Chủ thể liên bang của Nga

Nga là một nhà nước liên bang bao gồm 89 chủ thể liên bang.Конституция Российской Федерации, Статья 65 (Hiến pháp Nga, Điều 65) . Năm 1993, khi hiến pháp được phê chuẩn, có 89 chủ thể được liệt kê. Một số sau này đã sáp nhập. Các chủ thể này có quyền bình đẳng liên bang với ý nghĩa bình đẳng về đại diện (hai đại biểu của mỗi chủ thể) trong Hội đồng Liên bang (Thượng viện của Nga). Tuy nhiên, các chủ thể này khác nhau nhiều về mức độ tự trị. Các khu tự trị vừa là một chủ thể liên bang với các quyền của mình, đồng thời vừa được coi là đơn vị hành chính của chủ thể liên bang khác (khu tự trị Chukotka là ngoại lệ duy nhất).

Trong số các chủ thể liên bang có bốn vùng lãnh thổ của Ukraine đã được sáp nhập vào Nga, thông qua trưng cầu dân ý, mặc dù chúng vẫn được quốc tế công nhận là một phần của Ukraine và chỉ bị Nga chiếm đóng một phần. Bán đảo Krym và thành phố Sevastopol bị sáp nhập năm 2014 cũng không được quốc tế công nhận là lãnh thổ của Nga.

 Phân loại chủ thể liên bang Nga 
giữa|690x690px
Mỗi chủ thể của liên bang được phân loại như sau:
 24 Nước Cộng hòa (республики(respubliki), số ít республика(respublika)) — tự trị trên danh nghĩa, có hiến pháp riêng, có tổng thống và nghị viện; do chính phủ liên bang đại diện trong quan hệ quốc tế; và được hiểu là nơi sinh sống của một nhóm dân tộc thiểu số. 48 Tỉnh (области, số ít область; oblasti, số ít oblast) — là chủ thể phổ biến nhất, là đơn vị hành chính có thống đốc do liên bang bổ nhiệm và cơ quan lập pháp dân cử địa phương. Chủ thể này thường được đặt theo tên thủ phủ — thành phố lớn nhất của tỉnh và cũng là trung tâm hành chính. 9 Vùng (края, số ít край; kraya, số ít krai hoặc kray, cách viết sau ít thông dụng) — thực chất cùng loại chủ thể với tỉnh. Tên gọi "vùng" mang tính lịch sử do các chủ thể này đã từng được coi là vùng biên cương. 1 Tỉnh tự trị (автономная область; avtonomnaya oblast) (Duy nhất là Tỉnh tự trị Do Thái) 4 Khu tự trị (автономные округа, số ít автономный округ; avtonomnyye okruga, số ít avtonomny okrug) — có nhiều quyền tự trị hơn một tỉnh nhưng ít hơn một nước cộng hòa; thường là khu vực có đa số người dân tộc thiểu số. 3 Thành phố liên bang (các thành phố nằm dưới quyền quản lý trực tiếp của Liên bang) (федеральные города, số ít: федеральный город; federalnyye goroda, số ít federalny gorod)—các thành phố lớn và chính, hoạt động như là các đơn vị hành chính độc lập.

