Quân hàm quân đội Liên Xô 1943–1955

Hệ thống quân hàm quân đội Liên Xô từ năm 1943 có sự thay đổi lớn, được thực hiện ngay trong thời gian Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại và sử dụng đến sau khi Stalin qua đời. Trên thực tế, nó được sử dụng ổn định với rất ít thay đổi cho đến tận khi Liên Xô tan rã. Tuy vậy, hệ thống quân hàm này vẫn được hầu hết các quốc gia thành viên Liên Xô cũ sử dụng cho đến ngày nay với rất ít thay đổi.

Những thay đổi cơ bản
Hệ thống cấp hiệu được thay đổi trở về dạng truyền thống, tương tự cấp hiệu Quân đội Đế quốc Nga thời trước Cách mạng Tháng Mười, có cải tiến mở rộng thêm. Các sắc lệnh của Đoàn Chủ tịch Xô viết Tối cao Liên Xô ngày 6 tháng 1 năm 1943 đã giới thiệu hệ thống cấp hiệu mới trong Hồng quânПриказ НКО СССР от 15.01.1943 года № 25 «О введении новых знаков различия и об изменениях в форме одежды Красной Армии» và ngày 15 tháng 2 năm 1943, giới thiệu hệ thống cấp hiệu mới trong Hải quân.

Hệ thống cấp hiệu mới sử dụng loại cầu vai, gồm 2 loại: hàng ngày và dã chiến. Kích thước của cầu vai rộng 6 cm, dài 14–16 cm (tùy theo size quần áo).

Mẫu quân phục mới cũng được giới thiệu vào ngày 15 tháng 1 năm 1943.Decree of the "Presidium of the Supreme Soviet" of 15 January 1943 Tháng 1 năm 1943, các cấp bậc nguyên soái binh chủng không quân, pháo binh và thiết giáp ra đời.Decree of the "Presidium of the Supreme Soviet" of 16 January 1943 Không lâu sau, tháng 10 năm 1943, các cấp bậc nguyên soái binh chủng thông tin và kỹ thuật cũng được bổ sung. Hệ thống cấp bậc Chánh nguyên soái binh chủng cũng được thành lập bổ sung trong dịp này.Decree of the "Presidium of the Supreme Soviet" of 9 October 1943

Hầu hết các đề xuất về mẫu quân phục và cấp hiệu mới đều được Stalin phê chuẩn. Duy nhất đề xuất thành lập cấp bậc Đại nguyên soái Liên Xô (Генералиссимус Советского Союза) vào tháng 10 năm 1943 được Stalin giữ lại. Trước đó, ngày 6 tháng 3 năm 1943, Stalin chính thức nhận quân hàm Nguyên soái Liên Xô. Mãi đến sau khi chiến tranh kết thúc, ngày 26 tháng 6 năm 1945, Đoàn Chủ tịch Xô viết Tối cao Liên Xô ra nghị quyết thành lập quân hàm Đại nguyên soái Liên Xô để tôn phong cho Stalin vì "đã có thành tích đặc biệt xuất sắc đối với Tổ quốc trong sự lãnh đạo tất cả các lực lượng vũ trang của Nhà nước trong chiến tranh". Tuy nhiên, trên cương vị lãnh đạo nhà nước, Stalin đã không ký sắc lệnh ban hành nghị quyết này. Vì vậy, nghị quyết này không có hiệu lực pháp lý trên thực tế.S. M. Stemenko. Bộ Tổng tham mưu Xô viết trong chiến tranh. Nhà xuất bản Tiến bộ. Maskva. 1985. Bản tiếng Việt (tập II). trang 587-588.

