa cộng hòa ở Pháp