Đại hội Thể thao châu Á

Đại hội Thể thao châu Á, còn gọi là ASIAD, là sự kiện thể thao đa môn cấp châu lục được tổ chức bốn năm một lần dành cho các vận động viên đến từ châu Á. Từ kỳ đại hội đầu tiên tổ chức tại New Delhi (Ấn Độ) năm 1951 cho đến năm 1978, sự kiện này do Liên đoàn Đại hội Thể thao châu Á quản lý. Kể từ kỳ đại hội năm 1982, sau khi Liên đoàn tan rã, quyền tổ chức đã được chuyển giao cho Hội đồng Olympic châu Á (OCA). Đại hội được Ủy ban Olympic Quốc tế công nhận và hiện là sự kiện thể thao đa môn lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Thế vận hội Olympic.

Tính đến nay, đã có chín quốc gia đăng cai ASIAD. Bốn mươi sáu quốc gia từng tham dự đại hội, trong đó có Israel, quốc gia bị loại khỏi sự kiện kể từ lần tham dự cuối vào năm 1974. Kỳ ASIAD gần nhất được tổ chức tại Hàng Châu (Trung Quốc) từ ngày 23 tháng 9 đến 8 tháng 10 năm 2023. Kỳ đại hội tiếp theo dự kiến diễn ra tại tỉnh Aichi và thành phố Nagoya (Nhật Bản) từ ngày 19 tháng 9 đến 4 tháng 10 năm 2026.

Kể từ năm 2010, việc quốc gia đăng cai ASIAD đồng thời tổ chức Đại hội Thể thao người khuyết tật châu Á (Asian Para Games) ngay sau đó đã trở thành thông lệ. Đây là sự kiện dành riêng cho các vận động viên khuyết tật, tương tự như Paralympic ở cấp độ toàn cầu. Tuy nhiên, không giống như Thế vận hội Olympic và Paralympic – nơi hợp đồng đăng cai quy định rõ việc tổ chức cả hai sự kiện – tại châu Á, hợp đồng đăng cai ASIAD không bao gồm nghĩa vụ tổ chức Asian Para Games. Việc thiếu ràng buộc pháp lý này khiến hai sự kiện vận hành độc lập, và trong tương lai, hoàn toàn có thể diễn ra ở hai thành phố hoặc thậm chí hai quốc gia khác nhau.

 Lịch sử 
 Giải vô địch các quốc gia Viễn Đông 
Trước khi Đại hội Thể thao châu Á ra đời, khu vực châu Á từng có một sự kiện tiền thân là Đại hội Thể thao Viễn Đông (Far Eastern Championship Games), được khởi xướng vào năm 1912 với địa điểm dự kiến tổ chức nằm giữa ba quốc gia: Đế quốc Nhật Bản, Philippines và Trung Hoa Dân Quốc. Kỳ đại hội đầu tiên được tổ chức tại Manila vào năm 1913 với sự tham dự của sáu quốc gia. Tính đến năm 1934, đã có tổng cộng mười kỳ được tổ chức. Tuy nhiên, sự bùng nổ của Chiến tranh Trung – Nhật lần thứ hai và việc Nhật Bản kiên quyết đưa Mãn Châu Quốc (một chính thể bù nhìn do Nhật lập nên) vào làm quốc gia tham dự đã khiến Trung Quốc tuyên bố rút khỏi giải đấu. Kỳ đại hội năm 1938 bị hủy bỏ, và tổ chức điều hành Đại hội thể thao Viễn Đông cũng chính thức giải thể.

 Sự hình thành 
Sau Thế chiến thứ hai, nhiều vùng lãnh thổ ở châu Á giành được độc lập, trở thành quốc gia có chủ quyền. Trong bối cảnh ấy, các nước mong muốn khẳng định năng lực và vị thế của châu Á thông qua thể thao, thay vì xung đột vũ trang. Tại Thế vận hội Mùa hè 1948 ở Luân Đôn, đại diện Trung Quốc và Philippines đã khơi lại ý tưởng tái thiết lập Đại hội Thể thao Viễn Đông. Guru Dutt Sondhi, Ủy viên Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) đại diện Ấn Độ, nhận thấy rằng một sự kiện thể thao quy mô mới sẽ thể hiện rõ tinh thần đoàn kết và sự phát triển vượt bậc của thể thao châu Á. Ông đề xuất thành lập một đại hội mới – chính là Đại hội Thể thao châu Á. Sau đó, Liên đoàn Điền kinh châu Á được thành lập, cùng với một ban trù bị để xây dựng điều lệ cho tổ chức mới. Ngày 13 tháng 2 năm 1949, Liên đoàn chính thức được ra mắt tại New Delhi – nơi được công bố là thành phố đăng cai kỳ đại hội đầu tiên vào năm 1950.

