Giải Booker

Giải Booker, trước đây là Giải thưởng Văn học Booker (1969–2001) và Giải Man Booker (2002–2019), là một giải thưởng văn học danh giá, hàng năm được trao cho một tác phẩm văn học dài viết bằng tiếng Anh, ngoài ra tác phẩm này cũng cần được xuất bản ở Anh Quốc và/hoặc Ireland. Những người giành được Giải Booker sẽ nhận được 50.000 bảng Anh, cùng với sự quảng bá rộng rãi tác phẩm trên thị trường quốc tế (thường dẫn đến hiện tượng doanh thu tăng vọt). Khi giải thưởng này được thành lập, chỉ có những cuốn tiểu thuyết được viết bởi công dân Khối Thịnh vượng chung, Ireland và Nam Phi (sau này có thêm Zimbabwe) mới có thể nhận giải; vào năm 2014, điều kiện nhận giải đã mở rộng tới phạm vi tất cả những cuốn tiểu thuyết được viết bằng tiếng Anh.

Một hội đồng năm người bao gồm các tác giả, người xuất bản và nhà báo, cũng như là các chính trị gia, diễn viên, họa sĩ và nhà sĩ, sẽ được Quỹ Giải Booker chỉ định hàng năm để chọn ra tác phẩm nhận giải. Tính tới năm 2015, giám đốc điều hành của Quỹ Giải Booker là Gaby Wood.Gaby Wood at The Booker Prizes.Jennifer (20 April 2015), "Booker Prize Foundation Hints at New Direction with Appointment of Gaby Wood as Literary Director", Books Live, Sunday Times (South Africa).

Ngoài ra, Giải Booker còn có một giải thưởng bổ sung, chính là Giải Booker Quốc tế. Giải thưởng này được trao cho các tác phẩm được dịch sang tiếng Anh và được xuất bản tại Anh Quốc hoặc Ireland. Không giống như Giải Booker, các tuyển tập truyện ngắn vẫn có tư cách để nhận Giải Booker Quốc tế. Số tiền thưởng 50.000 bảng Anh được chia đều cho tác giả và dịch giả của cuốn tiểu thuyết nhận giải.

 Lịch sử 
Giải thưởng có tên ban đầu là Giải Booker-McConnell (Booker-McConnell Prize), lấy theo tên Booker-McConnell - công ty tài trợ cho giải thưởng từ khi nó ra đời năm 1968. Từ năm 2002, cùng với việc quyền quản lý giải thưởng thuộc về Quỹ Giải Booker (Booker Prize Foundation), tên chính thức của giải thưởng cũng được chuyển thành Giải Man Booker, trong đó Man là tên của Man Group, công ty tài trợ mới của giải. Ban đầu giá trị giải thưởng mỗi năm là 21.000 bảng Anh, sau được tăng lên 50.000 bảng kể từ năm 2002.

Năm 1993, từ 25 tác phẩm giành giải Booker đầu tiên, ban giám khảo đã chọn tiểu thuyết Midnight's Children của nhà văn Salman Rushdie (giải Booker 1981) là tiểu thuyết hay nhất trong 25 năm của giải Booker, tác phẩm này được trao Giải Booker of Bookers (Booker of Bookers Prize). Năm 2008 một giải thưởng tương tự được trao cho tác phẩm hay nhất trong 40 năm của giải Booker, giải lần này có tên Booker hay nhất (The Best of the Booker)'Best of the Booker' pits Rushdie against 40 pretenders | News | guardian.co.uk và Midnight's Children của Salman Rushdie một lần nữa lại là tác phẩm chiến thắng.

Từ năm 2005, Quỹ Giải Booker cũng thành lập Giải Man Booker quốc tế để mở rộng diện tác giả ra toàn thế giới.

 Quá trình xét giải 
Quá trình lựa chọn danh sách rút gọn (shortlist) và tác phẩm hay nhất cho Giải Booker được thực hiện bởi ban cố vấn gồm một nhà văn, hai nhà biên tập, một nhà quản lý văn học, một nhà kinh doanh sách, một nhà quản lý thư viện và một chủ tịch (do Quỹ Giải Booker lựa chọn). Ban cố vấn này sẽ chọn ra một ban giám khảo gồm 5 người bao gồm các nhà phê bình, nhà văn, học giả có tiếng, ban giám khảo sẽ chịu trách nhiệm chọn ra cuốn sách giành Giải Booker năm đó. Thành phần ban giám khảo Giải Booker thay đổi theo từng năm.

