Quận 10

Quận 10 là một quận nội thành cũ nằm ở trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Vị trí địa lý
nhỏ|phải|200px|Vị trí Q10 trong nội thànhTP.Hồ Chí Minh

Quận 10 có vị trí địa lý:
Phía Bắc giáp quận Tân Bình với ranh giới là đường Bắc Hải
Phía Tây giáp Quận 11 với ranh giới là đường Lý Thường Kiệt
Phía Nam giáp Quận 5 với ranh giới là tuyến đường Hùng Vương và Nguyễn Chí Thanh
Phía Đông giáp Quận 3 với ranh giới là tuyến đường Cách Mạng Tháng Tám, Điện Biên Phủ và Lý Thái Tổ

Lịch sử
Quận 10 trước đây là khu vực trống, hoang vu nằm giữa vùng Sài Gòn và Chợ Lớn. Về sau, do vị trí thuận lợi, nên dân cư đến tập trung sinh sống. Vào đời vua Minh Mạng, Lê Văn Khôi con nuôi của Lê Văn Duyệt, từng lãnh đạo nhân dân vùng này nổi dậy chống lại triều đình. Vua Minh Mạng đã cho đàn áp, số người tử trận được chôn trong các nấm mồ tập thể rải rác khắp khu vực từ bệnh viện Bình Dân kéo dài đến Việt Nam Quốc Tự. Vì thế, người ta gọi vùng này là Mả Ngụy.

Tên gọi Mả Ngụy có lẽ do đầu buổi đầu dân còn sợ vua Minh Mạng. Về sau, người ta gọi là Đồng Mả Lạng, theo nghĩa mất dấu vết vì thời gian. Người Pháp gọi "cánh đồng mồ mả" vì có quá nhiều mồ mả (Plaise Des Tombean). Ban đầu, người Pháp sử dụng những đồng cỏ này để nuôi ngựa, nhưng đất đai khô cằn, cỏ khó mọc. Đến những năm 1945, dân Lục Tỉnh, dân miền Trung dồn dập tản cư vào, khu vực này trở nên đông đúc hơn.

Năm 1899, vùng đất quận 10 thuộc tỉnh Chợ Lớn.

Thời Việt Nam Cộng hòa
Ngày 1 tháng 7 năm 1969, quận 10 (quận Mười) của Đô thành Sài Gòn được thành lập trên cơ sở tách đất quận 3 và quận 5 trước đó. Ban đầu quận gồm 04 phường: Minh Mạng, Nguyễn Tri Phương, Phan Thanh Giản, Chí Hòa.

Năm 1972, lập thêm phường Nhật Tảo tại quận Mười (quận này có 05 phường). Cho đến ngày 29 tháng 4 năm 1975, quận 10 (quận Mười) gồm 05 phường: Minh Mạng, Nguyễn Tri Phương, Phan Thanh Giản, Chí Hòa, Nhật Tảo.

Từ năm 1975 đến nay
Sau khi Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam tiếp quản Đô thành Sài Gòn và các vùng lân cận vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, ngày 3 tháng 5 năm 1975 thành phố Sài Gòn - Gia Định được thành lập. Lúc này, quận 10 (quận Mười) thuộc thành phố Sài Gòn - Gia Định cho đến tháng 7 năm 1976.

Ngày 20 tháng 5 năm 1976, tổ chức hành chánh thành phố Sài Gòn - Gia Định được sắp xếp lần hai (theo quyết định số 301/UB ngày 20 tháng 5 năm 1976 của Ủy ban Nhân dân Cách mạng thành phố Sài Gòn - Gia Định). Theo đó, vẫn giữ nguyên quận 10 cũ có từ trước đó. Lúc này, các phường cũ đều giải thể, lập các phường mới có diện tích, dân số nhỏ hơn và mang tên số. Quận 10 có 25 phường và đánh số từ 1 đến 25.

Ngày 2 tháng 7 năm 1976, Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá VI, kỳ họp thứ 1 chính thức đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh. Quận 10 trở thành quận trực thuộc Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 17 tháng 2 năm 1979, theo Quyết định số 52-CP của Hội đồng Chính phủ về việc giải thể 3 phường: 10, 13 và 18, địa bàn ba phường giải thể nhập vào các phường kế cận với số lượng phường trực thuộc quận còn 22:
Giải thể Phường 13 để sáp nhập đất và dân cư của phường này vào 2 phường: 12 và 14
Giải thể Phường 10 để sáp nhập đất và dân cư của phường này vào 2 phường: 9 và 15
Giải thể Phường 18 để sáp nhập đất và dân cư của phường này vào 2 phường: 16 và 19

Ngày 12 tháng 9 năm 1981, giải thể 3 phường: 4, 17 và 22, địa bàn các phường giải thể nhập vào các phường kế cận với số phường trực thuộc còn 19.

