Giải vô địch bóng đá ASEAN

Giải vô địch bóng đá ASEAN (, trước đây là AFF Championship) là giải đấu bóng đá giữa các đội tuyển bóng đá nam đại diện các quốc gia thuộc khu vực Đông Nam Á do Liên đoàn bóng đá ASEAN (AFF) tổ chức.

Giải đấu được diễn ra hai năm một lần vào các năm chẵn, ngoại trừ các năm 2007 (trùng với thời điểm diễn ra Đại hội Thể thao châu Á 2006) và 2020 (bị hoãn sang năm 2021 do đại dịch COVID-19). Giải vô địch bóng đá ASEAN cũng được FIFA công nhận là một giải đấu quốc tế hạng 'A', với các trận đấu được ghi nhận điểm xếp hạng FIFA kể từ năm 1996.Isu Mata FIFA Ranking Dalam Sejarah Kejohanan Piala AFF  - Football Tribe, 13 November 2016.

Giải lần đầu tiên diễn ra tại Singapore vào năm 1996 với tên gọi Tiger Cup do được tài trợ bởi hãng bia Tiger và nhà vô địch đầu tiên là Thái Lan. Tại mùa giải 2007, giải được gọi là AFF Championship hay AFF Cup sau khi bia Tiger rút quyền tài trợ. Mùa giải 2008, Suzuki đã mua quyền đặt tên cho giải đấu và giải đấu được mang tên AFF Suzuki Cup kể từ đó. Năm 2022, Mitsubishi Electric trở thành nhà tài trợ chính mới của giải, tên giải đấu do đó được đặt là AFF Mitsubishi Electric Cup. Năm 2024, AFF đổi tên giải đấu từ AFF Championship thành ASEAN Championship, nhưng tên kèm theo nhà tài trợ được giữ nguyên.

Qua 15 lần tổ chức, Thái Lan là đội tuyển thành công nhất giải đấu với 7 chức vô địch. Ba đội tuyển khác đã từng đăng quang ở ngôi vị cao nhất của khu vực là Singapore (4 lần), Việt Nam (3 lần) và Malaysia (1 lần). Úc – thành viên đầy đủ chính thức của AFF từ năm 2013 – chưa từng tham dự giải đấu này do có đẳng cấp vượt trội so với mặt bằng chung của bóng đá Đông Nam Á.

Trong lần tổ chức gần nhất vào năm 2024, Việt Nam đã lên ngôi vô địch sau khi đánh bại Thái Lan với tổng tỷ số 5–3 trong hai lượt trận chung kết.

 Lịch sử 
Năm 1996, giải lần đầu tiên được tổ chức tại Singapore với sự tham gia của đầy đủ 10 đội tuyển trong khu vực Đông Nam Á. Thái Lan trở thành nhà vô địch đầu tiên của giải đấu sau khi đánh bại Malaysia 1–0 trong trận chung kết. Bốn đội tuyển lọt vào bán kết năm đó được vào thẳng vòng chung kết của giải đấu tiếp theo, trong khi sáu đội còn lại phải thi đấu vòng loại để giành bốn vị trí cuối cùng. Myanmar, Singapore, Lào và Philippines đã vượt qua vòng loại để tiến vào giải đấu năm 1998.

Năm 2006, do chậm trễ trong việc tìm kiếm nhà tài trợ sau sự rút lui của Bia Tiger và trùng lịch thi đấu của Đại hội Thể thao châu Á 2006, giải đấu được lùi sang tháng 1 năm 2007 mà không có tên nhà tài trợ gắn kèm tên giải đấu.

Năm 2016, giải đấu đã được FIFA công nhận là một giải giao hữu chính thức với các trận đấu quốc tế hạng A và được tính điểm trên bảng xếp hạng của FIFA nhưng chỉ với hệ số 5 (so với hệ số 10 đối với các trận đấu giao hữu thuộc Lịch thi đấu Trận đấu Quốc tế FIFA).

Năm 2020, do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 tại Đông Nam Á, lần thứ hai giải đã không thể tổ chức đúng như kế hoạch ban đầu, khi bị hoãn đến cuối năm 2021.

 Tổ chức 
Công ty tiếp thị thể thao, truyền thông và quản lý sự kiện Sportfive (trước đây là Lagardère Sports) đã tham gia giải đấu kể từ lần đầu tiên tổ chức vào năm 1996.

