Chi Sa nhân

Chi Sa nhân (danh pháp khoa học: Amomum) là một chi thực vật một lá mầm, với các loài đậu khấu, sa nhân. Chi này thuộc về họ Gừng (Zingiberaceae). Các loài của chi này là bản địa Trung Quốc, tiểu lục địa Ấn Độ, Đông Nam Á, New Guinea và Queensland, đáng chú ý vì vị nồng và mùi thơm của chúng.

 Các loài 
Việc xếp một số loài vào chi này cũng như việc một loài trong chi này trên thực tế là một hay nhiều loài riêng biệt hiện còn chưa có sự thống nhất giữa các học giả. Nghiên cứu phát sinh chủng loại năm 2018 phục hồi các chi Conamomum, Meistera, Wurfbainia đồng thời mô tả 3 chi mới là Epiamomum, Lanxangia và Sundamomum.Hugo de Boer, Mark Newman, Axel Dalberg Poulsen, A. Jane Droop, Tomáš Fér, Lê Thị Thu Hiền, Kristýna Hlavatá, Vichith Lamxay, James E. Richardson, Karin Steffen & Jana Leong-Škorničková, 2018. Convergent morphology in Alpinieae (Zingiberaceae): Recircumscribing Amomum as a monophyletic genus. Taxon 67(1): 6-36, 

