Minh Phụng (nghệ sĩ)

Minh Phụng (tên khai sinh: Ngô Văn Thiệu, 16 tháng 9 năm 1944 – 29 tháng 11 năm 2008) là nghệ sĩ cải lương, thành danh từ trước năm 1975. Nhờ sở hữu giọng ca truyền cảm và nét đẹp lãng tử, nên ông được mệnh danh là "Hoàng tử sân khấu" của cải lương Việt Nam.

Cuộc đời và sự nghiệp
Minh Phụng tên thật là Ngô Văn Thiệu, còn tên thường gọi là Nguyễn Văn Hoài, sinh ngày 16 tháng 9 năm 1944 tại Mỹ Tho, là con thứ năm trong gia đình nghèo có 10 anh chị em.

 Trước năm 1975 
Khi lên 7 tuổi, hàng ngày ông phải thức dậy từ 4 giờ sáng để phụ giúp mẹ bày hàng ra chợ Mỹ Tho để mẹ bán. Sau những giờ học buổi chiều, ông còn phải đi bán đậu rang, bánh chuối để kiếm thêm thu nhập. Những lúc đi bán bánh, mỗi khi gặp những cuộc đờn ca tài tử trong xóm tổ chức là ông ở lại nghe và đôi khi ông cũng tham gia ca vài bài.

Năm 1961, vì quá đam mê giọng ca của nghệ sĩ Minh Cảnh mà ông tự học hát cải lương qua radio, ѕau đó ông được nghệ nhân Tư Xuân ở Mỹ Tho dạу ca theo nhịp đờn.

Năm 1962, nhân dịp đoàn Tân Đô (của bầu Công Tạo) tập tuồng tại sân khấu đình Điều Hòa, ông được soạn giả Hương Huyền Anh thử giọng ca và giới thiệu để bầu Công Tạo thu nhận ông vô đoàn hát và đặt cho nghệ danh Tân Tiến. Vai diễn đầu tiên của ông là vai Nhà sư trong tuồng Bến tang thương.

Năm 1963, Tân Tiến gia nhập đoàn hát Thanh Phương. Tại đây, ông bỏ nghệ danh Tân Tiến, lấy tên hai đứa cháu của một người bạn là Minh và Phụng để đổi thành nghệ danh Minh Phụng. Ông đã thành công khi thủ vai kép chánh Ai Dũng Phương trong tuồng Bên cầu định mệnh.

Đầu năm 1964, Minh Phụng về hát cho đoàn Bạch Vân - Quốc Việt, nhờ sắc vóc đẹp trai, giọng ca truyền cảm, Minh Phụng được các ký giả kịch trường không tiếc lời khen ngợi. Thời gian này Minh Phụng hát cặp với nghệ sĩ Kiều Tiên (là người vợ của ông sau này). Ông yêu Kiều Tiên vì cô trẻ đẹp, thông minh và là đào chánh của đoàn hát. Tình yêu chỉ mới chớm nở thì Minh Phụng được ông Ba Bản (chủ gánh hát Thủ Đô) mời về cộng tác. Lúc này, ông từ giã Kiều Tiên, về đầu quân cho đoàn Thủ Đô. Giai đoạn này, Minh Phụng vẫn phải làm công việc của người cầm bổn nhắc tuồng trong những suất hát của đoàn. Nhờ đứng trong cánh gà nhắc tuồng, Minh Phụng thuộc được nhiều vai trong các tuồng hát, nắm được kỹ thuật diễn xuất của các diễn viên nên khi có dịp thế tuồng, Minh Phụng đã thể hiện thành công vượt bậc.

Năm 1965, bầu Long (chủ đoàn Kim Chung) nhận thấy Minh Phụng là một kép hát đầy tài năng và có nhiều triển vọng, ông lập tức mời Minh Phụng ký hợp đồng với một số tiền contrat kỷ lục. Khi về đại bang Kim Chung, Minh Phụng hợp cùng Minh Cảnh, Minh Vương tạo thành bộ 3 kép chánh với tên Minh vô cùng ăn khách. Đây cũng là lúc giọng ca chín mùi, nét diễn trở nên sắc sảo, Minh Phụng bắt đầu đón nhận vinh quang của một ngôi sao sân khấu. Tên của ông sánh cùng tên với những cô đào hạng nhất thời bấy giờ như: Út Bạch Lan, Diệu Hiền, Mỹ Châu, Lệ Thủy,...