Ngày 14 tháng 2 năm 1987, theo Quyết định số 33-HĐBT của Hội đồng bộ trưởng về việc:
Đổi tên Phường 5 cũ thành Phường 1
Sáp nhập Phường 2 cũ với Phường 3 cũ thành phường 2
Đổi tên Phường 1 cũ thành Phường 3
Sáp nhập một phần Phường 8 cũ với Phường 9 cũ thành phường 4
Sáp nhập phần còn lại của Phường 8 cũ với Phường 7 cũ thành phường 9
Đổi tên Phường 15 cũ thành Phường 5
Đổi tên Phường 16 cũ thành Phường 6
Đổi tên Phường 19 cũ thành Phường 7
Đổi tên Phường 11 cũ thành Phường 8
Đổi tên Phường 12 cũ thành Phường 10
Đổi tên Phường 14 cũ thành Phường 11
Đổi tên Phường 21 cũ thành Phường 12
Sáp nhập một phần Phường 24 cũ với Phường 23 cũ thành phường 13
Sáp nhập phần còn lại của Phường 24 cũ với Phường 25 cũ thành phường 15
Đổi tên Phường 20 thành Phường 14.

Ngày 9 tháng 12 năm 2020, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1111/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2021). Theo đó, sáp nhập Phường 3 vào Phường 2.

Ngày 14 tháng 11 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1278/NQ-UBTVQH15 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó:

 Sáp nhập Phường 7 vào Phường 6.
 Sáp nhập Phường 5 vào Phường 8.
 Sáp nhập Phường 11 vào Phường 10.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 1685/NQ-UBTVQH15 sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của TPHCM năm 2025. Cụ thể như sau:

 Phường Vườn Lài: Gồm các phường 1, 2, 4, 9 và 10.
 Phường Diên Hồng: Gồm các phường 6, 8 và một phần của phường 14.
 Phường Hòa Hưng: Gồm các phường 12, 13, 15 và phần còn lại của phường 14.

Hành chính

Quận 10 có 11 phường, bao gồm: 1, 2, 4, 6, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 15.

Đường phố
Gồm các đường đặt tên số, và các tên chữ dưới đây:
3 Tháng 2Ba VìBà HạtBạch MãBắc HảiBình ThớiBửu LongCao ThắngCách Mạng Tháng TámChâu ThớiCư Xá Đồng TiếnCư Xá Nguyễn Trung TrựcCư Xá Triệu ĐàCửu LongDương Quang TrungĐào Duy TừĐất ThánhĐiện Biên PhủĐồng NaiĐồng TiếnHòa HảoHòa HưngHoàng Dư KhươngHồ Bá KiệnHồ Thị KỷHồng LĩnhHùng VươngHương GiangHưng LongLạc Long QuânLê Hồng PhongLý Thái TổLý Thường KiệtNgô Gia TựNgô QuyềnNguyễn Chí ThanhNguyễn Duy DươngNguyễn Giản ThanhNguyễn KimNguyễn LâmNguyễn Ngọc LộcNguyễn Thượng HiềnNguyễn Tiểu LaNguyễn Tri PhươngNhật TảoSư Vạn HạnhTam ĐảoTạ Quang BửuTân PhướcThành TháiThất SơnTô Hiến ThànhTrần Bình TrọngTrần Minh QuyềnTrần Nhân TônTrần Thiện ChánhTrường SơnVĩnh Viễn

 Tên đường phố quận 10 trước năm 1975 
Đại lộ Trần Hoàng Quân nay là đường Nguyễn Chí Thanh
Đại lộ Minh Mạng nay là đường Ngô Gia Tự
Đường Phan Thanh Giản nay là đường Điện Biên Phủ
Đại lộ Pétrus Ký nay là đường Lê Hồng Phong
Đại lộ Trần Quốc Toản nay là đường 3 tháng 2
Đường Lê Văn Duyệt nay là đường Cách Mạng Tháng Tám
Đại lộ Nguyễn Văn Thoại nay là đường Lý Thường Kiệt
Đường Triệu Đà nay là đường Ngô Quyền

 Hệ thống đường sắt đô thị 
 Tuyến số 2 (Đang xây dựng): (Quận 1) ← Ga Dân Chủ - Ga Hòa Hưng - Ga Lê Thị Riêng → (quận Tân Bình)

Kinh tế
Quận 10 là một trong những quận trung tâm của Thành phố Hồ Chí Minh và là một trọng điểm giao dịch thương mại của thành phố. Ngành thương mại – dịch vụ có tốc độ phát triển nhanh, với nhiều loại hình thương mại – dịch vụ cao cấp và đa dạng tạo được sự thu hút đầu tư của các doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển.

