Hentaigana

Hentaigana (Kanji: 変体仮名 (變體假名), Kana: へんたいがな, Hán Việt: Biến thể giả danh) là hệ thống chữ viết tương đương với kiểu chữ kana tiêu chuẩn trong tiếng Nhật. Kiểu chữ này là sự kế thừa từ hệ thống man'yōgana - hệ thống có thể dùng nhiều ký tự kanji để biểu diễn cùng một âm tiết. Do sau đó chữ viết man'yōgana ngày càng trở nên đơn giản đi để phù hợp với lối viết thảo, kết quả là cho ra đời hentaigana và hiragana.


Hentaigana có thể được hoán đổi cho nhiều hay ít với các ký tự hiragana trong một bài viết, và tồn tại cơ bản độc lập cho đến năm 1900, khi các sách học vần hiragana được tiêu chuẩn hóa để dùng chỉ một ký tự với mỗi mora (âm tiết). Hentaigana hiện đã có trên Unicode trên những block Kana Supplement và Kana Extended-A với sự ra mắt của Unicode 10.0 vào tháng 6 năm 2017

 Sự phát triển của âm tiết "n" trong hiragana 
nhỏ|phải|100px|Âm tiết n hiragana ngày nay.

Âm tiết "n" (ん) ra đời từ một kiểu viết thảo của ký tự 无. Cách phát âm cải cách từ năm 1900 chia ra 2 cách, trong đó ký tự む chỉ được dùng cho âm tiết /mu/ và ký tự ん chỉ được dùng cho âm tiết cuối /n/. Trước đó, khi thiếu ký tự biểu diễn âm tiết cuối /n/, âm được đánh vân (những không phải phát âm) một cách đồng nhất là /mu/, và người đọc phải dựa vào văn cảnh để hiểu dụng ý đề cập của nó. Sự phức tạp này dẫn đến một số cách diễn đạt hiện đại dựa trên kiểu phát âm đánh vần. Ví dụ, iwan to suru (thử nói) có âm tiết cuối vốn phải phát âm la /n/ hay bị nhầm thành mu. (Mẫu câu tiếng Nhật hiện đại 言おう (iō) vốn là mẫu câu 言はむ (ihamu) trước đó chuyển thành. Ngoài ra còn một số mẫu câu khác.)

 Sử dụng ngày nay 
nhỏ|220px|Một cửa hàng soba với biển hiệu viết bằng hentaigana. Từ kisoba được viết từ phải sang trái với ký tự kanji 生 ki và hai ký tự hentaigana chuyển hóa từ hai ký tự man'yōgana 楚 so 者 ba. (Có thể tìm thấy các ký tự này trong bảng bên dưới.) Dòng chữ đen được viết theo chiều dọc phía bên trái đọc là 奈 na 可 ga (bảng bên dưới) và ký tự kanji 井 wi.
Hentaigana là hệ thống không còn được dùng trong văn viết hiện đại, nhưng vẫn còn một số ít được dùng tới ngày nay dưới các hình thức khác. Ví dụ, nhiều cửa hàng soba ở Nhật sử dụng hentaigana để đánh vần từ kisoba trong các ký hiệu của họ. Hentaigana cũng được dùng trong một số tài liệu viết tay mang tính trang trọng, đặc biệt là trong các giấy chứng nhận của các tổ chức văn hóa cổ Nhật (như các trường võ thuật, trường dạy nghi lễ, các tổ chức tôn giáo, vân vân). Ngoài ra, hentaigana còn đôi khi được dùng trong các văn bản tiếng Nhật cổ được viết lại. Tuy nhiên, hầu hết người Nhật không đọc được chữ hentaigana, hoặc chỉ có thể nhận biết được một số rất ít được dùng ở các dấu hiệu ở các cửa hàng, hoặc các hình vẽ của chúng.

Cần chú ý từ hentai (変体 - "biến thể") ở đây khác với từ hentai (変態 - "biến thái") mang nghĩa xấu (trong tiếng Nhật mang nghĩa: đồi trụy, khiêu dâm,...).

