Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam

Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam  là một trong các bảo tàng quốc gia và đứng đầu trong hệ thống Bảo tàng Quân đội, hiện đang lưu giữ, trưng bày hơn 15 vạn tài liệu, hiện vật, trong đó có nhiều sưu tập độc đáo và 4 Bảo vật Quốc gia, gồm máy bay MiG-21 số hiệu 4324, máy bay MiG-21 số hiệu 5121, Bản đồ Quyết tâm chiến dịch Hồ Chí Minh và xe tăng T-54B số hiệu 843.

Bảo tàng mới được mở cửa từ tháng 11 năm 2024, có địa chỉ tại Km 6+500 Đại Lộ Thăng Long, phường Xuân Phương, thành phố Hà Nội. Trước đó, bảo tàng cũ tọa lạc tại số 28A đường Điện Biên Phủ, phường Ba Đình đối diện Công viên Lê-nin, nằm trong khuôn viên Hoàng thành Thăng Long.

 Lịch sử hình thành 
Theo sắc lệnh số 65/SL-TN, ngày 23/11/1945 của Chủ tịch Hồ Chí Minh "Về bảo tồn di sản văn hóa", ngay trong giai đoạn 1945 - 1954, Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị chú trọng thu thập, lưu giữ các tài liệu, hình ảnh, hiện vật. Trên cơ sở đó, cuối năm 1954, Tổng Quân ủy (nay là Quân ủy Trung ương) đã có chủ trương xây dựng Bảo tàng Quân đội.

Ban xây dựng Bảo tàng Quân đội gồm 13 người có nhiệm vụ "Nghiên cứu sưu tầm các tài liệu hiện vật, di tích lịch sử thuộc về quân đội; tiến hành thu thập, sắp xếp các tài liệu, hiện vật cho có hệ thống; tổ chức bảo quản các tài liệu hiện vật lịch sử, đồng thời liên hệ với các địa phương để hướng dẫn bảo quản những di tích lịch sử của quân đội ở địa phương; nghiên cứu kế hoạch và thực hiện trình bày, tổ chức nên Bảo tàng Quân đội".

Ngay sau khi thành lập, Ban Xây dựng Bảo tàng Quân đội bắt tay vào soạn thảo các văn bản về công tác bảo tồn, bảo tàng giúp Tổng cục Chính trị chỉ đạo toàn quân sưu tầm tài liệu, hiện vật vừa để xây dựng phòng truyền thống của đơn vị, vừa đóng góp hiện vật cho Bảo tàng. Với tinh thần làm việc khẩn trương, được sự chỉ đạo sát sao của Thủ trưởng Tổng cục Chính trị, sau hơn 3 năm tiến hành xây dựng và trưng bày, ngày 21/12/1959, nhân kỷ niệm 15 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22/12/1944 - 22/12/1959), Bảo tàng Quân đội chính thức mở cửa phục vụ khách tham quan.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ xây dựng và khai trương bảo tàng, Ban Xây dựng Bảo tàng Quân đội chuyển thành Phòng Bảo tàng quân đội trực thuộc Cục Tuyên huấn/ Tổng cục Chính trị với nhiệm vụ "Đón tiếp, hướng dẫn khách tham quan, bảo vệ, bảo quản hiện vật, kho tàng, tu bổ sửa chữa nhỏ hệ thống trưng bày"

Vào năm 2020, Dự án đầu tư xây dựng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam (Mới) đã được khởi công và xây dựng tại Quận Nam Từ Liêm (Hà Nội), nằm sát mặt đường Đại lộ Thăng Long, đối diện khu đô thị mới Vinhomes Smart City. Đây là dự án cấp đặc biệt, do Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam làm chủ đầu tư, được triển khai xây dựng trên khu đất có diện tích hơn 74 ha và có tổng mức đầu tư 2.500 tỉ đồng. Tổng diện tích dự án là 38,66 ha, được thiết kế với 4 tầng nổi và một tầng bán âm. Bảo tàng được thiết kế theo phong cách hiện đại, đơn giản và tạo dòng chảy lịch sử bằng trực giác, hài hòa với chiếu sáng kiến trúc công trình và ánh sáng tự nhiên; sử dụng hệ thống thiết bị đa phương tiện kết hợp với hệ thống âm thanh định hướng để khách tham quan có thể tương tác, đem lại trải nghiệm mới mẻ. Vào ngày 31.8.2023, thượng tướng Trịnh Văn Quyết, Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, đã đề nghị các cơ quan cần phát huy trách nhiệm, tăng cường hợp tác để thực hiện các biện pháp hiệu quả tháo gỡ những vướng mắc, tập trung mọi nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ xây dựng các hạng mục công trình và các hồ sơ có liên quan kịp tiến độ, kế hoạch, thời gian đề ra. Đây được xem là công trình ý nghĩa cho cả quá khứ và tương lai, tạo điểm nhấn không chỉ cho Quân đội mà còn cho Thủ đô và cả nước. Công trình sẽ góp phần quảng bá lịch sử, văn hóa, du lịch, phát triển kinh tế - xã hội của Hà Nội, là điểm nhấn kiến trúc, kết nối hài hòa và bảo tồn kiến trúc, cảnh quan khu vực. Theo báo cáo của các đơn vị, phấn đấu đến 30/7/2024 sẽ hoàn thành các gói thầu xây dựng ngoài nhà để kết nối chạy thử liên động các hệ thống; đến 30/8 hoàn thành cơ bản toàn bộ khối lượng công việc của tòa nhà chính, hoàn thành trưng bày ngoài trời và trưng bày trong nhà; từ 1/9/2024 tổ chức chạy kết nối liên động toàn bộ các hệ thống công trình giai đoạn 1 và bàn giao đưa vào sử dụng trong tháng 10/2024.