Hệ thống cấp hiệu
Lực lượng mặt đất
 Binh sĩ và hạ sĩ quan 

 Binh chủng Cấp hiệu thường ngày  45px|306th Rifle Regiment 46px|36th Guards Rifle Silesian, Order of the Red Star Regiment 46px|61st Motorised Rifle Regiment 46px|7th Motorised Rifle Brigade 46px|123rd Rifle Regiment 46px|41st Guards Rifle Czestochowski, Order of Kutuzov Regiment 40px  45px|214th Cavalry Regiment 46px|34th Guards Cavalry Kuban Cossacks Slonim, Order of the Red Banner Regiment 46px|220th Debrecen Cavalry Regiment 46px|223rd Cavalry, Order of Bogdan Khmelnitsky Regiment 46px|30th Guards Cavalry Kuban Cossacks Slonim, Order of the Red Banner, Order of Alexander Nevsky Regiment 46px|32nd Guards Cavalry Kuban Cossacks Slonim, Order of the Red Banner, Order of Alexander Nevsky Regiment 45px  45px|104th Guards Fighter Krakov Aviation, Order of Alexander Nevsky Regiment 46px|108th Bomber Aviation Regiment 46px|909th Fighter Aviation, Order of Kutuzov Regiment 46px|173rd Guards Assault Aviation Regiment 46px|28th Guards Bomber Aviation Regiment 46px|16th Guards Fighter Sandomierz Aviation, Order of Alexander Nevsky Regiment 40px  45px|288th Fighter Anti-tank Artillery Regiment 46px|5th Guards Fighter Anti-tank Artillery Regiment 46px|61st Howitzer Artillery Regiment 46px|21st Guards Mortar Brigade 46px|4th Guards Artillery Regiment 46px|17th Guards Mortar Regiment 40px  45px|60th Tank, Order of Bogdan Khmelnitsky Regiment 46px|105th Separate Tank Demidov, Order of the Red Banner Regiment 46px|142nd Tank Regiment 46px|12nd Separate Guards Tank Berdichev, Order of the Red Banner, Order of Suvorov, Order of Bogdan Khmelnitsky Regiment (12nd Guards Heavy Tank Regiment) 46px|8th Guards Tank, Order of the Red Banner, Order of Suvorov Brigade 46px|70th Tank Syvash, Order of Kutuzov Brigade 35px  45px|17th Motor Vehicle Brigade of Leningrad Front 46px|57th Motor-Car Regiment 46px|52nd Motorcycle Regiment 46px|19th Motor-Car Regiment 46px|5th Guards Motorcycle Regiment 46px|77th Motor-Car Regiment 35px  45px|17th Motorised Engineer Brigade 46px|22nd Guards Motorised Shock Engineer-Sapper Brigade 46px|2nd Guards Motorised Engineer Brigade 46px|13rd Engineer Brigade 46px|18th Engineer-Sapper Brigade 46px|4th Shock Engineer-Sapper Brigade 40px  45px|6th Signal Regiment 46px|129th Separate Signal Regiment 46px|8th Signal Regiment of 8th Air Army 46px|5th Guards Signal Regiment of 2nd Guards Tank Army 46px|1st Guards Signal Regiment of 11th Guards Army 46px|26th Signal Regiment of 17th Air Army 30px  45px 46px 46px 46px 46px 46px 40px 45px|4th Railway Brigade 46px|4th Separate Operations Railway Regiment 46px|1st Guards Railway Brigade 46px|11th Railway Brigade 46px|12th Separate Operations Railway Regiment 46px|50th Operations Railway Brigade 30px 45px|5th Pontoon-Bridge Brigade 46px|12th Motorised Pontoon-Bridge Regiment 46px|2nd Separate Heavy Pontoon-Bridge Regiment 46px|7th Motorised Pontoon-Bridge Brigade 46px|10th Pontoon-Bridge Brigade 46px|3rd Motorised Pontoon-Bridge Regiment 40px  45px 46px 46px 46px 46px 46px 35px  45px 46px 46px 46px 46px 46px 35px  45px|15th Chemical Protection Brigade 46px|19th Chemical Protection Brigade 46px|18th Chemical Protection Brigade 46px|17th Chemical Protection Brigade 46px|16th Chemical Protection Brigade 46px|15th Chemical Protection Brigade 35px  45px 46px 46px 46px 46px 46px Binh chủng Cấp hiệu dã chiến  Bộ binh 45px 46px 46px 46px 46px 46px 40pxKỵ binh 46px 46px 46px 46px 46px 46px 50pxKhông quân 45px 46px 46px 46px 46px 46px 40pxPháo binh,40pxThiết giáp35pxCơ giới 45px 46px 46px 46px 46px 46px Kỹ thuật 45px 46px 46px 46px 46px 46px Danh xưng cấp bậc Binh nhì(Рядовой) Binh nhất(Ефрейтор) Hạ sĩ(Младшийсержант) Trung sĩ(Сержант) Thượng sĩ(Старшийсержант) Chuẩn úy(Старшина)Cấp bậc NATO tương ứng OR-1  OR-4  OR-5  OR-6  OR-7  OR-8

