Long Biên

Long Biên (chữ Hán: 龍編) là một địa danh cổ tại miền Bắc Việt Nam. Thời kỳ Bắc thuộc, triều đình nhà Hán từng đặt ra huyện Long Biên, với thành Long Biên, làm thủ phủ của quận Giao Chỉ. Nhiều học giả cho rằng vị trí của vùng đất Long Biên thời cổ, được phỏng đoán ở khu vực giữa thành phố Hà Nội và tỉnh Bắc Ninh ngày nay. Ngày nay, địa danh Long Biên được sử dụng cho phường Long Biên, thành phố Hà Nội.

 Tên gọi 
Cái tên Long Biên nghĩa là "rồng giao nhau", được truyền thuyết cho là vì một con rồng đã xuất hiện trên mặt sông ngay khi thành phố này được thành lập.

Có ý cho rằng, vào khoảng thế kỉ thứ 6, nó được biết đến qua cái tên Long Uyên (龍淵). Tuy nhiên, các mục địa lý trong các sách cổ Hậu Hán thư, Tống thư không có chi tiết này, mà tên gọi Long Biên vẫn tồn tại ngay từ thời Hán.Phạm Diệp, Hậu Hán thư, quyển 113, chí 23, Quận quốc chí (5).Thẩm Ước, Tống thư, quyển 38, chí 28, Châu quận chí (4). Năm 621, Long Biên được đổi thành Long Châu (龍州), gồm hai huyện Bình Lạc, Vũ Ninh. Năm 627, đổi về Long Biên như cũ.Âu Dương Tu, Tân Đường thư, quyển 43 (hạ), chí 33 (hạ), Địa lý chí (7).

Về sau, Long Biên thường hay được gọi bằng cái tên La Thành (羅城) do đặc tính có thành bao quát của nó.

 Lịch sử 
Phạm vi của vùng đất Long Biên thay đổi theo từng thời kỳ. Các học giả xác định phạm vi của vùng Long Biên thuộc vùng đồng bằng và trung du Bắc Bộ, trải dài theo sông Hồng, nằm trên địa bàn thành phố Hà Nội và tỉnh Bắc Ninh ngày nay.

Sau cuộc chinh phục của Triệu Đà, toàn bộ lãnh thổ miền Bắc Việt Nam hiện nay trở thành một phần của Nam Việt. Tuy nhiên, không có bất kì ghi chép nào về hành chính cũng như hình thái xã hội của khu vực này, mãi đến khi quân đội nhà Hán tiêu diệt Nam Việt, và thiết lập nên Giao Chỉ quận. Thời kì này được sử sách Việt Nam hiện đại gọi là Bắc thuộc lần thứ nhất.

Địa bàn của Long Biên bắt đầu được ghi nhận từ thời Đông Hán đến Nam triều. Theo đó, Long Biên được ghi nhận là trị sở của Giao Châu. Huyện trị của Long Biên nằm tại khu vực tỉnh Bắc Ninh ngày nay. Nguyên Hòa quận huyện chí, Thái Bình hoàn vũ ký (nhà Đường) có ghi: "Thiên Tích Sơn (Phật Tích Sơn) là cửa Tây của Long Biên". Nhà Hán cho Thạch Đái làm Thái thú 9 quận. Chế độ nhà Hán lấy châu lãnh quận, trừ hai quận Châu Nhai, Đạm Nhĩ đều ở giữa biển, còn 7 quận thuộc về Giao Châu, Đái làm châu Thái thú. Thời Tây Hán, trị sở của Thái Thú đặt tại Long Biên.

Năm 544, sau khi đánh bại quân nhà Lương, Lý Bí xưng là Hoàng đế và đặt tên nước là Vạn Xuân, đóng đô ở khu vực này.

Năm 602, sau khi nhà Tùy tiêu diệt nước Vạn Xuân, lãnh thổ bị sáp nhập vào Dương Châu của Nhà Tùy.

Năm 622, sau khi nhà Đường lên thay nhà Tùy khu vực này thuộc về phủ Giao Châu của nhà Đường.

Chú giải

 Chú thích 

Tham khảo
 Quận Long Biên – Đất và Người
 Thành cổ Long Biên
 Từ Luy Lâu - Long Biên đến Thăng Long - Hà Nội (I)
 Luy Lâu – trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa cổ xưa nhất (II)
 Luy Lâu – Long Biên chấm dứt vai trò lịch sử (III)

Thể loại:Lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc lần 1
Thể loại:Lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc lần 2
Thể loại:Lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc lần 3
Thể loại:Lịch sử Hà Nội
Thể loại:Cố đô Việt Nam
Thể loại:Địa danh tại Hà Nội