Pháp chủ

Pháp chủ (chữ Hán: 法主) danh xưng đầy đủ là: Pháp chủ Hội đồng Chứng minh (chữ Hán: 越南佛教教會證明理事會法主) hay Thiền gia Pháp chủ (chữ Hán: 禪家法主) là ngôi vị cao nhất đứng đầu Giáo hội Phật giáo Việt Nam, tương tự ngôi vị Tăng thống trong một số giáo hội khác.

Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam

Pháp chủ danh xưng đầy đủ là Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, là tôn hiệu cao nhất đứng đầu Giáo hội Phật giáo. Hiện nay, chức vụ Pháp chủ dùng để gọi người lãnh đạo cao nhất của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Pháp chủ là người đứng đầu Hội đồng Chứng minh, thay mặt Hội đồng Chứng minh ban hành các Giáo chỉ, các văn bản quan trọng nhất, đại diện cho Giáo hội trong các hoạt động đối ngoại. Ngôi vị Pháp chủ chỉ được suy tôn bởi Đại hội Phật giáo toàn quốc và là ngôi vị tại vị suốt đời.

Từ khi thành lập vào 1981 đến nay, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã suy tôn các vị Pháp chủ của Hội đồng chứng minh:

STTChân dung  ()Thọ đại giớiPháp pháiSơn mônTại vịTrụ xứCác chức vụ khác1giữa|100px1917Tào ĐộngĐồng Đắc1981–1993
(12 năm) Chùa Đồng Đắc
 Chùa Quán Sứ
 Chùa Quảng Bá
 Chùa Hòe Nhai
 Chùa Phổ Giác Phó hội trưởng Hội Phật giáo thống nhất Việt Nam (1958 -1979)

 Quyền hội trưởng Hội Phật giáo thống nhất Việt Nam (1979 - 1981)2giữa|không_khung|100px1939Lâm TếTế Xuyên1997–2005
(8 năm) Chùa Quán Sứ
 Chùa Cao Đà
 Tổ Đình Tế Xuyên - Bảo Khám
 Chùa Bồ Đề Chánh thư ký Hội đồng chứng minh (1987 - 1997)
 Phó Pháp chủ Hội đồng chứng minh (1992 -1997)
Trưởng sơn môn Bồ Đề
Trưởng sơn môn Tế Xuyên3giữa|không_khung|100px1937Lâm TếĐa Bảo2007–2021
(14 năm) Chùa Ráng (Viên Minh) Trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Hà Tây (1993 - 2008)
 Hiệu trưởng Trường Trung cấp Phật học Hà Tây (1993 - 2008).
 Ủy viên Kiểm soát Hội đông Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam. (1992 - 1997)
 Phó Chủ tịch Hội đồng trị sự GHPGVN (1997 - 2007)
 Viện trưởng Phân viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam tại Hà Nội (2003 - 2007).
 Tổng Biên tập tạp chí Nghiên cứu Phật học (2003 - 2007)
 Phó Trưởng ban Giáo dục Tăng Ni Trung ương GHPGVN.
 Phó ban Ban Tăng sự Trung ương GHPGVN (1997 - 2007).
 Phó Pháp chủ kiêm Chánh Thư ký Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam (2002 - 2007).

Trưởng sơn môn Đa Bảo4không_khung|100px1960Lâm TếThiên Thai Thiền giáo tông2022–nay Chùa Huê Nghiêm (Tp. Hồ Chí Minh) Phó Chủ tịch HĐTS GHPGVN. (2002-2017)
 Trưởng ban Hoằng pháp Trung ương GHPGVN. (1981-2007)
 Trưởng ban Trị sự Thành hội PG TP. HCM (1998–2022)
 Tổng Biên tập Báo Giác Ngộ. (1989–2022)
 Viện trưởng Học viện Phật giáo Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh. (từ 2008)
 Viện trưởng Viện nghiên cứu Phật học Việt Nam. (2007-2017)
 Trưởng ban Phật giáo Quốc tế Trung ương GHPGVN. (2012-2017)
 Phó pháp chủ HĐCM TW GHPGVN (2015-2017)
 Phó pháp chủ kiêm Giám luật HĐCM TW GHPGVN (2017–2021)
 Chủ tịch Hội đồng Giám Luật thuộc HĐCM TW GHPGVN. (từ 2020)
 Quyền Pháp chủ HĐCM GHPGVN. (2021–2022)