Kỳ ASIAD đầu tiên diễn ra tại New Delhi, Ấn Độ từ ngày 4 đến ngày 12 tháng 3 năm 1951, sau khi phải lùi một năm so với kế hoạch ban đầu do công tác chuẩn bị gặp chậm trễ. Sự kiện quy tụ 489 vận động viên đến từ 11 quốc gia gồm: Afghanistan, Ấn Độ, Indonesia, Iran, Miến Điện, Nepal, Nhật Bản, Philippines, Singapore, Sri Lanka và Thái Lan tham gia tranh tài tại các môn: điền kinh, bóng đá, bóng rổ, bơi lội, cử tạ và xe đạp.

Tới kỳ ASIAD 1954 tổ chức tại Manila, Philippines, quy mô đại hội được mở rộng đáng kể với sự góp mặt của thêm 8 quốc gia và vùng lãnh thổ. Mặc dù môn đua xe đạp bị loại khỏi chương trình thi đấu, tổng số môn lại tăng lên 8, nhờ bổ sung thêm Quyền Anh, bắn súng và vật.

Đến năm 1958, kỳ đại hội được tổ chức tại Tokyo, Nhật Bản, quy tụ tới 1.422 vận động viên, tranh tài ở 13 môn thể thao. Từ đây, sức lan tỏa của ASIAD bắt đầu mạnh mẽ khắp châu lục. Đáng chú ý, đây cũng là kỳ đại hội đầu tiên tổ chức lễ rước đuốc, tạo dấu mốc biểu tượng mới cho lịch sử ASIAD.

 Những năm khủng hoảng 
Kỳ ASIAD năm 1962 gặp nhiều khủng hoảng. Chủ nhà Indonesia từ chối cấp phép tham dự cho Israel và Đài Loan với lý do chính trị liên quan đến công nhận quốc gia. Hành động này dẫn đến việc IOC rút tài trợ và đình chỉ tư cách thành viên của Indonesia. Nhiều tổ chức thể thao quốc tế như Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC), Liên đoàn Điền kinh Nghiệp dư Quốc tế (IAAF) và Liên đoàn Cử tạ Quốc tế (IWF) cũng đồng loạt rút công nhận đối với kỳ đại hội.

Năm 1970, Hàn Quốc – nước được chỉ định đăng cai – từ bỏ quyền tổ chức do khủng hoảng an ninh quốc gia và khó khăn tài chính. Thái Lan, với tư cách là nước chủ nhà trước đó, tiếp nhận tổ chức tại Bangkok bằng ngân sách chuyển giao từ Hàn Quốc. Nhật Bản được mời thay thế nhưng từ chối do đang chuẩn bị cho Triển lãm Thế giới Expo '70 tại Osaka. Đây cũng là lần đầu tiên ASIAD được truyền hình trực tiếp đến toàn cầu. Kỳ đại hội năm 1974tại Tehran (Iran) ghi nhận sự trở lại của Trung Quốc, Triều Tiên và Mông Cổ. Israel vẫn được phép tham dự bất chấp phản đối từ các nước Ả Rập. Đài Loan tiếp tục tham dự với tên gọi "Trung Hoa Đài Bắc", dù tư cách thành viên của họ đã bị bãi bỏ trong cuộc họp toàn thể ngày 16 tháng 11 năm 1973.

Trước kỳ đại hội năm 1978, Pakistan rút khỏi quyền đăng cai kỳ năm 1975 do khủng hoảng tài chính và bất ổn chính trị. Một lần nữa, Thái Lan đứng ra tổ chức tại Bangkok. Cũng như năm 1962, Israel và Đài Loan bị cấm tham dự vì lý do chính trị và an ninh, dẫn đến nhiều liên đoàn thể thao quốc tế lên tiếng phản đối. IOC đe dọa sẽ cấm các vận động viên tham dự kỳ ASIAD này khỏi Thế vận hội Mùa hè 1980. Hậu quả là nhiều quốc gia đã rút lui trước thềm khai mạc đại hội.

