Quận 4

Quận 4 (Quận Tư) là một quận nội thành cũ nằm ở trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Vị trí địa lý
Quận 4 có vị trí địa lý:
Phía Bắc giáp Quận 1 với ranh giới là kênh Bến Nghé
Phía Tây giáp Quận 1 và Quận 5 với ranh giới là kênh Bến Nghé
Phía Nam giáp Quận 7 và Quận 8 với ranh giới là kênh Tẻ
Phía Đông giáp thành phố Thủ Đức (qua sông Sài Gòn) và Quận 7 (qua kênh Tẻ)

Hành chính
Quận 4 gồm 10 phường: 1, 2, 3, 4, 8, 9, 13, 15, 16, 18.

Lịch sử
300px|trái|nhỏ|Bản đồ Hạt 20, một đơn vị hành chính do Thống đốc Nam Kỳ quyết định thành lập vào năm 1880. Khu vực Quận 4 khi đó thuộc các thôn Khánh Hội, Vĩnh Hội và Tam Hội của tổng Dương Minh.
Địa giới hành chính quận 4 trước và sau năm 1959 đều khác nhau hoàn toàn.
Thời Pháp thuộc
Ngày 31 tháng 8 năm 1933, Khu Sài Gòn - Chợ Lớn thành lập thêm quận 4. Quận 4 khi đó thuộc khu vực thành phố Chợ Lớn cũ trước năm 1931, ngày nay thuộc địa giới Quận 5, Quận 8 và Quận 10 của Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 30 tháng 6 năm 1951, Thủ tướng chính quyền Quốc gia Việt Nam ký sắc lệnh số 311-cab/SG đổi tên Khu Sài Gòn - Chợ Lớn thành Đô thành Sài Gòn - Chợ Lớn. Lúc này, Quận 4 thuộc Đô thành Sài Gòn - Chợ Lớn.

Thời Việt Nam Cộng hòa
Theo sắc lệnh số 143/NV ngày 22 tháng 10 năm 1956 của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm, Đô thành Sài Gòn - Chợ Lớn đổi tên thành Đô thành Sài Gòn. Khi đó, quận 4 lại thuộc Đô thành Sài Gòn.

Ngày 27 tháng 3 năm 1959, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa ban hành Nghị định số 110-NV về việc phân chia sáu quận đang có thành tám quận mới: Nhứt, Nhì, Ba, Tư, Năm, Sáu, Bảy và Tám (trừ ba quận: Nhứt, Nhì, Ba giữ nguyên, các quận còn lại đều đổi tên và thay đổi địa giới hành chính). Lúc này, quận 4 (quận Tư) trùng với địa giới thuộc quận 6 cũ, có 04 phường: Bến Xà Lan, Lý Nhơn, Xóm Chiếu, Vĩnh Hội.

Năm 1962, quận Tư giải thể phường Bến Xà Lan; lập mới 02 phường: Cây Bàng và Khánh Hội. Như thế quận có 05 phường. Cho đến ngày 29 tháng 4 năm 1975, quận 4 (quận Tư) gồm 05 phường: Cây Bàng, Khánh Hội, Lý Nhơn, Xóm Chiếu, Vĩnh Hội.

Từ năm 1975 đến nay
Sau khi Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam tiếp quản Đô thành Sài Gòn và các vùng lân cận vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, ngày 3 tháng 5 năm 1975 thành phố Sài Gòn - Gia Định được thành lập. Lúc này, quận 4 (quận Tư) thuộc thành phố Sài Gòn - Gia Định cho đến tháng 7 năm 1976.

Ngày 20 tháng 5 năm 1976, tổ chức hành chánh thành phố Sài Gòn - Gia Định được sắp xếp lần hai (theo quyết định số 301/UB ngày 20 tháng 5 năm 1976 của Ủy ban Nhân dân Cách mạng thành phố Sài Gòn - Gia Định). Theo đó, vẫn giữ nguyên quận 4 cũ có từ trước đó. Lúc này, các phường cũ đều giải thể, lập các phường mới có diện tích, dân số nhỏ hơn và mang tên số. Quận 4 có 18 phường, đánh số từ 1 đến 18.

Ngày 2 tháng 7 năm 1976, Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá VI, kỳ họp thứ 1 chính thức đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh. Quận 4 trở thành quận trực thuộc Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 26 tháng 8 năm 1982, theo Quyết định số 147-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng về việc giải thể Phường 11 để sáp nhập vào Phường 8 với số phường trực thuộc còn 17.

Ngày 1 tháng 11 năm 1985, theo Quyết định số 258-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng về việc:
Giải thể Phường 7, địa bàn sáp nhập vào Phường 6 và Phường 9
Giải thể Phường 17, địa bàn sáp nhập vào Phường 16 và Phường 18.