 Sáng lập Đạo tràng Pháp Hoa

 Trụ sứ của các đời Pháp chủ 
Từ khi thành lập Giáo hội năm 1981, Đức Pháp chủ đệ nhất Thích Đức Nhuận và Đức Pháp chủ đệ nhị Thích Tâm Tịch trú tại chùa Quán Sứ là trụ sở chính của Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Đại hội Phật giáo Toàn quốc khóa VI vào tháng 11 năm 2007 đã suy tôn Đức Đại lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ lên ngôi vị Pháp chủ. Mặc dù ở ngôi vị Pháp chủ nhưng Đại lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ không trú tại chùa Quán sứ - Trụ sở Giáo hội Phật giáo Việt Nam, mà vẫn trụ trì ở chùa Viên Minh (chùa Ráng) Phú Xuyên, Hà Nội.

Theo Quy chế hoạt động của Ban Thường trực Hội đồng Chứng minh GHPGVN tu chỉnh lần thứ nhất, Văn phòng của Đức Pháp chủ đệ tứ được đặt tại Việt Nam Quốc Tự - TP.HCM, Văn phòng Ban Giám luật (trước đây là Hội đồng Giám luật) đặt tại chùa Vĩnh Nghiêm - Q.3, TP.HCM. Trú xứ của Đại lão Hoà thượng Thích Trí Quảng vẫn tại chùa Huê Nghiêm (Thành phố Thủ Đức, TP.HCM).

 Quyền Pháp chủ Hội đồng Chứng minh 
Trong Điều 17 - Hiến chương Giáo hội Phật giáo Việt Nam có ghi: "Trong thời gian của nhiệm kỳ, nếu Đức Pháp chủ khuyết vị thì Ban Thường trực Hội đồng Chứng minh cung thỉnh một trong các vị Phó Pháp chủ đảm nhiệm Quyền Pháp chủ và thông báo Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự biết để suy tôn trong Hội nghị Thường niên gần nhất của Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam."

Năm 1993 và năm 2005, sau khi hai vị Đệ Nhất và Đệ Nhị Pháp chủ viên tịch, Giáo hội đã không suy tôn Quyền Pháp chủ nào mà đợi đến Đại hội kế tiếp của Giáo hội (vào năm 1997 và năm 2007) mới suy tôn một vị Pháp chủ kế vị. 

Năm 2021, ngay sau khi Đức Đệ Tam Pháp chủ Thích Phổ Tuệ viên tịch, nhân dịp lễ tưởng niệm tuần thất thứ 6 Đức Pháp Chủ tại chùa Vĩnh Nghiêm (Thành phố Hồ Chí Minh), Ban Thường trực HĐCM đã tổ chức phiên họp đặc biệt để suy tôn Hoà thượng Thích Trí Quảng lên ngôi Quyền Pháp chủ. Sau đó, lễ suy tôn diễn ra sáng 31 tháng 12, tại hội nghị kỳ 6, khóa VIII (nhiệm kỳ 2017–2022) của Hội đồng trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