Trong giai đoạn 1965–1966, Minh Phụng hát cặp cùng Mỹ Châu. Cơ duyên cho sự kết hợp này là khi nghệ sĩ Minh Cảnh – ngôi sao đang hát cặp ăn ý với Mỹ Châu – rời Kim Chung để lập đoàn riêng. Ông bầu Long đã lập tức điều Minh Phụng về đoàn Kim Chung 2 thay thế Minh Cảnh hát cặp với Mỹ Châu. Dù hơn Mỹ Châu 6 tuổi nhưng khi Mỹ Châu đang là cô đào nổi danh thì Minh Phụng mới chớm gầy dựng tên tuổi, chân ướt chân ráo về đại bang Kim Chung ở vị trí kép 3. Không chỉ hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm trên sàn diễn, Mỹ Châu còn giới thiệu Minh Phụng đi thu đĩa. Bên cạnh giọng ca liêu trai của Mỹ Châu, chất giọng "quá đẹp và lạ" của Minh Phụng lập tức gây ấn tượng với giới mộ điệu cải lương. Với những vở tuồng như Bình rượu nhiệm mầu đến Kiếm sĩ dơi, Tâm sự loài chim biển, Khi rừng mới sang thu, Băng Tuyền nữ chúa,... liên danh Minh Phụng – Mỹ Châu thật sự bùng nổ. Họ sánh vai nhau qua nhiều cung bậc yêu thương của những đôi tình nhân lãng tử, giàu nghĩa hiệp trên sân khấu cải lương.

Năm 1970, Minh Phụng chuyển sang đoàn Kim Chung 5 hát cặp với Lệ Thủy. Sự kết hợp của hai giọng ca cao vút, hai gương mặt "sáng trưng" và hai nét diễn duyên dáng đã lập tức tạo hiệu ứng. Từ Nhất kiếm bá vương, nối tiếp là Kẻ bên trời, Người trai sa mạc, Kiếp nào có yêu nhau, Xin một lần yêu nhau, Máu nhuộm sân chùa, Tây Thi - Gái nước Việt,... Báo chí kịch trường đã gọi Minh Phụng – Lệ Thủy là "Cặp bão biển đang dâng cao" đối trọng với "Cặp sóng thần" Hùng Cường - Bạch Tuyết của đoàn Dạ Lý Hương.

Vào những năm thập niên 70, Minh Phụng còn là nghệ sĩ độc quyền của Hãng Dĩa Việt Nam, ngoài các tuồng đã hát trên sân khấu Kim Chung được thu vào băng đĩa, Minh Phụng còn thâu thanh vọng cổ ca độc chiếc, tân cổ giao duyên ca chung với Mỹ Châu, Lệ Thủy, Phượng Liên, Diệu Hiền, Út Bạch Lan. Các dĩa vọng cổ của Minh Phụng có một thời gian dài được khán thính giả vô cùng yêu thích, được Hãng Dĩa Việt Nam tái xuất bản nhiều lần. Có thể kể đến các bài vọng cổ như: Trả lại thời gian, Nước mắt quê hương, Đêm tiền đồn, Thư cho vợ hiền, Bông cỏ mây, Đừng nói xa nhau, Mai lỡ hai mình xa nhau, Nhớ nhau hoài,...

 Sau năm 1975 
Sau năm 1975, Minh Phụng làm trưởng đoàn Tiếng hát quê hương của tỉnh Bến Tre.

Đến năm 1976, Minh Phụng về làm kép chánh của gánh hát Hương Mùa Thu và nổi tiếng qua các vở như: Gánh cỏ sông Hàn, Con cò trắng, Lửa phi trường,...