nhỏ|Phía trước Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam sau khi xây dựng vào năm 2024.

Ngày 1 tháng 11 năm 2024, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam mới chính thức mở cửa và tham quan miễn phí cho đến khi tháng 12.

Sáng 26/12, Bộ Quốc phòng đã quyết định sáp nhập toàn bộ diện tích của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam - trụ sở cũ tại 28A Điện Biên Phủ, phường Ba Đình vào Hoàng thành Thăng Long.

 Thiết kế 
Thiết kế của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam (cơ sở mới) là một công trình kiến trúc quy mô lớn, hiện đại, mang nhiều ý nghĩa biểu tượng, được thực hiện bởi công ty tư vấn thiết kế Nikken Sekkei LTD của Nhật Bản, với sự tham gia của các kiến trúc sư hàng đầu như Hiroshi Miyakawa và Trịnh Việt A.

Công trình được xây dựng trên tổng diện tích đất 38,6 ha, tòa nhà chính bao gồm 4 tầng nổi và 1 tầng bán âm, có tổng diện tích sàn hơn 64.000 m².

Điểm nhấn kiến trúc nổi bật nhất trong khuôn viên là Tháp Chiến thắng, có chiều cao 45 mét, gợi nhắc đến năm 1945, năm khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tháp có hình dáng mềm mại, vững chãi, phần đỉnh được cắt vát tạo hình ngôi sao năm cánh, tượng trưng cho lá cờ Việt Nam. Tòa nhà chính của bảo tàng có thiết kế hiện đại, đặc trưng bởi một cụm mái vòm lớn bao trùm lên các không gian chức năng.

Công trình đã đạt Giải Thưởng Lớn Giải thưởng kiến trúc quốc gia 2024 – 2025, hạng mục Kiến trúc công cộng.

 Các khu trưng bày 
Bảo tàng có hệ thống trưng bày rất quy mô và hiện đại, lưu giữ hơn 150.000 hiện vật, bao gồm 4 Bảo vật Quốc gia. Không gian trưng bày được chia thành hai khu vực chính: trưng bày trong nhà và trưng bày ngoài trời.

 Khu trưng bày trong nhà 
Khu trưng bày trong nhà của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam là không gian trưng bày chính, được thiết kế với kiến trúc hiện đại và ứng dụng nhiều công nghệ bảo tàng đương đại. Không gian trung tâm của sảnh chính trưng bày Bảo vật Quốc gia - máy bay tiêm kích MiG-21 số hiệu 4324. Hiện vật này được treo trên hệ thống cáp, tạo hiệu ứng thị giác như đang bay trên bầu trời, phía sau là một màn hình LED lớn hỗ trợ trình chiếu các nội dung giới thiệu chung.

Hệ thống trưng bày cố định tại tầng 1 được tổ chức thành sáu chủ đề chính, sắp xếp theo trình tự thời gian, phản ánh lịch sử quân sự Việt Nam qua các thời kỳ.

 Buổi đầu dựng nước và giữ nước: Trưng bày về lịch sử từ thời Hùng Vương đến trước năm 938.
 Bảo vệ nền độc lập (từ 939 đến 1858): Giai đoạn từ chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền đến trước khi thực dân Pháp xâm lược.
 Chống thực dân Pháp, giành độc lập dân tộc (1858-1945): Giai đoạn kháng chiến chống Pháp cho đến Cách mạng tháng Tám.
 Kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945-1954): Tập trung vào cuộc kháng chiến 9 năm, đỉnh cao là chiến thắng Điện Biên Phủ.
 Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975): Giai đoạn lịch sử từ Hiệp định Genève đến Đại thắng Mùa xuân 1975.
 Xây dựng và bảo vệ đất nước (1975 đến nay): Bao gồm cả các cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc.