+STTChân dung  Thọ đại giớiPháp pháiSơn mônTại vịTrụ xứCác chức vụ khác1không_khung|100px1960 (22 tuổi)Lâm TếKhông rõ31 tháng 12 năm 2021–29 tháng 11 năm 2022 Việt Nam Quốc Tự 
Chùa Huê Nghiêm  Phó pháp chủ kiêm Giám luật Hội Đồng Chứng Minh Trung ương GHPGVN (2017-)
 Viện trưởng Học viện Phật giáo Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh. (2008-)
 Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh. (1999 - 2022)
 Tổng Biên tập Báo Giác Ngộ (1989-)
 Chủ tịch Hội đồng Giám Luật  thuộc Hội Đồng Chứng Minh Trung ương GHPGVN (2020-)
 Phó chủ tịch Hội Đồng Trị Sự Trung ương GHPGVN. (2002-2017)
 Trưởng ban Phật giáo Quốc tế Trung ương GHPGVN (2007-2017)
 Trưởng ban Hoằng pháp Trung ương GHPGVN (2002-2007)
 Viện trưởng Viện nghiên cứu Phật học Việt Nam (2007-2017)

 Sáng lập Đạo tràng Pháp Hoa

Thiền gia Pháp chủ Hội Phật giáo Bắc Kỳ

Trong thời kì chấn hưng Phật giáo, tại miền Bắc đã có ba vị được tôn làm Thiền gia Pháp chủ (gọi tắt là Pháp chủ), đứng đầu Hội Phật giáo Bắc Kỳ sau đổi là Giáo hội Tăng già Bắc Việt:

Thiền gia Pháp chủ Hòa thượng Thích Thanh Hanh (1934–1936) 
 Thiền gia Pháp chủ Hoà Thượng Thích Thanh Tường (1936): Sư thế danh là Đinh Xuân Lạc (1858–1936), trụ trì chùa Vũ Thạch (quận Hoàn Kiếm) và chùa Trầm (huyện Chương Mĩ, Hà Nội).
Thiền gia Pháp chủ Hòa thượng Thích Mật Ứng (1951–1952)

 Phó Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam
Phó Pháp chủ là một giáo phẩm cao cấp chỉ đứng sau Pháp chủ trong Hội đồng Chứng minh, thường dành cho các Hòa thượng có tuổi hạ cao, uy tín trong Giáo hội, là thành viên Hội đồng Chứng minh. Các vị này thường được thỉnh đi chứng minh các sự kiện trọng đại của Phật giáo, tham dự các buổi lễ quan trọng; tham khảo và hỏi ý kiến trước khi thông qua các quyết định quan trọng cho Giáo hội Phật giáo; được thỉnh chủ trì, chứng minh trong các giới đàn; thường được ngồi tại vị trí trang trọng nhất của Lễ đài, sự kiện.

Phó Pháp Chủ kiêm Giám luật là một danh vị nhầm để suy cử cho các vị Hoà thượng tinh thông giáo điển đặc biệt là giới luật và hành trì nhầm để tôn vinh những đống góp đặc biệt của các ngài. 

Phó Pháp Chủ kiêm Chánh Thư ký là một danh vị nhầm để suy cử cho vị Hòa thượng đảm trách vai trò thư kí của ban Thường trực Hội đồng Chứng minh. 