 Tái cơ cấu và mở rộng 
Những biến động trong thập niên 1960–1970 đã thúc đẩy các Ủy ban Olympic quốc gia tại châu Á tiến hành sửa đổi điều lệ của Liên đoàn Đại hội Thể thao châu Á (AGF). Hệ quả là đến tháng 11 năm 1981, Hội đồng Olympic châu Á (OCA) chính thức được thành lập, với Israel và Đài Loan bị loại khỏi danh sách thành viên. Theo lịch cũ của AGF, Ấn Độ được ấn định đăng cai ASIAD 1982, và OCA quyết định vẫn giữ nguyên kế hoạch tổ chức này. Tuy nhiên, OCA chỉ chính thức tiếp quản công tác giám sát và điều hành Đại hội kể từ ASIAD 1986 diễn ra tại Seoul, Hàn Quốc. Đến kỳ đại hội năm 1990 tại Bắc Kinh, Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc) được phép trở lại tranh tài – dưới sức ép ngoại giao từ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa – với danh xưng mới là "Trung Hoa Đài Bắc" (Chinese Taipei).

Kỳ đại hội 1994 tại Hiroshima (Nhật Bản) ghi dấu một số cột mốc quan trọng: lần đầu tiên có sự góp mặt của 5 quốc gia Trung Á – vốn là các nước cộng hòa cũ thuộc Liên Xô – gồm Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan, Turkmenistan và Tajikistan. Đây cũng là kỳ đại hội đầu tiên được tổ chức ngoài thủ đô quốc gia đăng cai. Tuy nhiên, Iraq bị đình chỉ tham dự vì hậu quả từ Chiến tranh vùng Vịnh 1990, còn Triều Tiên tuyên bố tẩy chay đại hội vì bất đồng chính trị với nước chủ nhà. Không khí đại hội bị phủ bóng tang thương khi ông Nareshkumar Adhikari, trưởng đoàn Nepal, đột ngột qua đời vì đau tim trong lễ khai mạc.

Đại hội 1998 ghi dấu lần thứ tư Bangkok (Thái Lan) trở thành chủ nhà ASIAD. Khác với ba lần trước được giao nhiệm vụ trực tiếp, lần này Bangkok phải tham gia quá trình đấu thầu đăng cai. Lễ khai mạc được tổ chức vào ngày 6 tháng 12, thay vì ngày 9 như các kỳ trước. Quốc vương Bhumibol Adulyadej chủ trì lễ khai mạc, còn lễ bế mạc diễn ra vào ngày 20 tháng 12, đúng như thông lệ của các kỳ ASIAD trước đó được tổ chức tại Thái Lan.
nhỏ|Huy chương Asiad 1974
Kỳ ASIAD 2002 được tổ chức tại Busan, Hàn Quốc, đánh dấu một bước ngoặt đáng chú ý trong lịch sử ASIAD khi có nhiều kỷ lục thế giới được thiết lập. Bên cạnh thành tích chuyên môn, sự kiện còn ghi nhận hai dấu ấn quan trọng về mặt chính trị và ngoại giao thể thao: Afghanistan trở lại tranh tài sau thời gian dài vắng mặt, và Đông Timor lần đầu tiên góp mặt với tư cách một quốc gia độc lập mới ra đời sau cuộc trưng cầu dân ý tách khỏi Indonesia.

Bốn năm sau, vào năm 2006, ASIAD tiếp tục được tổ chức tại Doha, Qatar – đánh dấu lần đầu tiên sự kiện thể thao lớn nhất châu Á này được tổ chức tại một quốc gia vùng Vịnh. Kỳ đại hội không chỉ gây ấn tượng về quy mô tổ chức và cơ sở vật chất hiện đại, mà còn gợi ra tranh cãi về chính sách thành viên. Cụ thể, Chủ tịch Hội đồng Olympic châu Á (OCA), Sheikh Ahmad Al-Fahd Al-Sabah, đã bác đơn xin tham dự của Úc, dù quốc gia này khi đó đang có xu hướng gia nhập các tổ chức thể thao châu Á. Ông lập luận rằng việc để Úc – một cường quốc thể thao của châu Đại Dương – thi đấu ở châu Á có thể tạo ra sự bất công cho các quốc gia nhỏ hơn trong khu vực.