Để diễn giải nội dung, bảo tàng ứng dụng nhiều phương pháp trưng bày tiên tiến. Các mô hình hoạt cảnh với tỷ lệ 1:1 được sử dụng để tái hiện các bối cảnh lịch sử quan trọng, ví dụ như không gian Hà Nội 60 ngày đêm kháng chiến . Bên cạnh đó, công nghệ sa bàn 3D mapping (chiếu sáng 3D) được dùng để mô tả diễn biến các chiến dịch. Hệ thống thuyết minh tự động (audioguide) cùng các màn hình tra cứu cảm ứng và mã QR được tích hợp để cung cấp thông tin chi tiết cho khách tham quan.

 Khu trưng bày ngoài trời 
Khu trưng bày ngoài trời của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam là nơi trưng bày các hiện vật khối lớn, chủ yếu là các khí tài quân sự hạng nặng. Không gian này được bố trí tại hai cánh trái và phải của tòa nhà bảo tàng chính, phân chia thành các khu vực riêng biệt.

Phía bên trái tòa nhà là khu vực trưng bày vũ khí, trang bị của Quân đội và nhân dân Việt Nam đã sử dụng trong các cuộc kháng chiến và trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu. Các hiện vật tiêu biểu tại đây bao gồm máy bay chiến đấu MiG-17 (số hiệu 2047), máy bay Su-22, xe tăng (như PT-76) và các loại pháo mặt đất như pháo 85mm và pháo cao xạ 57mm.

Phía bên phải tòa nhà là nơi trưng bày các loại vũ khí, khí tài của quân đội Pháp và Mỹ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam đã bị thu giữ. Khu vực này gồm các loại xe tăng (như M48 Patton), xe chiến đấu bộ binh và các loại pháo.

 Các bảo vật quốc gia 
Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam là nơi lưu trữ và trưng bày bốn hiện vật được công nhận là Bảo vật Quốc gia.

Nổi bật nhất là máy bay MiG-21 số hiệu 4324, hiện được trưng bày tại vị trí ngay sảnh chính của tòa nhà. Trong cuộc chiến tranh Việt Nam, chiếc tiêm kích này đã được 9 phi công điều khiển, xuất kích 69 lần, gặp địch 22 lần và bắn rơi 14 máy bay Mỹ, trở thành một biểu tượng của Không quân Nhân dân Việt Nam. Bảo vật thứ hai cũng là một chiếc MiG-21, mang số hiệu 5121. Đây là chiếc MiG-21 do Trung tướng Phạm Tuân điều khiển bắn rơi máy bay B-52 của không quân Mỹ.

Bảo vật thứ ba là xe tăng T-54B số hiệu 843. Đây là một trong hai chiếc xe tăng thuộc Đại đội 4, Lữ đoàn 203, Quân đoàn 2, đã dẫn đầu đội hình húc đổ cổng Dinh Độc Lập vào trưa ngày 30 tháng 4 năm 1975, đánh dấu thời khắc kết thúc Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Bảo vật thứ tư là Bản đồ Quyết tâm Chiến dịch Hồ Chí Minh. Đây là tấm bản đồ gốc được Đại tướng Văn Tiến Dũng cùng Bộ Chỉ huy chiến dịch sử dụng để điều hành các mũi tiến công của 5 cánh quân trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mùa xuân 1975. Tấm bản đồ được công nhận là Bảo vật quốc gia vào năm 2015.

 Tham quan 
Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam áp dụng chính sách thu phí tham quan. Kể từ ngày 12 tháng 4 năm 2025, mức giá vé tiêu chuẩn là 40.000 VNĐ mỗi lượt. Bảo tàng có chính sách miễn 100% vé cho các đối tượng ưu tiên, bao gồm người dưới 16 tuổi, người từ 80 tuổi trở lên, người có công với cách mạng, quân nhân, cựu chiến binh và học viên các trường quân đội. Mức giảm 50% giá vé được áp dụng cho người khuyết tật nặng và người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên.

Bảo tàng hoạt động tất cả các ngày trong tuần, ngoại trừ thứ Hai và thứ Sáu. Giờ mở cửa hàng ngày được chia thành hai khung thời gian: buổi sáng từ 8:00 đến 11:30 và buổi chiều từ 13:00 đến 16:30.

