Tulip

Hoa tuy-líp (bắt nguồn từ từ tiếng Pháp Tulipe) (danh pháp khoa học: Tulipa), còn được viết là tulip theo tiếng Anh, còn có tên gọi khác là uất kim hương (chữ Hán: 鬱金香), là một chi thực vật có hoa trong họ Liliaceae.

Các loài Tulip vốn có nguồn gốc ở vùng Trung Đông, được đưa vào châu Âu vào thế kỷ XVI, từ Đế chế Ottoman (Thổ Nhĩ Kì ngày nay) và rất được ưa thích tại Hà Lan lúc bấy giờ và nó cũng chính là nguyên nhân gây ra việc đầu cơ củ tulip khi cầu vượt cung, "Hội chứng hoa tulip" là một thuật ngữ kinh tế ra đời sau thời kỳ bong bóng đầu cơ hoa tulip tan vỡ. Hiện nay hoa tulip được trồng ở khắp nơi trên thế giới. Hà Lan nổi tiếng là nước xuất khẩu hoa Tulip và có nhiều phong cảnh cánh đồng hoa tuyệt đẹp.

Có khoảng 150 loài đang phát triển tại Bắc Phi và châu Âu đến Trung Á và Đông Á. Nhiều giống lai được sử dụng làm cây cảnh ở các công viên và các khu vườn cũng như hoa cắt để trang trí.

Mùa hoa nở thường là vào tháng 4 đến tháng 5.

Trồng trọt
nhỏ|
Từ hoa tulip hoang được vun trồng thành hoa tulip vườn. Trong vòng 400 năm, hàng ngàn giống hoa tulip hoang dã đã xuất hiện và phát triển. Tulips cần độ ẩm vào mùa xuân, nóng khô vào mùa hè, trên đất giàu dinh dưỡng với độ pH 6,5-7,0 (để các củ phát triển tốt nhất), cần đêm mát mẻ và mùa đông lạnh để phát triển mạnh.

Hoa tulip có thể nhân giống bằng hạt hay củ mầm.

Sử dụng
nhỏ|Công nghiệp trồng hoa tulip tại Hà Lan
nhỏ|Cánh đồng hoa tulip
nhỏ|Hoa tulip được trồng nhiều trong công viên Keukenhof, Hà Lan.
nhỏ|Vườn hoa tulip tại Công viên Trung tâm (Central Park) tại trung tâm Manhattan thuộc Thành phố New York, Hoa Kỳ

Tulip là cây cảnh quan trọng, vừa như hoa vườn vừa như hoa trang trí. Khoảng 80% sản lượng thế giới đến từ Hà Lan. Tại đó hiện đang vun trồng khoảng 1200 loại, tuy nhiên, khoảng 40 loại phổ thông nhất được trồng trên một nửa diện tích trồng trọt. Trong số hơn 9500 ha đất trồng trọt hoa tulip tại Hà Lan thì khoảng 90% là Tulipa Gesneriana, phần còn lại chủ yếu là Tulipa kaufmanniana, Tulipa greigii, và Tulipa fosteriana.Marcel Le Nard: Tulipe: biodiversité et sélection. In: S. Le Perchec, P. Guy, A. Fraval (chịu trách nhiệm xuất bản) Agriculture et biodiversité des plantes. Dossiers de l'Environnement de l'INRA n°21, Paris 2001, S. 105–111. (online) (PDF; 389 kB)

