Quận 3

Quận 3 là một quận nội thành cũ nằm ở trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Vị trí địa lý
nhỏ|trái|250px|Vị trí Quận 3 trong nội thànhTP. Hồ Chí Minh
Quận 3 có vị trí địa lý:
Phía Bắc giáp quận Phú Nhuận và Quận 1
Phía Tây giáp Quận 10 và quận Tân Bình

Hành chính
Quận 3 gồm 10 phường: 1, 2, 3, 4, 5, 9, 11, 12, 14 và Võ Thị Sáu.
Lịch sử
300px|trái|nhỏ|Bản đồ Hạt 20, một đơn vị hành chính do Thống đốc Nam Kỳ quyết định thành lập vào năm 1880. Khu vực Quận 3 tương ứng với một phần nhỏ địa giới thành phố Sài Gòn (khu vực Hồ Con Rùa hiện nay), và các làng xã khi đó còn thuộc khu vực ngoại vi thành phố như An Hòa, Hiệp Hòa, Hòa Hưng, Phú Thạnh, Xuân Hòa.
Thời Pháp thuộc
Sau khi chiếm ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ, theo nghị định của Thống đốc Nam Kỳ, ngày 12 tháng 4 năm 1861, chính quyền Pháp thành lập thành phố Sài Gòn, trên địa bàn một số thôn của hai tổng: Bình Trị Thượng và Bình Trị Trung thuộc huyện Bình Dương, phủ Tân Bình, tỉnh Gia Định. Địa giới hành chính lúc đầu của thành phố Sài Gòn chỉ gồm một phần của hai quận: Quận 1 và Quận 3 hiện nay. Tháng 1 năm 1877, Tổng thống Pháp công nhận thành phố Sài Gòn là thành phố loại I, đứng đầu là viên Đốc lý do Toàn quyền Đông Dương bổ nhiệm.

Đến tháng 9 năm 1889, thành phố Sài Gòn được chia thành hai quận cảnh sát (arrondissement policier): Quận 1 và Quận 2, đứng đầu mỗi quận cảnh sát là vị Quận trưởng cảnh sát (Commissaire). Tháng 12 năm 1920, lập thêm Quận 3.

Ngày 27 tháng 4 năm 1931, Tổng thống Pháp ký sắc lệnh hợp nhất thành phố Sài Gòn và thành phố Chợ Lớn thành một đơn vị hành chính mới gọi là Khu (một số tài liệu gọi là "Địa phương") Sài Gòn - Chợ Lớn (Région Saigon - Cholon ou Région de Saigon - Cholon). Quận 3 thuộc Khu Sài Gòn - Chợ Lớn.

Ngày 30 tháng 6 năm 1951, Thủ tướng chính quyền Quốc gia Việt Nam ký sắc lệnh số 311-cab/SG đổi tên Khu Sài Gòn - Chợ Lớn thành Đô thành Sài Gòn - Chợ Lớn. Lúc này, Quận 3 thuộc Đô thành Sài Gòn - Chợ Lớn.

Thời Việt Nam Cộng hòa
Theo sắc lệnh số 143/NV ngày 22 tháng 10 năm 1956 của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm, Đô thành Sài Gòn - Chợ Lớn đổi tên thành Đô thành Sài Gòn. Khi đó, Quận 3 lại thuộc Đô thành Sài Gòn.

Ngày 27 tháng 3 năm 1959, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa ban hành Nghị định số 110-NV về việc phân chia 6 quận đang có thành 8 quận mới: Nhứt, Nhì, 3, Tư, 5, 6, 7 và 8 (trừ 3 quận: Nhứt, Nhì, 3 giữ nguyên, các quận còn lại đều đổi tên và thay đổi địa giới hành chính). Lúc này, Quận 3 trùng với địa giới Quận 3 cũ, có 5 phường: Bàn Cờ, Chí Hòa, Đài Chiến Sĩ, Trương Minh Giảng, Yên Đổ.

Năm 1962, Quận 3 giải thể phường Đài Chiến Sĩ; lập mới 6 phường: Cộng Hòa, Cư xá Đô Thành, Hiền Vương, Lê Văn Duyệt, Phan Đình Phùng và Phan Thanh Giản. Như thế lúc này quận có 10 phường.

Năm 1969, tách 2 phường Chí Hòa và Phan Thanh Giản để lập mới quận 10, như thế Quận 3 còn 8 phường.