 Bảng các ký tự hentaigana 
 Dòng あ あ𛀂𛀃𛀄𛀅 い𛀆𛀇𛀈𛀉 う𛀊𛀋𛀌𛀍𛀎 え𛀏𛀐𛀑𛀒𛀓𛀁 お𛀔𛀕𛀖 Dòng か か𛀘𛀙𛀚𛀛𛀜𛀝𛀞𛀟𛀠𛀡𛀢 き𛀣𛀤𛀥𛀦𛀧𛀨𛀩𛀪𛀻 く𛀫𛀬𛀭𛀮𛀯𛀰𛀱 け𛀲𛀳𛀴𛀵𛀶𛀷𛀢 こ𛀸𛀹𛀺𛀻𛂘 Dòng さ さ𛀼𛀽𛀾𛀿𛁀𛁁𛁂𛁃 し𛁄𛁅𛁆𛁇𛁈𛁉 す𛁊𛁋𛁌𛁍𛁎𛁏𛁐𛁑 せ𛁒𛁓𛁔𛁕𛁖 そ𛁗𛁘𛁙𛁚𛁛𛁜𛁝 Dòng た た𛁞𛁟𛁠𛁡 ち𛁢𛁣𛁤𛁥𛁦𛁧𛁨 つ𛁩𛁪𛁫𛁬𛁭 て𛁮𛁯𛁰𛁱𛁲𛁳𛁴𛁵𛁶 と𛁷𛁸𛁹𛁺𛁻𛁼𛁽𛁭 Dòng な な𛁾𛁿𛂀𛂁𛂂𛂃𛂄𛂅𛂆 に𛂇𛂈𛂉𛂊𛂋𛂌𛂍𛂎 ぬ𛂏𛂐𛂑 ね𛂒𛂓𛂔𛂕𛂖𛂗𛂘 の𛂙𛂚𛂛𛂜𛂝 Dòng は は𛂞𛂟𛂠𛂡𛂢𛂣𛂤𛂥𛂦𛂧𛂨 ひ𛂩𛂪𛂫𛂬𛂭𛂮𛂯 ふ𛂰𛂱𛂲 へ𛂳𛂴𛂵𛂶𛂷𛂸𛂹 ほ𛂺𛂻𛂼𛂽𛂾𛂿𛃀𛃁 Dòng ま ま𛃂𛃃𛃄𛃅𛃆𛃇𛃈𛃖 み𛃉𛃊𛃋𛃌𛃍𛃎𛃏 む𛃐𛃑𛃒𛃓𛄝𛄞 め𛃔𛃕𛃖 も𛃗𛃘𛃙𛃚𛃛𛃜𛄝𛄞 Dòng や や𛃝𛃞𛃟𛃠𛃡𛃢 𛀆𛀆 ゆ𛃣𛃤𛃥𛃦 𛀁𛀁 よ𛃧𛃨𛃩𛃪𛃫𛃬𛃢 Dòng ら ら𛃭𛃮𛃯𛃰𛁽 り𛃱𛃲𛃳𛃴𛃵𛃶𛃷 る𛃸𛃹𛃺𛃻𛃼𛃽 れ𛃾𛃿𛄀𛄁 ろ𛄂𛄃𛄄𛄅𛄆𛄇 Dòng わ わ𛄈𛄉𛄊𛄋𛄌 ゐ𛄍𛄎𛄏𛄐𛄑 16px32px ゑ𛄒𛄓𛄔𛄕 を𛄖𛄗𛄘𛄚𛄛𛄜𛀅んん𛄝𛄞

 Một số ví dụ 

Chú ý, một số ví dụ dưới đây đã được đơn giản hóa từ cùng một ký tự kanji tương ứng với các ký tự hiragana, nhưng được viết khác.

 Chú thích 

 Xem thêm 

 Katakana
 Furigana
 Romaji
 Man'yōgana
 Kanji

 Liên kết ngoài 
 Chart of hentaigana calligraphy from O'Neill's "A Reader of Handwritten Japanese" 
 A chart of hentaigana hosted by Jim Breen of the WWWJDIC
 Chart of kana from Engelbert Kaempfer circa 1693
 Hentaigana on signs  (in Japanese)
 Hentaigana 
 Mojikyo fonts including hentaigana and word processor support 

Thể loại:Kana
Thể loại:Hệ thống chữ viết tiếng Nhật