Chăn nuôi

Chăn nuôi là một ngành quan trọng của nông nghiệp hiện đại, nuôi lớn vật nuôi để sản xuất những sản phẩm như: thực phẩm, lông, và sức lao động. Sản phẩm từ chăn nuôi nhằm cung cấp lợi nhuận và phục vụ cho đời sống sinh hoạt của con người. Chăn nuôi xuất hiện lâu đời trong nhiều nền văn hóa khác nhau kể từ khi loài người chuyển đổi từ lối sống săn bắn hái lượm sang định canh định cư.

Lịch sử
Việc chăn nuôi các loài vật bắt nguồn từ quá trình chuyển đổi lối sống của loài người sang định canh định cư chứ không còn sinh sống kiểu săn bắt hái lượm. Con người đã biết thuần hóa động vật và kiểm soát các điều kiện sống của vật nuôi. Dần theo thời gian, các hành vi tập thể, vòng đời, và sinh lý của vật nuôi đã thay đổi hoàn toàn. Nhiều động vật trong trang trại hiện đại không còn thích hợp với cuộc sống nơi hoang dã nữa. Chó đã được thuần hóa ở Đông Á khoảng 15.000 năm, dê và cừu đã được thuần hóa khoảng 8000 trước Công nguyên ở châu Á. Lợn được thuần từ 7000 trước Công nguyên ở Trung Đông và Trung Quốc. Bằng chứng sớm nhất của ngựa thuần là khoảng năm 4000 TCN.

Từ gia súc (en:cattle) có nguồn gốc từ tiếng Anh cổ là "chatel", có nghĩa là tất cả các loại tài sản cá nhân di động (động sản, en:chattel), được phân biệt với các bất động sản không di chuyển được .

Các giống vật nuôi
Động vật/ GiốngTình trạng thuầnTổ tiên hoang dãThời gian giam nuôi đầu tiên / Thuần hóaKhu vực giam nuôi đầu tiên / Thuần hóaLợi ích thương mại hiện hànhPictureLạc đà AlpacaĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏGia súcLạc đà Vicuña Giữa 5000 TCN - 4000 TCNAndeslông130pxBò banteng
Động vật có vú, Động vật ăn cỏGia súcBò banteng Không rõ Đông Nam Á, Đảo Javathịt,sữa, sức kéo130pxBò rừng bizonĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ nuôi nhốtKhông rõCuối thế kỷ 19Bắc Mỹthịt, da130pxLạc đàĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ gia súcLạc đà một bướu và lạc đà hai bướu hoang dã 4000 TCN đến 1400 TCNChâu Áchuyên chở, thịt, bơ sữa, lông130pxMèoĐộng vật có vú, Động vật ăn thịt vật nuôiMèo hoang châu Phi7500 TCN , domestication of the cat on Cyprus, National Geographic.Cận Đôngthú cưng, kết bạn, thịt130pxBò nhàĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏGia súcBò rừng châu Âu (tuyệt chủng)6000 TCNTây Nam Á, Ấn Độ, Bắc Phi (?)Thịt (thịt bò, thịt bê, huyết), bơ sữa, lông, sức kéo130pxNaiĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏNuôi nhốtKhông rõ1970 Bắc Mỹ Thịt (Thịt nai), lông, gạc nai, nhung nai130pxChóĐộng vật có vú, Động vật ăn thịtvật nuôiSói xám 12000 TCNSức kéo, săn bắn, chăn gia súc, đánh hơi tìm kiếm, canh giữ nhà, thịt130pxLừaĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏGia súcLừa hoang châu Phi4000 TCNAi CậpChở hàng, chuyên chở, sức kéo, thịt, bơ sữa130pxBò tót nhàĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏThuần hóaBò tótUnknownĐông Nam Áthịt, sức kéo130pxDê nhàĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏThuần hóaDê hoang dã8000 BCTây Nam Ásữa, thịt, lông, da, sức kéo130pxChuột lang nhàĐộng vật có vú, động vật ăn cỏThuần hóaCavia tschudii5000 BCNam Mỹthịt130pxNgựaĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏThuần hóaNgựa hoang4000 BCĐồng cỏ châu Âu Cưỡi, sức kéo, sữa, thịt, chuyên chở hàng130pxLạc đà không bướuĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏThuần hóaLạc đà Guanaco3500 BCAndesthịt, lông130pxLaĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏThuần hóaLai giữa lừa và ngựa  Thồ hàng, chở người, sức kéo130pxLợnĐộng vật có vú, Động vật ăn tạpThuần hóaLợn rừng7000 TCNĐông Thổ Nhĩ Kỳthịt, da130pxThỏ nhàĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏThuần hóaThỏ hoangkhoảng 400-900CNPhápthịt, lông130pxTuần lộcĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏBán thuần hóaTuần lộc3000 TCNbắc Ngathịt, da, gạc, sữa, sức kéo,130pxCừu nhàĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏGia súcCừu hoangkhoảng 11000-9000 TCNĐông Nam Álông, sữa, da, thịt130pxTrâu nướcĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏThuần hóaTrâu nước hoang dã Châu Á, (Arni)4000 TCNNam ÁCưỡi, thồ hàng, thịt, sữa130pxBò Tây TạngĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏGia súcBò Tây Tạng2500 TCNTây Tạng, NepalThịt, sữa, lông, cưỡi, thồ hàng, kéo cày130px

