Giáo phận Thanh Hóa

Giáo phận Thanh Hóa (tiếng Latinh: Dioecesis de Thanh Hoa) là một giáo phận Công giáo tại Miền Trung Việt Nam. Giáo phận này có diện tích 11.168 km², tương ứng với toàn bộ tỉnh Thanh Hóa, với 147.585 giáo dân (2018), chiếm 3,4% dân cư trong tổng số dân địa phương là 4.291.000 người. Giáo phận Thanh Hóa hiện được quản nhiệm bởi Giám mục Giuse Nguyễn Đức Cường (từ 2018).

Lịch sử
Xứ Thanh được các thừa sai Dòng Tên truyền giáo, khởi đầu với hai thầy cả Alexandre de Rhodes người Avinhon và Pedro Marques người Bồ Đào Nha cập bến Cửa Bạng (nay thuộc giáo xứ Ba Làng) năm 1627. Thư của thầy giảng Bentô Thiện gửi thầy cả Giovanni Filippo de Marini ghi rằng: "Thanh Hoá xứ được hai mươi nhà thánh". Hội Thừa sai Paris sau đó đảm nhận việc truyền giáo tại vùng đất này.

Hạt Đại diện Tông Tòa (Địa phận) Thanh Hóa được thành lập vào ngày 7 tháng 5 năm 1932, tách ra từ Hạt Đại diện Tông Tòa Phát Diệm. Địa bàn Địa phận bấy giờ gồm 2 tỉnh Thanh Hóa và Sầm Nưa (Lào) với diện tích khoảng 21.000km2, dân số khoảng 1,5 triệu người, trong đó có 4,4 vạn giáo dân bao gồm cả 7.000 người thuộc các dân tộc thiểu số. Lúc ấy nếu không tính 5 xứ thuộc Châu Lào, giáo phận chỉ có 18 giáo xứ, với 16 thừa sai, 48 linh mục Việt Nam, 82 thầy giảng, một ký túc xá của Dòng Đức Bà Truyền giáo, một Tu viện Dòng Kín Camêlô.

Năm 1952, vùng Sầm Nưa được nhập về Địa phận Tông tòa Viêng Chăn. Địa phận Thanh Hóa từ thời điểm này có diện tích cho đến ngày nay. Năm 1960, Tòa Thánh nâng cấp tất cả các Hạt đại diện Tông Tòa (địa phận) tại Việt Nam lên hàng giáo phận. Địa phận Thanh Hóa trở thành giáo phận, với vị giám mục tiên khởi là Giám mục Phêrô Phạm Tần, Phó Đại diện Tông Tòa và lúc đó là Giám quản Tông Tòa Địa phận Thanh Hóa. Ông không được tấn phong giám mục cho đến năm 1975.

Danh sách các giáo xứ
Địa giới giáo phận: phía bắc giáp giáo phận Hưng Hóa và giáo phận Phát Diệm, phía nam giáp giáo phận Vinh, phía đông giáp vịnh Bắc Bộ, phía tây giáp Hạt Đại diện Tông tòa Viêng Chăn (Lào).
Giáo hạt Ba Làng
Giáo hạt Ba Làng gồm 7 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã, phường phía đông nam tỉnh Thanh Hóa, xếp theo ABC:
 Giáo xứ Ba Làng - Phường Tĩnh Gia
 Giáo xứ Hoài Yên - Phường Ngọc Sơn
 Giáo xứ Minh Thanh - Thôn Minh Châu, xã Trường Lâm
 Giáo xứ Nghi Sơn - Phường Nghi Sơn
 Giáo xứ Thanh Thủy - Phường Trúc Lâm
 Giáo xứ Thượng Chiểu - Phường Hải Lĩnh
 Giáo xứ Thủy Cơ - Phường Ngọc Sơn

Giáo hạt Chính Tòa
Giáo hạt Chính Tòa gồm 16 giáo xứ, nằm trên địa bàn các xã, phường phía đông tỉnh Thanh Hóa, xếp theo ABC:
 Giáo xứ Chính Tòa - 232A Trường Thi, phường Hạc Thành
 Giáo xứ Cổ Định - Thôn Cổ Định, xã Tân Ninh
 Giáo xứ Đa Minh - Thôn Đa Minh, xã Quảng Yên
 Giáo xứ Đại Thảo - Phố Tây Sơn, phường Hạc Thành
 Giáo xứ Đại Tiền - Phường Nguyệt Viên
 Giáo xứ Gia Hà - Thôn Gia Hà, xã Quảng Ngọc
 Giáo xứ Hà Nhuận - Thôn Hà Nhuận, xã Triệu Sơn
 Giáo xứ Hải Lập - Phường Sầm Sơn
 Giáo xứ Hòa Chúng - Phường Sầm Sơn
 Giáo xứ Hoành Suối - Thôn 3, xã Thọ Phú
 Giáo xứ Ngọc Tranh - Phố Minh Trại, phường Quảng Phú
 Giáo xứ Phù Bình - Phường Đông Sơn
 Giáo xứ Phúc Lãng - Thôn Phúc Lãng, xã Quảng Chính
 Giáo xứ Sầm Sơn - 121 Nguyễn Du, phường Sầm Sơn
 Giáo xứ Thanh Bình - Thôn Văn Sơn, xã Quảng Ngọc
 Giáo xứ Toàn Tân - Phường Đông Sơn

