Họ Tiêu liêu

Họ Tiêu liêuTừ tiếng Trung: 鹪鹩 hoặc họ Giỏ giẻ (danh pháp khoa học: Troglodytidae) là một họ chim dạng sẻ, chủ yếu sinh sống trong khu vực Tân thế giới. Có khoảng 80 loài tiêu liêu trong khoảng 20 chi.

Thuật ngữ Troglodyte có nghĩa là "[người] sống trong hang", và các loài tiêu liêu có tên khoa học từ xu hướng của một số loài trong việc lục lọi tìm kiếm thức ăn trong các kẽ nứt tối tăm. Nói chung chúng là chim nhỏ và khó thấy, ngoại trừ giọng hót ầm ĩ và thường là phức tạp. Chúng có cánh ngắn và mỏ mỏng cong xuống phía dưới. Một vài loài thường có đuôi dựng đứng. Tất cả đều là chim ăn sâu bọ, mặc dù một số loài cũng ăn cả các loại rau cỏ, còn những loài to lớn trong chi Campylorhynchus bắt cả những động vật có xương sống nhỏ (như thằn lằn).

Kích thước của chúng dao động từ nhỏ như tiêu liêu bụng trắng dài dưới 10 cm (4 inch) và cân nặng chỉ 9 gam, tới lớn như tiêu liêu lớn dài khoảng 22 cm (8,7 inch) và cân nặng 50 gam (1,8 oz.). Màu chủ đạo là xám, nâu, đen và trắng.

Chỉ có một loài sinh sống tại Cựu thế giới, đó là tiêu liêu (Troglodytes troglodytes). Các loài sinh sống trong các môi trường sống rất khác nhau, từ các vùng thôn quê ít cây và khô cằn tới các rừng mưa. Phần lớn các loài sinh sống ở các tầng thấp, nhưng một số thành viên của chi Campylorhynchus và cả hai thành viên của chi Odontorchilus nói chung hay sinh sống tại tầng tán trong các khu rừng. Một ít loài, đáng chú ý có tiêu liêu và tiêu liêu nhà, nói chung hay gắn liền với con người.

27 loài chim liêu oanh Australasia trong họ Liêu oanh Maluridae không có quan hệ họ hàng gì, cũng như các loài thích liêu New Zealand trong họ Acanthisittidae.

 Phân loại 
Sửa đổi theo Martínez Gómez và ctv. (2005) Martínez Gómez, Juan E.; Barber Bruian R. & Peterson A. Townsend (2005): Phylogenetic position and generic placement of the Socorro Wren (Thryomanes sissonii). Auk 122(1): 50–56. [tiếng Anh với tóm tắt tiếng Tây Ban Nha] DOI:10.1642/0004-8038(2005)122[0050:PPAGPO]2.0.CO;2 toàn văn PDF  và Mann và ctv. (2006))Mann Nigel I.; Barker F. Keith; Graves Jeff A.; Dingess-Mann Kimberly A. & Slater Peter J. B. (2006): Molecular data delineate four genera of "Thryothorus" wrens. Molecular Phylogenetics and Evolution 40: 750–759.  (HTML abstract). Phân loại của một vài nhóm là khá phức tạp, và việc chia tách tiếp theo ở cấp độ loài là hoàn toàn có thể. Ngoài ra, các đơn vị phân loại chưa miêu tả cũng được biết là có tồn tại. Donacobius mũ đen là loài kỳ bí, theo truyền thống được xếp cùng các loài tiêu liêu chủ yếu có lẽ là do thiếu các nghiên cứu kỹ lưỡng. Gần đây nó được xác định khả năng có thể nhất là gần gũi hơn với một vài dạng "chim chích", có thể là gần gũi với họ mới thiết lập là Megaluridae, và cũng có thể tự tạo thành họ đơn loài.Alström Per; Ericson Per G.P.; Olsson Urban & Sundberg Per (2006): Phylogeny and classification of the avian superfamily Sylvioidea. Molecular Phylogenetics and Evolution 38(2): 381–397. 