The Plant List (2013) liệt kê 179 loài được công nhận, tuy nhiên sau chia tách 6 chi như đề cập trên đây thì chi Amomum tại thời điểm ngày 10 tháng 1 năm 2025 được công nhận bao gồm 111 loài,Amomum trong Plants of the World Online. Tra cứu ngày 10-1-2025. (trong đó 3 loài mô tả năm 2020).
 Amomum alborubellum K.Schum. & Lauterb., 1900
 Amomum ampliflorum Y.H.Tan & H.B.Ding, 2019
 Amomum andamanicum V.P.Thomas, Dan & M.Sabu, 2010
 Amomum apiculatum K.Schum., 1899
 Amomum aquaticum Raeusch., 1797
 Amomum argyrophyllum Ridl., 1920
 Amomum bicornutum Ridl., 1916
 Amomum bilabiatum S.Sakai & Nagam., 1998
 Amomum billburttii Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum biphyllum (Saensouk & P.Saensouk) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum calcicola Lamxay & M.F.Newman, 2012
 Amomum carnosum V.P.Thomas & M.Sabu, 2012
 Amomum centrocephalum A.D.Poulsen, 2003
 Amomum cephalotes Ridl., 1924
 Amomum chaunocephalum K.Schum., 1904
 Amomum chayanianum (Yupparach) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum chevalieri Gagnep. ex Lamxay, 2012
 Amomum chong-eui (C.K.Lim) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum chryseum Lamxay & M.F.Newman, 2012
 Amomum cinnamomeum Škorničk., Luu & H.Ð.Trần, 2019
 Amomum corrugatum Škorničk., H.Ð.Trần & Luu, 2019
 Amomum curtisii (Baker) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum dampuianum V.P.Thomas, M.Sabu & Lalramngh., 2013
 Amomum dealbatum Roxb., 1820
 Amomum deuteramomum K.Schum., 1899
 Amomum diphyllum (K.Schum.) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum dolichanthum D.Fang, 1978
 Amomum echinatum Willd., 1797
 Amomum elan (C.K.Lim) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum erythranthum Y.H.Tan & H.B.Ding, 2019
 Amomum exertum (Scort.) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum flavorubellum K.Schum. & Lauterb., 1900
 Amomum foetidum Boonma & Saensouk, 2020Thawatphong Boonma, Surapon Saensouk & Piyaporn Saensouk, 2020. Amomum foetidum (Zingiberaceae), a new species from Northeast Thailand. Taiwania 65(3): 364-370, 
 Amomum fragile S.Q.Tong, 1989
 Amomum fragrans Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum garoense S.Tripathi & V.Prakash, 1999
 Amomum glabrum S.Q.Tong, 1989
 Amomum globba J.F.Gmel., 1791
 Amomum gymnopodum K.Schum., 1899
 Amomum hainanense Y.S.Ye, J.P.Liao & P.Zou, 2018
 Amomum hochreutineri Valeton, 1906
 Amomum hypoleucum Thwaites, 1861
 Amomum johorense (C.K.Lim) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum kerbyi (R.M.Sm.) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum kingii Baker, 1892
 Amomum kwangsiense D.Fang & X.X.Chen, 1978
 Amomum lacteum Ridl., 1921
 Amomum lagarophyllum Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum laoticum Gagnep., 1907
 Amomum latiflorum (Ridl.) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum limianum (Picheans. & Yupparach) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum longipes Valeton, 1904
 Amomum longipetiolatum Merr., 1932
 Amomum lutescens Luu & Škorničk., 2019
 Amomum luzonense Elmer, 1919
 Amomum macrodons Scort., 1886
 Amomum maximum Roxb., 1810
 Amomum meghalayense V.P.Thomas, M.Sabu & Sanoj, 2016
 Amomum menglaense S.Q.Tong, 1991
 Amomum mengtzense H.T.Tsai & P.S.Chen, 1979
 Amomum miriflorum Škorničk. & Q.B.Nguyen, 2019
 Amomum mizanianum (C.K.Lim) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum monophyllum Gagnep., 1907
 Amomum nagamiense V.P.Thomas & M.Sabu, 2019
 Amomum nemorale (Thwaites) Trimen, 1885
 Amomum nimkeyense M.Sabu, Hareesh, Tatum & A.K.Das, 2018
 Amomum odontocarpum D.Fang, 1980
 Amomum pauciflorum Baker, 1892
 Amomum pellitum Ridl., 1916
 Amomum petaloideum (S.Q.Tong) T.L.Wu, 1998
 Amomum plicatum Lamxay & M.F.Newman, 2012
 Amomum poonsakianum (Picheans. & Yupparach) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum pratisthana J.Sarma, S.Dey, C.K.Salunkhe & Barbhuiya, 2019
 Amomum prionocarpum Lamxay & M.F.Newman, 2012
 Amomum procurrens Gagnep., 1903
 Amomum pterocarpum Thwaites, 1861
 Amomum puberulum (Ridl.) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum purpureorubrum S.Q.Tong & Y.M.Xia, 1988
 Amomum putrescens D.Fang, 1978
 Amomum queenslandicum R.M.Sm., 1980
 Amomum ranongense (Picheans. & Yupparach) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum raoi V.P.Thomas & M.Sabu, 2020V. P. Thomas, M. Sabu, T. Jayakrishnan & E. P. Rajeesh, 2020. A new species and a new combination of Amomum Roxb. (Zingiberaceae) from Sikkim Himalaya, India. Phytotaxa 430(1): 46. 
 Amomum repoeense Pierre ex Gagnep., 1906
 Amomum riwatchii M.Sabu & Hareesh, 2018
 Amomum robertsonii Craib, 1913
 Amomum rugosum (Y.K.Kam) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum sabuanum V.P.Thomas, Nissar & U.Gupta, 2014
 Amomum schistocalyx Y.H.Tan & H.B.Ding, 2020Hong-Bo Ding, Bin Yang, Mya Bhone Maw, Pyae Pyae Win & Yun-Hong Tan, 2020. Taxonomic studies on Amomum Roxburgh s.l. (Zingiberaceae) in Myanmar II: one new species and five new records for the flora of Myanmar. PhytoKeys 138: 139-153. 
 Amomum schlechteri K.Schum., 1904
 Amomum sericeum Roxb., 1820
 Amomum siamense Craib, 1912
 Amomum slahmong (C.K.Lim) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum smithiae (Y.K.Kam) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum stenocarpum Valeton, 1920
 Amomum stenosiphon K.Schum., 1899
 Amomum subcapitatum Y.M.Xia, 1997
 Amomum subulatum Roxb., 1820
 Amomum sumatranum (Valeton) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum tephrodelphys K.Schum., 1904
 Amomum terminale Ridl., 1900
 Amomum tibeticum (T.L.Wu & S.J.Chen) X.E.Ye, L.Bai & N.H.Xia, 2018
 Amomum trianthemum K.Schum., 1899
 Amomum trichanthera Warb., 1891
 Amomum trilobum Gagnep., 1905
 Amomum unifolium Gagnep., 1907
 Amomum velutinum X.E.Ye, Škorničk. & N.H.Xia, 2017
 Amomum wandokthong (Picheans. & Yupparach) Škorničk. & Hlavatá, 2018
 Amomum warburgianum K.Schum. & Lauterb., 1900
 Amomum warburgii (K.Schum.) K.Schum., 1904
 Amomum yingjiangense S.Q.Tong & Y.M.Xia, 1988

Chuyển đi
 Amomum bungoensis Aimi Syaz. & Meekiong, 2018 = Sundamomum bungoenseSalasiah Mohamad, Meekiong Kalu & Axel Dalberg Poulsen, 2020. A new species and a new combination of Sundamomum (Zingiberaceae) from Sarawak, Borneo. Kew Bulletin 75(4), 58, 

Chưa đúng vị trí
 Amomum padangense K.Schum., 1899Droop A. J. & Newman M. F., 2014. A revision of Amomum (Zingiberaceae) in Sumatra. Edinburgh Journal of Botany 71(2): 193-258, .
 Amomum vestitum K.Schum., 1899

 Hình ảnh 

Chú thích

Tham khảo