Năm 2010, ASIAD trở lại Trung Quốc lần thứ hai, sau Bắc Kinh 1990. Kỳ đại hội lần này được tổ chức tại Quảng Châu, một trung tâm kinh tế lớn ở miền Nam Trung Quốc. Với quy mô và mức đầu tư khổng lồ, ASIAD 2010 đã thể hiện tham vọng của Trung Quốc trong việc duy trì vị thế dẫn đầu về thể thao khu vực và đồng thời quảng bá hình ảnh đất nước sau Thế vận hội Bắc Kinh 2008.

Đáng chú ý, năm 2009, OCA tiến hành điều chỉnh chu kỳ tổ chức Đại hội Thể thao châu Á. Theo kế hoạch mới, ASIAD sẽ diễn ra trước Thế vận hội một năm thay vì sau đó như truyền thống trước đây. Như vậy, sau kỳ đại hội tại Incheon (Hàn Quốc) năm 2014, kỳ tiếp theo được dự kiến sẽ diễn ra vào năm 2019. Tuy nhiên, OCA sau đó điều chỉnh lại mốc thời gian, quyết định tổ chức ASIAD lần thứ 18 vào năm 2018, nhằm tối ưu hóa công tác tổ chức và không gây xung đột lịch với các sự kiện thể thao lớn khác.

ASIAD 2018 ban đầu được ấn định tổ chức tại Hà Nội, Việt Nam – một dấu mốc lịch sử đối với thể thao Đông Nam Á. Tuy nhiên, vào ngày 17 tháng 4 năm 2014, Chính phủ Việt Nam chính thức tuyên bố rút lui khỏi quyền đăng cai, viện dẫn lý do không bảo đảm đủ kinh phí và cơ sở hạ tầng cần thiết để tổ chức một sự kiện thể thao lớn tầm cỡ châu lục. Sau đó, vào ngày 19 tháng 9 cùng năm, Jakarta (Indonesia) – thủ đô kinh tế và chính trị của quốc gia từng hai lần tổ chức ASIAD trước đó – được Hội đồng Olympic châu Á lựa chọn thay thế Việt Nam làm chủ nhà.

Kỳ ASIAD lần thứ 19, dự kiến tổ chức tại Hàng Châu, Trung Quốc vào năm 2022, đã phải hoãn lại sang năm 2023 do ảnh hưởng nghiêm trọng của đại dịch COVID-19. Chính phủ Trung Quốc đưa ra quyết định này vào ngày 12 tháng 5 năm 2022, với lý do an toàn sức khỏe cộng đồng và khó khăn trong việc chuẩn bị các công tác hậu cần giữa đại dịch toàn cầu.

ASIAD 2026 (lần thứ 20) sẽ diễn ra tại Nagoya, một trong những thành phố công nghiệp trọng điểm của Nhật Bản.

Năm 2030, ASIAD 21 tổ chức tại Doha, Qatar và là lần thứ hai Qatar tổ chức sự kiện này.

ASIAD 2030 (lần thứ 21) được trao choDoha, Qatar, đánh dấu lần thứ hai quốc gia này đăng cai sự kiện sau 24 năm.

Năm 2034, ASIAD 22 tổ chức tại Riyadh, Ả Rập Xê Út và là lần đầu tiên Ả Rập Xê Út tổ chức sự kiện này.

ASIAD 2034 (lần thứ 22) sẽ diễn ra tại Riyadh, Ả Rập Xê Út – lần đầu tiên quốc gia vùng Trung Đông này đảm nhiệm vai trò chủ nhà.

Tính đến nay, Thái Lan là quốc gia đăng cai Đại hội Thể thao châu Á (ASIAD) nhiều nhất với bốn lần tổ chức, tất cả đều diễn ra tại thủ đô Băng Cốc vào các năm 1966, 1970, 1978 và 1998. Xếp sau là Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản với ba lần đăng cai mỗi nước. Một số quốc gia đã hai lần tổ chức ASIAD gồm Ấn Độ (New Delhi – 1951 và 1982), Indonesia (Jakarta – 1962 và 2018), và Qatar (Doha – 2006 và dự kiến 2030). Các quốc gia chỉ mới tổ chức một lần tính đến nay là Philippines (Manila – 1954), Iran (Tehran – 1974), và Ả Rập Xê Út, quốc gia sẽ lần đầu đăng cai vào năm 2034 tại thủ đô Riyadh.