 Chi Odontorchilus
 Odontorchilus branickii: Tiêu liêu choàng xám
 Odontorchilus cinereus: Tiêu liêu mỏ răng
 Chi Salpinctes
 Salpinctes obsoletus: Tiêu liêu đá
 Chi Microcerculus
 Microcerculus bambla: Tiêu liêu sọc cánh
 Microcerculus marginatus: Tiêu liêu miền nam
 Microcerculus philomela: Hồng tước miền bắc
 Microcerculus ustulatus: Tiêu liêu huýt sáo
 Chi Catherpes
 Catherpes mexicanus: Tiêu liêu Mexico
 Chi Hylorchilus
 Hylorchilus navai: Tiêu liêu Nava
 Hylorchilus sumichrasti: Tiêu liêu mỏ mảnh
 Chi Campylorhynchus
 Campylorhynchus albobrunneus: Tiêu liêu đầu trắng
 Campylorhynchus brunneicapillus: Tiêu liêu xương rồng
 Campylorhynchus chiapensis: Tiêu liêu lớn
 Campylorhynchus fasciatus: Tiêu liêu vằn
 Campylorhynchus griseus: Tiêu liêu hai màu
 Campylorhynchus gularis: Tiêu liêu đốm
 Campylorhynchus jocosus: Tiêu liêu Boucard
 Campylorhynchus megalopterus: Tiêu liêu vạch xám
 Campylorhynchus nuchalis: Tiêu liêu lưng sọc
 Campylorhynchus rufinucha: Tiêu liêu gáy hung
 Campylorhynchus turdinus: Tiêu liêu hoét
 Campylorhynchus yucatanicus: Tiêu liêu Yucatan
 Campylorhynchus zonatus: Tiêu liêu lưng sọc
 Chi Thryomanes
 Thryomanes bewickii: Tiêu liêu Bewick
 Chi Thryothorus
 Thryothorus ludovicianus: Hồng tước Carolina
 Thryothorus ludovicianus albinucha: Hồng tước trán trắng
 Chi Cinnycerthia
 Cinnycerthia fulva: Tiêu liêu hung da bò
 Cinnycerthia olivascens: Tiêu liêu Sharpe
 Cinnycerthia peruana: Tiêu liêu Peru
 Cinnycerthia unirufa: Tiêu liêu hung
 Chi Cantorchilus (trước đây gộp trong chi Thryothorus)
 Cantorchilus guarayanus: Tiêu liêu ngực nâu vàng
 Cantorchilus leucopogon: Tiêu liêu họng sọc
 Cantorchilus leucotis: Tiêu liêu ngực vàng nâu (có thể không đơn ngành)
 Cantorchilus longirostris: Tiêu liêu mỏ dài
 Cantorchilus modestus: Tiêu liêu đồng bằng
 Cantorchilus (modestus) zeledoni: Tiêu liêu Canebrake
 Cantorchilus nigricapillus: Tiêu liêu vịnh
 Cantorchilus semibadius: Tiêu liêu bờ sông
 Cantorchilus superciliaris: Tiêu liêu mào lớn
 Cantorchilus thoracicus: Tiêu liêu ngực sọc
 Chi Thryophilus (trước đây gộp trong chi Thryothorus)
 Thryophilus griseus: Tiêu liêu xám (vị trí cần xác nhận)
 Thryophilus nicefori: Tiêu liêu Niceforo
 Thryophilus pleurostictus: Tiêu liêu sọc dọc
 Thryophilus rufalbus: Tiêu liêu hung trắng
 Thryophilus sinaloa: Tiêu liêu Sinaloa
 Chi Pheugopedius (trước đây gộp trong chi Thryothorus) 
 Pheugopedius atrogularis: Tiêu liêu họng đen
 Pheugopedius coraya: Tiêu liêu Coraya
 Pheugopedius eisenmanni: Tiêu liêu Inca
 Pheugopedius euophrys: Tiêu liêu đuôi bằng
 Pheugopedius fasciatoventris: Tiêu liêu bụng đen
 Pheugopedius felix: Tiêu liêu Felix
 Pheugopedius genibarbis: Tiêu liêu râu
 Pheugopedius maculipectus: Tiêu liêu ngực đốm
 Pheugopedius mystacalis: Tiêu liêu ria
 Pheugopedius rutilus: Tiêu liêu ngực hung
 Pheugopedius sclateri: Tiêu liêu ngực đốm
 Pheugopedius spadix: Tiêu liêu đầu muội than
 Chi Cyphorhinus
 Cyphorhinus aradus: Tiêu liêu Musicia
 Cyphorhinus phaeocephalus: Tiêu liêu hót
 Cyphorhinus thoracicus: Tiêu liêu ngực nâu dẻ

phải|200px|nhỏ|Tiêu liêu Troglodytes troglodytes: Con tem FR 345 của Postverk Føroya, quần đảo FaroePhát hành: 22-2- 1999Họa sĩ: Astrid Andreasen
 Chi Uropsila
 Uropsila leucogastra: Tiêu liêu bụng trắng
 Chi Henicorhina – Tiêu liêu rừng
 Henicorhina leucophrys: Tiêu liêu rừng ngực xám
 Henicorhina leucoptera: Tiêu liêu rừng cánh ngang
 Henicorhina leucosticta: Tiêu liêu rừng ngực trắng
 Henicorhina negreti: Tiêu liêu rừng Munchique
 Chi Thryorchilus
 Thryorchilus browni: Tiêu liêu Timberline
 Chi Troglodytes (10-15 loài, phụ thuộc vào từng tác giả; bao gồm cả chi Nannus nhưng rất có thể đó là chi khác biệt)
 Chi Cistothorus
 Cistothorus apolinari: Tiêu liêu Apolinar
 Cistothorus meridae: Tiêu liêu Paramo
 Cistothorus palustris: Tiêu liêu đầm lầy
 Cistothorus platensis: Tiêu liêu lau sậy
 Chi Ferminia
 Ferminia cerverai: Tiêu liêu Zapata

 Tham khảo 

 Liên kết ngoài 

 Video về tiêu liêu trên Internet Bird Collection


  [English with Spanish abstract]