Họ Loa kèn đỏ

Họ Loa kèn đỏ (danh pháp khoa học: Amaryllidaceae) còn gọi là họ Náng, họ Thủy tiên là một họ trong thực vật có hoa, một lá mầm. Họ này chủ yếu là các loại cây thân thảo sống lâu năm, mọc ra từ thân hành, thông thường có hoa sặc sỡ. Họ này chứa khoảng 60-73 chi, với khoảng trên 800-1.600 loài (tùy định nghĩa). Một vài chi hay được trồng trong vườn, chẳng hạn như:

 Agapanthus, thanh anh
 Amaryllis, loa kèn đỏ, huệ đỏ
 Caliphruria, loa kèn Amazon
 Clivia, loa kèn Kaffir, huệ đỏ
 Crinum, náng, loa kèn đầm lầy, tỏi lơi, đại tướng quân, trinh nữ hoàng cung
 Eucharis, loa kèn Amazon, ngọc trâm
 Galanthus, tuyết hoa liên
 Habranthus, loa kèn Rain
 Hippeastrum, hay được bán dưới tên gọi như của Amaryllis, lan huệ, tỏi lơi
 Hymenocallis, bạch trinh, thủy tiên Peru, huệ nhện
 Leucojum
 Lycoris, thạch toán, tỏi đá, huệ nhện
 Narcissus, thủy tiên
 Pancratium, thủy tiên biển
 Sprekelia, huệ Jacob
 Sternbergia lutea, thủy tiên mùa đông
 Zephyranthes, phong huệ, loa kèn Rain, loa kèn Zephyr

Họ Amaryllidaceae được công nhận, với các định nghĩa khác nhau, trong phần lớn các hệ thống phân loại có trong thế kỷ 20, mặc dù hệ thống Cronquist lại gộp nó trong họ Liliaceae định nghĩa rộng. Hai họ này theo truyền thống được tách ra nhờ bầu nhụy, với bầu nhụy hạ ở Amaryllidaceae và bầu nhụy thượng ở Liliaceae. Hệ thống APG năm 1998 công nhận họ này như là một họ tách rời. Hệ thống APG II (2003) lại gộp họ Amaryllidaceae trong họ Alliaceae nhưng cho phép tách ra như một họ độc lập, đều thuộc bộ Asparagales của nhánh monocots. Hệ thống APG III (2009) sáp nhập ba họ Amaryllidaceae nghĩa hẹp (với các chi như trình bày tại đây), Alliaceae và Agapanthaceae thành họ Amaryllidaceae nghĩa rộng.

Phân loại trong APG III
Trong họ Amaryllidaceae nghĩa rộng thì:
 Phân họ Amaryllidoideae Burnett với 59 chi và trên 800 loài, bao gồm:
 Amaryllideae Dumortier: 11 chi, 146 loài.
 Cyrtantheae Traub: 1 chi (Cyrtanthus), 50 loài.
 Calostemmateae D. & U. Müller-Doblies: 2 chi, 4 loài.
 Haemantheae Hutchinson: 6 chi, 80 loài.
 Lycoridae D. & U. Müller-Doblies: 2 chi, 26 loài.
 Galantheae Parlatore: 8 chi, 31 loài.
 Narcisseae Lamarck & de Candolle: 2 chi, 58 loài.
 Hippeastreae Sweet: 11 chi, 218 loài.
 Eustephieae Hutchinson: 3 chi, 15 loài.
 Hymenocallideae Small: 3 chi, 65 loài.
 Stenomesseae Traub: 8 chi, 62 loài.
 Eucharidae Hutchinson: 4 chi, 28 loài.
 Họ Alliaceae trước đây được coi là phân họ Allioideae Herbert với 13 chi và 795 loài, bao gồm:
 Allieae Dumortier: 1 chi, 260-780 loài (tùy định nghĩa loài theo mỗi tác giả).
 Tulbaghieae Meisner: 1 chi, 22 loài.
 Gilliesieae Baker: 10 chi, 80 loài.
 Họ Agapanthaceae được coi là phân họ Agapanthoideae Endlicher với 1 chi (Agapanthus) và 9 loài.