Nhà tài trợ tên giải
Giải đấu được thành lập với tên gọi Tiger Cup, sau khi hãng bia Tiger Beer của Asia Pacific Breweries có trụ sở tại Singapore tài trợ cho giải đấu từ năm 1996, cho đến năm 2004. Sau khi Asia Pacific Breweries rút khỏi vị trí nhà tài trợ chính, giải đấu được gọi đơn giản là AFF Championship cho đến năm 2007. Năm 2008, hãng xe hơi Nhật Bản Suzuki đã mua bản quyền đặt tên cho giải đấu, và giải đấu được đổi tên thành AFF Suzuki Cup cho đến năm 2020. Vào ngày 23 tháng 5 năm 2022, AFF đã công bố thỏa thuận tài trợ tên giải mới với công ty Mitsubishi Electric của Nhật Bản và giải được đặt tên là AFF Mitsubishi Electric Cup bắt đầu từ mùa giải năm 2022.

Vào ngày 29 tháng 2 năm 2024, AFF và Mitsubishi Electric, đối tác chính của giải đấu đã ra mắt logo và nhận diện thương hiệu mới cho giải đấu. Là một phần của việc đổi mới thương hiệu giải đấu hàng đầu khu vực, trước đây được gọi là AFF Mitsubishi Electric Cup cũng đã được đổi tên thành ASEAN Mitsubishi Electric Cup. Năm 2025, AFF đã công bố Công ty xe hơi Hyundai là nhà tài trợ chính tiếp theo cho giải đấu, đổi tên thành ASEAN Hyundai Cup.
Mùa giảiNhà tài trợTên giải đấu1996–2004Tiger BeerTiger Cup2007Không cóAFF Championship2008–2020SuzukiAFF Suzuki Cup2022Mitsubishi ElectricAFF Mitsubishi Electric Cup2024ASEAN Mitsubishi Electric Cup2026–nayHyundaiASEAN Hyundai Cup

 Thể thức 
Từ khi bắt đầu vào năm 1996, Giải vô địch Đông Nam Á được tổ chức theo thể thức thông thường tại một quốc gia chủ nhà, với một vòng bảng và một vòng đấu loại trực tiếp (trừ năm 2002 khi Singapore đăng cai một bảng đấu, còn Indonesia đăng cai một bảng đấu và toàn bộ vòng loại trực tiếp). Các đội được chia làm hai bảng thi đấu vòng tròn một lượt, chọn hai đội đứng đầu mỗi bảng vào vòng bán kết. Các trận bán kết, tranh giải ba và chung kết đều chỉ diễn ra trong một lượt trận.

Từ năm 2004 đến 2016, vòng bảng được đồng đăng cai bởi hai quốc gia, mỗi nước làm chủ nhà của một bảng. Vòng loại trực tiếp (trừ trận tranh hạng ba) cũng được thay đổi sang thể thức hai lượt trên sân nhà và sân khách cho các đội tuyển vượt qua vòng bảng. Trận tranh giải ba đã được loại bỏ từ năm 2007, và đến năm 2010 thì luật bàn thắng sân khách bắt đầu được áp dụng.

Kể từ năm 2018, toàn bộ giải đấu được diễn ra theo thể thức sân nhà–sân khách. 10 đội tuyển tại vòng bảng được chia làm hai bảng 5 đội và đá một lượt 4 trận, trong đó mỗi đội tuyển thi đấu hai trận trên sân nhà và hai trận trên sân khách. Vòng loại trực tiếp vẫn giữ nguyên thể thức hai lượt với luật bàn thắng sân khách.

Năm 2020, do ảnh hưởng bởi dịch COVID-19, giải được lùi lại một năm (2021) và tổ chức tập trung tại Singapore, do đó luật bàn thắng sân khách không được áp dụng. Năm 2022, giải đấu áp dụng trở lại thể thức như năm 2018 cùng với luật bàn thắng sân khách. Đến năm 2024, luật bàn thắng sân khách chính thức bị bãi bỏ khỏi giải đấu.