Giáo hạt Hữu Lễ
Giáo hạt Hữu Lễ gồm 16 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã trung tâm tỉnh Thanh Hóa, xếp theo ABC:
 Giáo xứ Bích Phương - Thôn Bích Phương, xã Sao Vàng
 Giáo xứ Đạt Giáo - Thôn Đạt Giáo, xã Thiệu Tiến
 Giáo xứ Điền Thôn - Thôn Điền Trạch, xã Sao Vàng
 Giáo xứ Hữu Lễ - Thôn Hữu Lễ, xã Lam Sơn
 Giáo xứ Kẻ Đầm - Thôn Kẻ Đầm, xã Thọ Lập
 Giáo xứ Kẻ Láng - Thôn Kẻ Láng, xã Thọ Xuân
 Giáo xứ Kẻ Vàng - Thôn Kẻ Vàng, xã Yên Ninh
 Giáo xứ Lam Sơn - Xã Lam Sơn
 Giáo xứ Mục Sơn - Thôn Mục Sơn, xã Lam Sơn
 Giáo xứ Ngọc Đông - Thôn 3, xã Yên Ninh
 Giáo xứ Ngọc Lạp - Thôn Ngọc Lạp, xã Sao Vàng
 Giáo xứ Phong Mỹ - Thôn Phong Mỹ, xã Lam Sơn
 Giáo xứ Phúc Địa - Thôn Phúc Địa, xã Xuân Tín
 Giáo xứ Phương Long - Thôn Phương Long, xã Xuân Tín
 Giáo xứ Thiện Giáo - Thôn Thiện Giáo, xã Thiệu Tiến
 Giáo xứ Thường Xuân - Thôn Hưng Long, xã Thường Xuân
 Giáo xứ Quần Ngọc - Thôn Quần Ngọc, xã Sao Vàng

Giáo hạt Kẻ Bền
Giáo hạt Kẻ Bền gồm 16 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã phía bắc tỉnh Thanh Hóa, xếp theo ABC:
 Giáo xứ Bản Thủy - Thôn Bản Thủy, xã Biện Thượng
 Giáo xứ Đa Lộc - Thôn Đa Lộc, xã Yên Trường
 Giáo xứ Đắc Lộc - Thôn Tân Lộc 2, xã Quý Lộc
 Giáo xứ Đồng Mực - Thôn Đồng Mục, xã Biện Thượng
 Giáo xứ Đồng Phúc - Thôn Đồng Phúc, xã Quý Lộc
 Giáo xứ Kẻ Bền - Thôn Kẻ Bền, xã Biện Thượng
 Giáo xứ Khánh Linh - Thôn Khánh Linh, xã Định Tân
 Giáo xứ Kiên Khánh - Thôn Kiên Khánh, xã Kim Tân, huyện Thạch Thành
 Giáo xứ Ngọc Sơn - Thôn Ngọc Sơn, xã Yên Định
 Giáo xứ Nhân Lộ - Thôn Nhân Lộ, xã Vĩnh Lộc
 Giáo xứ Pháp Ngỡ - Thôn Pháp Ngỡ, xã Vĩnh Lộc
 Giáo xứ Quan Nhân - Thôn Quan Nhân, xã Tây Đô
 Giáo xứ Quần Xá - Thôn Quần Xá, xã Quý Lộc, huyện Yên Định
 Giáo xứ Tây Trác - Thôn Thành Sơn, xã Ngọc Trạo
 Giáo xứ Vân Lung - Thôn Eo Bàn, xã Ngọc Trạo
 Giáo xứ Yên Khánh - Thôn Yên Định, xã Định Tân

Giáo hạt Ngọc Đỉnh
Giáo hạt Ngọc Đinh gồm 13 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã, phường phía đông bắc tỉnh Thanh Hóa, xếp theo ABC:
 Giáo xứ Đa Nam - Phường Bỉm Sơn
 Giáo xứ Đa Phạn - Thôn Đa Phạn, xã Vạn Lộc
 Giáo xứ Do Hạ - Thôn Do Hạ, xã Hậu Lộc
 Giáo xứ Đông Quang - Thôn Đông Quang, xã Lĩnh Toại
 Giáo xứ Đông Sơn - Phường Bỉm Sơn
 Giáo xứ Đức Tâm - 38 Lương Định Của, phường Quang Trung
 Giáo xứ Kẻ Rừa - Phường Bỉm Sơn
 Giáo xứ Mỹ Điện - Thôn Mỹ Điện, xã Hậu Lộc
 Giáo xứ Ngọc Đỉnh - Thôn Ngọc Đỉnh, xã Hoằng Hóa
 Giáo xứ Thánh Mẫu - Thôn Quang Tân, xã Hoa Lộc
 Giáo xứ Thiên An - Thôn Đoài Thôn, xã Hoạt Giang
 Giáo xứ Tiên Thôn - Thôn Tiên Thôn, xã Hà Trung
 Giáo xứ Trinh Hà - Thôn Trinh Hà, xã Hoằng Phú

