Giải Turing

Giải thưởng A. M. Turing của ACM (tiếng Anh: ACM A. M. Turing Award) là giải thưởng thường niên do Hiệp hội Máy tính (ACM) trao tặng cho những cá nhân có đóng góp kỹ thuật quan trọng và lâu dài đối với lĩnh vực khoa học máy tính. Giải thưởng này thường được coi là phần thưởng danh giá nhất trong ngành khoa học máy tính và được ví như “Giải Nobel của ngành Tin học”.

Tính đến năm 2025, đã có tổng cộng 79 cá nhân nhận giải thưởng này. Người nhận giải gần đây nhất là Andrew Barto và Richard S. Sutton (năm 2024) nhờ những đóng góp tiên phong trong lĩnh vực học tăng cường (reinforcement learning).

Giải thưởng được đặt theo tên của nhà toán học và khoa học máy tính người Anh Alan Turing – người được coi là cha đẻ của khoa học máy tính lý thuyết và trí tuệ nhân tạo. Từ năm 2014, giá trị giải thưởng là 1 triệu đô la Mỹ, do Google tài trợ.

Người nhận giải đầu tiên là Alan Perlis (1966). Người trẻ nhất nhận giải là Donald Knuth (1974, 36 tuổi), người lớn tuổi nhất là Alfred Aho (2020, 79 tuổi). Chỉ có 3 phụ nữ từng nhận giải: Frances Allen (2006), Barbara Liskov (2008) và Shafi Goldwasser (2012).