Tổng số vốn đầu tư của các công ty, doanh nghiệp tư nhân và các cơ sở cá thể đạt gần 700 tỷ đồng; giá trị thương mại chiếm tỷ lệ khá cao, sản lượng kinh tế thương mại quốc doanh chiếm từ 60 – 80%.

Tốc độ tăng trưởng trên lĩnh vực công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp bình quân hằng năm luôn vượt chỉ tiêu kế hoạch 14,58%, trong đó khu vực kinh tế quốc doanh tăng bình quân 16,94%, khu vực ngoài quốc doanh tăng bình quân 13,67%.

Tốc độ tăng trưởng thương mại – dịch vụ hàng năm tăng bình quân 16,98% - trong đó, các công ty trách nhiệm hữu hạn, doanh nghiệp tư nhân và thương nghiệp – dịch vụ tư nhân, cá thể có tỷ lệ tăng khá cao, chiếm tỷ trọng lớn trên tổng doanh thu hằng năm.

Xuất khẩu chủ yếu là các mặt hàng điện tử, hoá mỹ phẩm, may mặc, nông hải sản, chế biến cao su. Nhập khẩu chủ yếu là các ngành hàng nguyên liệu phục vụ sản xuất tuy vậy hạn chế nhập khẩu hàng tiêu dùng.

Văn hóa
nhỏ|phải|200px|Tượng đài Công Nhân VN
nhỏ|phải|200px|Trụ sở UBND quận
Phong trào xây dựng Nếp sống văn minh - Gia đình văn hoá, "Người tốt việc tốt", "Người con hiếu thảo", phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá" ở khu dân cư, xây dựng Công sở văn minh - sạch đẹp - an toàn,...

Năm 1995, Quận 10 chỉ có 5/71 khu dân cư đạt danh hiệu xuất sắc, 42 khu dân cư tiên tiến, 42 tổ dân phố tự quản, 1.339 gương người tốt việc tốt thì đến năm 2004 đã có 29/75 khu phố đạt danh hiệu khu phố văn hoá, 51 khu dân cư xuất sắc, 5 khu dân cư tiên tiến, 991 tổ tự quản, 41.656 hộ đạt chuẩn gia đình văn hoá, 2.170 gương người tốt việc tốt biểu dương các cấp. Ngoài ra đã có 4 phường (3, 4, 5, 8) đăng ký xây dựng phường đạt chuẩn Phường văn hoá, 36 đơn vị (chợ, bệnh viện, trường học) đăng ký xây dựng đơn vị văn hoá theo tiêu chí của Thành phố.

Y tế
Nơi đây tập trung nhiều bệnh viện như sau:
Tên bệnh việnĐịa chỉBệnh viện Đa Khoa Bưu điệnLô B9, Đ.Thành Thái, Phường 15Bệnh viện Mắt Việt Hàn355–356 Ngô Gia Tự, Phường 3Bệnh viện Nhân dân 115527 Sư Vạn Hạnh, Phường 12Bệnh viện Nhi đồng 1341 Sư Vạn Hạnh, Phường 10Bệnh viện Quận 10571 Sư Vạn Hạnh, Phường 12Bệnh viện STO Phương Đông79 Thành Thái, Phường 14Bệnh viện Trưng Vương266 Lý Thường Kiệt, Phường 14Bệnh viện Vạn Hạnh781/B1-B3-B5 Lê Hồng Phong nối dài, Phường 1272–74 Sư Vạn Hạnh, Phường 12

 Giáo dục 

 Cơ sở giáo dục đại học 
Tên trườngĐịa chỉWebsiteGhi chúĐại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh279 Nguyễn Tri Phương, Phường 8Cơ sở B91 Ba Tháng Hai, Phường 10Cơ sở CPhân hiệu phía Nam Học viện Quân y84 Thành Thái, Phường 12Phân hiệu Học viện Hành chính Quốc gia tại TP. Hồ Chí Minh10 Ba Tháng Hai, Phường 12Trường Đại học Bách khoa (ĐHQG TPHCM)268 Lý Thường Kiệt, Phường 14Trường Đại học Ngoại ngữ – Tin học Thành phố Hồ Chí Minh828 Sư Vạn Hạnh, Phường 13Trụ sở chínhM4–M7–M9 Thất Sơn, Phường 15298–304 Cao Thắng, Phường 12Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch2 Dương Quang Trung, Phường 12

 Trường cao đẳng 
Tên trườngĐịa chỉWebsiteTrường Cao đẳng Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh33 Vĩnh Viễn, Phường 2