Năm 1994, ông lập lại đoàn hát Hương Mùa Thu với thành phần diễn viên như: Minh Phụng, Linh Cảnh, Kiều Tiên, Bảo Ngọc, Ngọc Cẩm Thúy, Vương Bình, Thanh Phú, Điền Tử Lang, Thanh Thủy, Ngọc Ánh, Diệu Thanh, hề Giang Tâm. Đoàn Hương Mùa Thu của Minh Phụng diễn ở tỉnh Minh Hải (Cà Mau) và các tỉnh lân cận khác. Sau đó, Minh Phụng đổi tên Hương Mùa Thu thành đoàn Tiếng Chuông Vàng Minh Phụng. Từ năm 1996 trở về sau, các gánh hát thua lỗ, Đoàn Tiếng Chuông Vàng Minh Phụng cầm cự, kéo dài đến qua năm 2000, rồi ngưng hát. Nghệ sĩ Minh Phụng đã thua lỗ khá nhiều cho đoàn hát.

Sau lần phẫu thuật tim vào năm 2005, cùng với điều trị suy thận và hoại tử chân kéo dài, sức khỏe Minh Phụng suy yếu dần. Đầu tháng 11 năm 2008, ông vẫn cố gắng xuất hiện trong liveshow của nghệ sĩ Ngọc Đáng tổ chức tại rạp Hưng Đạo. Đó là lần đứng trên sân khấu cuối cùng của ông.

nhỏ|Phần mộ NSƯT Minh Phụng.|thế=

Hơn 50 năm gắn bó với sân khấu cải lương, trong giai đoạn hưng thịnh nhất của bộ môn nghệ thuật này, Minh Phụng đã đi vào lòng khán giả mộ điệu với hình ảnh một kép đẹp, có giọng hát đặc trưng với thanh âm cao, ngọt ngào và sâu lắng. Nhiều vở diễn có sự góp mặt của ông và do ông thể hiện đã đi sâu vào lòng khán giả như: Bóng hồng sa mạc (vai Thái tử Phi Sơn), Tâm sự loài chim biển (vai Áo Vũ Cơ Hàn), Xin một lần yêu nhau (vai Âu Thiên Vũ), Kiếp nào có yêu nhau (vai Mộ Dung Thạch),...

Ông qua đời ngày 29 tháng 11 năm 2008 và được an táng tại chùa Nghệ Sĩ, Thành phố Hồ Chí Minh.