 Danh sách người nhận giải 

+ Danh sách người nhận Giải thưởng Turing ACM Năm Người nhận Ảnh Lý do trao giải Đơn vị công tác chính 1966  80px Vì những ảnh hưởng của ông trong lĩnh vực kỹ thuật lập trình tiên tiến và xây dựng trình biên dịch Đại học Carnegie Mellon 1967  80px Vì đã thiết kế và xây dựng EDSAC – một trong những máy tính đầu tiên lưu trữ chương trình trong bộ nhớ Đại học Cambridge 1968  80px Vì các công trình về phương pháp số, hệ thống mã hóa tự động và mã phát hiện/sửa lỗi Bell Labs 1969  80px Vì vai trò trung tâm trong việc hình thành và phát triển lĩnh vực trí tuệ nhân tạo MIT 1970  80px Vì các nghiên cứu về phân tích số, đặc biệt trong đại số tuyến tính và phân tích lỗi ngược National Physical Laboratory (Anh) 1971  80px Vì những đóng góp nền tảng cho trí tuệ nhân tạo Đại học Stanford 1972  80px Vì những đóng góp cơ bản cho việc lập trình có cấu trúc và thiết kế chương trình đúng đắn Đại học Công nghệ Eindhoven, Đại học Texas tại Austin 1973  80px Vì những đóng góp nổi bật cho công nghệ cơ sở dữ liệu General Electric 1974  80px Vì những đóng góp lớn trong phân tích thuật toán và thiết kế ngôn ngữ lập trình, đặc biệt bộ sách The Art of Computer Programming Đại học Stanford 1975  80px Vì những đóng góp cơ bản cho trí tuệ nhân tạo, tâm lý học nhận thức và xử lý danh sách Đại học Carnegie Mellon  80px 1976  80px Vì bài báo chung năm 1959 giới thiệu khái niệm máy tự động không xác định Đại học Princeton, Đại học Hebrew Jerusalem  80px Đại học Oxford, Đại học Carnegie Mellon 1977  80px Vì những đóng góp sâu sắc cho thiết kế hệ thống lập trình cấp cao, đặc biệt là FORTRAN IBM 1978  80px Vì ảnh hưởng rõ rệt đến phương pháp tạo phần mềm hiệu quả và đáng tin cậy Đại học Stanford 1979  80px Vì những đóng góp tiên phong trong ngôn ngữ lập trình và ký hiệu toán học (ngôn ngữ APL) IBM 1980  80px Vì những đóng góp cơ bản cho việc định nghĩa và thiết kế ngôn ngữ lập trình Đại học Oxford 1981  80px Vì những đóng góp cơ bản và liên tục cho lý thuyết và thực tiễn hệ thống quản lý cơ sở dữ liệu IBM 1982  80px Vì đã nâng cao hiểu biết của chúng ta về độ phức tạp tính toán, đặc biệt là lý thuyết NP-complete Đại học Toronto 1983  80px Vì phát triển lý thuyết hệ điều hành chung và đặc biệt là triển khai hệ điều hành Unix Bell Labs  80px 1984  80px Vì phát triển một loạt ngôn ngữ lập trình sáng tạo: Euler, Algol-W, Modula, Pascal ETH Zürich 1985  80px Vì những đóng góp liên tục cho lý thuyết thuật toán, đặc biệt là lý thuyết NP-complete Đại học California, Berkeley 1986  80px Vì những thành tựu cơ bản trong thiết kế và phân tích thuật toán và cấu trúc dữ liệu Đại học Cornell  80px Đại học Princeton, Đại học Stanford 1987  80px Vì những đóng góp quan trọng cho thiết kế và lý thuyết trình biên dịch, kiến trúc hệ thống lớn và phát triển RISC IBM 1988  80px Vì những đóng góp tiên phong và có tầm nhìn xa trong đồ họa máy tính (bắt đầu từ Sketchpad) Đại học Utah, Caltech 1989  80px Vì những đóng góp cơ bản cho phân tích số, đặc biệt là tính toán dấu phẩy động Đại học California, Berkeley 1990  80px Vì công trình tiên phong phát triển hệ thống chia sẻ thời gian đa nhiệm quy mô lớn CTSS và Multics MIT 1991  80px Vì ba thành tựu nổi bật: LCF, ngôn ngữ ML và CCS Đại học Edinburgh 1992  80px Vì những đóng góp cho môi trường tính toán cá nhân phân tán Xerox PARC, Digital Equipment Corporation 1993  80px Vì bài báo năm 1965 đặt nền móng cho lý thuyết độ phức tạp tính toán General Electric → Đại học Cornell  80px 1994  80px Vì tiên phong thiết kế và xây dựng các hệ thống trí tuệ nhân tạo quy mô lớn Đại học Stanford  80px Đại học Carnegie Mellon 1995  80px Vì những đóng góp cho nền tảng lý thuyết độ phức tạp tính toán và ứng dụng trong mật mã học Đại học California, Berkeley 1996  80px Vì đưa logic thời gian vào khoa học máy tính và đóng góp cho xác minh chương trình/hệ thống Viện Weizmann, Đại học Tel Aviv 1997  80px Vì tầm nhìn truyền cảm hứng về tương lai tính toán tương tác và phát minh các công nghệ then