Phân cấp hành chính Trung Quốc

Hiến pháp Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa quy định có 3 cấp đơn vị hành chính: tỉnh, huyện và hương. Nhưng trên thực tế Trung Quốc được chia thành 5 cấp đơn vị hành chính là: tỉnh, địa khu, huyện, hương và thôn. Trong đó, địa khu được định nghĩa là chi nhánh của chính quyền tỉnh, còn cấp thôn không phải là cấp chính quyền chính thức. Tuy thôn chỉ là một tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư nhưng ở nhiều hương do địa bàn rộng lớn không thế quản lý hết được nên thôn đã được cấp cho nhiều quyền lực hành chính.
 Tổng quát 

Phân cấp hành chính Cộng hòa Nhân dân Trung HoaCấp tỉnh Cấp địa khu Cấp huyện Cấp hương Cấp thôn Khu tự trịChâu tự trị cấp phó tỉnhThị hạt khuThành phố cấp huyệnHuyệnHuyện tự trịKỳKỳ tự trịNhai đạoTrấnHươngHương dân tộcHuyện hạt khuTô mộcTô mộc dân tộcXã khuThôn / GaqaThành phố cấp địa khuChâu tự trịĐịa khuMinhTỉnhThành phố cấp phó tỉnhThị hạt khuĐặc khuThành phố cấp huyệnHuyệnHuyện tự trịThành phố cấp địa khuChâu tự trịĐịa khuThành phố cấp phó địaLâm khuThành phố trực thuộc trung ươngTân khu cấp phó tỉnhKhuHuyệnĐặc khu hành chính(Một quốc gia, hai chế độ)xem Phân cấp hành chính Hồng Kôngxem Phân cấp hành chính Ma Cao

 Cấp tỉnh 

Trung Quốc có 33 đơn vị hành chính cấp tỉnh (省级, tỉnh cấp), không kể Đài Loan, gồm: 
 Tỉnh (省): có 22 đơn vị. Đài Loan (do chính quyền Trung Hoa Dân quốc kiểm soát) được Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa coi là tỉnh thứ 23 của mình.
 Khu tự trị (自治区, tự trị khu): có 5 đơn vị.
 Đặc khu hành chính (特別行政區, đặc biệt hành chính khu): có 2 đơn vị.
 Trực hạt thị (直轄市, trực hạt thị, tương đương ở Trung Hoa Dân Quốc là 院轄市, viện hạt thị, hay 特別市, đặc biệt thị), có thể dịch là Thành phố trực thuộc trung ương: có 4 đơn vị. Tuy là thành phố nhưng vẫn có khu vực nông thôn trực thuộc dưới dạng các huyện ngoại thành. Điển hình như thành phố Trùng Khánh là nơi khu vực nông thôn rộng lớn hơn khu vực thành thị rất nhiều.

Cấp này tương đương cấp tỉnh tại Việt Nam.

