Lang Chánh

Lang Chánh là một huyện miền núi cũ nằm ở phía tây tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Địa lý
Vị trí địa lý
Huyện Lang Chánh nằm ở phía tây tỉnh Thanh Hóa, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Ngọc Lặc
Phía tây giáp huyện Quan Sơn và nước Lào
Phía nam giáp huyện Thường Xuân
Phía bắc giáp huyện Bá Thước.

Huyện Lang Chánh có diện tích tự nhiên 585,63 km², dân số năm 2022 là 53.647 người, mật độ dân số đạt 92 người/km².

Tỉ lệ sinh là 17,3 ‰; tỉ lệ chết 4,9 ‰; tỉ suất tăng tự nhiên là 12,4 ‰ trong đó tỉ lệ phụ nữ sinh con thứ 3 là 1,32 ‰. Lang Chánh có các dân tộc: Thái (53 %), Mường (33 %), Kinh (14 %) Người dân Lang Chánh có truyền thống đoàn kết, yêu nước, cần cù lao động. Tuy nhiên trình độ văn hoá khoa học kỹ thuật còn thấp. Tỷ lệ lao động đã qua đào tạo (Từ sơ cấp trở lên) mới đạt 14% tổng số lao động.

Địa hình
Lang Chánh có địa hình đa dạng và phức tạp với độ cao tăng dần từ 400-500 ở phía đông lên tới 700–900 m ở phía tây. Đỉnh cao nhất là núi Bù Rinh cao 1.291 m (Nơi Lê Lợi bị bao vây và Lê Lai đã liều mình cứu chúa). Độ dốc trung bình từ 20-30°, có nơi tới 40–50°. Lang Chánh có hệ đất feralit với các loại sau: Đất feralit phát triển trên đá macma base và trung tính, đất feralit phát triển trên đá macma chua, có mùn vàng đỏ trên núi, đất feralit phát triển trên đá trầm tích và biến chất. Ngoài ra còn có đất dốc tụ và đất lầy thụt, phân bố ở vùng thấp bị ngập nước. Nhờ thủy lợi hoá có thể trồng lúa.

Khí hậu
Khí hậu của Lang Chánh nhìn chung không quá nóng, mưa nhiều, lắm sương mù (bình quân mỗi năm có tới 70-80 ngày sương mù), mùa đông lạnh và tương đối khô, biên độ nhiệt tương đối lớn. Thiên tai cần đề phòng là rét đậm, lũ, sương muối, sương giá. Khí hậu có sự khác nhau giữa phía đông và phía tây. Phía đông có tổng nhiệt độ năm là 7.500-8.000 °C, lượng mưa trung bình năm là 2.200 mm (có nơi 2.500 mm); mùa mưa kéo dài 6-7 tháng, bắt đầu từ giữa tháng tư và kết thúc vào cuối tháng mười. Hàng năm có 20–25 ngày có giá tây khô nóng.

Tài nguyên thiên nhiên
Tài nguyên nước rất phòng phú với ba con sông lớn là: Sông Cảy, sông Sạo, sông Âm. Thác Ma Hao là thác lớn nhất của sông Cảy có tiềm năng phát triển thủy điện và du lịch sinh thái, rừng cây cung cấp nước ngọt và thực phẩm cho đồng bào các dân tộc, là con đường vận chuyển lâm sản về đồng bằng ngoài ra còn có nguồn nước ngầm phong phú.

Tài nguyên rừng Lang Chánh hiện nay có 11.632 ha rừng tự nhiên và 9.732 ha rừng trồng. Độ che phủ là 72%. Rừng Lang Chánh có nhiều loại gỗ quý như lim, lát hoa, pơ mu, dổi, vàng tâm, luồng, tre nứa và có nhiều dược liệu quý như quế, xa nhân, nấm hương, trầm hương,... cùng một số loại động vật quý hiếm: lợn rừng, khỉ v.v.

Về khoáng sản có mỏ đất sét dùng sản xuất gạch chịu lửa ở Làng En (xã Trí Nang); mỏ đồng ở xã Trí Nang; mỏ đá granit chất lượng cao, trữ lượng lớn ở rặng núi Bù Rinh. Bước đầu, các nhà khoa học xác định mỏ có diện tích khoảng 0,5 km², trữ lượng khoảng 660.000 m³. Đây là loại đá có độ bóng độ liên kết khá bền vững, có giá trị kinh tế cao. Nếu khai thác với sản lượng 100.000 m³ sản phẩm/năm, mỏ này có thể khai thác được trên 80 năm.