Sĩ quan
 Binh chủng Cấp hiệu thường ngày Bộ binh 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 40pxKỵ binh 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45pxKhông quân 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45pxKỹ thuật không quân 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 40pxPháo binh 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 40pxKỹ thuật Pháo binh 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 40pxThiết giáp 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 40pxKỹ thuậtthiết giáp 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 35pxCơ giới 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 35pxKỹ thuậtCơ giới 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 30pxHậu cần 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 35pxKỹ thuật 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 35pxChuyên viên kỹ thuật 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 38pxThông tin 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 38pxKỹ thuật thông tin 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 35pxĐảm bảo đường bộ 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 35pxKỹ thuật đường bộ 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 35pxĐường sắt35pxTruyền thông quân sự (VOSO) 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 35pxKỹ thuật đường sắt35pxKỹ thuật VOSO 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 25pxCầu phao 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 25pxKỹ thuật cầu phao 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 35pxCông binh 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 35pxKỹ thuật công binh 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 35pxĐo đạc 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 35pxKỹ thuật đo đạc 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 35pxHóa học 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 35pxKỹ thuật hóa học 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 35pxĐiện 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 35pxKỹ thuật điện 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px Binh chủng Cấp hiệu dã chiến   45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 40px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 40px40px 45px 45px|Technician-Lieutenant 45px 45px|Engineer-Captain 45px 45px 45px|Engineer-Colonel 40px45px 45px 45px|Engineer-Lieutenant 45px 45px 45px 45px|Engineer-Lieutenant colonel 45px 40px 45px 45px|Technician-Lieutenant 45px 45px 45px|Engineer-Major 45px 45px 30px  45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px 40pxChuyên viên kỹ thuật40pxThông tin40pxĐảm bảo đường bộ40pxĐường sắt,Truyền thông quân sự (VOSO)25pxCầu phao40pxCông binh40pxĐo đạ40pxHóa học40pxĐiện 45px 45px 45px 45px|Engineer-Captain 45px 45px 45px Danh xưng cấp bậc Thiếu úy(Младший лейтенант) Trung úy(Лейтенант) Thượng úy(Старший лейтенант) Đại úy(Капитан) Thiếu tá(Майор) Trung tá(Подполковник) Đại tá(Полковник) Cấp bậc NATO tương ứng  OF-1  OF-2  OF-3  OF-4  OF-5 

 Tướng soái 
 Binh chủng Cấp hiệu thường ngày Bộ binh 49px 49px 49px 49px 49px 45pxKhông quân 49px 49px 49px 49px 49px 49px 40pxPháo binh 49px 49px 49px 49px 49px 49px 40pxThiết giáp 49px 49px 49px 49px 49px 49px 35pxKỹ thuật 49px 49px 49px 49px 49px 38pxThông tin 49px 49px 49px 49px 49px Binh chủng Cấp hiệu dã chiến  49px 49px 49px 49px 49px 40px 49px 49px 49px 49px 49px 49px 40px 49px 49px 49px 49px 49px 49px 40px 49px 49px 49px 49px 49px 49px 40px  49px 49px 49px 49px 49px 40px  49px 49px 49px 49px 49px Danh xưng cấp bậc Thiếu tướng(Генерал-майор) Trung tướng(Генерал-лейтенант) Thượng tướng(Генерал-полковник) Đại tướng (Генерал армии) Nguyên soái Liên Xô(Маршал Советского Союза) Nguyên soái binh chủng(Маршал рода войск) Chánh nguyên soái binh chủng(Главный маршал рода войск) Cấp bậc NATO tương ứng  OF-6  OF-7  OF-8   OF-9   OF-10

Hải quân
Thủy thủ và hạ sĩ quan
 Binh chủng Cấp hiệu Hải quân trên tàu Cấp hiệu dài 45px|Black Sea Fleet 46px|Caspian Flotilla 46px|Danube Flotilla, Dnieper Flotilla 46px|Pacific Fleet 46px|Baltic Fleet 46px Cấp hiệu ngắn 45px|Volga Flotilla (1943-1944), Danube Flotilla, Dnieper Flotilla 46px 46px 46px Hải quân trên bờ Cấp hiệu dài 45px|Onega Flotilla Coastal Services 46px|Northern Fleet Coastal Services 46px|Black Sea Fleet Coastal Services 46px|Caspian Flotilla Coastal Services 46px|Amur Military Flotilla Coastal Services 46px Cấp hiệu ngắn 45px|General Navy 46px 46px 46px Hàng không hải quân Cấp hiệu dài 45px|Black See Fleet Air Arm 46px|Baltic Fleet Air Force 46px|Northern Fleet Air Force 46px|General Navy (naval aviation) 46px|Pacific Fleet Air Force 46px Cấp hiệu ngắn 45px|Caspian Flotilla Air Service 46px 46px 46px Danh xưng cấp bậc Binh nhì(Краснофлотец) Binh nhất(Старшийкраснофлотец) Hạ sĩ(Младшийсержант) Trung sĩ(Сержант) Thượng sĩ(Старшийсержант) Chuẩn úy(Старшина)Cấp bậc NATO tương ứng OR-1  OR-4  OR-5  OR-6  OR-7  OR-8

