Hóa trị

Hóa trị của một nguyên tố được xác định bằng số liên kết hóa học mà một nguyên tử của nguyên tố đó tạo nên trong phân tử. Hóa trị của nguyên tố trong hợp chất ion được gọi là điện hóa trị, có giá trị bằng với điện tích của ion tạo thành từ nguyên tố đó. Hóa trị của nguyên tố trong hợp chất cộng hóa trị được gọi là cộng hóa trị, có giá trị bằng với số liên kết cộng hóa trị mà nguyên tử của nguyên tố đó tạo được với nguyên tử của nguyên tố khác trong hợp chất hóa học.

Những năm gần đây, song song với khái niệm này người ta hay dùng một khái niệm khác gọi là số oxy hóa của nguyên tố. Tuy không có ý nghĩa vật lý cụ thể như hóa trị song nhưng trong khái niệm thì số oxy hóa có nhiều tiện lợi về mặt thực hành (chẳng hạn khi cân bằng phản ứng hóa học).

 Hóa trị cao nhất của các nguyên tố trong hợp chất 
Đối với hóa trị của nguyên tố trong hợp chất ion (điện hóa trị), hóa trị dương cao nhất của những nguyên tố s, p nhìn chung bằng đúng số electron lớp ngoài cùng, trừ một vài ngoại lệ như đồng (Cu), bạc (Ag), vàng (Au),... Hóa trị dương cao nhất của những nguyên tố d bằng tổng số electron phân lớp s của lớp sát lớp ngoài cùng và một vài electron của lớp sát ngoài cùng mà nguyên tử có thể nhường ra. Đối với hóa trị của nguyên tố trong hợp chất cộng hóa trị (cộng hóa trị), cần biết chính xác công thức cấu tạo electron của phân tử thì mới xác định đúng hóa trị.

(Lưu ý: Nitrogen có hóa trị cao nhất là IV theo tài liệu sửa đổi.)

 Bảng hóa trị của các nguyên tố và nhóm nguyên tử 
Đây là bảng liệt kê một số hóa trị của các nguyên tố hóa học và một số nhóm nguyên tử thường gặp:Tập tin:Vieclam123BangHoaTri8.gif
+Số hiệuTên nguyên tốKí hiệu hoá họcNguyên tử khốiHoá trị1HydroH1I2HeliHe4 3LithiLi7I4BeryliBe9II5BorB11III6CarbonC12II, IV7NitơN14I, II, III, IV, V8OxyO16II9FluorF19I10NeonNe20 11NatriNa23I12MagnesiMg24II13NhômAl27III14SilicSi28IV15PhosphorP31III, V16Lưu huỳnhS32II, IV, VI17ChlorCl35,5I, II, III, IV,  V, VII18ArgonAr40 19KaliK39I20CalciCa40II21ScandiSc45III22TitaniTi48II, III, IV23VanadiV51II. III, IV, V24ChromiCr52II, III, IV, VI25ManganMn55II, IV, VII...26SắtFe56II, III27CobaltCo58,9II28NickelNi58,7II, III, IV29ĐồngCu64I, II30KẽmZn65II31GaliGa70III32GermaniGe73II, IV33ArsenicAs75III, V34SeleniSe79II, IV, VI35BromBr80I, II, III, IV, V, VI, VII36KryptonKr8437RubidiRb85,5I38StrontiSr88II39YtriY89III40ZirconiZr91IV41NiobiNb93V42MolybdenMo96II, III, IV, VI43TechnetiTc99III, IV, VII44RutheniRu101II, III, IV45RhodiRh103II, III, IV46PaladiPd106II, IV47BạcAg108I48CadmiCd112II49IndiIn114I, III50ThiếcSn119II, IV51AntimonSb122III, V52TeluriTe128II, IV, VII53IodI127I, III, V, VII54XenonXe13155CaesiCs133I56BariBa137II57LanthanLa139III58CeriCe140III, IV59PraseodymiPr141III, IV60NeodymiNd144II, III, IV61PromethiPm145III62SamariSm150II, III63EuropiEu152II, III64GadoliniGd157III65TerbiTb159III, IV66DysprosiDy162,5III, IV67HolmiHo165III68ErbiEr167III69ThuliTm169III70YtterbiYb173II, III71LutetiLu175III72HafniHf178IV73TantalTa181V74WolframW184II, VI75RheniRe186III, IV, VII76OsmiOs190II, III, IV, VI77IridiIr192II, III, IV78PlatinPt195II, IV79VàngAu197I, II, III80Thủy ngânHg201I, II81ThaliTl204I, III82ChìPb207II, IV83BismuthBi209III, V84PoloniPo209II, IV, VI85AstatinAt210I, III, V, VII86RadonRn222II, IV87FranciFr223I88RadiRa226II89ActiniAc227III90ThoriTh232IV91ProtactiniPa231IV, V92UraniU238IV, VI93NeptuniNp237IV, V, VI94PlutoniPu244IV, V, VI95AmericiAm243IV, V, VI96CuriCm247III97BerkeliBk247III, IV98CaliforniCf251III99EinsteiniEs252III100FermiFm257III101MendeleviMd258II, III102NobeliNo259II, III103LawrenciLr262III104RutherfordiRf267IV105DubniDb268V106SeaborgiSg269VI107BohriBh270VII108HassiHs269VIII109MeitneriMt278II, III, IV110DarmstadtiDs281II, IV111RoentgeniRg282I112CoperniciCn285II113NihoniNh286I, III114FleroviFl289II, IV115MoscoviMc290III, V116LivermoriLv293II, IV, VII117TennessineTs294I, III, V, VII118OganessonOg294II, IV
Còn đây là hóa trị của một số nhóm nguyên tử quan trọng:
+Nhóm nguyên tửKí hiệuHóa trịPhân tử khốiAcid tương ứngHydroxideOHI17Tên acidKí hiệuPhân tử khốiNitratNO3I62Acid nitricHNO363ChlorideClI35,5Acid hydrochloricHCl36,5CarbonatCO3II60Acid carbonicH2CO362HydrocarbonatHCO3I61SulfatSO4II96Acid sulfuricH2SO498HydrosulfatHSO4I97SulfideSII32Acid sulfidehydricH2S34Hydro sulfideHSI33PhosphatPO4III95Acid phosphoricH3PO498HydrophosphatHPO4II96DihydrophosphatH2PO4I97SulfideSO3II80Acid sunfurơH2SO382Hydro sulfideHSO3I81SilicatSiO3II76Acid silicicH2SiO378AcetatCH3COOI59Acid aceticCH3COOH60AluminatAlO2I59Acid aluminicHAlO260ZincatZnO2II97Acid zincicH2ZnO299NitritNO2I46Acid nitrơHNO247EtylatC2H5OI45Rượu etylicC2H5OH46BromideBrI80Acid hydrobromicHBr81PermanganatMnO4I119Acid permanganicHMnO4120ChrommatCrO4II116Acid chromicH2CrO4118

 Tham khảo 

Thể loại:Hóa học
Thể loại:Liên kết hóa học
Thể loại:Thuộc tính hóa học
Thể loại:Hóa trị và bảng hệ thống tuần hoàn
Thể loại:Điện hóa