Hãng hàng không quốc gia

Hãng hàng không quốc gia là một công ty được đăng ký thành lập ở một quốc gia nhất định và là công ty khai thác vận tải hàng không chính của quốc gia đó. Một trường hợp ngoại lệ ở Hoa Kỳ, do truyền thống chống độc quyền, việc có một hãng duy nhất khai thác vận tải hàng không chính của quốc gia là bất hợp pháp, vì vậy, không có hãng hàng không quốc gia nào dù 3 hãng vận tải hàng không quốc tế lớn của Hoa Kỳ là American Airlines, Delta Air Lines và United Airlines được xem là có quy mô tương đương, thậm chí lớn hơn nhiều hãng hàng không quốc gia của các quốc gia khác.

Nguồn gốc hình thành
Trong tiếng Anh, thuật ngữ "flag carrier" được xem là gần tương đương, được dùng trong cả vận tải hàng hải lẫn vận tải hàng không. Nó bắt nguồn từ truyền thống trong luật hàng hải quy định các hãng vận tải (sau mở rộng cho cả hàng hải lẫn hàng không) phải đặt cờ hiệu quốc gia nơi đăng ký của hãng.

Một thuật ngữ khác chính xác hơn nhưng ít thông dụng hơn là "national airline" hoặc "national carrier". Nó được xem là bắt nguồn ở thời sơ khai của ngành hàng không, khi mà các quốc gia thành lập hãng hàng không thuộc sở hữu nhà nước. Điều này xuất phát từ việc chỉ có các chính phủ mới đủ tiềm lực tài chính để chi phí cho ngành hàng không rất đắt đỏ cũng như có đủ năng lực chế tài để bảo vệ đặc quyền khai thác.

Theo thời gian, sự phát triển của hàng không dẫn đến sự tham gia đầu tư của các công ty tư nhân trong lĩnh vực này. Ngoại trừ một vài quốc gia kiểm soát hãng hàng không quốc gia độc quyền nhằm hỗ trợ nền kinh tế của đất nước, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch; trong nhiều trường hợp, các chính phủ thường hỗ trợ cho các hãng hàng không quốc gia của họ thông qua trợ cấp trực tiếp hoặc các ưu đãi tài chính khác. Ngay cả khi các hãng hàng không tư nhân có thể được phép thành lập và chia sẻ thị trường khai thác, các hãng hàng không quốc gia vẫn có thể nhận được quyền chỉ định ưu tiên, đặc biệt là trong phân bổ quyền khai thác vận tải hàng không trong nội địa hoặc đến các thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, hình thức đầu tư của các hãng hàng không quốc gia cũng dần đa dạng hơn. Từ hình thức hãng quốc doanh 100% hoặc sở hữu nhà nước chiếm tỷ lệ khống chế, các hãng hàng không quốc gia có thể là một hãng cổ phần đại chúng hoặc cũng có thể là một hãng hàng không tư nhân được nhà nước chỉ định khai thác ưu đãi. Từ đó, "hãng hàng không quốc gia" chỉ còn là một thuật ngữ lỏng lẻo và ít quan trọng hơn so với quá khứ của nó, nhằm để chỉ bất kỳ hãng hàng không do một quốc gia chi phối, hoặc được các đặc quyền ưu tiên khai thác vận tải hàng không ở một quốc gia hoặc lãnh thổ.