Fay và Chase (1996) lại gộp chi Agapanthus trong họ Amaryllidaceae (dưới phân họ Agapanthoideae) nhưng hệ thống APG II lại gộp chi Agapanthus vào trong họ Alliaceae, nhưng có thể tách ra để tạo ra một họ riêng gọi là Agapanthaceae. Chi Agapanthus khác với các loài trong họ Amaryllidaceae ở chỗ nó có bầu nhụy thượng.

 Các chi 
Các chi dưới đây lấy theo định nghĩa trong APG II. Về các chi thuộc các họ Alliaceae và Agapanthaceae theo nghĩa của APG II, xem các bài tương ứng.
 X Amarcrinum (bao gồm cả X Crindonna, X Crinodonna)
 X Amarine
 Amaryllis - loa kèn đỏ
 Ammocharis
 Apodolirion
 Bokkeveldia
 Boophone
 Braxireon (bao gồm cả Tapeinanthus)
 Brunsvigia - rung vĩ, hoa brun
 X Calicharis
 Caliphruria
 Calostemma
 Carpolyza
 Castellanoa
 Chapmanolirion
 Chlidanthus
 Clivia - quân tử lan
 Crinum - náng, tỏi lơi
 Cryptostephanus
 Cybistetes
 Cyrtanthus (bao gồm cả Anoiganthus, Vallota)
 Elisena
 Eucharis - ngọc trâm
 Eucrosia (bao gồm cả Callipsyche)
 Eustephia
 Famatina
 Galanthus
 Gemmaria
 Gethyllis (bao gồm cả Klingia)
 Griffinia'''
 Habranthus (bao gồm cả Zephyranthella)
 Haemanthus: Huyết hoa, hồng tú cầu, cây pháo bông
 Hannonia Haylockia Hessea Hieronymiella (bao gồm cả Eustephiopsis)
 Hippeastrum (bao gồm cả Moldenkea, Phycella, Worsleya) - lan huệ, loa kèn đỏ
 Hyline Hymenocallis (bao gồm cả Ismene, Leptochiton) - bạch trinh
 Kamiesbergia Lapiedra Leucojum Lycoris - tỏi trời, thạch toán, thoát năng bào
 Mathieua Namaquanula Narcissus - thủy tiên
 Nerine Pamianthe Pancratium (bao gồm cả Mizonia) - toàn năng hoa
 Paramongaia Phaedranassa (bao gồm cả Neostricklandia, Stricklandia Placea Plagiolirion Proiphys (bao gồm cả Eurycles) - ngải hùm
 Pseudostenomesson Pyrolirion Rauhia Rhodophiala (bao gồm cả Rhodolirion, Rhodolirium)
 Scadoxus (bao gồm cả Choananthus)
 Sprekelia Stenomesson (bao gồm cả Anax, Callithauma, Crocopsis Sternbergia Strumaria Tedingea Traubia Ungernia XUrceocharis Urceolina (bao gồm cả Collania, Pseudourceolina)
 Vagaria Zephyranthes (bao gồm cả Cooperia) - tóc tiên

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.

 Một số loài Loa kèn đỏ phổ biến tại Việt nam 

 Tham khảo 

 Michael F. Fay và Mark W. Chase. 1996. Resurrection of Themidaceae for the Brodiaea alliance, and Recircumscription of Alliaceae, Amaryllidaceae and Agapanthoideae. Taxon 45: 441-451 (tóm tắt)
 Liên kết ngoài 

 Amaryllidaceae trong Stevens P. F. (2001 trở đi). Website của Angiosperm Phylogeny. Phiên bản ngày 7-5-2006.
 Amaryllidaceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa : Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu.'' Phiên bản ngày 27-4-2006. http://delta-intkey.com 
 Phân loại trong NCBI
 Liên kết tại csdl.tamu.edu, Texas 
 International Hiệp hội Hành tỏi