 Danh sách các chủ thể liên bang 

 Mã Mã ISO Kiểu Tên gọi Thủ phủ hay trung tâm hành chính Cờ Phù hiệu Vùng liên bang Khu vực kinh tế Diện tích (km²)Dân số01ADNước cộng hòaAdygeaMaykop45x45px|border45x45pxPhía NamBắc Kavkaz7.600447.10902BA Nước cộng hòaBashkortostanUfa45x45px|border45x45px Privolzhsky (Volga)Ural143.6004.104.33603BU Nước cộng hòaBuryatiaUlan-Ude45x45px|border45x45pxSiberiĐông Siberi351.300981.23804ALNước cộng hòaAltaiGorno-Altaysk45x45px|border45x45pxSiberiTây Siberi92.600202.94705DANước cộng hòaDagestanMakhachkala45x45px|border45x45pxPhía NamBắc Kavkaz50.3002.576.53106INNước cộng hòaIngushetiaMagas45x45px|border45x45pxPhía NamBắc Kavkaz4.000467.29407KBNước cộng hòaKabardino-BalkariaNalchik45x45px|border45x45pxPhía NamBắc Kavkaz12.500901.49408KLNước cộng hòaKalmykiaElista45x45px|border45x45pxPhía NamVolga76.100292.41009KCNước cộng hòaKarachay-CherkessiaCherkessk45x45px|border45x45pxPhía NamBắc Kavkaz14.100439.47010KRNước cộng hòaKareliaPetrozavodsk45x45px|border45x45pxTây bắcPhía Bắc172.400716.28111KONước cộng hòaKomiSyktyvkar45x45px|border45x45pxTây bắcPhía Bắc415.9001.018.67412MENước cộng hòaMari ElYoshkar-Ola45x45px|border45x45pxPrivolzhskyVolga-Vyatka23.200727.97913MONước cộng hòaMordoviaSaransk45x45px|border45x45pxPrivolzhskyVolga-Vyatka26.200888.76614SANước cộng hòaSakha (Yakutia)Yakutsk45x45px|border45x45pxViễn ĐôngViễn Đông3.103.200949.28015SENước cộng hòaBắc Ossetia-AlaniaVladikavkaz45x45px|border45x45pxPhía NamBắc Kavkaz8.000710.27516TANước cộng hòaTatarstanKazan45x45px|border45x45pxPrivolzhskyVolga68.0003.779.26517TYNước cộng hòaTuvaKyzyl45x45px|border45x45pxSiberiĐông Siberi170.500305.51018UDNước cộng hòaUdmurtiaIzhevsk45x45px|border45x45pxPrivolzhskyUral42.1001.570.31619KKNước cộng hòaKhakassiaAbakan45x45px|border45x45pxSiberiĐông Siberi61.900546.07220CENước cộng hòaChechnyaGrozny45x45px|border45x45pxPhía NamBắc Kavkaz15.3001.103.68621CUNước cộng hòaChuvashiaCheboksary45x45px|border45x45pxPrivolzhskyVolga-Vyatka18.3001.313.75422ALTVùngAltaiBarnaul45x45px|border45x45pxSiberiTây Siberi169.1002.607.42623ZABVùngZabaykalskyChita45x45px|border45x45pxSiberiĐông Siberi431.5001.155.34624KAMVùngKamchatkaPetropavlovsk-Kamchatsky45x45px|border45x45pxViễn ĐôngViễn Đông472.300358.80125KDAVùngKrasnodarKrasnodar45x45px|border45x45pxPhía NamBắc Kavkaz76.0005.125.22126KYAVùngKrasnoyarskKrasnoyarsk45x45px|border45x45pxSiberiĐông Siberi2.339.7002.966.04227PERVùngPermPerm45x45px|border45x45pxPrivolzhskyUral160.6002.819.42128PRIVùngPrimorskyVladivostok45x45px|border45x45pxViễn ĐôngViễn Đông165.9002.071.21029STAVùngStavropolStavropol45x45px|border45x45pxPhía NamBắc Kavkaz66.5002.735.13930KHAVùngKhabarovskKhabarovsk45x45px|border45x45pxViễn ĐôngViễn Đông788.6001.436.57031AMUTỉnhAmurBlagoveshchensk45x45px|border45x45pxViễn ĐôngViễn Đông363.700902.84432ARKTỉnhArkhangelskArkhangelsk45x45px|border45x45pxTây bắcTây bắc587.4001.336.53933ASTTỉnhAstrakhanAstrakhan45x45px|border45x45pxPhía NamVolga44.1001.005.27634BELTỉnhBelgorodBelgorod45x45px|border45x45pxTrung tâmĐất đen-Trung tâm27.1001.511.62035BRYTỉnhBryanskBryansk45x45px|border45x45pxTrung tâmTrung tâm34.9001.378.94136VLATỉnhVladimirVladimir45x45px|border45x45pxTrung tâmTrung tâm29.0001.523.99037VGGTỉnhVolgogradVolgograd45x45px|border45x45pxPhía NamVolga113.9002.699.22338VLGTỉnhVologdaVologda45x45px|border45x45pxTây bắcPhía bắc145.7001.269.56839VORTỉnhVoronezhVoronezh45x45px|border45x45pxTrung tâmĐất đen-Trung tâm52.4002.378.80340IVATỉnhIvanovoIvanovo45x45px|border45x45pxTrung tâmTrung tâm21.8001.148.32941IRKTỉnhIrkutskIrkutsk45x45px|border45x45pxSiberiĐông Siberi767.9002.581.70542KGDTỉnhKaliningradKaliningrad45x45px|border45x45pxTây