Quốc lộ 19

Quốc lộ 19 là con đường giao thông huyết mạch nối hai cực của tỉnh Gia Lai (Quy Nhơn - Pleiku), chạy từ Cảng Quy Nhơn đến Cửa khẩu Lệ Thanh. 

Lộ trình
Quốc lộ 19 có tổng chiều dài 243 km, điểm đầu từ Cảng Quy Nhơn (Bình Định) đến điểm cuối là Cửa khẩu Lệ Thanh (Gia Lai). 

Trong quá khứ, Quốc lộ 19 có hướng đi từ TP. Pleiku, qua Đắk Đoa, Mang Yang, vượt đèo Mang Yang, tới thị xã An Khê, qua đèo An Khê, xuống huyện Tây Sơn, thị xã An Nhơn và kết thúc tại ngã ba cầu Bà Di (Bình Định).

Hiện nay, tuyến Quốc lộ 19 bắt đầu từ Cảng Quy Nhơn, qua huyện Tuy Phước, tới thị xã An Nhơn, sang huyện Tây Sơn, sau đó vượt đèo An Khê, qua thị xã An Khê, vượt đèo Mang Yang, qua huyện Mang Yang, huyện Đắk Đoa, đến TP. Pleiku, cuối cùng là Cửa khẩu Lệ Thanh.

Toàn bộ tuyến Quốc lộ được trải nhựa. Quá trình nâng cấp, sửa chữa tuyến đường cơ bản đã hoàn thành. 

 Lịch sử 
Quốc lộ 19 được xây dựng bởi người Pháp vào đầu thế kỷ XX và là con đường chính nối Tây Nguyên với vùng duyên hải của Việt Nam. "Quốc lộ 19". Thế giới Tự do. Tập X Số 7. Sài Gòn: Sở Thông tin Hoa Kỳ, 1961. tr 32-33

Ngày 24/6/1954, trong trận Đắk Pơ, bộ đội chủ lực Liên khu 5 đã phục kích quân Pháp rút chạy trên Quốc lộ 19 từ An Khê về Pleiku. 

Đầu những năm 1960, khi Chiến tranh Việt Nam bắt đầu leo thang, Quân lực Việt Nam Cộng Hòa và Lực lượng Đặc biệt Mỹ tiến hành xây dựng các căn cứ ở Tây Nguyên để ngăn chặn sự di chuyển lực lượng và vật tư từ miền Bắc vào miền Nam. 

Ngày 11/9/1965, Sư đoàn kỵ binh không vận số 1 Mỹ đổ bộ vào Quy Nhơn rồi di chuyển ngay lên An Khê xây dựng căn cứ An Khê thành căn cứ của sư đoàn. Trước tình hình trên, chiến dịch Plei Me (từ 19/10/1065 đến 26/11/1965) được mở với mục tiêu tiêu diệt một bộ phận quan trọng của địch. 

Để chuẩn bị cho chiến dịch Xuân - Hè 1972, từ ngày 26/3/1972 đến 11/4/1972, hệ thống chốt của Trung đoàn 12 đã hoàn thành, cắt đứt hoàn toàn Quốc lộ 19, kìm hãm lực lượng địch ở phía Bắc Tây Nguyên. 

Trước khi chiến dịch Tây Nguyên mở màn ở Buôn Ma Thuột vào ngày 10/3/1975, Sư đoàn 3 Sao Vàng đã làm chủ hàng chục ki-lô-mét trên đường 19 đoạn phía đông đèo An Khê, thực hiện chia cắt chiến lược giữa Tây Nguyên với đồng bằng Khu 5. 

 Hình ảnh 

 Tham khảo 

19
Thể loại:Giao thông Gia Lai
Thể loại:Giao thông Bình Định
Thể loại:Địa danh trong Chiến tranh Việt Nam