 Dịch vụ 
Để hỗ trợ khách tham quan, bảo tàng cung cấp vô số dịch vụ thông tin và hướng dẫn. Nhiều phương pháp công nghệ hiện đại được tích hợp, chẳng hạn như hệ thống thuyết minh tự động (Audio Guide) và khả năng tra cứu thông tin chi tiết qua mã QR tại các hiện vật quan trọng. Ngoài ra còn có các màn hình tra cứu tương tác được lắp đặt trong khu trưng bày, cho phép khách xem video tư liệu và tìm hiểu về các chiến dịch cũng như các nhân vật lịch sử. Dịch vụ thuyết minh trực tiếp (hướng dẫn viên) cũng được cung cấp cho các đoàn tham quan theo yêu cầu và cần liên hệ đặt lịch trước.

Về các dịch vụ phụ trợ, bảo tàng có một bãi gửi xe quy mô lớn nằm bên trái cổng chính. Tuy nhiên, khu vực này đã ghi nhận tình trạng quá tải thường xuyên trong các dịp cao điểm như lễ, Tết hoặc cuối tuần.

 Vấn đề sau khi mở cửa bảo tàng 

 Vấn đề khách tham quan quá tải 
nhỏ|Đoạn đường đến Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam bị ùn tắc nghiêm trọng.
Sau vài ngày mở cửa, bảo tàng đã đón hàng chục ngàn người. Cụ thể, vào lúc 9 giờ sáng ngày 10 tháng 11 năm 2024, hơn 10.000 khách đã đến Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Đến 10 giờ sáng, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam đã đón hơn 25.000 đến 30.000 người dân. Sau đó, lượng khách đã tăng gần gấp ba vào khoảng 11 giờ trưa và không có dấu hiệu giảm đi. Vào lúc đó, vì lượng khách đến quá đông nên đoạn đường đại lộ Thăng Long đã bị ùn tắc kéo dài nghiêm trọng. Bãi giữ xe với sức chứa hàng nghìn phương tiện của bảo tàng cũng rơi vào tình trạng quá tải, xe cộ tràn ra cả vỉa hè. Tình trạng này nghiêm trọng đến mức bảo tàng đã phải liên tục phát loa khuyến cáo người dân chủ động sắp xếp thời gian tham quan hợp lý, tránh chen lấn. Vào các dịp lễ sau đó, như 30/4/2025, bảo tàng cũng đã phải tạm ngưng đón khách vì lý do tương tự.

Hệ quả trực tiếp từ việc quá tải là sự xuất hiện của nhiều "hành vi xấu xí, phản cảm" từ một bộ phận không nhỏ du khách, gây bức xúc trong dư luận. Báo chí đã ghi nhận nhiều hình ảnh người lớn và trẻ em leo trèo lên các hiện vật trưng bày ngoài trời như xe tăng, pháo, và máy bay. Một số khách thăm quan thậm chí còn leo lên nóc của tòa nhà bảo tàng để chụp ảnh.

 Lãnh đạo hiện nay 
 Đại tá, Thạc sĩ Lê Vũ Huy - Giám đốc, Phó Bí thư Đảng uỷ Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam
Đại tá, Thạc sĩ Đinh Xuân Hòa - Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Bảo tàng
Đại tá, Thạc sĩ Nguyễn Thành Lê - Phó Giám đốc Bảo tàng
 Thượng tá, Thạc sĩ Nguyễn Tiến Dũng - Phó Giám đốc Bảo tàng
 Thượng tá Nguyễn Hải Cường - Phó Giám đốc Bảo tàng

 Tổ chức 
 Phòng Hành chính - Tổng hợp
 Phòng Sưu tầm
 Phòng Kiểm kê - Bảo quản
 Phòng Trưng bày - Triển lãm
 Phòng Tuyên truyền - Giáo dục
 Phòng Hướng dẫn nghiệp vụ
 Ban Thông tin - Tư liệu - Thư viện
 Ban Tài chính

Xem thêm
Cột cờ Hà Nội
 Bảo tàng Binh đoàn Quyết Thắng

Hình ảnh

 1956 - 2024 (28A Điện Biên Phủ, Điện Biên, Ba Đình, Hà Nội) 

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam

Thể loại:Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam
Thể loại:Bảo tàng tại Hà Nội
Thể loại:Công trình kiến trúc Pháp tại Hà Nội
Thể loại:Khởi đầu năm 1956 ở Việt Nam
Thể loại:Kiến trúc thuộc địa Pháp tại Việt Nam
Thể loại:Bảo tàng quốc gia