Năm 1974, lập thêm phường Trần Quang Diệu tại Quận 3. Cho đến ngày 29 tháng 4 năm 1975, Quận 3 gồm 9 phường: Cộng Hòa, Cư xá Đô Thành, Bàn Cờ, Hiền Vương, Lê Văn Duyệt, Phan Đình Phùng, Trần Quang Diệu, Trương Minh Giảng, Yên Đổ.

Từ năm 1975 đến nay
Sau khi Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam tiếp quản Đô thành Sài Gòn và các vùng lân cận vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, ngày 3 tháng 5 năm 1975, thành phố Sài Gòn - Gia Định được thành lập. Lúc này, Quận 3 thuộc Thành phố Sài Gòn-Gia Định cho đến tháng 7 năm 1976.

Ngày 20 tháng 5 năm 1976, tổ chức hành chính thành phố Sài Gòn-Gia Định được sắp xếp lần 2 (theo quyết định số 301/UB ngày 20 tháng 5 năm 1976 của Ủy ban nhân dân Cách mạng thành phố Sài Gòn - Gia Định). Theo đó, vẫn giữ nguyên Quận 3 cũ có từ trước đó. Lúc này, các phường cũ đều giải thể, lập các phường mới có diện tích, dân số nhỏ hơn và mang tên số. Quận 3 có 25 phường và được đánh số từ 1 đến 25.

Ngày 2 tháng 7 năm 1976, Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá VI, kỳ họp thứ 1 chính thức đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh. Quận 3 trở thành quận trực thuộc thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 12 tháng 9 năm 1981, giải thể 3 phường: 2, 4 và 6, địa bàn 3 phường giải thể nhập vào các phường kế cận với số lượng phường trực thuộc còn 22.

Ngày 26 tháng 8 năm 1982, theo Quyết định số 147-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng về việc giải thể 2 phường: 16 và 18, địa bàn 2 phường giải thể để sáp nhập vào các phường kế cận với số phường trực thuộc còn 20:
Giải thể Phường 16 để sáp nhập vào Phường 15 và Phường 17.
Giải thể Phường 18 để sáp nhập vào Phường 21.

Ngày 17 tháng 9 năm 1988, ngoài Phường 1 và Phường 3 không thay đổi, giải thể 18 phường còn lại và thay thế bằng 12 phường mang tên số mới: 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13 và 14:
Đổi tên phường 8 thành phường 2.
Hợp nhất phường 5 và phường 7 thành một đơn vị hành chính lấy tên là phường 4.
Hợp nhất phường 9 và phường 10 thành một đơn vị hành chính lấy tên là phường 5.
Đổi tên phường 11 thành phường 6.
Hợp nhất phường 12 và phường 15 thành một đơn vị hành chính lấy tên là phường 7.
Hợp nhất phường 13 và phường 14 thành một đơn vị hành chính lấy tên là phường 8.
Hợp nhất phường 17 và một phần phường 21 thành một đơn vị hành chính lấy tên là phường 9.
Đổi tên phường 19 thành phường 10.
Hợp nhất phường 20 và phần còn lại của phường 21 thành một đơn vị hành chính lấy tên là phường 11.
Đổi tên phường 22 thành phường 12.
Đổi tên phường 23 thành phường 13.
Hợp nhất phường 24 và phường 25 thành một đơn vị hành chính lấy tên là phường 14.

Ngày 9 tháng 12 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1111/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2021). Theo đó, sáp nhập Phường 6, Phường 7 và Phường 8 thành Phường Võ Thị Sáu.

Ngày 14 tháng 11 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1278/NQ-UBTVQH14  (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025):
Sáp nhập Phường 10 vào Phường 9
Sáp nhập Phường 13 vào Phường 12.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1685/NQ-UBTVQH15 (áp dụng từ ngày 30 tháng 6 năm 2025). Theo đó, giải thể quận 3 và sắp xếp lại các phường mới thuộc quận 3 cũ:
Sáp nhập phường 1, 2, 3, 5 và một phần phường 4 thành phường Bàn Cờ.
Sáp nhập phường Võ Thị Sáu và phần còn lại của phường 4 thành phường Xuân Hòa.
Sáp nhập phường 9, 11, 12 và 14 thành phường Nhiêu Lộc.