 Kết quả 
Thể thức thông thường (1996–2002)NămNước chủ nhàChung kếtTranh hạng baSố đội tham dựVô địchTỷ sốÁ quânHạng baTỷ sốHạng tư19961–03–21019981–03–3 820004–13–0920022–2 2–19Thể thức sân nhà - sân khách vòng loại trực tiếp (2004–2016)NămNước chủ nhà vòng bảngChung kếtTranh hạng ba/Hai đội thua ở bán kếtSố đội tham dựVô địchTỉ sốÁ quânHạng baTỉ sốHạng tư20043–12–12–110Singapore thắng với tổng tỷ số 5–220072–11–1 và 8Singapore thắng với tổng tỷ số 3–220082–11–1 và 8Việt Nam thắng với tổng tỷ số 3–220103–01–2 và 8Malaysia thắng với tổng tỷ số 4–220123–10–1 và 8Singapore thắng với tổng tỷ số 3–220142-02-3 và 8Thái Lan thắng với tổng tỷ số  4–320161–22–0 và 8Thái Lan thắng với tổng tỷ số 3–2Thể thức sân nhà - sân khách toàn giải đấu (2018–nay)NămChung kếtHai đội thua ở bán kếtSố đội tham dựVô địchTỉ sốÁ quân20182–21–0 và 10Việt Nam thắng với tổng tỷ số 3–22020Thái Lan4–02–2Indonesia và 10Thái Lan thắng với tổng tỷ số 6–220222–21–0 và 10Thái Lan thắng với tổng tỷ số 3–220242–13–2 và  10Việt Nam thắng với tổng tỷ số 5–32026

 Các đội tuyển tham dự 
 Đội tuyển   1996  (10)   1998  (8)   2000  (9)     2002  (9)     2004  (10)     2007  (8)     2008  (8)     2010  (8)     2012  (8)     2014  (8)     2016  (8)   2018  (10)   2020  (10)   2022  (10)   2024  (10) Tổng  Chưa là thành viên AFF  ×  ×  ×  ×  ×  × 0 VB •  ×  ×  ×  •  •  ×  •  •  •  •  ×  VB  • 2 VB  •  VB  VB  VB  •  VB  •  •  •  VB  VB  VB  VB  VB 104th 3rd 2nd 2nd 2nd  VB BK 2nd  VB  VB 2nd  VB 2nd BK  VB 15 VB VB  VB  VB  VB  VB  VB  VB  VB  VB  •  VB  VB  VB  VB 142nd  VB 3rd 4th 3rd BK  VB 1st BK 2nd  VB 2nd  VB BK  VB 15 VB  VB  VB  VB 4th  VB  VB  VB  VB  VB BK  VB  VB  VB  VB 15 VB  VB  VB  VB  VB  VB  • BK BK BK VB BK  VB  VB BK 14VB 1st  VB VB 1st 1st BK  VB 1st VB  VB  VB BK  VB BK 151st 4th 1st 1st  VB 2nd 2nd  VB 2nd 1st 1st BK 1st 1st 2nd 15 colspan=3  ×  VB  •  •  •  •  •  •  VB  VB  •  VB  43rd 2nd 4th 3rd VB BK 1st BK  VB BK BK 1st BK2nd 1st 15

Chú thích

  — Vô địch
  — Á quân
  — Hạng ba
  — Hạng tư
  — Bán kết
 VB — Vòng bảng

 q — Vượt qua vòng loại tham dự giải đấu hiện tại
  — Không vượt qua vòng loại
  — Không tham dự / Rút lui / Bị cấm
  — Quốc gia không tồn tại (Đông Timor: từng là một phần của Indonesia)
  — Chủ nhà

 Thành tích theo quốc gia 
Đội tuyểnVô địchÁ quânHạng baHạng tưBán kết7 (1996, 2000, 2002, 2014, 2016, 2020, 2022)4 (2007, 2008, 2012, 2024) –1 (1998)1 (2018)4 (1998, 2004, 2007, 2012) – – –3 (2008, 2020, 2024)3 (2008, 2018, 2024)2 (1998, 2022)2 (1996, 2002)1 (2000)5 (2007, 2010, 2014, 2016, 2020)1 (2010)3 (1996, 2014, 2018)2 (2000, 2004)1 (2002)3 (2007, 2012, 2022) –6 (2000, 2002, 2004, 2010, 2016, 2020)1 (1998)1 (1996)2 (2008, 2022) – – – –5 (2010, 2012, 2014, 2018, 2024) – – –1 (2004)1 (2016) Tổng số  15  15  5  5  20 

 Thống kê 
 Những cầu thủ ghi bàn nhiều nhất 

 Hạng Cầu thủ Bàn thắng1  Teerasil Dangda252  Noh Alam Shah173   Worrawoot Srimaka15 Lê Công Vinh5  Lê Huỳnh Đức 146  Kurniawan Dwi Yulianto13 Adisak Kraisorn Nguyễn Tiến Linh9  Bambang Pamungkas12 Kiatisuk Senamuang11  Agu Casmir1112  Khairul Amri 10

 In đậm chỉ ra cầu thủ vẫn còn đang thi đấu quốc tế.