Trong y học hoặc ứng dụng y tế, tulip gần như không có giá trị. Thậm chí hoa còn có thể độc hại cho con người và động vật (ví dụ như ngựa, chó và mèo cũng như cho động vật gặm nhấm). Các Tulipanin chứa trong củ và mầm có thể gây ra nôn mửa, và các rối loạn dạ dày và đường ruột, dạ dày quặn thắt và những điều khác.
 Danh sách loài 
nhỏ|Tulipa floriade
nhỏ|Tulipa agenensis, Israel
nhỏ|Tulip 'Monsella' lai giống
nhỏ
nhỏ|Tulipa greigii
nhỏ| Tulipa kaufmanniana
nhỏ|Tulipa sylvestris subsp. australis
nhỏ|Tulipa sylvestris
nhỏ|Tulipa turkestanica
nhỏ|Tulipa aucheriana
nhỏ|Tulipa cretica
nhỏ|Tulipa goulimyi
nhỏ|Tulip đen
 Tulipa abatinoi
 Tulipa acrocarpa
 Tulipa acuminata
 Tulipa acutiflora
 Tulipa affinis
 Tulipa afghanica
 Tulipa agenensis
 Tulipa agenensis subsp. sharonensis
 Tulipa aitchisonii
 Tulipa alberti
 Tulipa albertii
 Tulipa aleppensis
 Tulipa aleppica
 Tulipa alpestris
 Tulipa alpina
 Tulipa altaica
 Tulipa altaica var. ferganica
 Tulipa amabilis
 Tulipa anadroma
 Tulipa androssowi
 Tulipa anhuiensis
 Tulipa anisophylla
 Tulipa apula
 Tulipa aristata
 Tulipa armena
 Tulipa armena f. galatica
 Tulipa armena var. lycica
 Tulipa atheniensis
 Tulipa aucheriana
 Tulipa aurea
 Tulipa aureolina
 Tulipa australis
 Tulipa aximensis
 Tulipa bakeri
 Tulipa balcanica
 Tulipa baldaccii
 Tulipa banuensis
 Tulipa batalini
 Tulipa batalinii
 Tulipa beccariana
 Tulipa behmiana
 Tulipa bessarabica
 Tulipa bicolor
 Tulipa biebersteiniana
 Tulipa biebersteiniana var. tricolor
 Tulipa biflora
 Tulipa billietiana
 Tulipa binutans
 Tulipa bithynica
 Tulipa boeltgeri
 Tulipa boeotica
 Tulipa boissieri
 Tulipa bonarotiana
 Tulipa borszczowi
 Tulipa botschantzevae
 Tulipa brachyanthera
 Tulipa brachystemon
 Tulipa breyniana
 Tulipa browniana
 Tulipa brujniana
 Tulipa bucharica
 Tulipa buhseana
 Tulipa butkovii
 Tulipa callieri
 Tulipa campsopetala
 Tulipa carinata
 Tulipa caucasica
 Tulipa celsiana
 Tulipa chrysantha
 Tulipa chrysobasis
 Tulipa ciliatula
 Tulipa cinnabarina
 Tulipa clusiana
 Tulipa clusiana f. cashmeriana
 Tulipa clusiana f. clusianoides
 Tulipa clusiana f. diniae
 Tulipa clusiana f. fernandezii
 Tulipa clusiana f. porphyreochrysantha
 Tulipa clusiana f. stellata
 Tulipa clusiana var. cashmeriana
 Tulipa clusiana var. chrysantha
 Tulipa clusiana var. clusiana
 Tulipa clusiana var. clusianoides
 Tulipa clusiana var. stellata
 Tulipa clusiana var. chrysantha
 Tulipa concinna
 Tulipa confusa
 Tulipa connivens
 Tulipa coronaria
 Tulipa corynestemon
 Tulipa cretica
 Tulipa crispatula
 Tulipa crocata
 Tulipa cypria
 Tulipa cypriani
 Tulipa dammani
 Tulipa dasystemon
 Tulipa dasystemonoides
 Tulipa didieri
 Tulipa doerfleri
 Tulipa dubia
 Tulipa dykesiana