 Bối cảnh 

 Biểu tượng 
Phong trào Đại hội Thể thao châu Á sử dụng các biểu tượng để thể hiện lý tưởng được nêu trong hiến chương của Đại hội. Khẩu hiệu của Đại hội là "Tiến mãi về phía trước" (Ever Onward), được thiết kế và đề xuất bởi Guru Dutt Sondhi vào năm 1949 khi Liên đoàn Đại hội Thể thao châu Á được thành lập.

Biểu tượng chính của Đại hội là một mặt trời đỏ rực với 16 tia sáng và một vòng tròn trắng ở trung tâm, tượng trưng cho tinh thần luôn rực rỡ và ấm áp của người dân châu Á.

 Linh vật 

Kể từ Đại hội Thể thao châu Á năm 1982 tại New Delhi, Ấn Độ, mỗi kỳ tổ chức đều có một linh vật, thường là một loài động vật bản địa hoặc hình tượng con người phản ánh di sản văn hóa của địa phương đăng cai.

 Tham dự 

Tất cả 45 thành viên trực thuộc Hội đồng Olympic châu Á (OCA) đều đủ điều kiện tham gia Đại hội.
Theo quy định thành viên của OCA: Kazakhstan, dù nằm ở cả hai lục địa, vẫn được coi là một quốc gia châu Á và đủ điều kiện tham dự. Ngược lại, Ai Cập, mặc dù có 6% lãnh thổ nằm ở bán đảo Sinai (thuộc châu Á), vẫn thi đấu tại Đại hội Thể thao châu Phi. Thổ Nhĩ Kỳ và Nga/Liên Xô cũ – có phần lớn lãnh thổ ở châu Á – lại chọn tham dự Đại hội Thể thao châu Âu. Tương tự, Azerbaijan, Gruzia (Georgia), Síp và Armenia, dù phần lớn lãnh thổ nằm ở châu Á, vẫn tham gia các sự kiện thể thao của châu Âu.

Tính đến nay, 46 Ủy ban Olympic quốc gia (NOC) đã từng cử vận động viên tham dự Đại hội. Israel bị loại khỏi giải từ năm 1976 với lý do an ninh. Dù đã đề nghị tham gia trở lại vào năm 1982, yêu cầu của họ bị từ chối do ảnh hưởng từ thảm kịch Munich 1972. Israel hiện là thành viên của Ủy ban Olympic châu Âu (EOC) và tham gia Đại hội Thể thao châu Âu.
Các vùng lãnh thổ như Đài Loan, Palestine, Hồng Kông và Ma Cao đều tham gia dựa trên tư cách thành viên OCA. Do tình trạng chính trị chưa rõ ràng, Đài Loan từ năm 1990 thi đấu với tên gọi Trung Hoa Đài Bắc (Chinese Taipei). Ma Cao cũng được phép tham gia từ năm 1990 dù không được Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) công nhận trong hệ thống Thế vận hội.

Năm 2007, Chủ tịch OCA Sheikh Ahmed Al-Fahad Al-Ahmed Al-Sabah đã bác bỏ đề xuất cho phép Úc tham dự Đại hội. Ông cho rằng dù Úc sẽ mang lại giá trị tích cực, nhưng điều đó không công bằng với các quốc gia thuộc Ủy ban Olympic châu Đại Dương (ONOC). Úc và New Zealand là thành viên của ONOC, nên đã tham gia Đại hội Thể thao Thái Bình Dương từ năm 2015. Năm 2017, đề xuất để Úc tham dự lại được đưa ra sau khi quốc gia này tham gia Đại hội Thể thao Mùa đông châu Á 2017. Ủy ban Olympic Úc thông báo rằng Úc sẽ được phép cử một nhóm nhỏ vận động viên tới Đại hội 2022, miễn là các nội dung thi đấu như bóng rổ và bóng chuyền có vòng loại thuộc khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Tháng 11 năm 2021, thông báo cho biết vận động viên châu Đại Dương sẽ được mời tham gia một số môn như điền kinh, ba môn phối hợp, trượt patin, cử tạ và wushu, và nếu đoạt giải sẽ chỉ nhận huy chương danh dự, không tính vào bảng tổng sắp huy chương chính thức. Tuy nhiên, kế hoạch này bị hủy do thiếu sự quan tâm từ các liên đoàn thể thao tại Úc và New Zealand.