chốt SRI International 1998  80px Vì những đóng góp nền tảng cho nghiên cứu cơ sở dữ liệu và xử lý giao dịch Microsoft Research 1999  80px Vì những đóng góp mang tính bước ngoặt cho kiến trúc máy tính, hệ điều hành và kỹ nghệ phần mềm Đại học Bắc Carolina tại Chapel Hill 2000  80px Vì những đóng góp cơ bản cho lý thuyết tính toán, bao gồm lý thuyết sinh số ngẫu nhiên giả, mật mã và độ phức tạp giao tiếp Đại học Princeton, Đại học Tsinghua 2001  80px Vì ý tưởng nền tảng cho lập trình hướng đối tượng thông qua thiết kế ngôn ngữ Simula I và Simula 67 Đại học Oslo  80px 2002  80px Vì đóng góp sáng tạo cho việc biến mật mã khóa công khai thành thực tiễn (RSA) Đại học Nam California  80px MIT  80px 2003  80px Vì những ý tưởng tiên phong về lập trình hướng đối tượng, dẫn dắt nhóm phát triển Smalltalk Xerox PARC, Viewpoints Research Institute 2004  80px Vì công trình tiên phong về liên kết mạng, thiết kế và triển khai các giao thức cơ bản của Internet (TCP/IP) Google  80px CNRI 2005  80px Vì những đóng góp cơ bản cho thiết kế ngôn ngữ lập trình và định nghĩa Algol 60 Đại học Copenhagen 2006  80px Vì những đóng góp tiên phong cho lý thuyết và thực hành kỹ thuật tối ưu hóa trình biên dịch IBM 2007  80px Vì phát triển kỹ thuật kiểm chứng mô hình (model checking) Đại học Carnegie Mellon  80px Đại học Texas tại Austin  80px VERIMAG, CNRS 2008  80px Vì những đóng góp cho nền tảng thực tiễn và lý thuyết của thiết kế ngôn ngữ lập trình và hệ thống MIT 2009  80px Vì thiết kế và hiện thực hóa máy tính cá nhân hiện đại đầu tiên (Xerox Alto) và nhiều phát minh quan trọng khác Microsoft Research 2010  80px Vì những đóng góp mang tính cách mạng cho lý thuyết tính toán (học PAC, độ phức tạp đếm và tính toán đại số) Đại học Harvard 2011  80px Vì những đóng góp cơ bản cho trí tuệ nhân tạo thông qua phát triển phép tính xác suất và nhân quả UCLA 2012  80px Vì đã đặt nền tảng lý thuyết độ phức tạp cho khoa học mật mã MIT, Viện Weizmann  80px MIT 2013  80px Vì những đóng góp cơ bản cho lý thuyết và thực hành hệ thống phân tán và đồng thời Microsoft Research 2014  80px Vì những đóng góp cơ bản cho khái niệm và thực tiễn của hệ thống cơ sở dữ liệu hiện đại MIT 2015  80px Vì phát minh mật mã khóa công khai và phương pháp trao đổi khóa Diffie–Hellman (độc lập)  80px 2016  80px Vì phát minh World Wide Web, trình duyệt web đầu tiên và các giao thức nền tảng MIT, W3C 2017  80px Vì cách tiếp cận có hệ thống, định lượng trong thiết kế và đánh giá kiến trúc máy tính Đại học Stanford  80px Đại học California, Berkeley 2018  80px Vì những đột phá về khái niệm và kỹ thuật khiến mạng nơ-ron sâu trở thành thành phần quan trọng của điện toán Đại học Montréal, Mila  80px Đại học Toronto  80px Đại học New York, Meta AI 2019  80px Vì những đóng góp cơ bản cho đồ họa máy tính 3D và ảnh hưởng của CGI trong điện ảnh Pixar, Walt Disney Animation Studios  80px Đại học Stanford 2020  80px Vì các thuật toán và lý thuyết cơ bản cho việc triển khai ngôn ngữ lập trình và các sách giáo khoa có ảnh hưởng lớn Đại học Columbia  80px Đại học Stanford 2021  80px Vì những đóng góp tiên phong cho các thuật toán và thư viện số giúp phần mềm tính toán hiệu năng cao theo kịp sự phát triển phần cứng Đại học Tennessee 2022  80px Vì phát minh, tiêu chuẩn hóa và thương mại hóa công nghệ Ethernet Đại học Texas tại Austin 2023  80px Vì những đóng góp nền tảng cho lý thuyết tính toán, đặc biệt là vai trò của tính ngẫu nhiên trong tính toán Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton 2024  80px Vì đã phát triển nền tảng khái niệm và thuật toán của học tăng cường (reinforcement learning) Đại học Massachusetts Amherst  80px Đại học Alberta, Amii

 Tham khảo 

 Liên kết ngoài 

 Trang chính thức của Giải thưởng Turing (tiếng Anh)
 Kỷ niệm 100 năm Alan Turing và Giải thưởng Turing

Thể loại:Giải thưởng của Hiệp hội Máy tính
Thể loại:Giải thưởng khoa học máy tính
Thể loại:Giải thưởng thành lập năm 1966
Thể loại:Giải thưởng quốc tế về khoa học và công nghệ