 Các tỉnh 
 Tên Phồn thể Giản thể Bính âm Viết tắt Tỉnh lỵ Danh sách đơn vị cấp huyệnAn Huy安徽安徽Ānhuī皖 wǎn HoảnHợp PhìDanh sách đơn vị cấp huyệnPhúc Kiến福建福建Fújiàn闽 mǐn MânPhúc Châu Danh sách đơn vị cấp huyệnCam Túc甘肅甘肃Gānsù甘 gān hoặc 陇 lǒng Cam hoặc LũngLan ChâuDanh sách đơn vị cấp huyệnQuảng Đông廣東广东Guǎngdōng粤 yuè ViệtQuảng ChâuDanh sách đơn vị cấp huyệnQuý Châu貴州贵州Gùizhōu黔 qián hoặc 贵 gùi Kiềm hoặc QuýQuý DươngDanh sách đơn vị cấp huyệnHải Nam海南海南Hǎinán琼 qióng QuỳnhHải KhẩuDanh sách đơn vị cấp huyệnHà Bắc河北河北Héběi冀 jì KýThạch Gia TrangDanh sách đơn vị cấp huyệnHắc Long Giang黑龍江黑龙江Hēilóngjiāng黑 hēi HắcCáp Nhĩ TânDanh sách đơn vị cấp huyệnHà Nam河南河南Hénán豫 ỳu DựTrịnh ChâuDanh sách đơn vị cấp huyệnHồ Bắc湖北湖北Húběi鄂 è NgạcVũ HánDanh sách đơn vị cấp huyệnHồ Nam湖南湖南Húnán湘 xiāng TươngTrường SaDanh sách đơn vị cấp huyệnGiang Tô江蘇江苏Jiāngsū苏 sū TôNam KinhDanh sách đơn vị cấp huyệnGiang Tây江西江西Jiāngxī赣 gàn Cám/CánNam XươngDanh sách đơn vị cấp huyệnCát Lâm吉林吉林Jílín吉 jí CátTrường XuânDanh sách đơn vị cấp huyệnLiêu Ninh遼寧辽宁Liáoníng辽 liáo LiêuThẩm DươngDanh sách đơn vị cấp huyệnThanh Hải青海青海Qīnghǎi青 qīng ThanhTây NinhDanh sách đơn vị cấp huyệnThiểm Tây陝西陕西Shǎnxī (Shaanxi)陕 shǎn hoặc 秦 qín Thiểm hoặc TầnTây AnDanh sách đơn vị cấp huyệnSơn Tây山西山西Shānxī (Shanxi)晋 jìn TấnThái NguyênDanh sách đơn vị cấp huyệnSơn Đông山東山东Shāndōng鲁 lǔ LỗTế NamDanh sách đơn vị cấp huyệnTứ Xuyên四川四川Sìchuān川 chuān hay 蜀 shǔ Xuyên hoặc ThụcThành ĐôDanh sách đơn vị cấp huyệnVân Nam雲南云南Yúnnán滇 diān hoặc 云 yún Điền hoặc VânCôn MinhDanh sách đơn vị cấp huyệnChiết Giang浙江浙江Zhèjiāng浙 zhè ChiếtHàng ChâuDanh sách đơn vị cấp huyện

 Tỉnh tuyên bố 

Từ khi thành lập năm 1949, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã coi đảo Đài Loan là một trong những tỉnh của mình và coi Trung Hoa Dân quốc là bất hợp pháp. Tuy nhiên hiện Trung Hoa Dân quốc kiểm soát tỉnh này bao gồm đảo Đài Loan và quần đảo Bành Hồ (Pescadores). Trung Hoa Dân quốc cũng kiểm soát một huyện đảo của tỉnh Phúc Kiến là Kim Môn; một phần của một huyện thứ hai là Liên Chương. Ngoài ra, Trung Hoa Dân quốc chính thức tuyên bố chủ quyền tất cả Trung Hoa Đại lục (bao gồm Tây Tạng), Ngoại Mông và Tuva. Dù tuyên bố này đã được bỏ một cách không chính thức bởi Tổng thống Trung Hoa Dân quốc lúc đó là Lý Đăng Huy năm 1991, tuyên bố chủ quyền này đã không được Quốc hội Đài Loan chấp thuận. Chính phủ Quốc Dân Đảng đã dời tỉnh lỵ Đài Loan từ Đài Bắc đến thôn Trung Hưng và nâng Đài Bắc và Cao Hùng lên thành thành phố trực thuộc trung ương (cấp tỉnh) nhưng Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa không công nhận sự thay đổi này và vẫn coi Đài Bắc là tỉnh lỵ tỉnh Đài Loan.

 Các khu tự trị 
Khu tự trị (自治區/自治区 tự trị khu; tiếng Anh: autonomous region) là đơn vị hành chính cấp tỉnh được chỉ định cho một dân tộc thiểu số và được đảm bảo nhiều quyền hơn theo hiến pháp. Ví dụ, họ có người đứng đầu (tỉnh trưởng hay khu trưởng) phải là người dân tộc thiểu số đã được chỉ định cho khu như (Tạng, Uyghur, v.v...)

Các khu tự trị được thành lập sau khi chính thể Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời theo mô hình của Liên Xô. Có tất cả năm khu tự trị.