bắcKaliningrad15.100955.28143KLUTỉnhKalugaKaluga45x45px|border45x45pxTrung tâmTrung tâm29.9001.041.64144KEMTỉnhKemerovoKemerovo45x45px|border45x45pxSiberiTây Siberi95.5002.899.14245KIRTỉnhKirovKirov45x45px|border45x45pxPrivolzhskyVolga-Vyatka120.8001.503.52946KOSTỉnhKostromaKostroma45x45px|border45x45pxTrung tâmTrung tâm60.100736.64147KGNTỉnhKurganKurgan45x45px|border45x45pxUralUral71.0001.019.53248KRSTỉnhKurskKursk45x45px|border45x45pxTrung tâmĐất đen-Trung tâm29.8001.235.09149LENTỉnhLeningrad—45x45px|border45x45pxTây bắcTây bắc84.5001.669.20550LIPTỉnhLipetskLipetsk45x45px|border45x45pxTrung tâmĐất đen-Trung tâm24.1001.213.49951MAGTỉnhMagadanMagadan45x45px|border45x45pxViễn ĐôngViễn Đông461.400182.72652MOSTỉnhMoskva—45x45px|border45x45pxTrung tâmTrung tâm45.9006.618.53853MURTỉnhMurmanskMurmansk45x45px|border45x45pxTây bắcPhía Bắc144.900892.53454NIZTỉnhNizhny NovgorodNizhny Novgorod45x45px|border45x45pxPrivolzhskyVolga-Vyatka76.9003.524.02855NGRTỉnhNovgorodVeliky Novgorod45x45px|border45x45px|borderTây bắcTây bắc55.300694.35556NVSTỉnhNovosibirskNovosibirsk45x45px|border45x45pxSiberiTây Siberi178.2002.692.25157OMSTỉnhOmskOmsk45x45px|border45x45pxSiberiTây Siberi139.7002.079.22058ORETỉnhOrenburgOrenburg45x45px|border45x45pxPrivolzhskyUral124.0002.179.55159ORLTỉnhOryolOryol45x45px|border45x45pxTrung tâmTrung tâm24.700860.26260PNZTỉnhPenzaPenza45x45px|border45x45pxPrivolzhskyVolga43.2001.452.94161PSKTỉnhPskovPskov45x45px|border45x45pxTây bắcTây bắc55.300760.81062ROSTỉnhRostovRostov-na-Donu45x45px|border45x45px|borderPhía NamBắc Kavkaz100.8004.404.01363RYATỉnhRyazanRyazan45x45px|border45x45pxTrung tâmTrung tâm39.6001.227.91064SAMTỉnhSamaraSamara45x45px|border45x45pxPrivolzhskyVolga53.6003.239.73765SARTỉnhSaratovSaratov45x45px|border45x45pxPrivolzhskyVolga100.2002.668.31066SAKTỉnhSakhalinYuzhno-Sakhalinsk45x45px|border45x45pxViễn ĐôngViễn Đông87.100546.69567SVETỉnhSverdlovskEkaterinburg45x45px|border45x45pxUralUral194.8004.486.21468SMOTỉnhSmolenskSmolensk45x45px|border45x45pxTrung tâmTrung tâm49.8001.049.57469TAMTỉnhTambovTambov45x45px45x45pxTrung tâmĐất đen-Trung tâm34.3001.178.44370TVETỉnhTverTver45x45px|border45x45pxTrung tâmTrung tâm84.1001.471.45971TOMTỉnhTomskTomsk45x45px|border45x45pxSiberiTây Siberi316.9001.046.03972TULTỉnhTulaTula45x45px|border45x45pxTrung tâmTrung tâm25.7001.675.75873TYUTỉnhTyumenTyumen45x45px|border45x45pxUralTây Siberi1.435.2003.264.84174ULYTỉnhUlyanovskUlyanovsk45x45px|border45x45pxPrivolzhskyVolga37.3001.382.81175CHETỉnhChelyabinskChelyabinsk45x45px|border45x45pxUralUral87.9003.603.33976YARTỉnhYaroslavlYaroslavl45x45px|border45x45pxTrung tâmTrung tâm36.4001.367.39877MOWThành phố liên bangMoskva—45x45px|border45x45pxTrung tâmTrung tâm1.10010.382.75478SPEThành phố liên bangSankt Peterburg—45x45px|border45x45pxTây bắcTây bắc6004.662.54779YEVTỉnh tự trịDo TháiBirobidzhan45x45px|border45x45pxViễn ĐôngViễn Đông36.000190.91580NENKhu tự trịNenetsiaNaryan-Mar45x45px|border45x45pxTây bắcPhía Bắc176.70041.54681KHMKhu tự trịKhantia-MansiaKhanty-Mansiysk45x45px|border45x45pxUralTây Siberi523.1001.432.81782CHUKhu tự trịChukotkaAnadyr45x45px|border45x45pxViễn ĐôngViễn Đông737.70053.82483YANKhu tự trịYamalo-NenetsSalekhard45x45px|border45x45pxUralTây Siberi750.300507.00684—Thành phố liên bangSevastopol—45x45px|border45x45pxKrym—1.079 379.20085—Nước cộng hòaKrymSimferopol45x45px|border45x45pxKrym—26.1001.973.18586—Nước cộng hòaDonetskDonetskborder|45x45px45x45px——26.5174.100.28087—Nước cộng hòaLuganskLuhanskborder|45x45px45x45px——26.6842.121.32288—TỉnhZaporozhyeMelitopol (de factor)Zaporizhia (de jure)border|45x45px45x45px——27.1831.666.51589—TỉnhKhersonKhersonborder|45x45px45x45px——28.4611.016.707