nhỏ|phải|250px|Ngã sáu Cộng Hòa

 Giáo dục 

 Cơ sở giáo dục đại học 
Quận 3 cũng là nơi có cơ sở của một số đại học, trường đại học và học viện: 
Tên trườngĐịa chỉWebsiteGhi chúĐại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh59C Nguyễn Đình Chiểu, P. Võ Thị SáuTrụ sở chính (cơ sở A)17 Phạm Ngọc Thạch, P. Võ Thị SáuCơ sở I232/6 Võ Thị Sáu, P. Võ Thị SáuCơ sở VĐại Học Hoa Sen93 Cao Thắng, P.3https://www.hoasen.edu.vn/ve-hsu/co-so-hoc-tap/Khoa Thiết Kế - Nghệ Thuật
Khoa Marketing – Truyền ThôngHọc viện Cán bộ Thành phố Hồ Chí Minh146 Võ Thị Sáu, P. Võ Thị SáuCơ sở 2Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh196 Pasteur, P. Võ Thị SáuTrụ sở chính134 Nguyễn Đình Chiểu, P. Võ Thị SáuTrường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh97 Võ Văn Tần, P. Võ Thị SáuCơ sở 1Trường Đại học Sài Gòn105 Bà Huyện Thanh Quan, P. Võ Thị SáuCơ sở 120 Ngô Thời Nhiệm, P. Võ Thị SáuCơ sở 3Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh222 Lê Văn Sỹ, Phường 14Trường Đại học Văn Hiến665–667–669 Điện Biên Phủ, Phường 1 Cơ sở myU

 Trường cao đẳng, trường trung cấp, trung tâm GDTX 
TênĐịa chỉWebsiteGhi chúTrung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Quận 3204 Lý Chính Thắng, Phường 9Trường Cao đẳng Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh252 Lý Chính Thắng, Phường 9Trụ sở chínhTrường Trung cấp nghề Nhân Đạo648/28 Cách Mạng Tháng Tám, Phường 11

 Các trường THPT, trường liên cấp có bậc THPT 
Tên trườngĐịa chỉWebsiteGhi chúHệ thống Trường Tây Úc43 Nguyễn Thông, P. Võ Thị SáuCơ sở tiểu học84 Bà Huyện Thanh Quan, Phường 9Cơ sở THCS và THPT157 Lý Chính Thắng, P. Võ Thị SáuCơ sở Quốc tếPhân hiệu THPT Lê Thị Hồng Gấm147 Pasteur, P. Võ Thị SáuTrường THPT Lê Quý Đôn110 Nguyễn Thị Minh Khai, P. Võ Thị SáuTrường THPT Marie Curie159 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P. Võ Thị SáuTrường THPT Nguyễn Thị Diệu12 Trần Quốc Toản, P. Võ Thị Sáu Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai275 Điện Biên Phủ, P. Võ Thị Sáu
Các trường THCS
 STT  Tên trường  Thành lập  Địa chỉ  Hiệu trưởng  Ghi chú và Website  1 Trường THCS Phan Sào Nam    https://thcsphansaonam.hcm.edu.vn/ 2 Trường THCS Bàn Cờ    https://thcsbanco.hcm.edu.vn/ 3 Trường THCS Lê Lợi    https://thcsleloiq3.hcm.edu.vn/ 4 Trường THCS Hai Bà Trưng    https://thcshaibatrungq3.hcm.edu.vn/ 5 Trường THCS Thăng Long    https://thcsthanglong.hcm.edu.vn/ 6 Trường THCS Colette    https://thcscolette.hcm.edu.vn/ 7 Trường THCS Bạch Đằng    https://thcsbachdangq3.hcm.edu.vn/ 8 Trường THCS Đoàn Thị Điểm    https://thcsdoanthidiem.hcm.edu.vn/ 9 Trường THCS Lê Quý Đôn    https://thcslequydonq3.hcm.edu.vn/ 10 Trường THCS Lương Thế Vinh    https://thcsluongthevinhq3.hcm.edu.vn/ 11 Trường THCS Kiến Thiết    https://thcskienthiet.hcm.edu.vn/