Hiện chỉ có 7 quốc gia đã tham gia mọi kỳ Đại hội Thể thao châu Á, đó là: Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản, Philippines, Sri Lanka, Singapore và Thái Lan.

 Các quốc gia tham dự 

 Afghanistan

300px|nhỏ|giữa|Các quốc gia tham dự Đại hội Thể thao châu Á (45 NOC thành viên).

Thành viên cũ:  (1933–1985)

Lần đầu tham dự
Dưới đây là thống kê các kì Asian Games mà các đoàn thể thao lần đầu tiên giành quyền tham dự.

NămĐoàn thể thao1951   Afghanistan, , , , , , , , , , 1954  , ,Đài Bắc Trung Hoa tham dự Á vận hội từ năm 1954 đến năm 1982 với tên gọi là Trung Hoa Dân Quốc, và từ năm 1990 tham dự với tên gọi Đài Bắc Trung Hoa. , ,Israel tham dự Á vận hội từ năm 1954 đến năm 1982 thì chuyển sang các cuộc tranh tài tại châu Âu do các nước Ả Rập láng giềng từ chối thi đấu với họ vì lý do chính trị. , ,  Việt Nam tham dự Á vận hội từ năm 1954 đến năm 1974 với tư cách là Việt Nam Cộng hòa, và trở lại tham dự từ năm 1982 đến nay với tư cách là một nước Việt Nam thống nhất.1958 Không có1962196619701974  , , , , , , 1978  , , 1982  , , , , , Yemen tham dự Á vận hội hai kỳ 1982 và 1986 với tư cách là hai đoàn riêng biệt: Bắc Yemen và Nam Yemen, và tham dự từ năm 1990 với tư cách là một quốc gia thống nhất.1986  , 1990  , 1994  , , , , , 1998  Không có2002  2006 Không có2010201420182022

 Danh sách môn thể thao 

Trung bình mỗi kỳ Đại hội Thể thao châu Á (ASIAD) có khoảng 260 nội dung thi đấu thuộc khoảng 24 môn thể thao. Kỳ đại hội gần nhất được tổ chức tại Hàng Châu, Trung Quốc là kỳ có quy mô lớn nhất trong lịch sử, với 481 nội dung chung kết thuộc 40 môn thể thao.

Trước năm 2018, mỗi nước chủ nhà được phép tự xây dựng chương trình thi đấu theo nhu cầu và ưu tiên trong nước. Điều này khiến số lượng nội dung thi đấu tăng chóng mặt qua từng kỳ. Tuy nhiên, sự linh hoạt đó lại khiến một số môn thể thao Olympic như năm môn phối hợp hiện đại (modern pentathlon) hay ba môn phối hợp (triathlon) bị loại khỏi chương trình thi đấu trong một số kỳ từ 1986 đến 2006. Đồng thời, việc mở rộng số môn và nội dung cũng dẫn đến gia tăng số lượng vận động viên tham dự, bởi không có giới hạn cụ thể về số lượng vận động viên cho mỗi Ủy ban Olympic quốc gia (NOC).

Để tránh tình trạng phình to quá mức (gigantism), Hội đồng Olympic châu Á (OCA) đã ban hành chính sách mới áp dụng từ kỳ đại hội năm 2018, trong đó giới hạn tổng số môn thể thao tại đại hội không vượt quá 40 môn. Quy định mới này cũng đồng bộ với chương trình thi đấu của Thế vận hội Mùa hè kế tiếp – nếu có điều chỉnh trước, OCA sẽ tuân thủ theo. Tuy vậy, mỗi khu vực thuộc OCA vẫn được quyền đề cử một môn thể thao truyền thống hoặc đặc trưng của khu vực mình. Ngoài ra, ban tổ chức nước chủ nhà có thể đề xuất từ một đến hai môn thể thao bổ sung, dựa theo nhu cầu và văn hóa địa phương.