 Danh sách các hãng hàng không quốc gia 
Danh sách dưới đây liệt kê các hãng vận tải hàng không được xem là hãng hàng không quốc gia chính thức hay dựa trên lịch sử, dù hiện tại có mang cờ hiệu quốc gia trên nó hay có phải quốc doanh hay không.
 Quốc gia/Lãnh thổHãng hàng không(tên giao dịch quốc tế)Chỉ địnhkhai thácSở hữunhà nước   Ariana Afghan Airlines  Có  Cổ phần ưu thế   Albanian Airlines  Có  Liên doanh   AeroKing Andorra  Có  Liên doanhLiên doanh với Eagle Aviation España và TAP Portugal   Air Algérie  Có  Cổ phần ưu thế   TAAG Angola Airlines  Có  Quốc doanh   Air Åland      Aerolíneas Argentinas  Có  Quốc doanh   Armavia  Có    Qantas  Có    Austrian Airlines  Có    Azerbaijan Airlines  Có  Quốc doanh   Bahamasair  Có  Quốc doanh   Gulf Air  Có  Quốc doanh Bahrain Air  Có     Biman Bangladesh Airlines  Có  Quốc doanh   LIAT      Belavia  Có  Quốc doanh   Brussels Airlines  Có     Maya Island Air      Benin Golf Air  Có     Drukair  Có  Quốc doanh   AeroSur  Có Cổ phần đại diện (48%)   B&H Airlines Có Cổ phần ưu thế (50.93%)   Air Botswana  Có Quốc doanh   LATAM Brasil Có    Royal Brunei Airlines  Có  Quốc doanh   Bulgaria Air  Có     Air Burkina  Có  Cổ phần ưu thế   Air Burundi  Có  Quốc doanh   Cambodia Angkor Air  Có Cổ phần ưu thế   Air Canada  Có  Được tư hữu hóa từ 1988.   TACV Cabo Verde Airlines  Có  Quốc doanh   Cayman Airways  Có    Toumaï Air Tchad     LAN Airlines   Được tư hữu hóa từ 1989.  (đại lục)  Air China  Có  Cổ phần ưu thế   Avianca  Có     Air Comores International     Trans Air Congo     Hewa Bora Airways     Lacsa  Hiện là thành viên của TACA   Air Ivoire     Croatia Airlines  Có  Cổ phần ưu thế   Cubana de Aviación  Có  Quốc doanh   Cyprus Airways  Có  Cổ phần ưu thế   Czech Airlines  Có  Quốc doanh   Scandinavian Airlines System  Có  Liên doanh   Air Djibouti     PAWA Dominicana    TAME     EgyptAir  Có  Quốc doanh   TACA     Ecuato Guineana     Eritrean Airlines  Có  Quốc doanh   Estonian Air  Có  Cổ phần đại diện   Ethiopian Airlines  Có  Quốc doanh   Atlantic Airways     Air Pacific     Finnair  Có  Cổ phần ưu thế   Air France   Cổ phần đại diện   Air Guyane  Có    Air Tahiti Nui  Có    Gabon Airlines     Gambia International Airlines  Có    Georgian Airways  Có    Aurigny Air Services  Có  Quốc doanh   Lufthansa  Có     Ghana International Airlines  Có     Aegean Airlines     Air Greenland  Có     Air Caraïbes     Aviateca    Air Guinee Express  Có    Caribbean Airlines     Tortug' Air     Cathay Pacific  Có    Malév Hungarian Airlines  Có  Cổ phần ưu thế   Icelandair  Có     Garuda Indonesia  Có  Quốc doanh   Air India  Có  Quốc doanh   Iran Air  Có  Quốc doanh   Iraqi Airways  Có  Quốc doanh   Aer Lingus  Có  Cổ phần đại diện (28%)   El Al  Có  Cổ phần đại diện (30%)   Alitalia - Compagnia Aerea Italiana  Có  Được tư hữu hóa từ 2009.   TimAir CóĐược chỉ định tạm thời từ 30 tháng 4 năm 2010, thay cho hãng Air Jamaica được tư hữu hóa và sáp nhập với Caribbean Airlines.  Cổ phần đại diện   Japan Airlines  Có     Royal Jordanian Airlines  Có  Cổ phần đại diện (19%)   Air Astana  Có  Cổ phần ưu thế (51%)   Kenya Airways  Có    Air Kiribati  Có    Air Koryo  Có  Quốc doanh   Korean Air  Có     Kuwait Airways  Có  Quốc doanh   Kyrgyzstan Airlines  Có  Cổ phần ưu thế   Lao Airlines  Có  Quốc doanh   Air Baltic  Có  Cổ phần ưu thế   Middle East Airlines  Có  Quốc doanh   Air Liberia  Có    Libyan Arab Airlines  Có    Luxair  Có  Cổ phần đại diện   Air Macau  Có  Cổ phần đại diện   Air Madagascar  Có  Cổ phần ưu thế   Air Malawi  Có  Quốc doanh   Malaysia Airlines  Có  Cổ phần đại diện   Maldivian  Có  Quốc doanh   Air Mali International  Có     Air Malta  Có  Cổ phần ưu thế   