Giáo hạt Tam Tổng
Giáo hạt Tam Tổng gồm 12 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã phía đông bắc tỉnh Thanh Hóa, xếp theo ABC:
 Giáo xứ Bạch Câu - Thôn Bạch Câu, xã Nga Sơn
 Giáo xứ Chính Nghĩa - Thôn Chính Nghĩa, xã Nga An
 Giáo xứ Điền Hộ - xóm 2, xã Nga An
 Giáo xứ Liên Hải - Thôn Liên Hải, xã Tân Tiến
 Giáo xứ Liên Nghĩa - Thôn Liên Nghĩa, xã Tân Tiến
 Giáo xứ Mông Ân - xóm 6, xã Nga An
 Giáo xứ Phúc Lạc - Thôn Phúc Lạc, xã Hồ Vương
 Giáo xứ Phước Nam - xóm 4, xã Nga An
 Giáo xứ Tam Linh - Thôn Tam Linh, xã Nga Thắng
 Giáo xứ Tam Tổng - Thôn Tam Tổng, xã Nga An
 Giáo xứ Tân Hải - Thôn Tân Hải, xã Nga An
 Giáo xứ Vĩnh Thiện - Thôn Vĩnh Thiện, xã Hồ Vương

Giáo hạt Thái Yên
Giáo hạt Thái Yên gồm 9 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã, phường phía nam tỉnh Thanh Hóa, xếp theo ABC:
 Giáo xứ Đông Yên - Thôn Đông Yên, xã Các Sơn
 Giáo xứ Kiến An - Thôn Kiến An, xã Tượng Lĩnh
 Giáo xứ Ngọc Lẫm - Thôn Ngọc Lẫm, xã Trường Văn
 Giáo xứ Tân Đạo - Thôn Tân Đạo, xã Nông Cống
 Giáo xứ Tân Sơn - Phường Trúc Lâm
 Giáo xứ Thái Yên - Thôn Thái Yên, xã Công Chính
 Giáo xứ Thanh Xuân - Thôn Thanh Xuân, xã Trường Văn
 Giáo xứ Vạn Thành - Thôn Vạn Thành, xã Thăng Bình
 Giáo xứ Yên Sơn - Thôn Yên Sơn, xã Mậu Lâm

 Giáo hạt Phong Ý 
Giáo hạt Phong Ý gồm 5 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã miền núi phía tây tỉnh Thanh Hóa, xếp theo ABC:

1.Giáo xứ Bằng Phú - Thôn Bằng Phú, xã Thạch Bình

2.Giáo xứ Dương Giao - Thôn Đại Dương, xã Thạch Bình

3.Giáo xứ Lâm Sa - Xã Bá Thước

4.Giáo xứ Ngọc Đường - Thôn Vân Ngọc, xã Cẩm Tân

5.Giáo xứ Phong Ý - Thôn Phong Ý, xã Cẩm Thủy

Các danh địa trong giáo phận
Nhà thờ chính tòa và Tòa Giám mục
Tòa giám mục của giáo phận đặt tại số 50 Nguyễn Trường Tộ, thành phố Thanh Hóa. 
Thánh địa hành hương

Các nhà thờ và tu viện lớn

Các đời Giám mục quản nhiệm
STTTên Thời gian quản nhiệm Ghi chú Hạt Đại diện Tông tòa Thanh Hóa 1 † Louis-Christian-Marie de Cooman Hành 20px 1932-1960  2 † Phêrô Phạm Tần 20px 1959-1960 Giáo phận Thanh Hóa  Phêrô Phạm Tần 20px 1960-1990  3 † Giuse Maria Trịnh Văn Căn 20px 1990 Hồng y, kiêm Giám quản Tông tòa *  Trống tòa 1990-1994 Linh mục Antôn Trần Lộc, Giám quản giáo phận 4 † Bartôlômêô Nguyễn Sơn Lâm 20px 1994-2003 Giám mục chính tòa 5 Giuse Ngô Quang Kiệt 20px 2003-2004 Giám quản Tông tòa 6 Giuse Nguyễn Chí Linh 20px 2004-201620px 2016-2018 Giám mục chính tòaGiám quản Tông tòa 7 Giuse Nguyễn Đức Cường 20px 2018-nay Giám mục chính tòa

Ghi chú:
20px: Giám mục chính tòa
20px: Giám mục phó, Giám mục phụ tá hoặc Đại diện Tông Tòa
20px: Giám quản tông tòa

Nhân vật Công giáo nổi bật

Chú thích

Xem thêm
 Danh sách giáo phận Công giáo Việt Nam
 Công giáo tại Việt Nam

Tham khảo
Catholic-hierarchy.org
GCatholic.org

Thể loại:Thanh Hóa
Thanh Hóa
Thể loại:Khởi đầu năm 1932 ở Việt Nam
Thể loại:Thanh Hóa (thành phố)
Thể loại:Sơ khai tôn giáo Việt Nam