Tháng 9 năm 2022, Moskva tuyên bố sáp nhập 4 tỉnh của Ukraine mà Nga kiểm soát chưa toàn bộ trong "Chiến dịch quân sự đặc biệt" (theo phía Nga thông cáo với thế giới) được phát động trên lãnh thổ Ukraine kể từ tháng 2 cùng năm, bao gồm Donetsk, Luhansk, Kherson và Zaporizhzhia. Động thái được thực hiện sau khi các khu vực tổ chức trưng cầu dân ý về việc gia nhập Liên bang Nga. Tuy nhiên, Ukraine và các nước phương Tây lên án cuộc bỏ phiếu là bất hợp pháp và mang tính ép buộc. 3/4 trong số 193 thành viên của Đại hội đồng - 143 quốc gia - bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết gọi hành động sáp nhập các vùng Ukraine của Moskva là bất hợp pháp trong khi chỉ có 4 nước cùng với Nga bỏ phiếu phản đối nghị quyết - Syria, Nicaragua, Triều Tiên và Belarus. Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua nghị quyết chỉ trích việc Nga sáp nhập 4 vùng thuộc Ukraine đồng thời kêu gọi các nước không công nhận Nga sáp nhập 4 vùng lãnh thổ này.

 Sáp nhập 

nhỏ|centre|750px|Các chủ thể liên bang của Liên bang Nga

Một số chủ thể liên bang (cũ) đã sáp nhập từ tháng 12 năm 2005. Cho tới tháng 4 năm 2014 có thêm sự kiện Krym và Sevastopol từ Ukraina sáp nhập vào Nga.
 Ngày trưng cầu dân ý Ngày sáp nhập Các chủ thể cũ/mới 7/12/2003  1/12/2005 Tỉnh Perm + Khu tự trị Komi-Permyak → Vùng Perm 17/4/2005  1/1/2007  Vùng Krasnoyarsk + Khu tự trị Evenk + Khu tự trị Taymyr → Vùng Krasnoyarsk 23/10/2005  1/7/2007  Tỉnh Kamchatka + Khu tự trị Koryak → Vùng Kamchatka 16/4/2006  1/1/2008  Tỉnh Irkutsk + Khu tự trị Ust-Orda Buryat → Tỉnh Irkutsk 11/3/2007  1/3/2008  Tỉnh Chita + Khu tự trị Agin-Buryat → Vùng Zabaykalsky 06/3/2014  18/3/2014  Sevastopol,Ukraina → Sevastopol,Nga 16/3/2014  18/3/2014  Krym,Ukraina → Krym,Nga 23/9/2022  30/9/2022  Donetsk, Ukraina → Donetsk, Nga 23/9/2022  30/9/2022  Luhansk, Ukraina → Lugansk, Nga 23/9/2022  30/9/2022  Zaporizhia, Ukraina → Zaporozhye, Nga 23/9/2022  30/9/2022  Kherson, Ukraina → Kherson, Nga

Các đề xuất sáp nhập tiếp theo còn có:
Tỉnh Arkhangelsk và khu tự trị Nenetsia;
 Vùng Khabarovsk và tỉnh tự trị Do Thái;
 Tỉnh Tyumen, khu tự trị Yamalo-Nenets và khu tự trị Khantia-Mansia thành vùng Tyumen;
 Tỉnh Novosibirsk, tỉnh Omsk và tỉnh Tomsk;
Tỉnh Kemerovo, Cộng hòa Altai và vùng Altai;
 Các thành phố liên bang Moskva và Sankt Peterburg với các tỉnh bao quanh chúng (tỉnh Moskva và tỉnh Leningrad);
Tỉnh Arkhangelsk, tỉnh Murmansk và Cộng hòa Komi kết hợp thành chủ thể mới được đề xuất là nước cộng hòa Pomor-Nenets;
 Tỉnh Magadan và khu tự trị Chukotka;
 Tỉnh Yaroslavl và tỉnh Kostroma;
 Vùng Krasnodar và nước cộng hòa Adygea;
 Hai nước cộng hòa Ingushetia và Chechnya.

 Xem thêm 
 Phân chia hành chính Nga
 Các vùng liên bang của Nga
 Các vùng kinh tế của Nga
 Lịch sử phân chia hành chính Nga
 Cờ của các chủ thể liên bang thuộc Nga
 Danh sách người đứng đầu chủ thể liên bang của Nga

 Tham khảo 

 Liên kết ngoài 
 Phân loại toàn Nga cho lãnh thổ các cấu thành đô thị (OTKMO)  


Thể loại:Danh sách phân cấp hành chính Nga
Nga
Nga
*
Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Nga
Thể loại:Lịch sử Nga (1992-nay)