Dưới đây là tổng hợp các Phó Pháp chủ từ khi thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam năm 1981 đến nay:
+STTChân dungTrưởng lão Hoà thượngNăm sinh/Năm mấtTrụ sứĐại hội suy cửThời gian tại vịGhi chú1100pxThích Đôn Hậu1905–1992Chùa Linh Mụ
(Huế)Đại hội I (1981)1981-1992
(11 năm)          Kiêm Giám luật  (1981–1992)2Thích Ẩn Lâm1898–1982Đại hội I(1981)1981-1982 
(1 năm)3Thích Minh Nguyệt1907–1985Chùa Long Hoa 
(Thành phố Hồ Chí Minh)Đại hội I (1981)1981-1985 
(4 năm)4Maha Saray1918–2001Đại hội I (1981)1981-2001 
(20 năm)5Thích Huệ Thành1912–1998Đại hội I (1981)1981-1998
(17 năm)6Thích Mật Hiển1907–1992Tổ đình Trúc Lâm
(Huế)Đại hội I (1981)1981-1992 
(11năm)7Thích Nguyên Sinh?–1984Đại hội I
(1981)1981-1984
(3 năm)   Kiêm Chánh Thư ký  (1981–1984)8Thạch Xom (Suvannathera)1911–2006Đại hội II (1987)1987-2006
(19 năm)9Thích Giác Nhu1912–1997Đại hội II
(1987)1987-1997
(10 năm)10không_khung|100pxThích Tâm Tịch1915–2005Chùa Quán Sứ, chùa Bồ Đề 
(Hà Nội)Đại hội II
(1987)1987-1997
(10 năm) Kiêm Chánh Thư ký  (1987–1997)  Đệ Nhị Pháp chủ  (1997–2005)11100pxThích Trí Tịnh1917–2014Chùa Vạn Đức (Thành phố Hồ Chí Minh)Đại hội III
(1987)1992-2014
(22 năm)Kiêm Giám Luật (1992–2014) 
Kiêm Chủ tịch Hội đồng Trị sự (1984–2014)12không_khung|100pxThích Tâm Thông1916–1999Chùa Vọng Cung
(Nam Định)Đại hội IV
(1992)1997-1999
(2 năm)   Kiêm Chánh Thư Ký (1997–1999)13không_khung|100pxThích Phổ Tuệ1917–2021Chùa Viên Minh (Hà Nội)Đại hội V
(2002)2002-2007
(5 năm)   Kiêm Chánh Thư Ký (2002–2007)  Đệ Tam Pháp chủ (2007–2021)14Thích Kim Minh1916–2008Đại hội V
(2002)2002-2008
(6 năm)15Thích Danh Nhưỡng1929–2017Đại hội V
(2002)2002-2017
(15 năm)      Kiêm Giám Luật (2007–2017)16không_khung|100pxThích Minh Châu1919–2012Thiền viện Vạn Hạnh (Thành phố Hồ Chí Minh)
 Tổ đình Tường Vân (Huế)Đại hội VI
(2007)2007-2012
(5 năm)17Thích Thanh Sam1929–2018Chùa Đại Thành
(Bắc Ninh)Đại hội VI
(2007)2007-2018
(11 năm)  Kiêm Chánh Thư ký (2007–2017)18200x200pxDương Nhơn1930–2023Đại hội VI
(2007)2007-2023
(16 năm)        Kiêm Giám Luật (2022–2023)19không_khung|100pxThích Hiển Pháp1933–2018Đại hội VI
(2007)2007-2018
(11 năm)20100pxThích Thanh Bích1913–2013Chùa Hội Xá
(Hà Nội)Đại hội VII
(2012)2012-2013
(1 năm)      Kiêm Giám Luật (2012–2013)21256x256pxThích Giác NhườngSinh 1937Đại hội VII
(2012)2012–nay      Kiêm Giám Luật (2012–nay)22269x269pxThích Đức NghiệpSinh 1929Chùa Vĩnh Nghiêm
(Thành phố Hồ Chí Minh)Đại hội VII
(2012)2012 - nay     Kiêm Giám Luật (2022–nay)23Thích Thiện Bình1933–2016Tổ đình Thiền Tôn (Huế)  Chùa Sắc Tứ Long Sơn (Khánh Hòa)Đại hội VII
(2012)2012–2016
(4 năm)24Thích Đức Phương1933–2018Tổ đình Diệu Đế
(Huế)Đại hội VII
(2012)2012–2018
(6 năm)25Thích Trí Tâm1933–2017Suy cử bổ sung năm 20152015–2017
(2 năm)26100pxThích Chơn Thiện1942–2016Tổ đình Tường Vân (Huế)Suy cử bổ sung năm 20152015–2016
(1 năm)27100pxThích Trí QuảngSinh 1940Chùa Huê Nghiêm
(Thành phố Hồ Chí Minh)Suy cử bổ sung năm 20152015–2022
(7 năm)     Kiêm Giám Luật (2017–2022)  Đệ Tứ Pháp chủ (2022–nay)28100pxThích Thanh DũngSinh 1932Chùa Hàm Long
(Bắc Ninh)Đại hội VIII
(2017)2017–nay  Kiêm Chánh Thư Ký (2017–nay)29Thích Thanh TừSinh 1924Thiền viện Thường Chiếu (Đồng Nai)Đại hội VIII
(2017)2017–nay30100pxThích Thiện Duyên1926–2021Chùa Đạo Nguyên 
(Quảng Nam)Đại hội VIII
(2017)2017–2021
(4 năm)31100pxThích Thanh Đàm1923–2022Chùa Hoà Lạc (Ninh Bình)Đại hội VIII
(2017)2017–2022
(5 năm)32100pxThích Trí Tịnh1932–2025Tổ đình Linh Phong (Vũng Tàu)Đại hội VIII (2017)2017–2025
(8 năm)33100pxThích Hiển Tu1921–2024Chùa Phật Học Xá Lợi 
(Thành phố Hồ Chí Minh)Suy cử bổ sung năm 20212021–2024
(3 năm)34100pxThích Thanh DụcSinh 1927Chùa Ngái Dừa
(Thái Bình)Đại hội IX
(2022)2022–nay35100pxThích Giác QuangSinh 1943Chùa Bảo Lâm (Huế)Đại hội IX (2022)2022–nay36100pxViên MinhSinh 1944Tổ đình Bửu Long (Thành phố Hồ Chí Minh)Đại hội IX (2022)2022–nay37100pxChâu TySinh 1941Chùa Soài So (An Giang)Đại hội IX (2022)2022–nay38100pxThích Thiện NhơnSinh 1950Chùa Minh Đạo (Thành phố Hồ Chí Minh)Suy cử bổ sung tại Đại nghị lần 1 (2023) 2023–nayKiêm Chủ tịch Hội đồng Trị sự (2014–nay)39Tăng NôSinh 1942Chùa Khleang (Sóc Trăng)Suy cử bổ sung tại Hội nghị Thường niên kỳ IV, khoá IX (2025)2025–nay