Ghi chú:  = Ngừng tổ chức
Môn thể thaoNămThể thao dưới nướcTất cả các nămBắn cungTừ 1978Điền kinhTất cả các nămCầu lôngTừ 1962Bóng chàyTừ 1994Bóng rổTất cả các nămBoard games2006–2010, 2022Thể hình2002–2006Bowling1978, 1986, 1994–2018Quyền AnhTừ 1954CanoeingTừ 1986Cricket2010–2014, từ 2022Cue sport1998–2010Xe đạp1951, từ 1958Khiêu vũ thể thao2010, từ 2022Đua thuyền rồng2010, 2018–2022Đua ngựa1982–1986, từ 1994EsportTừ 2022Đấu kiếm1974–1978, từ 1986Khúc côn cầuTừ 1958Bóng đáTất cả các nămGolfTừ 1982Thể dục dụng cụTừ 1974Bóng némTừ 1982Jet ski2018Môn thể thaoNămJudoTừ 1986Ju-jitsuTừ 2018KabaddiTừ 1990KarateTừ 1994KurashTừ 2018Võ thuật2018, 2026Năm môn phối hợp hiện đại1994, 2002, từ 2010Paragliding2018Trượt patin2010, từ 2018Chèo thuyềnTừ 1982Bóng bầu dụcTừ 1998Thuyền buồm1970, từ 1978Cầu mâyTừ 1990Bắn súngTừ 1954Leo núi thể thaoTừ 2018Bóng quầnTừ 1998Lướt sóng2026Bóng bàn1958–1966, từ 1974Taekwondo1986, từ 1994Quần vợt1958–1966, từ 1974Ba môn phối hợpTừ 2006Bóng chuyềnTừ 1958Cử tạ1951–1958, từ 1966WrestlingTừ 1954WushuTừ 1990

 Phân môn 
Môn thể thaoPhân mônNămThể thao dưới nướcBơi nghệ thuậtTừ 1994Nhảy cầuTất cả các nămBơi lội marathon2022Bơi lộiTất cả các nămBóng nướcTất cả các nămBóng chàyBóng chàyTừ 1994Bóng mềmTừ 1990Bóng rổBóng rổTất cả các nămBóng rổ 3x3Từ 2018Board gamesChess2006–2010, 2022Bài brit2018–2022Cờ vây2010, 2022Cờ tướng2010, 2022CanoeingSlalom canoeingTừ 2010Sprint canoeingTừ 1990Xe đạpXe đạp BMXTừ 2010Xe đạp BMX tự do2026Xe đạp địa hình1998–2002, từ 2010Xe đạp đường trường1951, từ 1958Xe đạp lòng chảo1951, 1958, từ 1966Khiêu vũ thể thaoBallroom2010BreakingTừ 2022Thể dục dụng cụThể dục nghệ thuậtTừ 1974Thể dục nhịp điệuTừ 1994TrampolineTừ 2006Võ thuậtMixed martial arts2026Pencak silat2018Sambo2018Trượt patinTrượt patin nghệ thuật2010, 2022Trượt băng slalom tự do2022Trượt patin tốc độ một hàng bánh2010, 2018–2022SkateboardingTừ 2018Bóng bầu dụcRugby union1998–2002Bóng bầu dục bảy ngườiTừ 1998Quần vợtQuần vợt1958–1966, từ 1974Quần vợt mềmTừ 1994Bóng chuyềnBóng chuyềnTừ 1958Bóng chuyền 9 người1958–1962Bóng chuyền bãi biểnTừ 1998