 Tulipa edulis
 Tulipa eichleri
 Tulipa eichleri var. micheliana
 Tulipa elegans
 Tulipa elwesi
 Tulipa erythronioides
 Tulipa etrusca
 Tulipa eunanthiae
 Tulipa ferganica
 Tulipa fernandezii
 Tulipa florenskyi
 Tulipa florentina
 Tulipa foliosa
 Tulipa fosteriana
 Tulipa foxiana
 Tulipa fragrans
 Tulipa fransoniana
 Tulipa fulgens
 Tulipa galatica
 Tulipa gallica
 Tulipa gesneriana
 Tulipa giselae
 Tulipa glaucophylla
 Tulipa goulimyi
 Tulipa graminifolia
 Tulipa greigi
 Tulipa greigii
 Tulipa grengiolensis
 Tulipa grisebachiana
 Tulipa grisebachii
 Tulipa hafisii
 Tulipa hageri
 Tulipa halophila
 Tulipa harazensis
 Tulipa hayatii
 Tulipa heliophthalma
 Tulipa hellespontica
 Tulipa heterochroa
 Tulipa heteropetala
 Tulipa heterophylla
 Tulipa heweri
 Tulipa hexagonata
 Tulipa hispanica
 Tulipa hissarica
 Tulipa hoogiana
 Tulipa hortensis
 Tulipa hortulanorum
 Tulipa humilis
 Tulipa humilis subsp. matinae
 Tulipa humilis var. coerulea-oculata
 Tulipa hungarica
 Tulipa hungarica subsp. rhodopea
 Tulipa hungarica subsp. undulatifolia
 Tulipa hungarica var. undulatifolia
 Tulipa hypanica
 Tulipa iliensis
 Tulipa ingens
 Tulipa julia
 Tulipa kaghyzmanica
 Tulipa karabachensis
 Tulipa karamanica
 Tulipa karatavica
 Tulipa kaufmanniana
 Tulipa kesselringi
 Tulipa koktebelica
 Tulipa kolpakowskiana
 Tulipa kopetdaghensis
 Tulipa korolkowi
 Tulipa korshinskyi
 Tulipa krauseana
 Tulipa kurdica
 Tulipa kuschkensis
 Tulipa laciniata
 Tulipa lanata
 Tulipa latifolia
 Tulipa lehmanniana
 Tulipa leichtlini
 Tulipa levieri
 Tulipa libanotica
 Tulipa linifolia
 Tulipa linifolia f. chrysantha
 Tulipa lipskyi
 Tulipa lortetii
 Tulipa lownei
 Tulipa lurida
 Tulipa lutea
 Tulipa macedonica
 Tulipa maculata
 Tulipa maleolens
 Tulipa marjoletti
 Tulipa marjolettii
 Tulipa marshalliana
 Tulipa martelliana
 Tulipa mauriana
 Tulipa mauriannensis
 Tulipa mauritiana
 Tulipa maximowiczii
 Tulipa media
 Tulipa micheliana
 Tulipa microgyna
 Tulipa minervae
 Tulipa mischtschenkoana
 Tulipa mogoltavica
 Tulipa montana
 Tulipa montana var. chrysantha
 Tulipa monticola
 Tulipa mucronata
 Tulipa narcissiodora
 Tulipa neglecta
 Tulipa neilreichii
 Tulipa neustruevae
 Tulipa nitida
 Tulipa nutans
 Tulipa oculus-solis
 Tulipa odoratissima
 Tulipa ophiophylla
 Tulipa oreophila
 Tulipa orientalis
 Tulipa orithyioides
 Tulipa ornithogaloides
 Tulipa orphanidea
 Tulipa orphanidesii
 Tulipa orthopoda
 Tulipa ostrowskiana
 Tulipa oxypetala
 Tulipa paradasystemon
 Tulipa paschalis
 Tulipa passeriniana
 Tulipa patens
 Tulipa pavlovii
 Tulipa persica
 Tulipa planifolia
 Tulipa platystemon
 Tulipa platystigma
 Tulipa polychroma
 Tulipa praecox
 Tulipa praestans
 Tulipa primulina
 Tulipa prolongata