Các vai diễn nổi bật

 Cải lương 
TênTác giảVaiBão biểnYên Lang – Nguyên ThảoHoàng Kiếm PhiBão cátYên LangLã Bình SơnBăng Tuyền nữ chúa (Bích Hoa Vương)Trong bản thu âm trước năm 1975, ông vào vai Đoàn Tất Linh. Khi quay video sau năm 1975, ông vào vai Đoàn Vũ ChânYên LangĐoàn Tất LinhĐoàn Vũ ChânBảy con yêu nhền nhệnNSND Viễn ChâuĐường Tam TạngBơ vơHoàng Thị Nguyệt – Thái Thụy PhongTrọngBóng hồng sa mạcTrần Hà – Hà TriềuA Li KhanThái tử Phi SơnCây sầu riêng trổ bôngHoài Linh – Thiếu LinhTrung úy NgọcChiếc quạt trầm hươngNSND Viễn ChâuLư SinhChiều đông gió lạnh vềHà Triều – Hoa PhượngKha MinhCho trọn cuộc tìnhYên LangThànhDốc sương mùNguyên ThảoThái điền Thứ LangĐợi anh mùa lá rụngHà Triều – Hoa PhượngNại LươngĐường lên xứ TháiMộc LinhTứ LangGiấc mộng đêm xuânPhi Hùng – Nhị Kiều – Mộc LinhTuấnVai này do NSƯT Minh Phụng (diễn đoạn đầu) và NSND Minh Vương (phần còn lại) chia ra diễnGió giao mùaNgọc ĐiệpCổ Gia TrườngGiọt máu quân vươngNSND Viễn ChâuHà Thiên BảoHẹn một mùa xuânTrần HàHoàng tửHội chọn chồngPhi LongKhắc NhựtHòn vọng phuMộc LinhVinhKhi rừng mới sang thuQuy Sắc – Loan ThảoHoàng Phi HảiKiếm sĩ dơiYên Trang – Mai BìnhTân XuyênKiếp nào có yêu nhauNguyên Thảo – Hạnh TrungMộ Dung ThạchLấy chồng xứ lạHoàng KhâmTâmMã Siêu báo phụ thùNSND Thanh TòngĐổng ThừaManh áo quê nghèoYên LangHoàng tửMắt em là bể oan cừuVăn AnMã Khắc SinhMáu nhuộm sân chùa (Pháo hồng tiễn bước em đi)Yên LangTrần Tự TâmMùa thu lá bayNhị KiềuMẫn Vân LâuMùa thu trên Bạch Mã SơnYên LangVương Hồ VũMùa xuân ngủ trong đêmNguyên Thảo – Vân HàVũ Trường GiangNgười gọi đò bên sôngYên Lang – Mộc LinhDã TrườngNgười phu khiêng kiệu cướiYên Lang – Nguyên ThảoGiang Châu Vĩnh HạNgười tình trên chiến trậnMộc Linh – Nguyên ThảoCổ Thạch XuyênNhạn về xóm liễuNgọc Điệp – Yên HàChu Sơn KiệtNhất kiếm bá vươngYên LangCam Trường HậnNụ cười trong mắt emYên HàThế PhươngQuán khuya sầu viễn kháchYên Lang – Hồng DiệpVũ Huyền PhươngRu em vào mộng (Hành khất đại hiệp)Loan ThảoTrương Hoài PhongSan HậuĐào Tấn (kịch bản) – NSND Viễn ChâuĐổng Kim LânSan HậuĐào Tấn (kịch bản) – Quy SắcKhương Linh TáSở Vân cưới vợHoàng LoanLý QuảngTấm CámHuy TườngHoàng tửTâm sự ca nhiNSND Viễn ChâuThái tử Lý Thiên BìnhTâm sự loài chim biển (Áo Vũ Cơ Hàn)Yên Lang – Nguyên ThảoÁo Vũ Cơ HànTây Thi gái nước ViệtYên LangNgô Phù SaiThằng điên vùng bến HạYên LangNhật Kiếm BìnhThiên hạ đệ nhất kiếmMộc LinhGia Cát BảoTiêu Anh PhụngHoàng LoanHoàng tửTình cô gái Huế (Số đỏ)Quy SắcLưuTình hận trên Băng HồYên LangMộ Dung ChinhTôn Tẫn hạ sanTrương VũTôn TẫnTrăng rụng bến Từ ChâuNhị Kiều – Anh TuyếnLý Du TiênTrường tương tưHoa Phượng – Thế ChâuBạch Ngọc HồViên ngọc giải oanViên HoàngNguyên vươngVõ Tòng sát tẩuNSND Viễn ChâuVõ Đại LangXin một lần yêu nhauNguyên ThảoÂu Thiên Vũ

 Ca cảnh, chặp cải lương 
TênTác giảVaiChiếc áo mùa đôngNSND Viễn Châu – Thể Hà VânTiết Nhân QuýTiết Giao đoạt ngọcNSND Viễn Châu – Thể Hà VânTiết GiaoBá Nha – Tử KỳNSND Viễn ChâuBá NhaBông ô môiNSND Viễn ChâuHòaCô gái bán sầu riêngNSND Viễn ChâuNgười đàn hát dạoDập tắt lửa lòngNSND Viễn ChâuMinhGiấc mơ tiênNSND Viễn ChâuLưu ThầnHương sen quê ngoạiNSND Viễn ChâuTưKẻ bên trờiYên Lang – Thiên LýLữ Sơn TùngLá trầu xanhNSND Viễn ChâuDũngMộ chồng ngọn cỏ còn xanhNSND Viễn ChâuHọc trò của Trang tửMối tình quêNSND Viễn ChâuNhânNgọc thủy chungNSND Viễn ChâuHoàng tửPhụng Kiều – Lý ĐángNSND Viễn ChâuLý ĐángPhụng Nghi ĐìnhNSND Viễn ChâuLữ BốTừ Hải biệt Thúy KiềuNSND Viễn ChâuTừ HảiTrái sầu riêngNSND Viễn ChâuTrọngVú sữa đầu mùaNSND Viễn ChâuMinhLiên khúc NghèoHoàng Song ViệtLời ru – Mùa thu lá bayLê Duy Hạnh – Nguyễn Thị Khánh AnTạ ơn đời, tạ ơn ngườiHoàng Song Việt