 Các kì đại hội 

Đại hộiNămChủ nhàNgày thi đấu /Được khai mạc bởiQuốc giaVận động viênMônSự kiệnĐoàn dẫn đầu11951  New Delhi4–11 tháng 3 năm 1951Tổng thống Rajendra Prasad1148965721954  Manila1–9 tháng 5 năm 1954Tổng thống Ramon Magsaysay1897087631958  Tokyo24 tháng 5 – 1 tháng 6 năm 1958Thiên hoàng Hirohito161,820139741962  Jakarta24 tháng 8 – 4 tháng 9 năm 1962Tổng thống Sukarno121,460138851966  Bangkok9–20 tháng 12 năm 1966 và 1970Quốc vương Bhumibol Adulyadej161,94514143619702,4001313571974  Tehran1–16 tháng 9 năm 1974Shah Mohammad Reza Pahlavi193,0101620281978  Bangkok9–20 tháng 12 năm 1978Quốc vương Bhumibol Adulyadej3,8421920191982  New Delhi19 tháng 11 – 4 tháng 12 năm 1982Tổng thống Zail Singh233,41121147101986  Seoul20 tháng 9 – 2 tháng 10 năm 1986Tổng thống Chun Doo-hwan224,83925270111990  Bắc Kinh22 tháng 9 – 7 tháng 10 năm 1990Chủ tịch Dương Thượng Côn316,12227310121994  Hiroshima2–16 tháng 10 năm 1994Thiên hoàng Akihito426,82834338131998  Bangkok6–20 tháng 12 năm 1998Quốc vương Bhumibol Adulyadej416,55436377142002  Busan29 tháng 9 năm – 14 tháng 10 năm 2002Tổng thống Kim Dae-jung447,71138419152006  Doha1–15 tháng 12 năm 2006Emir 459,52039424162010  Quảng Châu12–27 tháng 11 năm 2010Thủ tướng Ôn Gia Bảo9,70442476172014  Incheon19 tháng 9 năm – 4 tháng 10 năm 2014Tổng thống Park Geun-hye9,50137439182018  18 tháng 8 – 2 tháng 9 năm 2018Tổng thống Joko Widodo11,30046465192022  Hàng Châu23 tháng 9 năm – 8 tháng 10 năm 2023Chủ tịch Tập Cận Bình11.93540481202026  Thiên hoàng Naruhito (dự kiến)Sự kiện tương lai212030  DohaSự kiện tương lai222034  Riyadh

 Bảng xếp hạng huy chương 
Tính đến Đại hội Thể thao châu Á 2022
Trong số 46 Ủy ban Olympic Quốc gia (NOC) từng tham gia Đại hội Thể thao châu Á, có 43 nước đã giành được ít nhất một huy chương. Chỉ còn ba NOC chưa từng giành huy chương nào là Bhutan, Maldives và Đông Timor. Có 38 quốc gia đã từng giành ít nhất một huy chương vàng (chỉ có Nhật Bản và Ấn Độ là hai quốc gia luôn giành được huy chương vàng ở mọi kỳ Đại hội). Trung Quốc và Nhật Bản là hai quốc gia duy nhất từng đứng đầu bảng tổng sắp huy chương trong lịch sử Asian Games.

Tại kỳ Đại hội năm 2022, Ấn Độ trở thành quốc gia thứ tư trong lịch sử (sau Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc) vượt mốc 100 huy chương trong một kỳ đại hội. Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc là ba quốc gia đầu tiên từng vượt mốc 200 huy chương tại một kỳ đại hội – lần đầu là tại ASIAD 1986. Ở kỳ đại hội năm 2022, Trung Quốc còn trở thành quốc gia đầu tiên vượt các mốc: 100 huy chương vàng, 200 huy chương vàng, 300 huy chương tổng và 400 huy chương tổng trong một kỳ đại hội.

 Xem thêm 
 Đại hội Thể thao Mùa đông châu Á
 Đại hội Thể thao Thanh niên châu Á
 Đại hội Thể thao Bãi biển châu Á
 Đại hội Thể thao Trong nhà và Võ thuật châu Á
 Đại hội Thể thao Trong nhà châu Á
 Đại hội Thể thao Võ thuật châu Á
 Đại hội Thể thao Khuyết tật châu Á
 Đại hội Thể thao Đông Nam Á

Ghi chú

Tham khảo

 Liên kết ngoài 

 Hội đồng Olympic châu Á 
 Đại hội Thể thao châu Á lần thứ 15 tại Doha năm 2006 
 Đại hội Thể thao châu Á Mùa đông lần thứ 6 tại Trường Xuân năm 2007
 Đại hội Thể thao trong nhà châu Á lần thứ 2 tại Macau năm 2007 
 Thông tin về Đại hội Thể thao châu Á trên TinTheThao.com.vn 


Thể loại:Giải thi đấu thể thao quốc tế châu Á
Thể loại:Hội đồng Olympic châu Á
Thể loại:Sự kiện thể thao bốn năm một lần