Vai trò của chăn nuôi
 Cung cấp thực phẩm (thịt, trứng, sữa).
 Cung cấp phân bón.
 Cung cấp sức kéo.
 Cung cấp nguyên liệu cho các ngành công nghiệp,y học...
 Có giá trị xuất khẩu
 Cung cấp nguồn hàng xuất khẩu.
 Tận dụng phế phẩm cho các ngành công nghiệp, nông nghiệp.
 Gắn với nhiều hoạt động văn hóa: chọi trâu, đua ngựa...

Các lĩnh vực chăn nuôi chính
 Chăn nuôi gia súc (Trâu, bò, dê, cừu, lừa, ngựa, lạc đà...), chăn nuôi bò sữa.
 Nuôi lợn.
 Chăn nuôi gia cầm
 Chăn nuôi các loài vật khác.

Xem thêm
 Chăn thả
 Chăn nuôi thả vườn
 Chăn nuôi dưới tán rừng
 Chăn thả bảo tồn
 Chăn thả luân canh
 Chăn thả quá mức
 Đồng cỏ chăn thả gia súc
 Đồng cỏ
 Trang trại
 Đất nông nghiệp

Chú thích

Tham khảo
 Saltini Antonio, Storia delle scienze agrarie, 4 vols, Bologna 1984-89, ISBN 88-206-2412-5, ISBN 88-206-2413-3, ISBN 88-206-2414-1, ISBN 88-206-2415-X
 Clutton Brock Juliet, The walking larder. Patterns of domestication, pastoralism and predation, Unwin Hyman, London 1988
 Clutton Brock Juliet, Horse power: a history of the horse and donkey in human societies, National history Museum publications, London 1992
 Fleming G., Guzzoni M., Storia cronologica delle epizoozie dal 1409 av. Cristo sino al 1800, in Gazzetta medico-veterinaria, I-II, Milano 1871-72
 Hall S, Clutton Brock Juliet, Two hundred years of British farm livestock, Natural History Museum Publications, London 1988
 Janick Jules, Noller Carl H., Rhykerd Charles L., The Cycles of Plant and Animal Nutrition, in Food and Agriculture, Scientific American Books, San Francisco 1976
 Manger Louis N., A History of the Life Sciences, M. Dekker, New York, Basel 2002

sinh học
Thể loại:Chăn nuôi
Thể loại:Động vật và con người
Thể loại:Gia súc