 Các bài tân cổ, vọng cổ 

 Tân cổ 
TênTác giảHát vớiTân nhạcCổ nhạcVõ Đông SơBài Võ Đông Sơ gồm 02 phiên bản. Phiên bản thứ nhất do NS Minh Cảnh ca đầu tiên, sau này NSƯT Minh Phụng có ca lại. Phiên bản thứ hai do NSƯT Minh Phụng ca đầu tiên.NSND Viễn ChâuĐơn caMột ngày gần đâyTrần Thiện ThanhNSND Viễn ChâuThương hậnTú Nhi (Chế Linh)Loan ThảoThương về miền TrungDuy KhánhNSND Viễn ChâuCó bao giờĐài Phương TrangXuyên Vân TửNSƯT Thanh NgaKhi đã yêuPhượng LinhĐông Phương TửGiọt buồn quê hươngHoàng Trang – Ngọc SơnThu AnNSƯT Ngọc HươngMột lần dang dởPhạm Vũ – Anh TứThu AnSao anh nỡ đành quênTô Thanh TùngXuyên Vân TửTan rồi em ơiMạnh GiácThu AnChân trời tímTrần Thiện Thanh – Nguyễn Văn HạnhNSND Viễn ChâuNSND Ngọc GiàuĐêm Thánh huy hoàngNguyễn Văn ĐôngXuyên Vân TửĐêm nhớ người tìnhĐài Phương TrangNSND Viễn ChâuNSND Bạch TuyếtTrót dạiLê Kim Khánh – Tuấn HảiNSND Viễn ChâuChuyến đi về sángMạnh PhátLoan ThảoPhượng LiênChuyện một chiếc cầu đã gãyTrầm Tử ThiêngThế ChâuĐêm tâm sựTrúc PhươngNSND Viễn ChâuKhung trời kỷ niệmChế LinhLoan ThảoNgười bạn tình xưaAnh Việt ThuLoan ThảoNhớ nhau hoàiAnh Việt Thu – Thiên HàLoan ThảoNửa đêm ngoài phốTrúc PhươngLoan ThảoNước mắt quê hươngChâu KỳThế ChâuPhận bạcDzoãn BìnhYên BaRồi hai mươi năm sauTrầm Tử ThiêngYên TrangVòng tay nào cho emHoàng Lê VũLoan ThảoNước cuốn hoa trôiHồng VânXuyên Vân TửNgọc BíchVì sao chưa nóiTrần QuýXuyên Vân TửTình nghèo có nhauĐài Phương TrangNSND Viễn ChâuDiệu NgaCảm ơnNgân Khánh (Nhật Ngân)Loan ThảoNSND Lệ ThủyĐêm tiền đồnLam PhươngLoan ThảoĐêm trao kỷ niệmHùng CườngLoan ThảoMai lỡ hai mình xa nhauTú Nhi (Chế Linh)Yên TrangMưa trên phố HuếMinh Kỳ – Tôn Nữ Thụy KhươngNSND Viễn ChâuNgày buồnLam PhươngThế ChâuNgười giãi bày tâm sựTrúc PhươngThế ChâuNhững chuyện tình mong manhMai Văn HiềnThế ChâuTháng đợi năm chờLê Văn ThiênNSND Viễn ChâuTrên dòng sông HậuTrần Thiện ThanhHuyền NhungBông cỏ mayTrúc PhươngLoan ThảoNSƯT Mỹ ChâuĐôi lời tâm sựThanh HằngLoan ThảoĐừng nói xa nhauChâu KỳLoan ThảoEm có buồn không emThu HồNSND Viễn ChâuGiận hờnChưa rõChưa rõMưa ngâu dứt hạtPhạm DuyTuấn KhanhThói đờiTrúc PhươngLoan ThảoThư cho vợ hiềnSong NgọcLoan ThảoXin gọi nhau là cố nhânHàn Sinh (Song Ngọc)Chưa rõNSND Thanh Kim HuệTình đời tay trắngĐài Phương TrangNSND Viễn ChâuKiều TiênTrăm nhớ ngàn thươngLam PhươngLoan ThảoRừng xuânHoàng TrungTô Kim NgọcBảy ngày đợi mongTrần Thiện ThanhNSND Viễn ChâuHương Lan, Thanh VũAnh về với emTrần Thiện ThanhNSND Viễn ChâuHương LanChôn vùi tâm sựGiao TiênYên BaĐoạn tuyệtTuấn HảiNSND Viễn ChâuNỗi buồn hoa phượngThanh SơnNSND Viễn ChâuThương muộnPhượng Linh (Nguyễn Văn Đông)Chưa rõTrả lại thời gianThanh SơnLoan ThảoMưa ngâu dứt hạtChưa rõChưa rõNSƯT Phượng HằngTrường cũ tình xưaDuy KhánhQuế Chi (Loan Thảo)Y PhụngAi hỏi tên anhMinh Kỳ – Dạ CầmNSND Viễn ChâuTrang Mỹ Dung