 Trường Trung học phổ thông (THPT), trường liên cấp có bậc THPT 
Tên trườngĐịa chỉWebsiteGhi chúTrường THCS và THPT Diên Hồng11 Thành Thái, Phường 14Trường công lậpTrường THCS và THPT Sương Nguyệt Anh249 Hòa Hảo, Phường 3Trường THPT Nguyễn An Ninh93 Trần Nhân Tôn, Phường 2Trường THPT Nguyễn DuXX1 Đồng Nai, Cư xá Bắc Hải, Phường 15Trường THPT Nguyễn Khuyến50 Thành Thái, Phường 12Trường THCS và THPT Duy Tân106 Nguyễn Giản Thanh, Phường 15Trường tư thụcTrường Tiểu học - THCS - THPT Vạn Hạnh781E Lê Hồng Phong (nối dài), Phường 12 

 Trường Trung học cơ sở (THCS) 
Dưới đây là danh sách các trường THCS tại Quận 10. Danh sách này không bao gồm các trường nhiều cấp học mà cấp cao nhất là THPT.
Tên trườngĐịa chỉGhi chúTrường THCS Cách Mạng Tháng Tám289 Cách Mạng Tháng Tám, Phường 12Trường THCS Hòa Hưng493/73A Cách Mạng Tháng Tám, Phường 13Trường THCS Hoàng Văn Thụ322 Nguyễn Tri Phương, Phường 4Trường THCS Lạc Hồng436/4 Ba Tháng Hai, Phường 12436B/34 Ba Tháng Hai, Phường 12Cơ sở 2Trường THCS Nguyễn Tri Phương26 Nguyễn Lâm, Phường 6Cổng A42A Nguyễn Lâm, Phường 6Cổng BTrường THCS Nguyễn Văn Tố140 Tam Đảo, Phường 14Trường THCS Trần Phú82 Cửu Long, Phường 15

 Trường Tiểu học 
Tên trườngĐịa chỉTrường Tiểu học Bắc Hải103–105 Bắc Hải, Phường 15Trường Tiểu học Dương Minh Châu 34 Nguyễn Lâm, Phường 6Trường Tiểu học Điện Biên378/5 Điện Biên Phủ, Phường 11Trường Tiểu học Hoàng Diệu283/44 Cách Mạng Tháng Tám, Phường 12Trường Tiểu học Hồ Thị Kỷ105 Hồ Thị Kỷ, Phường 1Trường Tiểu học Lê Đình Chinh7/4 Thành Thái, Phường 14Trường Tiểu học Lê Thị Riêng493 Cách Mạng Tháng Tám, Phường 13Trường Tiểu học Nguyễn Chí Thanh302 Nguyễn Chí Thanh, Phường 8Trường Tiểu học Nhật Tảo1 Nhật Tảo, Phường 9Trường Tiểu học Thiên Hộ Dương341 Tô Hiến Thành, Phường 12Trường Tiểu học Tô Hiến Thành104 Tô Hiến Thành, Phường 15Trường Tiểu học Trần Nhân Tôn247 Hòa Hảo, Phường 2Trường Tiểu học Trần Quang Cơ438 Ngô Gia Tự, Phường 4Trường Tiểu học Trần Văn Kiểu479 Vĩnh Viễn, Phường 6Trường Tiểu học Triệu Thị Trinh91/8D Hòa Hưng, Phường 12Trường Tiểu học Trương Định382 Sư Vạn Hạnh, Phường 2Trường Tiểu học Võ Trường Toản354/74 Lý Thường Kiệt, Phường 14

 Các công trình, địa điểm nổi tiếng 
TênĐịa chỉGhi chúBảo tàng Y học cổ truyền Việt Nam41 Hoàng Dư Khương, Phường 12Chùa Ấn Quang (Tổ đình Ấn Quang)243 Sư Vạn Hạnh, Phường 9ChùaChùa Bửu Đà419/11 Cách Mạng Tháng Tám, Phường 13Chùa Hưng Long298 Ngô Gia Tự, Phường 4Chùa Trấn Quốc252 Ngô Gia Tự, Phường 4Chùa Từ Nghiêm415–417 Bà Hạt, Phường 4Việt Nam Quốc Tự244 Ba Tháng Hai, Phường 12Cơ sở in ấn của Hội ủng hộ Vệ quốc đoàn ("Hầm B")122/8 Ngô Gia Tự, Phường 9Công viên Lê Thị Riêng (Công viên Thỏ Trắng)875 Cách Mạng Tháng Tám, Phường 15Hầm bí mật chứa vũ khí trong thời kỳ chống Mỹ183/4 Ba Tháng Hai, Phường 10Nhà hát Hòa Bình240 Ba Tháng Hai, Phường 12Sân vận động Thống Nhất138 Đào Duy Từ, Phường 630 Nguyễn Kim, Phường 6Cổng A

Chú thích

Tham khảo