Phương Thanh (diễn viên)

Phương Thanh (14 tháng 10 năm 1956 – 13 tháng 2 năm 2009) là một nữ diễn viên điện ảnh và truyền hình Việt Nam. Phương Thanh được biết tới nhiều nhất qua vai diễn Hiền "cá sấu" trong bộ phim Tội lỗi cuối cùng (1978) của đạo diễn Trần Phương, mà đã trở thành một biệt danh quen thuộc của bà.

 Cuộc đời và sự nghiệp 
Bà tên thật là Phương Thị Thanh, sinh ngày 14 tháng 10 năm 1956 tại Hà Tây. Bà tốt nghiệp khóa 2 trường Điện ảnh Việt Nam, cùng khóa với nhiều diễn viên nổi tiếng sau này của Điện ảnh Việt Nam như Như Quỳnh, Diệu Thuần, Thanh Quý. Năm 20 tuổi, Phương Thanh có vai diễn đầu tiên trong bộ phim Đứa con nuôi của đạo diễn Nguyễn Khánh Dư. Năm 1977, bà tốt nghiệp và về công tác tại Xưởng Phim truyện Việt Nam. Năm 1978, Phương Thanh được đạo diễn Trần Phương chọn vào vai chính, nữ tướng cướp Hiền "cá sấu" trong bộ phim Tội lỗi cuối cùng. Vai diễn này đã giúp Phương Thanh giành giải Bông sen vàng cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ V, khi mới ở tuổi 23.

Trong hơn 30 năm gắn bó với sự nghiệp diễn viên, Phương Thanh đã tham gia trên 50 bộ phim truyện nhựa, gần 100 phim truyền hình. Ngoài vai Hiền "cá sấu", bà còn có các vai diễn để lại dấu ấn như Thảo (Ai giận ai thương), Sùng Trinh (Lưu lạc và Trở về Sam Sao), Liễu (Rừng lạnh), Kiều Trinh (Bãi biển đời người), Yến (Ông Hai Cũ), Kiều Oanh (Kỷ niệm đồi trăng), Mai (Nửa chừng xuân)... Cùng với Như Quỳnh, Phương Thanh là một trong hai nữ diễn viên điện ảnh miền Bắc đầu tiên gây ấn tượng với công chúng ở miền Nam sau khi đất nước thống nhất; đồng thời cũng là một cái tên đảm bảo của sự thành công cả về nghệ thuật và khán giả trong mỗi bộ phim tham gia.

Từ sau khi lập gia đình, Phương Thanh ít tham gia vào các hoạt động điện ảnh hơn trước. Vai diễn cuối cùng của bà là vai bà mẹ trong bộ phim truyền hình dài tập Mùa cưới (2007) của đạo diễn Đỗ Minh Tuấn. Vốn có tiền sử cao huyết áp, bà qua đời vào ngày 13 tháng 2 năm 2009 tại Viện Quân y 108, Hà Nội sau một cơn tai biến mạch máu não khi chỉ mới 53 tuổi.

Phương Thanh đã được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú năm 1993 và truy tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân vào năm 2012.Những nghệ sĩ sắp thành Nghệ sĩ nhân dân Bà là một trong số các nghệ sĩ điện ảnh Việt Nam có tên trong Bách khoa toàn thư điện ảnh Liên Xô.

 Các phim đã tham gia 
Điện ảnh
NămPhimVai diễnĐạo diễnNguồn1976 Đứa con nuôi Thoa  NSND Nguyễn Khánh Dư1977Những đứa conHạnh1978Tội lỗi cuối cùng Hiền "cá sấu" NSND Trần PhươngMưa rơi trên thành phốNha TrangNgày mưa cuối nămNSND Đặng Nhật Minh1979Những người đã gặpNgaNSND Trần VũNhững con đườngKim LiênNông Ích Đạt1980Ai giận ai thươngThảoNSND Bạch DiệpCâu lạc bộ không tênHằngNSND Nguyễn Khắc Lợi1981Rừng lạnhLiễuNSND Trần PhươngHi vọng cuối cùngHòa1983Sẽ đến một tình yêuNgaNSND Phạm Văn KhoaBãi biển đời ngườiKiều TrinhNSND Hải Ninh1984Người chiến sĩ thầm lặngHơ MâyNSND Phạm Văn Khoa1985Chỉ còn lại một mìnhÊ BanNSND Nguyễn Hồng Sến Trở về Sam SaoSùng TrinhNSƯT Nguyễn Xuân ChânHai CũYếnLam Sơn1986Kỉ niệm đồi trăngKiều OanhNSƯT Hà Văn TrọngCầu Rạch ChiếcTú AnhNSƯT Lê Mộng Hoàng1987Những tháng năm đẹp nhấtTrúc1988Những mảnh đời rừngLiênNSND Trần Vũ, Jörg Foth1989Nửa chừng xuânMaiNSƯT Lê Đức TiếnĐời mưa gióThủyNSƯT Đức Hoàn1997Trưởng ban dân sốThơNSƯT Trần Trung Nhàn2002Vua bãi rácChủ quán barĐỗ Minh Tuấn2004Mái trường yên tĩnh Hiệu Phó DungNSND Bùi Cường

Truyền hình
 Năm Phim Vai diễn Đạo diễn  Nguồn1998Gió qua miền tối sángHiềnNSND Phạm Thanh PhongHọa Mi về tổPhương TrinhNSƯT Trần Trung Nhàn1999Bi kịch màu trắngCô giáoCao Mạnh2000Ngọn đèn trước gióThuNSND Bùi CườngBức đại tựVợ NhậtMạc Văn Chung2003Hạnh phúc đợi chờHoàng HoaNSND Nguyễn Anh DũngVị tướng tình báo và hai bà vợBùi Cường2007Mùa cướiNgười mẹĐỗ Minh Tuấn

Đời tư

Năm 30 tuổi, sau khi đóng phim Kỷ niệm đồi trăng, Phương Thanh đã lập gia đình với người bạn diễn của mình trong phim, Nguyễn Anh Dũng, một diễn viên kịch và điện ảnh (từng là Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam). Hai người đã có một người con gái.

Chú thích


 Liên kết ngoài 

 Nghệ sĩ Phương Thanh từ biệt cuộc đời 
 Đám tang xúc động của Nghệ sĩ ưu tú Phương Thanh 
 Vĩnh biệt nghệ sĩ Phương Thanh

Thể loại:Phim và người giành giải Liên hoan phim Việt Nam
Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Việt Nam
Thể loại:Nữ diễn viên truyền hình Việt Nam
Thể loại:Người Hà Tây
Thể loại:Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Thể loại:Tử vong do đột quỵ
Thể loại:Nữ diễn viên Việt Nam thế kỷ 20
Thể loại:Nữ diễn viên Việt Nam thế kỷ 21