Trong 35 năm đầu tiên, chỉ có 5 năm là danh sách tác phẩm rút gọn có ít hơn 6 tiểu thuyết và 2 năm (1980, 1981) danh sách này có 7 tiểu thuyết. Tổng cộng đã có 201 tác phẩm của 134 tác giả từng lọt vào danh sách rút gọn trong 35 năm Giải Booker. Có 19 tác giả từng có 2 tác phẩm lọt vào danh sách rút gọn, trong đó duy nhất có J. M. Coetzee từng chiến thắng trong cả hai lần. Các nhà văn có quốc tịch Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland là những người giành nhiều Giải Booker nhất, 24 giải, tiếp đó là các nhà văn quốc tịch Úc (6 giải) và Cộng hòa Ireland (4 giải).

 Tác phẩm giành giải Booker 

 Năm Tác giả Quốc gia Tác phẩm 1969 P. H. Newby  Something to Answer For 1970 Bernice Rubens  The Elected Member 1971 V. S. Naipaul / In a Free State
(Ở xứ Tự Do) 1972 John Berger  G. 1973 J. G. Farrell  The Siege of Krishnapur 1974 Nadine GordimerStanley Middleton  The ConservationistHoliday 1975 Ruth Prawer Jhabvala / Heat and Dust 1976 David Storey  Saville 1977 Paul Scott  Staying On 1978 Iris Murdoch / The Sea, the Sea 1979 Penelope Fitzgerald  Offshore 1980 William Golding  Rites of Passage 1981 Salman Rushdie / Midnight's Children
(Những Đứa Con Của Nửa Đêm) 1982 Thomas Keneally  Schindler's Ark
(Danh Sách Của Schindler) 1983 J. M. Coetzee / Life & Times of Michael K
(Cuộc Đời và Thời Đại của Michael K) 1984 Anita Brookner  Hotel du Lac 1985 Keri Hulme  the bone people 1986 Kingsley Amis  The Old Devils 1987 Penelope Lively  Moon Tiger 1988 Peter Carey  Oscar and Lucinda 1989 Kazuo Ishiguro / The Remains of the Day (Tàn ngày để lại) 1990 A. S. Byatt  Possession: A Romance 1991 Ben Okri  The Famished Road
(Con Đường Đói Khổ) 1992 Michael OndaatjeBarry Unsworth / The English PatientSacred Hunger
(Bệnh Nhân Người Anh) 1993 Roddy Doyle  Paddy Clarke Ha Ha Ha 1994 James Kelman  How Late It Was, How Late 1995 Pat Barker  The Ghost Road 1996 Graham Swift  Last Orders 1997 Arundhati Roy  The God of Small Things 1998 Ian McEwan  Amsterdam 1999 J. M. Coetzee / Disgrace 2000 Margaret Atwood  The Blind Assassin
(Tay Sát Thủ Mù) 2001 Peter Carey  True History of the Kelly Gang 2002 Yann Martel  Cuộc đời của Pi(Life of Pi) 2003 DBC Pierre / Vernon God Little 2004 Alan Hollinghurst  The Line of Beauty 2005 John Banville  Biển (The Sea) 2006 Kiran Desai  The Inheritance of Loss
(Di Sản Của Mất Mát) 2007 Anne Enright  The Gathering
(Họp Mặt) 2008 Aravind Adiga  The White Tiger
Cọp Trắng (Nhà xuất bản Trẻ và DT BOOKS ấn hành). 2009 Hilary Mantel Wolf Hall
(Lâu Đài Sói) 2010 Howard Jacobson The Finkler Question 2011 Julian Barnes The Sense of an Ending
(Nghe Mùi Kết Thúc) 2012 Hilary Mantel Bring Up the Bodies 2013 Eleanor Catton  The Luminaries

 Xem thêm 
 Giải thưởng sách quốc gia (Anh)
 Giải Goncourt

 Tham khảo 

 Liên kết ngoài 
Trang web chính thức của giải thưởng
Awardees of Booker Prize per year 
A primer on the Man Booker Prize and critical review of literature. 
The most honoured Booker shortlisted books
The Booker Prize: Matters of judgment" : Hermione Lee on judging the Booker when Salman Rushdie won, from TLS, 22 tháng 10 năm 2008.

Thể loại:Giải thưởng văn học Anh
Thể loại:Giải thưởng thành lập năm 1968
Thể loại:Giải thưởng văn học Vương quốc Liên hiệp Anh
Thể loại:Giải thưởng cho tiểu thuyết
Giải Man Booker