Hán Chất Đế

Hán Chất Đế (chữ Hán: 漢質帝; 138 – 146), tên thật là Lưu Toản (劉纘), là vị Hoàng đế thứ 10 của nhà Đông Hán, và là hoàng đế thứ 25 của nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc, ở ngôi từ năm 145 đến năm 146.

 Thân thế 
Hán Chất Đế sinh năm 138, là hậu duệ của Hán Chương Đế nhánh Thiên Thừa Trinh vương Lưu Kháng (千乘貞王劉伉 , ? - 93), Lưu Kháng sinh ra Nhạc An Di vương Lưu Sủng (乐安夷王劉寵 , ?-122), Lưu Sủng sinh ra Bột Hải Hiếu vương Lưu Hồng (渤海孝王劉弘), Lưu Hồng sinh ra Lưu Toản. Mẹ Lưu Toản là Trần phu nhân chính thất của Lưu Hồng.

Từ thời Hán Thuận Đế, ngoại thích họ Lương đã nắm quyền thao túng triều đình. Khi Xung Đế mới lên ngôi, Lương Thái Hậu và Đại tướng Lương Ký đã mật cho bàn việc đón ông vào cung, phong làm Bình Hầu. Sau khi Xung Đế chết sớm, Lương Ký lập Lưu Toản lên ngôi, tức là vua Hán Chất Đế. Lúc đó ông mới lên 8 tuổi.

 Họa quyền thần 
Chất Đế tuy nhỏ tuổi nhưng khá thông minh. Biết sự chuyên quyền của Lương Ký, ông từng chỉ tay vào mặt Ký nói trước mặt quần thần:
Ngươi là ông tướng ngang ngược!Đặng Huy Phúc, sách đã dẫn, tr 104

Lương Ký nghe vậy rất tức giận và lo sợ sau này vua lớn sẽ hại mình, vì vậy Ký mưu giết Chất Đế.

Tháng 6 năm 146, Lương Ký sai người bỏ thuốc độc vào bánh để hại vua. Chất Đế ăn phải bánh có độc và qua đời, lúc đó mới lên 9 tuổi. Ông được chôn ở Tĩnh Lăng, thuỵ hiệu là Hiếu Chất hoàng đế, thường được gọi là Hán Chất Đế.

Chất Đế chỉ làm vua được hơn 1 năm. Trong thời gian ở ngôi, Chất Đế dùng 2 niên hiệu là:
Vĩnh Gia (永熹 145) Đây vốn là niên hiệu của Hán Xung Đế, đến đây, Hán Chất Đế tiếp tục sử dụng từ tháng 2 đến tháng 12 năm 145
Bản Sơ (本初 146).

Lương Ký lập em rể mình là Lưu Chí lên ngôi, tức là Hán Hoàn Đế.

 Xem thêm 
 Hán Xung Đế
 Lương Ký
 Hán Hoàn Đế

 Tham khảo 
 Đặng Huy Phúc (2001), Các hoàng đế Trung Hoa, Nhà xuất bản Hà Nội
 Nguyễn Khắc Thuần (2003), Các đời đế vương Trung Hoa, Nhà xuất bản Giáo dục

 Chú thích 

Chất đế
Thể loại:Sinh năm 138
Thể loại:Mất năm 146
Thể loại:Vua thiếu nhi cổ đại
Thể loại:Vua bị ám sát
Thể loại:Vua chết trẻ