 Tên Phồn thể Giản thể Bính âm Dân tộc thiểu số Tên bản ngữ Viết tắt Thủ phủ Danh sách đơn vị cấp huyện Quảng Tây 廣西壯族自治區 广西壮族自治区 Guǎngxī Zhuàngzú Zìzhìqū Choang Tráng văn - Gvangjsih Bouxcuengh Swcigih 桂 Quế Nam Ninh Danh sách đơn vị cấp huyện Nội Mông 內蒙古自治區 内蒙古自治区 Nèiměnggǔ Zìzhìqū Mông Cổ tiếng Mông Cổ - ᠥᠪᠦᠷ ᠮᠣᠨᠺᠤᠯᠤᠨ ᠥᠪᠡᠷᠲᠡᠺᠡᠨ ᠵᠠᠰᠠᠬᠤ ᠣᠷᠤᠨ /Öbür Monggol-un Öbertegen Jasaqu Orun 内蒙古 Nội Mông Cổ50x50px  Hohhot Danh sách đơn vị cấp huyện Ninh Hạ 寧夏回族自治區 宁夏回族自治区 Níngxià Húizú Zìzhìqū Hồi (tiếng Hoa) của người Hồi 宁 Ninh Ngân Xuyên Danh sách đơn vị cấp huyện Tân Cương 新疆維吾爾自治區 新疆维吾尔自治区 Xīnjiāng Wéiwúěr Zìzhìqū Uyghur tiếng Uyghur - شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى / Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni 新 Tân Ürümqi Danh sách đơn vị cấp huyện Tây Tạng 西藏自治區 西藏自治区 Xīzàng ZìzhìqūTạng tiếng Tạng - /Bö rang kyong jong 藏 Tạng Lhasa Danh sách đơn vị cấp huyện

 Đặc khu hành chính 

Đặc khu hành chính (特別行政區/特别行政区 đặc biệt hành chính khu; tiếng Anh viết tắt SAR) là các đơn vị hành chính có quyền tự trị cao theo thể chế Một quốc gia, hai chế độ, chịu sự quản lý trực tiếp của Chính quyền Nhân dân Trung ương như nêu trong Điều 12 của Bộ Luật Cơ bản của cả hai đặc khu hành chính.

Hiện Trung Quốc có hai đặc khu hành chính sau:

 Tên Phồn thể Giản thểBính âm Tên viết tắtHồng Kông香港香港Xiānggǎng港 CảngMa Cao澳門澳门Àomén澳 Áo

 Cấp địa khu 
Cấp địa khu (地区级, địa khu cấp hay 地级, địa cấp) là cấp hành chính dưới tỉnh và trên huyện, gồm có:
 Địa khu (地区). Hiện nay các địa khu đã được thay thế gần hết bằng thành phố trực thuộc tỉnh. Cả nước chỉ còn 7 địa khu, chủ yếu chỉ tồn tại ở Khu tự trị Tây Tạng (1 địa khu) và Khu tự trị Tân Cương (5 địa khu), ngoài ra tỉnh Hắc Long Giang có 1 địa khu.
 Châu tự trị (自治州, tự trị châu). Hiện có 30 châu tự trị.
 Địa cấp thị (地级市, địa cấp thị), có thể dịch là Đô thị cấp địa khu; trong đó bao gồm cả Phó tỉnh cấp thành thị, hay còn gọi là Thành phố phó tỉnh (副省级城市, phó tỉnh cấp thành thị). Tính đến ngày 8 tháng 2 năm 2013, cả nước có 286 địa cấp thị.
 Minh (盟). Đơn vị hành chính này chỉ tồn tại ở Nội Mông Cổ: hiện chỉ có 3 minh, còn lại là địa cấp thị.

Một địa khu lại bao gồm nhiều huyện hoặc khu (tức Quận).

Cấp hành chính này không có cấp tương đương ở Việt Nam hiện nay. Trong quá khứ nó tương đương với phủ ở Việt Nam thời Lê

 Cấp huyện 

Cấp huyện (县级, huyện cấp) gồm có:

 Huyện (县, huyện; tiếng Anh: county). Trong Wikipedia thống nhất dịch là county, còn các sách báo khác có khi dịch là district, thậm chí prefecture.
 Huyện tự trị (自治县, tự trị huyện; tiếng Anh: autonomous county).
 Huyện cấp thị, có thể dịch là Đô thị cấp huyện (县级市, huyện cấp thị; tiếng Anh: county-level city); trong đó bao gồm cả Phó địa cấp thị (副地級市, phó địa cấp thị; tiếng Anh: sub-prefecture-level city), có thể dịch là Đô thị cấp phó địa khu.
 Khu có thể hiểu là Quận nội thành, nội thị của các thành phố trực thuộc trung ương, thành phố cấp địa khu, thành phố cấp huyện (市辖区, thị hạt khu hoặc ngắn gọn là 区, khu; tiếng Anh: district).
 Kỳ (旗; tiếng Anh: banner). Đơn vị hành chính này chỉ tồn tại ở Nội Mông Cổ.
 Kỳ tự trị (自治旗, tự trị kỳ; tiếng Anh: autonomous banner). Đơn vị hành chính này chỉ tồn tại ở Nội Mông Cổ và chỉ có 3 kỳ tự trị.
 Ngoài ra còn có 1 lâm khu (林区 línqū; tiếng Anh: forestry district/area) Thần Nông Giá ở tỉnh Hồ Bắc, và 1 đặc khu (特区 tèqū; tiếng Anh: special district) Lục Chi ở tỉnh Quý Châu cũng thuộc cấp này.

Cấp này tương đương cấp huyện tại Việt Nam. Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2011, toàn bộ Trung Quốc đại lục có 2.853 đơn vị hành chính cấp huyện, trong đó có 857 khu (quận), 369 thành phố cấp huyện (huyện cấp thị), 1.456 huyện, 117 huyện tự trị, 49 kỳ, 3 kỳ tự trị, 1 đặc khu và 1 lâm khu.

 Cấp hương 

Cấp hương (乡级, hương cấp) là cấp tương đương cấp xã, phường của Việt Nam.
 Khu vực nông thôn được chia thành:
 Hương, có thể dịch là xã (乡; tiếng Anh: township)
 Trấn, có thể dịch là thị trấn (鎮; tiếng Anh: town)
 Hương dân tộc (民族乡, dân tộc hương; tiếng Anh: ethnic township)
 Riêng ở Nội Mông được chia thành tô mộc (苏木, sūmù; tiếng Anh: sumu) và tô mộc dân tộc (民族苏木, dân tộc tô mộc; tiếng Anh: ethnic sumu)
 Khu vực thành thị được chia thành:
 Nhai đạo biện sự xứ (街道办事处) hay nhai đạo (街道, hoặc 街办 nhai biện; tiếng Anh: sub-district), có thể coi như cấp phường ở Việt Nam
 Ngoài ra, công sở khu (区公所, khu công sở; tiếng Anh: district public office) là tàn tích một cấp hành chính trước đây, giờ chỉ còn 2 công sở khu và loại đơn vị này đang dần dần mất đi

Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2011, toàn bộ Trung Quốc đại lục có 40466 đơn vị hành chính cấp hương, trong đó có 19683 trấn, 12395 hương, 1085 hương dân tộc, 106 tô mộc, 1 tô mộc dân tộc, 7194 nhai đạo và 2 công sở khu.

 Cấp thôn 

Cấp thôn (村级, cūnjí, thôn cấp) không phải là cấp hành chính chính thức, cũng giống như cấp thôn, ấp, tổ, khu phố ở Việt Nam.

 Ở thành thị có:
 Xã khu (社区 shèqū), hay tiểu khu (小区) hay khu cư trú (居住区, cư trú khu), tiếng Anh dịch là communities
 Khu dân cư (居民区 jūmínqū, cư dân khu), tiếng Anh dịch là neighborhoods
 Ở nông thôn có:
 Ủy hội thôn (村民委员会 cūnmínwěiyuánhùi, thôn dân ủy viên hội hoặc vắn tắt là 村委会 cūnwěihùithôn ủy hội), tiếng Anh dịch là village committees
 Tiểu tổ thôn (村民小组 cūnmínxiǎozǔ, thôn dân tiểu tổ), tiếng Anh dịch là villager groups

 Xem thêm 
 Danh sách các vùng của Trung Quốc
 Danh sách các thành phố Trung Quốc
 Các thành phố đô thị của Trung Quốc
 Ly khai ở Trung Quốc
 Atlat ngôn ngữ của Trung Quốc
 Điều khối
 Tân khu
 Phân cấp hành chính Việt Nam
 Đơn vị hành chính cấp một của các quốc gia châu Á

 Chú thích 


Thể loại:Phân vùng quốc gia châu Á
Thể loại:Phân cấp hành chính Trung Quốc