Ngày 9 tháng 12 năm 2020, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1111/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2021). Theo đó, sáp nhập Phường 5 vào Phường 2 và sáp nhập Phường 12 vào Phường 13.

Ngày 14 tháng 11 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1278/NQ-UBTVQH15 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, sáp nhập Phường 6 vào Phường 9, sáp nhập Phường 10 vào phường 8 và sáp nhập Phường 14 vào Phường 15.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 1685/NQ-UBTVQH15 sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của TPHCM năm 2025. Theo đó sáp nhập các phường như sau:

 Phường Xóm Chiếu: Gồm các phường 13, 16, 18, một phần phường 15.
 Phường Khánh Hội: Gồm các phường 8, 9, một phần phường 2, 4 và 15.
 Phường Vĩnh Hội: Gồm các phường 1, 3, một phần phường 2 và 4.

Kinh tế
Hiện nay quận 4 đang từng bước công nghiệp hóa - hiện đại hóa hoàn toàn. Quận hiện nay đã tiến hành giải tỏa khoảng hơn 20% đất để quy hoạch chung cư cao cấp. hiện nay dự án di dời Cảng Sài Gòn về Quận 7, nhường lại cơ sở hạ tầng để Quận đầu tư thành khu du lịch đang chờ Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Giao thông
nhỏ|trái|250px|Cầu Calmettetrên đường Đoàn Văn Bơ
nhỏ|phải|250px|Giao lộ Hoàng Diệu vàđường lên Cầu Ông Lãnh

Mạng lưới giao thông của Quận 4, chủ yếu dựa vào 6 trục đường chính: Nguyễn Tất Thành, Hoàng Diệu, Khánh Hội, Bến Vân Đồn, Tôn Đản và Đoàn Văn Bơ. Con đường lớn và quan trọng nhất ở quận là đại lộ Nguyễn Tất Thành xuyên suốt địa phận phía đông quận, trải dài trên 2km, qua Quận 1 và Cảng Sài Gòn, chếch theo hướng Tây Nam đi Nhà Bè. Bắt đàu từ cầu Khánh Hội và kết thúc là cầu Tân Thuận 1 và 2

Đường phố
Các đường đặt tên sốBến Thương KhẩuBến Vân ĐồnCầu ChôngCầu DừaĐinh LễĐoàn Như HàiĐoàn Văn BơHoàng DiệuLê Quốc HưngLê ThạchLê Văn LinhKhánh HộiNgô Văn SởNguyễn Hữu HàoNguyễn KhoáiNguyễn Tất ThànhNguyễn Thần HiếnNguyễn Trường TộTân VĩnhTôn ĐảnTôn Thất ThuyếtTrương Đình HộiVĩnh HộiVĩnh KhánhXóm Chiếu

Tên đường của quận 4 trước năm 1975
Đường Đỗ Thành Nhân nay là đường Đoàn Văn Bơ
Đường Trịnh Minh Thế nay là đường Nguyễn Tất Thành.

 Công trình, địa điểm nổi tiếng 
TênĐịa chỉBảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh (Bến Nhà Rồng)1 Nguyễn Tất Thành, Phường 12Chợ Xóm Chiếu Đường Đinh Lễ, Phường 12Nhà thờ Giáo xứ Xóm Chiếu92B/20 Tôn Thất Thuyết, Phường 16

 Giáo dục 

 Các cơ sở giáo dục đại học ở Quận 4 
Tên trườngĐịa chỉGhi chúTrường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh2 Nguyễn Tất Thành, Phường 4Cơ sở chínhTrường Đại học Nguyễn Tất Thành 298A–300A Nguyễn Tất Thành, Phường 13 Cơ sở chính

 Các trường THPT 
Tên trườngĐịa chỉTrường THPT Nguyễn Hữu Thọ2 Bến Vân Đồn, Phường 13Trường THPT Nguyễn Trãi364 Nguyễn Tất Thành, Phường 18

 Các trường THCS 
+Tên trườngĐịa chỉTrường THCS Vân Đồn276 Nguyễn Tất Thành, Phường 13Trường THCS Tăng Bạt HổHẻm 76 Tôn Thất Thuyết, Phường 16Trường THCS Quang Trung209 Đường 14, Phường 3 Trường THCS Nguyễn Huệ42 Nguyễn Khoái, Phường 2Trường THCS Khánh HộiA75 Nguyễn Thần Hiến, Phường 18Trường THCS Chi Lăng129/63A Nguyễn Hữu Hào, Phường 9

 Tổng lãnh sự quán các nước tại Quận 4
+Quốc giaĐịa chỉ Tầng M, Chung cư Khánh Hội 2, 360A Bến Vân Đồn, phường 144 Hoàng Diệu, phường 13

Chú thích