Air Marshall Islands  Có  Quốc doanh   Air Caraïbes  Có     Mauritania Airways   Cổ phần đại diện   Air Mauritius  Có  Cổ phần đại diện   Aeromexico   Mexicana  Có    Air Moldova  Có    MIAT Mongolian Airlines  Có    Montenegro Airlines  Có    Air Montserrat     Royal Air Maroc  Có    Linhas Aéreas de Moçambique  Có    Myanmar Airways International  Có  Có   Air Namibia  Có    Our Airline  Có    Nepal Airlines  Có    KLM  Có     Dutch Antilles Express     Aircalin     Air New Zealand  Có  Cổ phần ưu thế   NICA  Có    Nigerian Eagle Airlines  Có     Norfolk Air   Quốc doanh   Scandinavian Airlines System  Có  Liên doanhSAS là liên doanh của 3 chính phủ Đan Mạch, Na Uy và Thụy Điển, và được chỉ định là hãng hàng không quốc qua của cả ba quốc gia trên.   Oman Air  Có  Cổ phần ưu thế (82.4%)   Pakistan International Airlines (PIA)  Có  Cổ phần ưu thế (87%)   Palestinian Airlines   Quốc doanh   Copa Airlines  Có     Air Niugini     Regional Paraguaya  Có     LAN Peru      Philippine Airlines  Có  Liên doanh   LOT Polish Airlines  Có  Cổ phần ưu thế (67.97%)   TAP Portugal  Có  Quốc doanh    Qatar Airways  Có  Cổ phần đại diện (50%)   Air Austral     TAROM  Có  Cổ phần ưu thế (95%)  Rossiya  Có  Quốc doanh Aeroflot  Có  Cổ phần ưu thế (51.17%)   RwandAir  Có    Polynesian Blue  Có  Cổ phần đại diện (49%)   Air Saint-Pierre     STP Airways     Saudi Arabian Airlines  Có  Quốc doanh   Air Sénégal International  Có     Jat Airways  Có  Quốc doanh   Air Seychelles  Có     Sierra National Airlines  Có    Singapore Airlines  Có  Cổ phần ưu thế (54%)   Air Slovakia      Adria Airways      Solomon Airlines  Có     Somali AirlinesNgừng hoạt động từ năm 1991  Có     South African Airways  Có     Iberia  Có  Cổ phần đại diện (50%)   SriLankan Airlines  Có     Sudan Airways  Có     Surinam Airways  Có     Scandinavian Airlines System  Có  Liên doanh   Royal Swazi National Airways     Swiss International Air Lines Trước năm 2002, Swissair được chỉ định là hãng hàng không quốc gia. Có     Syrian Air  Có  Quốc doanh   China AirlinesSử dụng cờ Trung Hoa Dân quốc cho đến năm 1995. Tuy nhiên, sau đó hãng không sử dụng cờ hiệu này để tránh những rắc rối về ngoại giao.   Cổ phần ưu thế (54%)   Tajik Air  Có     Air Tanzania  Có     Thai Airways International  Có  Cổ phần ưu thế (53%)   Air Togo  Có     Caribbean Airlines  Có  Quốc doanh   Tunisair  Có     Turkish Airlines  Có  Cổ phần ưu thế   Turkmenistan Airlines  Có     Air Turks and Caicos  Có     Air Uganda  Có    Ukraine International Airlines  Có  Cổ phần ưu thế Aerosvit Airlines  Có    Etihad Airways  Có  Quốc doanhUAE: Etihad Airways thuộc sở hữu của tiểu vương quốc Abu Dhabi, một thành viên của UAE. Emirates  Có  Quốc doanhUAE: Emirates Airline thuộc sở hữu của tiểu vương quốc Dubai, một thành viên của UAE. Air Arabia  Có  Cổ phần đại diện (45%)UAE: Air Arabia có cổ phần đại diện của Sharjah, một thành viên của UAE. RAK Airways  Có  Quốc doanhUAE: RAK Airways thuộc sở hữu của Ras al-Khaimah, một thành viên của UAE.   British Airways  Có  Được tư hữu hóa từ 1987.   PLUNA  Có  Cổ phần đại diện (25%)   Uzbekistan Airways  Có  Cổ phần ưu thế   Air Vanuatu  Có  Quốc doanh"World Airline Directory", Flight International 1 tháng 4 năm 1989, p55 (online archive version), truy cập 18 tháng 11 năm 2009   Conviasa  Có  Quốc doanh   Vietnam Airlines  Có  Quốc doanh   Yemenia  Có  Liên doanhChính phủ Yemen sở hữu 51%, chính phủ Saudi Arabia sở hữu 49%.   Air Zimbabwe  Có  Quốc doanh

 Tham khảo 

Thể loại:Hàng không
Thể loại:Hãng hàng không
Thể loại:Hãng hàng không nhà nước

et:Rahvuslike lennukompaniide loend
it:Lista di compagnie aeree di bandiera
fi:Luettelo kansallisista lentoyhtiöistä