 Vua phá lưới 
NămCầu thủSố bàn1996 Natipong Sritong-In71998 Myo Hlaing Win42000 Gendut Doni Christiawan Worrawoot Srimaka52002 Bambang Pamungkas82004 Ilham Jaya Kesuma72007 Noh Alam Shah102008 Budi Sudarsono Agu Casmir Teerasil Dangda42010 Safee Sali52012 Teerasil Dangda52014 Safiq Rahim62016 Teerasil Dangda62018 Adisak Kraisorn82020 Safawi Rasid Bienvenido Marañón Chanathip Songkrasin Teerasil Dangda42022 Teerasil Dangda Nguyễn Tiến Linh62024 Nguyễn Xuân Son7

 Cầu thủ xuất sắc nhất giải 
NămCầu thủ1996 Zainal Nakils Hassan1998 Nguyễn Hồng Sơn2000 Kiatisuk Senamuang2002 Therdsak Chaiman2004 Lionel Lewis2007 Noh Alam Shah2008 Dương Hồng Sơn2010 Firman Utina2012 Shahril Ishak2014 Chanathip Songkrasin20162018 Nguyễn Quang Hải2020 Chanathip Songkrasin2022 Theerathon Bunmathan2024 Nguyễn Xuân Son

 Bàn thắng đẹp nhất giải 
NămThời gianCầu thủBàn thắngTrận đấu20088 tháng 12 năm 2008 Nguyễn Vũ Phong2–3Malaysia 2–3 Việt Nam (vòng bảng)201026 tháng 12 năm 2010 Ashari Samsudin2–0Malaysia 3–0 Indonesia (chung kết lượt đi)20129 tháng 12 năm 2012 Teerasil Dangda1–1Malaysia 1–1 Thái Lan (bán kết lượt đi)201422 tháng 11 năm 2014 Lê Công Vinh2–1Việt Nam 2–2 Indonesia (vòng bảng)201617 tháng 12 năm 2016 Siroch Chatthong2–0Thái Lan 2–0 Indonesia (chung kết lượt về)20185 tháng 12 năm 2018 Syahmi Safari1–1Thái Lan 2–2 Malaysia (bán kết lượt về)202025 tháng 12 năm 2021 Shahdan Sulaiman1–2Indonesia 4–2 Singapore (bán kết lượt về)20222 tháng 1 năm 2023 Marselino Ferdinan0–2Philippines 1–2 Indonesia (vòng bảng)20245 tháng 1 năm 2025 Supachok Sarachat2–1Thái Lan 2–3 Việt Nam (chung kết lượt về)

 Các huấn luyện viên vô địch 
NămĐộiHuấn luyện viên 1996    Thawatchai Sartjakul 1998   Barry Whitbread 2000 Peter Withe 2002 2004   Radojko Avramović 2007 2008   Henrique Calisto 2010   Krishnasamy Rajagopal 2012   Radojko Avramović 2014   Kiatisuk Senamuang 2016 2018   Park Hang-seo 2020   Alexandré Pölking 2022 2024 Kim Sang-sik
Bảng xếp hạng tổng thể

 Thứ hạng Đội tuyển          Thành tích tốt nhất11593582015212108+104194 2158748231618283+99167 31580391823193134+59135 4157235172012678+48122 5157935172713693+43122 615541692966119–5357 71454137346267–546 81038713046118–7222 91449283939181–14214 1028107337–343 114160016968–590 

 Tham khảo 

 Xem thêm 

 Bóng đá tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á
 Giải vô địch bóng đá Đông Á
 Cúp bóng đá vịnh Ả Rập
 Giải vô địch bóng đá Nam Á
 Giải vô địch bóng đá Tây Á

Liên kết ngoài

 AFF Cup tại RSSSF.com


Thể loại:Giải đấu của Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á
Thể loại:Sự kiện thể thao hai năm một lần
Thể loại:Sự kiện thể thao định kỳ thành lập năm 1996