 Vọng cổ 
TênTác giảHát vớiEm là cô gái trời cho đẹpNSND Viễn ChâuNSND Ngọc GiàuNgười phu xích lô đạpVăn GiaiNSND Bạch TuyếtTà áo tímKỳ ChâuNSND Lệ ThủyTu là cội phúcNSND Viễn ChâuNSND Minh VươngGặp em trong quán nhỏNSND Viễn ChâuNSƯT Mỹ ChâuLàng xưa xa bóng mẹVăn GiaiNấu bánh đêm xuânQuy SắcNSND Thanh Kim HuệTiếng đàn đá, tiếng mùa xuânĐằng GiaoKiều TiênNói với mùa xuânChưa rõKim AnhTương phùng nơi đất kháchYên LangY PhụngTần Quỳnh khóc bạnNSND Viễn ChâuĐơn caTháng đợi năm chờNSND Viễn ChâuTình phụ tửQuy SắcTrên đường lưu diễnNSND Viễn ChâuTrường hậnNSND Viễn ChâuVõ Đông SơNSND Viễn Châu

Trung tâm Asia
 STT Tiết mục Thể hiện với Chương trình Năm 1 Cô Gái Bán Sầu Riêng (Viễn Châu) Y Phụng  Asia 55 2007 2 Võ Đông Sơ - Bạch Thu Hà (Viễn Châu) đơn ca  Asia 56

Gia đình
Ông sống chung với nghệ sĩ Diệu Huê lúc ở đoàn Kim Chung và có ba người con, trong đó có con gái là nghệ sĩ Tiểu Phụng. Đến năm 1976, cả hai chia tay.

Năm 1977, khi hát cho đoàn Hương Mùa Thu, ông kết hôn với nghệ sĩ Kiều Tiên và có hai người con, trong đó có con gái là nghệ sĩ Y Phụng.

Năm 2005, ông đăng báo từ con đối với Tiểu Phụng vì cho rằng Tiểu Phụng lợi dụng lúc ông bị bệnh nặng đã liên lạc với bạn bè, người thân và người ái mộ ông ở bên Mỹ để quyên góp tiền, quà.

 Tham khảo 

 Liên kết ngoài 

Thể loại:Nghệ sĩ cải lương
Thể loại:Nghệ sĩ ưu tú Việt Nam
Thể loại:Người Mỹ Tho
Thể loại:Nam diễn viên sân khấu Việt Nam
Thể loại:Nghệ sĩ Việt Nam