 Lịch sử 
Sau năm 1945, bỏ cấp phủ, châu, gọi chung là huyện. Huyện Lang Chánh khi đó gồm có 11 xã: Đồng Lạc, Giao An, Hợp Phúc, Lâm Dương, Lương Chính, Tam Kỳ, Tân Lập, Trí Năng, Văn Hiến, Vinh Quang và Yên Khương.

Năm 1948, hợp nhất hai xã Lâm Dương và Tam Kỳ thành xã Lê Lai; hợp nhất hai xã Tân Lập và Hợp Phúc thành xã Tân Phúc.

Năm 1949, hợp nhất hai xã Đồng Lạc và Lương Chính thành xã Đồng Lương.

Năm 1951, hợp nhất ba xã Trí Nang, Vinh Quang và Văn Hiến thành xã Quyết Thắng.

Ngày 25 tháng 6 năm 1963, chia xã Lê Lai thành 2 xã: Lâm Phú và Tam Văn.Quyết định số 121-NV ngày 25/6/1963 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ.

Ngày 13 tháng 4 năm 1966, chia xã Quyết Thắng thành 2 xã: Trí Nang và Quang Hiến.Quyết định số 98-NV ngày 13/4/1966 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ.

Ngày 5 tháng 7 năm 1977, hợp nhất huyện Lang Chánh và huyện Ngọc Lặc thành huyện Lương Ngọc.Quyết định 177-CP ngày 05/07/1977 về việc hợp nhất và điều chỉnh địa giới một số huyện thuộc tỉnh Thanh Hóa do Hội đồng Chính phủ ban hành.

Ngày 2 tháng 10 năm 1981:Quyết định 102-HĐBT năm 1981 
Chia xã Giao An thành 2 xã: Giao An và xã Giao Thiện 
Chia xã Yên Khương thành 2 xã: Yên Khương và xã Yên Thắng.

Ngày 30 tháng 8 năm 1982, lại chia tách huyện Lương Ngọc làm thành 2 huyện như cũ.

Ngày 13 tháng 4 năm 1991, thành lập thị trấn Lang Chánh (thị trấn huyện lị huyện Lang Chánh) trên cơ sở một phần diện tích và dân số của các xã Quang Hiến và Đồng Lương.Quyết định số 65-TCCP ngày 07/02/1991.

Ngày 1 tháng 12 năm 2019, sáp nhập xã Quang Hiến vào thị trấn Lang Chánh. Sau sáp nhập, huyện Lang Chánh có 1 thị trấn và 9 xã.

 Xã, thị trấn thuộc huyện Lang Chánh trước khi huyện bị giải thểĐơn vị hành chính Thị trấnLang Chánh XãĐồng Lương XãGiao An XãGiao Thiện XãLâm Phú XãTam Văn XãTân Phúc XãTrí Nang XãYên Khương XãYên Thắng Diện tích (km²) 26,82 32,03 40,34 73,54 62,23 44,32 44,07 69,18 97,89 95,22Dân số (người) 9.934 5.492 2.792 5.440 4.681 3.813 6.466 2.816 5.541 6.672Mật độ dân số (người/km²) 370 171 69 74 75 86 147 41 57 70Hành chính 14 khu phố 7 làng 5 thôn 6 thôn 8 bản 6 bản 9 thôn 5 bản 9 bản 9 bảnNguồn: Phương án số 25/PA-UBND, Quyết định số 1238/QĐ-UBND, Quyết định số 5389/QĐ-UBND.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, huyện Lang Chánh bị giải thể do bỏ cấp huyện. Theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

 Sáp nhập thị trấn Lang Chánh và xã Trí Nang thành xã Linh Sơn
 Sáp nhập 2 xã Tân Phúc, Đồng Lương thành xã Đồng Lương
 Sáp nhập 2 xã Tam Văn, Lâm Phú thành xã Văn Phú
 Sáp nhập 2 xã Giao Thiện, Giao An thành xã Giao An
 Giữ nguyên 2 xã Yên Khương, Yên Thắng.

Kinh tế
Quốc lộ 15 chạy qua địa bàn huyện. Lang Chánh là huyện nghèo (một trong 7 huyện nghèo của Thanh Hóa). Lang Chánh là huyện miền núi, nên còn gặp rất nhiều khó khăn.

GDP đầu người: 526 USD/người. Cơ cấu kinh tế: nông-lâm nghiệp 67%, công nghiệp 13%, dịch vụ 20%. Tỷ lệ hộ nghèo là 27%.

Chú thích

 Xem thêm

 Trang thông tin điện tử huyện Lang Chánh. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 8 năm 2025 tại Wayback Machine.

Thể loại:Huyện biên giới Việt Nam với Lào