Sĩ quan
 Binh chủng Cấp hiệu  Hải quân trên tàu Cấp hiệu cầu vai 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px Cấp hiệu cổ tay 50px 50px 50px 50px 50px 50px 50px Kỹ thuật hải quân  45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px Hải quân trên bờ(gồm Tuần duyên, Hải quân đổ bộ và Pháo bờ biển) 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px Kỹ thuật trên bờ 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px Hàng không hải quân 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px Kỹ thuật hàng không hải quân 45px 45px 45px 45px 45px 45px 45px Danh xưng cấp bậc Thiếu úy(Младший лейтенант) Trung úy(Лейтенант) Thượng úy (Старший лейтенант) Đại úy(Капитан-лейтенант) Thiếu tá(Капитан 3-го ранга) Trung tá(Капитан 2-го ранга) Đại tá(Капитан 1-го ранга)Cấp bậc NATO tương ứng  OF-1  OF-2  OF-3  OF-4  OF-5 

Tướng lĩnh và đô đốc
 Binh chủng Cấp hiệu  Hải quân trên tàu Cấp hiệu cầu vai 49px 49px 49px 49px 49px Cấp hiệu cổ tay 50px 50px 50px 50px Kỹ thuật hải quân  49px 49px 49px Danh xưng cấp bậc Chuẩn đô đốc(Контр-адмирал) Phó đô đốc(Вице-адмирал) Đô đốc(Адмирал) Đô đốc hạm đội (Адмирал флота) (1943-1945) (1945-1955) Hải quân trên bờ(gồm Tuần duyên, Hải quân đổ bộ và Pháo bờ biển) 49px 49px 49px Kỹ thuật trên bờ 49px 49px 49px Hàng không hải quân 49px 49px 49px Kỹ thuật hàng không hải quân 49px 49px 49px Danh xưng cấp bậc Thiếu tướng(Генерал-майор) Trung tướng(Генерал-лейтенант) Thượng tướng(Генерал-полковник)  Cấp bậc NATO tương ứng  OF-6  OF-7  OF-8   OF-9  

Các lực lượng khác
 Binh sĩ và hạ sĩ quan 
 Binh chủng Cấp hiệu thường ngày 30px  45px 46px 46px 46px 46px 46px 30px  45px 46px 46px 46px 46px 46px Binh chủng Cấp hiệu dã chiến  30pxQuân y/30pxQuân thú y 45px 46px 46px 46px 46px 46px Danh xưng cấp bậc Binh nhì(Рядовой) Binh nhất(Ефрейтор) Hạ sĩ(Младшийсержант) Trung sĩ(Сержант) Thượng sĩ(Старшийсержант) Chuẩn úy(Старшина)Cấp bậc NATO tương ứng OR-1  OR-4  OR-5  OR-6  OR-7  OR-8

Sĩ quan
 Binh chủng Cấp hiệu thường ngày 30pxQuân y 31px 31px 31px 31px 31px 31px 31px 30pxQuân thú y 31px 31px 31px 31px 31px 31px 31px 30pxQuân pháp 31px 31px 31px 31px 31px 31px 31px Binh chủng Cấp hiệu dã chiến 30px 31px 31px 31px 31px 31px 31px 31px 30px 31px 31px 31px 31px 31px 31px 31px 30px 31px 31px 31px 31px 31px 31px 31px Danh xưng cấp bậc Thiếu úy(Младший лейтенант) Trung úy(Лейтенант) Thượng úy (Старший лейтенант) Đại úy(Капитан) Thiếu tá(Майор) Trung tá(Подполковник) Đại tá(Полковник) Cấp bậc NATO tương ứng  OF-1  OF-2  OF-3  OF-4  OF-5 

 Tướng lĩnh 
 Binh chủng Cấp hiệu thường ngày 30pxQuân y 35px 35px 35px 30pxQuân thú y 35px 35px 35px 30pxQuân pháp 35px 35px 35px Binh chủng Cấp hiệu dã chiến 30px 35px 35px 35px 30px 35px 35px 35px 30px 35px 35px 35px Danh xưng cấp bậc Thiếu tướng(Генерал-майор) Trung tướng(Генерал-лейтенант) Thượng tướng(Генерал-полковник) Cấp bậc NATO tương ứng  OF-6  OF-7  OF-8  

Chú thích

Tham khảo
 Сорокин А. В. Повседневные погоны офицеров Красной армии образца 1943 г. // Петербургский коллекционер : журнал. — СПб., 2011. — № 1 (63). — С. 84—95.

Thể loại:Quân hàm Liên Xô
Thể loại:Phù hiệu quân đội