 Tulipa pubescens
 Tulipa pudica
 Tulipa pulchella
 Tulipa pulchella var. humilis
 Tulipa pumila
 Tulipa quercetorum
 Tulipa raddii
 Tulipa regeli
 Tulipa repens
 Tulipa retroflexa
 Tulipa rhodopea
 Tulipa riparia
 Tulipa riparia var. lutea
 Tulipa rocheliana
 Tulipa rosea
 Tulipa rubroalba
 Tulipa samarica
 Tulipa saracenica
 Tulipa sareptana
 Tulipa sarracenica
 Tulipa saxatilis
 Tulipa scabriscapa
 Tulipa scardica
 Tulipa schmidtii
 Tulipa schrenkii
 Tulipa scythica
 Tulipa segusiana
 Tulipa serotina
 Tulipa sharonensis
 Tulipa sibirica
 Tulipa sibthorpiana
 Tulipa silvestris
 Tulipa sinkiangensis
 Tulipa sintenisii
 Tulipa sogdiana
 Tulipa sommierii
 Tulipa sosnowskyi
 Tulipa sovietica
 Tulipa spathulata
 Tulipa speciosa
 Tulipa splendens
 Tulipa sprengeri
 Tulipa stapfii
 Tulipa stellata
 Tulipa stenopetala
 Tulipa strangulata
 Tulipa strangwaysiana
 Tulipa straussii
 Tulipa stricta
 Tulipa stylosa
 Tulipa subbiflora
 Tulipa subpraestans
 Tulipa subpreastans
 Tulipa subquinquefolia
 Tulipa sultanabadensis
 Tulipa sylvestris
nhỏ|phải|Bên trong hoa tulip
 Tulipa sylvestris subsp. australis
 Tulipa sylvestris subsp. sylvestris
 Tulipa sylvestris subsp. mauritii
 Tulipa systola
 Tulipa talijevi
 Tulipa tarbagataica
 Tulipa tarda
 Tulipa tchitounyi
 Tulipa tetraphylla
 Tulipa tetraphylla subsp. ostrowskiana
 Tulipa theophrasti
 Tulipa thianschanica
 Tulipa thirkeana
 Tulipa thracica
 Tulipa tianschanica var. sailimuensis
 Tulipa transtagana
 Tulipa tricolor
 Tulipa triphylla
 Tulipa tschimganica
 Tulipa tubergeniana
 Tulipa turcarum
 Tulipa turcica
 Tulipa turcomanica
 Tulipa turkestanica
 Tulipa ulophylla
 Tulipa undulata
 Tulipa undulatifolia
 Tulipa unguiculata
 Tulipa uniflora
 Tulipa urumiensis
 Tulipa urumoffii
 Tulipa uzbekistanica
 Tulipa valerii
 Tulipa variopicta
 Tulipa violacea
nhỏ|Trang trại tại miền bắc Hà Lan với hoa tulip
 Tulipa violacea var. pallida
 Tulipa viridiflora
 Tulipa volgensis
 Tulipa vvedenskyi
 Tulipa watsoniana
 Tulipa wendelboi
 Tulipa whittallii
 Tulipa willmottae
 Tulipa wilsoniana
 Tulipa wolgensis
 Tulipa zenaidae

 Ảnh 
Các ảnh dưới đây đều được chụp trong công viên Keukenhof, Hà Lan.

 Đọc thêm 
 Hội chứng hoa tulip
 Tulip đen
 Tulip Xiêm
 Fanfan Hoa Tulip phim 2003

 Chú thích 

 Liên kết ngoài 


 Dash, Mike (1999). Tulipomania: The Story of the World's Most Coveted Flower and the Extraordinary Passions It Aroused. Londres: Weidenfeld & Nicolson. ISBN 0-575-06723-3.
 Hessayon, D. G. (1999). The bulb expert. Londres: Transworld Publishers Ltd. ISBN 0-903505-42-8.
 Rossi, Rossella (1989). Guía de Bulbos. Barcelona: Ed. Grijalbo. ISBN 84-253-2165-4.
 Especies de Tulipanes 

Thể loại:Hoa

Tulip
Thể loại:Thực vật vườn