Như Thanh (huyện)

Như Thanh là một huyện miền núi cũ thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

 Địa lý 
Huyện Như Thanh nằm ở phía tây nam của tỉnh Thanh Hóa, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị xã Nghi Sơn và huyện Nông Cống
Phía tây giáp huyện Như Xuân và huyện Thường Xuân
Phía nam giáp huyện Nghĩa Đàn và huyện Quỳnh Lưu thuộc tỉnh Nghệ An
Phía bắc giáp huyện Triệu Sơn.

Huyện Như Thanh có diện tích tự nhiên 588,11 km², dân số năm 2022 là 106.690 người, mật độ dân số đạt 181 người/km².

 Khí hậu 

 Lịch sử 
Huyện Như Thanh được thành lập vào ngày 18 tháng 11 năm 1996Nghị định số 72/CP của Chính phủ: Nghị định về việc điều chỉnh địa giới hành chính các huyện Quan Hoá, Như Xuân, Đông Sơn, Thiệu Yên thuộc tỉnh Thành Hoá Thủ tướng Việt Nam trên cơ sở tách 16 xã: Thanh Kỳ, Thành Tân, Xuân Thái, Yên Lạc, Yên Thọ, Xuân Phúc, Phúc Đường, Xuân Thọ, Xuân Khang, Hải Long, Phú Nhuận, Mậu Lâm, Phượng Nghi, Xuân Du, Cán Khê và Hải Vân thuộc huyện Như Xuân.

Khi thành lập, huyện Như Thanh có 587,3 km² diện tích tự nhiên và 76.045 người. Tên gọi Như Thanh là tên ghép từ hai địa danh Như Xuân và Thanh Hóa.

Ngày 11 tháng 4 năm 2002, thành lập thị trấn Bến Sung (thị trấn huyện lỵ huyện Như Thanh) trên cơ sở: 
244,15 ha diện tích tự nhiên và 2.302 người của xã Hải Vân 
340 ha diện tích tự nhiên và 1.653 người của xã Hải Long.

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó:
Sáp nhập xã Hải Vân vào thị trấn Bến Sung
Sáp nhập xã Phúc Đường vào xã Xuân Phúc
Sáp nhập xã Xuân Thọ vào xã Cán Khê.

Sau sắp xếp, huyện Như Thanh có 1 thị trấn và 13 xã.

Xã, thị trấn thuộc huyện Như Thanh trước khi huyện bị giải thểTênDiện tích (km²)Dân số (người)Thị trấn (1)Bến Sung21,9211.702Xã (13)Cán Khê39,298.888Hải Long19,135.163Mậu Lâm42,519.794Phú Nhuận21,768.901Phượng Nghi36,115.321TênDiện tích (km²)Dân số (người)Thanh Kỳ49,654.884Thanh Tân96,278.017Xuân Du17,097.932Xuân Khang42,168.102Xuân Phúc42,516.617Xuân Thái120,724.357Yên Lạc24,065.927Yên Thọ14,9211.085Nguồn: Phương án tổng thể sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã giai đoạn 2023 - 2025 của tỉnh Thanh Hóa

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, huyện Như Thanh bị giải thể do bỏ cấp huyện. Theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

 Sáp nhập một phần xã Thanh Tân cùng 3 xã Công Liêm, Yên Mỹ, Công Chính từng thuộc huyện Nông Cống thành xã Công Chính
 Sáp nhập 3 xã Cán Khê, Phượng Nghi, Xuân Du thành xã Xuân Du
 Sáp nhập 2 xã Phú Nhuận, Mậu Lâm thành xã Mậu Lâm
 Sáp nhập thị trấn Bến Sung và 2 xã Xuân Khang, Hải Long cùng một phần xã Yên Thọ thành xã Như Thanh
 Sáp nhập 2 xã Xuân Phúc, Yên Lạc cùng phần lớn còn lại của xã Yên Thọ thành xã Yên Thọ
 Sáp nhập xã Thanh Kỳ cùng phần lớn còn lại của xã Thanh Tân thành xã Thanh Kỳ
 Giữ nguyên xã Xuân Thái.

 Thắng cảnh 
Vườn quốc gia Bến En có diện tích 16.643 ha (dự kiến mở rộng thành 32.000 ha): bảo tồn rừng nguyên sinh với các nguồn gen động - thực vật quý hiếm như: voi, hổ, báo,... lim xanh, táu, sến, trắc, gụ,...
nhỏ|240px|Chiều xuống trên hồ Sông Mực
Hang Lò cao kháng chiến Hải Vân là nhà máy luyện gang trong hang đầu tiên và duy nhất  trên thế giới, một trong những cơ sở sản xuất gang đầu tiên của Việt Nam, niềm tự hào của giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống Thực dân Pháp. Nay thuộc núi Đồng Mười, thị trấn Bến Sung.
Hang Ngọc là một hang động đá vôi đẹp, còn nguyên sơ. Thuộc địa bàn xã Xuân Khang. Hang Ngọc sâu khoảng 700m,với nhiều nhũ đã tự nhiên rất đẹp.
Núi Nưa (giáp ranh với huyện Triệu Sơn) là nơi Bà Triệu đứng lên khởi nghĩa đánh giặc hiện nay gọi là Phủ Na ở xã Xuân Du.
Đồng Mười ở thị trấn Bến Sung (trước là xã Hải Vân) là căn cứ của phong trào Cần Vương chống Pháp do Tôn Thất Thuyết.

 Chú thích 

 Xem thêm 

 Cổng thông tin điện tử huyện Như Thanh. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 5 năm 2025 tại Wayback Machine.