 Y tế 

Quận 3 là nơi có cơ sở của một số bệnh viện lớn:
Tên bệnh việnĐịa chỉWebsiteGhi chúTrung tâm Y Khoa Prima Saigon, thành viên Việt Nam đầu tiên của Hiệp hội bệnh viện Mắt Thế Giới, một thành viên của Tập đoàn Y khoa Hoàn Mỹ .27 Kỳ Đồng, Phường 9Tổng giám đốc Trần Quốc Bảo. Thành viên Việt Nam đầu tiên của Hiệp hội bệnh viện Mắt Thế Giới - World Association of Eye Hospitals(WAEH). Được Đại sứ Quán/ Tổng Lãnh sự Quán Mỹ (US Consulate) tại Việt Nam công nhận là một trong những bệnh viện Mắt đáng tin cậy cho công dân Mỹ Bệnh viện Bình Dân371 Điện Biên Phủ, Phường 4Trụ sở chínhBệnh viện Da Liễu Thành phố Hồ Chí Minh2 Nguyễn Thông, P. Võ Thị SáuBệnh viện Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh72/3 Trần Quốc Toản, P. Võ Thị SáuTrụ sở chính136 Cách Mạng Tháng Tám, Phường 9Phòng khám đa khoaBệnh Viện Mắt Thành phố Hồ Chí Minh280 Điện Biên Phủ, P. Võ Thị SáuBệnh viện Tai Mũi Họng Thành phố Hồ Chí Minh153–155–157 Trần Quốc Thảo, Phường 9Bệnh viện Y học cổ truyền Thành phố Hồ Chí Minh179 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P. Võ Thị SáuTrụ sở chính

Văn hóa - du lịch
nhỏ|trái|250px|Trụ sở UBND cũ, nay là Nhà Thiếu nhi Quận 3
Quận 3 là nơi tập trung các biệt thự thời Pháp thuộc và là quận có mật độ cây xanh cao. Ga Sài Gòn, chùa Vĩnh Nghiêm, chùa Xá Lợi cũng nằm tại Quận 3.
 Du lịch 
Quận 3 là một trong các khu vực trung tâm của Thành phố Hồ Chí Minh, tập trung nhiều địa điểm du lịch và vui chơi nổi tiếng. Với hệ thống đường song song được quy hoạch hợp lý, mặc dù đa số các trục đường chính của Quận 3 là đường một chiều, khách du lịch vẫn có thể dễ dàng khám phá khu vực này khi di chuyển từ các quận lân cận như Quận 1, quận Bình Thạnh, Quận 10, Quận 5.

 Di tích lịch sử 
Tên di tíchĐịa chỉHồ Con Rùa1 Công trường Quốc Tế, P. Võ Thị SáuCơ sở Ban Tuyên huấn Xứ ủy Nam Bộ51/40/14 Cao Thắng, Phường 3

 Bảo tàng 
Tên bảo tàngĐịa chỉBảo tàng Chứng tích chiến tranh28 Võ Văn Tần, P. Võ Thị SáuBảo tàng Phụ nữ Nam Bộ202 Võ Thị Sáu, P. Võ Thị Sáu
 Nhà thờ 
Tên nhà thờĐịa chỉNhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế Sài Gòn (Nhà thờ Kỳ Đồng)38 Kỳ Đồng, Phường 9Nhà thờ Tân Định289 Hai Bà Trưng, Phường Võ Thị Sáu

 Đền chùa 
+Tên đền chùaĐịa chỉChùa Chantarangsay (Chùa Khmer)164/235 Trần Quốc Thảo, Phường 14Chùa Pháp Hoa220A Lê Văn Sỹ, Phường 14Chùa Vĩnh Nghiêm339 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P. Võ Thị SáuChùa Xá Lợi89 Bà Huyện Thanh Quan, P. Võ Thị Sáu

 Khu vui chơi 
TênĐịa chỉNhà Thiếu nhi Quận 3185 Cách Mạng Tháng Tám, Phường 4Nhà Thiếu nhi Thành phố Hồ Chí Minh169 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P. Võ Thị Sáu

 Giao thông 
Quận 3 có những con đường lớn như: Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Lý Chính Thắng, Nguyễn Đình Chiểu, Nguyễn Thị Minh Khai, Bà Huyện Thanh Quan, Lê Văn Sỹ, Hai Bà Trưng, Điện Biên Phủ,... Đặc biệt, trục đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa - Nguyễn Văn Trỗi (Phú Nhuận) còn được gọi là "con đường ngoại giao" vì nối sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất với dinh Độc Lập - một tòa nhà mang tính lịch sử của Thành phố Hồ Chí Minh.
Quận 3, Quận 1 và Quận 5 là ba quận còn mang những nét đặc trưng nhất của trung tâm đô thành Sài Gòn xưa.