 Chư Tôn Hoà thượng Pháp Chủ - Phó Pháp chủ còn tại thế 
Tính đến 2025, có tất cả 11 Hoà thượng còn tại thế, trong đó gồm 1 Pháp chủ và 10 Phó Pháp chủ. Pháp chủ gần đây nhất qua đời là Hoà thượng Thích Phổ Tuệ, mất ngày 21 tháng 10 năm 2021 ở tuổi 104; trong khi Phó Pháp chủ qua đời gần nhất là Hoà thượng Thích Trí Tịnh vào ngày 8 tháng 10 năm 2025, thọ 93 tuổi.

+STTTênSố tuổi (tính đến 2026)Chức vụ1Thích Thanh TừPhó Pháp chủ2Thích Thanh DụcPhó Pháp chủ kiêm Chánh thư ký3Thích Đức NghiệpPhó Pháp chủ kiêm Giám luật4Thích Thanh DũngPhó Pháp chủ kiêm Chánh Thư ký5Thích Giác NhườngPhó Pháp chủ kiêm Giám luật6Thích Trí QuảngPháp chủ7Châu TyPhó Pháp chủ8Tăng NôPhó Pháp chủ9Thích Giác QuangPhó Pháp chủ10Viên MinhPhó Pháp chủ11Thích Thiện NhơnPhó Pháp Chủ/Chủ tịch Hội đồng Trị sự
 Ghi chú 

 Tham khảo 

Liên kết ngoài
Việt Nam Phật giáo Sử luận 
Phật tử Việt Nam

Thể loại:Phật giáo Việt Nam
Thể loại:Nhà lãnh đạo tôn giáo
Thể loại:Phật giáo