Miếu hiệu

Miếu hiệu (chữ Hán: 廟號) là tên hiệu dùng trong tông miếu dành cho các vị quân chủ sau khi họ đã qua đời, đây là một dạng kính hiệu khá đặc trưng của nền quân chủ Đông Á đồng văn, gồm Trung Quốc, Triều Tiên, và Việt Nam. Riêng trường hợp Nhật Bản, các Thiên hoàng tại nước này không có truyền thống dùng miếu hiệu. 

Còn một dạng tôn hiệu, có cùng một tính chất là chỉ dành cho quân vương đã mất mới có, chính là thụy hiệu.

Khái niệm
Miếu hiệu được cho là có nguồn gốc từ triều đại nhà Thương. Sau khi vị quân chủ qua đời, vị quân vương nối ngôi và đình thần cùng thảo luận để tôn viết trên bài vị, và trên các bài văn tế đọc trong các dịp giỗ chạp. Đặc điểm cơ bản của miếu hiệu là nó thường có một trong hai chữ: Tổ (祖) hoặc Tông (宗), đi trước thường là một tính từ mang tính miêu tả.

Miếu hiệu thường ngắn, chỉ có 1 tính từ đi với Tổ hoặc Tông, trong khi thụy hiệu có thể ngắn một vài chữ, song cũng có thể rất dài, có khi lên hàng chục chữ.

Các trường hợp
Người sáng lập triều đại thường có miếu hiệu bằng chữ Tổ như Cao Tổ (như Hán Cao Tổ) hoặc Thái Tổ (như Lý Thái Tổ , Lê Thái Tổ) hay Thế Tổ (như Nguyễn Thế Tổ) và Liệt Tổ (như Hán Chiêu Liệt Tổ). Cũng có trường hợp một số vua không phải là vua sáng lập triều đại, nhưng được coi là có công lớn ngang với vị sáng lập, cũng được đặt miếu hiệu bằng chữ Tổ như Minh Thành Tổ ở Trung Quốc; Nguyễn Thánh Tổ (Minh Mạng) và Nguyễn Hiến Tổ (Thiệu Trị) ở Việt Nam.

Riêng trường hợp nhà Trần ở Việt Nam, có vị hoàng đế đầu tiên là Trần Cảnh, nhưng khi đó cha là Thái thượng hoàng đế Trần Thừa vẫn còn sống, do đó miếu hiệu của Trần Thừa là Thái Tổ, còn Trần Cảnh là Thái Tông.

Các vị vua mất nước thường không được đặt miếu hiệu mà chỉ có thụy hiệu (như Lê Mẫn Đế, Liêu Thiên Tộ Đế) hoặc không có cả hai (như Nguyễn Quang Toản). Nhiều miếu hiệu được các hậu duệ đặt cho tổ tiên chỉ là dân thường khi họ đã làm vua, lại có những vị vua mất nước lúc đó không có miếu hiệu nhưng ngày nay được con cháu đời sau truy tôn.

Danh sách miếu hiệu
Danh sách miếu hiệu liệt kê theo thứ tự chữ cái. Kèm theo tên của các vị vua chúa Việt Nam mang Miếu hiệu đó:

 theo Tổ (祖) 

A:
 Anh Tổ: Mạc Anh Tổ

C:
 Cao Tổ: Trịnh Cao Tổ (Trịnh Kỷ) 
 Cảnh Tổ
 Chiêu Tổ: Trịnh Chiêu Tổ & Mạc Chiêu Tổ
D:

 Duệ Tổ: Trịnh Bính
 Dụ Tổ: Trịnh Dụ Tổ & Mạc Dụ Tổ
 Dực Tổ: Mạc Dực Tổ
 Độ Tổ
 Đức Tổ

H:
 Hi Tổ: Trịnh Hy Tổ
 Hiến Tổ: Nguyễn Hiến Tổ
 Hiển Tổ: Tiền Lê Hiển Tổ & Hậu Lê Hiển Tổ
 Hưng Tổ: Trịnh Lâu & Nguyễn Hưng Tổ
 Hoằng Tổ: Mạc Hoằng Tổ & Trịnh Hoằng Tổ
 Huyền Tổ
I/Y:

 Ý Tổ: Mạc Ý Tổ

K:
 Khai Tổ

L:
 Liệt Tổ: Nguyễn Hoàng & Lê Liệt Tổ

M:
 Mục Tổ: Trịnh Mục Tổ & Trần Mục Tổ

N: 

 Nghị Tổ: Trịnh Nghị Tổ & Nguyễn Nghị Tổ
 Nguyên Tổ: Trần Nguyên Tổ
 Nghĩa Tổ
 Nhân Tổ

Q:

 Quốc Tổ: Đại Ngủ Quốc Tổ (Hồ Quý Ly)
 Quang Tổ: Mạc Quang Tổ

T:
 Thái Tổ: Lý Thái Tổ, Trần Thái Tổ, Lê Thái Tổ, Mạc Thái Tổ, Tây Sơn Thái Tổ Nguyễn Thái Tổ.
 Thế Tổ: Trịnh Thế Tổ & Nguyễn Thế Tổ
 Thánh Tổ: Trịnh Thánh Tổ & Nguyễn Thánh Tổ
 Thành Tổ: Trịnh Thành Tổ & Nguyễn Thành Tổ (sau Kiến Phúc đổi về Dực Tông)
 Thủy Tổ: Mạc Thuỷ Tổ
 Triệu Tổ: Trịnh Triệu Tổ & Nguyễn Triệu Tổ
 Trang Tổ
 Tuyên Tổ: Nguyễn Tuyên Tổ
V:

 Văn Tổ: Trịnh Văn Tổ

 theo Tông (宗) 

A:
 Anh Tông: Lý Anh Tông, Trần Anh Tông, Lê Anh Tông, Nguyễn Anh Tông
 Ai Tông
 An Tông
B:

 Bình Tông

C:
 Cao Tông: Lý Cao Tông
 Cung Tông: Nguyễn Cung Tông
 Cảnh Tông: Mạc Cảnh Tông, Nguyễn Cảnh Tông
 Chiêu Tông: Lê Chiêu Tông
 Chương Tông
 Chân Tông: Lê Chân Tông
 Chính Tông

D:
 Dụ Tông: Trần Dụ Tông, Lê Dụ Tông
 Duệ Tông: Trần Duệ Tông, Nguyễn Duệ Tông
 Dực Tông: Nguyễn Dực Tông
 Đại Tông: Mạc Đại Tông
 Đức Tông: Lê Đức Tông, Mạc Đức Tông
 Đoan Tông
 Định Tông
 Độ Tông

G:
 Gia Tông: Lê Gia Tông
 Giản Tông: Nguyễn Giản Tông

H:
 Huệ Tông: Lý Huệ Tông
 Huyền Tông: Lê Huyền Tông
 Hiếu Tông: Lê Hiếu Tông
 Hiến Tông: Trần Hiến Tông, Lê Hiến Tông, Mạc Hiến Tông
 Hiển Tông: Lê Hiển Tông, Nguyễn Hiển Tông
 Hy Tông: Lê Hy Tông, Nguyễn Hy Tông
 Huy Tông: Trần Huy Tông
 Hoài Tông
 Hoằng Tông: Nguyễn Hoằng Tổ

I/Y: 
 Ý Tông: Lê Ý Tông

K:
 Kính Tông: Lê Kính Tông
 Khâm Tông
 Khang Tông

L:
 Liệt Tông
 Lý Tông

M:
 Minh Tông: Trần Minh Tông, Mạc Minh Tông
 Mục Tông: Mạc Mục Tông
 Mẫn Tông: Mạc Mẫn Tông

N:
 Nhân Tông: Lý Nhân Tông, Trần Nhân Tông, Lê Nhân Tông
 Nghệ Tông: Trần Nghệ Tông
 Nghĩa Tông
 Ninh Tông
 Nguyên Tông

Q:

 Quý Tông: Mạc Quý Tông
 Quang Tông

T:
 Thái Tông: Lý Thái Tông, Trần Thái Tông, Lê Thái Tông, Mạc Thái Tông, Nguyễn Thái Tông
 Thánh Tông: Lý Thánh Tông, Trần Thánh Tông, Lê Thánh Tông
 Thần Tông: Lý Thần Tông, Lê Thần Tông, Nguyễn Thần Tông
 Thuận Tông: Trần Thuận Tông
 Thế Tông: Lê Thế Tông, Nguyễn Thế Tông
 Thống Tông
 Thuần Tông: Lê Thuần Tông
 Thành Tông
 Trang Tông: Lê Trang Tông
 Trung Tông: Lê Trung Tông & Lê Trung Tông
 Triết Tông
 Tuyên Tông: Mạc Tuyên Tông
 Túc Tông: Lê Túc Tông, Nguyễn Túc Tông
 Tương Tông

U:
 Uy Tông

V:
 Vũ Tông
 Văn Tông

Xem thêm
 Thụy hiệu
 Niên hiệu
 Tôn hiệu
 Đế hiệu
 Tước hiệu
 Danh hiệu

Tham khảo

*
Thể loại:Phong kiến Á Đông
Thể loại:Tên người Triều Tiên
Thể loại:Tên người Trung Quốc
Thể loại:Tên người Việt Nam
Thể loại:Văn hóa Trung Hoa
Thể loại:Quân chủ Trung Quốc
Thể loại:Vua Trung Quốc
Thể loại:Văn hóa Việt Nam
Thể loại:Văn hóa Triều Tiên
Thể loại:Công nhận sau khi mất
Thể loại:Danh hiệu
Thể loại:Vua Việt Nam