Đường phố
Đường số 1 Cư xá Đô ThànhĐường số 2 Cư xá Đô ThànhĐường số 3 Cư xá Đô ThànhĐường số 4 Cư xá Đô thànhĐường số 5 Cư xá Đô ThànhĐường số 6 Cư xá Đô ThànhĐường số 7 Cư xá Đô ThànhBà Huyện Thanh QuanBàn CờCách Mạng Tháng TámCao ThắngĐiện Biên PhủĐoàn Công BửuĐỗ Thị LờiHai Bà TrưngHoàng SaHồ Xuân HươngHuỳnh Tịnh CủaKỳ ĐồngLê Ngô CátLê Quý ĐônLê Văn SỹLý Chính ThắngLý Thái TổNam Kỳ Khởi NghĩaNgô Thời NhiệmNguyễn Đình ChiểuNguyễn HiềnNguyễn Phúc NguyênNguyễn Sơn HàNguyễn Thị DiệuNguyễn Thị Minh KhaiNguyễn Thiện ThuậtNguyễn ThôngNguyễn Thượng HiềnNguyễn Văn MaiPhạm Đình ToáiPhạm Ngọc ThạchPasteurRạch Bùng BinhSư Thiện ChiếuTrần Cao VânTrần Huy LiệuTrần Minh QuyềnTrần Quang DiệuTrần Quốc ThảoTrần Quốc ToảnTrần Văn ĐangTrương ĐịnhTrương QuyềnTrường SaTú XươngVõ Thị SáuVõ Văn TầnVườn Chuối
 Tên đường của Quận 3 trước và sau năm 1975 
Đường Cư Xá Đô Thành nay là đường Nguyễn Hiền.
Đường Lê Văn Duyệt nay là đường Cách Mạng Tháng Tám.
Đường Phan Thanh Giản nay là đường Điện Biên Phủ.
Đường Trương Minh Giảng nay là hai đường Trần Quốc Thảo và Lê Văn Sỹ (từ ngay sau 1975 - 1985 được gọi tên Nguyễn Văn Trỗi).
Đường Yên Đổ nay là đường Lý Chính Thắng.
Đường Công Lý nay là đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa (được gọi tên Nam Kỳ Khởi Nghĩa từ ngay sau 1975).
Đường Phan Đình Phùng nay là đường Nguyễn Đình Chiểu.
Đường Đốc Phủ Thạnh nay là đường Nguyễn Sơn Hà.
Đường Trương Minh Ký nay là đường Nguyễn Thị Diệu.
Đường Hồng Thập Tự nay là đường Nguyễn Thị Minh Khai (từ ngay sau 1975 - 1991 cải thành Xô Viết Nghệ Tĩnh, đến 1991 cải thành Nguyễn Thị Minh Khai).
Đường Duy Tân nay là đường Phạm Ngọc Thạch.
Đường Lê Văn Thạnh nay là đường Sư Thiện Chiếu.
Đường Nguyễn Đình Chiểu nay là đường Trần Quốc Toản.
Đường Đoàn Thị Điểm nay là đường Trương Định.
Đường Trần Tấn Phát nay là đường Trương Quyền.
Đường Hiền Vương nay là đường Võ Thị Sáu.
Đường Trần Quý Cáp nay là đường Võ Văn Tần.
Đường Nhất Linh và Hoàng Đạo (Nguyễn Thông nối dài) nay là đường Trần Văn Đang.

 Hệ thống đường sắt đô thị 
 Tuyến số 2 (Đang xây dựng): (Quận 1) ← Ga Dân Chủ - Ga Hòa Hưng - Ga Lê Thị Riêng → (quận Tân Bình)

 Tổng lãnh sự quán các nước tại Quận 3 
+Quốc giaĐịa chỉ 40 Bà Huyện Thanh Quan, phường Võ Thị Sáu261 Điện Biên Phủ, phường Võ Thị Sáu175 Hai Bà Trưng, phường Võ Thị Sáu151 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, phường Võ Thị Sáu214 Võ Thị Sáu, phường Võ Thị Sáu80 Võ Văn Tần, phường Võ Thị Sáu149 Võ Văn Tần, phường Võ Thị Sáu77 Trần Quốc Thảo, phường Võ Thị Sáu56/4 Nguyễn Thông, phường 9149B Trương Định, phường 9

Chú thích