Lucky Luke

Lucky Luke là một chàng cao bồi, và cũng là nhân vật chính trong bộ truyện tranh cùng tên do họa sĩ người Bỉ Morris sáng tác từ năm 1946. Những truyện Lucky Luke đầu tiên được in trên báo Spirou và tiếp đó là trên Pilote, trước khi được phát hành dưới dạng tập truyện tranh. Tập truyện tranh này thành công rực rỡ trong khoảng 1957 đến 1977 với sự tham gia của René Goscinny với vai trò là biên kịch viên.

Tuy rất nổi tiếng tại châu Âu, tập truyện tranh này ít được in tại các nước sử dụng tiếng Anh. Lucky Luke đã phát hành 270 triệu bản với 31 thứ tiếng. Lucky Luke đã có ấn bản tiếng Việt và đã được nhà xuất bản Trẻ phát hành từ cuối năm 1997.

Lịch sử
Vào Giáng sinh năm 1946, tác giả Morris, khi đó là họa sĩ cho loạt truyện hài Le Moustique, lần đầu tiên cho ra mắt nhân vật Lucky Luke trong tạp chí truyện tranh Spirou với Câu truyện Arizona 1880. Từ năm 1948, tuy chuyển sang Mỹ sinh sống, nhưng Morris vẫn tiếp tục với nhân vật Lucky Luke và gửi các bản thảo của mình cho ban biên tập của Spirou. Cũng chính trong thời gian ở Mỹ, Morris đã gặp gỡ và làm quen với René Goscinny, tác giả kịch bản chính của nhiều tập truyện Lucky Luke sau này.

Năm 1949, nhà xuất bản Dupuis của Bỉ cho xuất bản tập truyện tranh Lucky Luke đầu tiên Mỏ vàng của Dig Digger. Trong những năm sau đó, Morris lần lượt cho xuất bản 8 tập tiếp theo mà ông vừa là họa sĩ, vừa là tác giả kịch bản. Năm 1957, từ tập truyện thứ 9, Morris hợp tác cùng với René Goscinny - trừ tập 10 ông vẫn là tác giả duy nhất.

Từ năm 1968 tới 1987, các tập Lucky Luke được nhà xuất bản Dargaud của Pháp tiếp tục phát hành. Sau khi René Goscinny mất, Morris hợp tác với nhiều biên kịch viên khác như Xavier Fauche, Bob de Groot, Jean Léturgie, Hartog van Banda, Vicq, Guy Vidal... Từ tập 60 vào năm 1991 cho tới tập 67 vào năm 1998, Lucky Luke được xuất bản bởi Lucky Productions. Sau đó, từ tập 68 vào năm 2000 được tiếp tục với nhà xuất bản Lucky Comics.

Sau khi Morris mất vào năm 2001, nhà xuất bản Lucky Comics phát hành serie Những cuộc phiêu lưu của Lucky Luke (Les aventures de Lucky Luke) với nét vẽ của họa sĩ Achdé.

 Bối cảnh và cốt truyện 
nhỏ|trái|220px|Bảng gỗ của thị trấn Sinful Gulch.
Bổi cảnh chính của Lucky Luke là miền Tây nước Mỹ cuối thế kỷ 19. Cũng có khi xuất hiện những cảnh ở bờ Đông và cả bên ngoài nước Mỹ như Canada và México. Giống như các bộ phim cao bồi hình ảnh thường thấy trong Lucky Luke là những đồng cỏ, các thị trấn, quán rượu, các chuyến xe lửa... và nhà tù, nơi thường xuyên giam giữ anh em nhà Dalton.

Trong Lucky Luke, các thị trấn thường giới thiệu chính nó bằng một biển gỗ với những câu đe dọa hài hước. Trong thị trấn luôn có quán rượu, nhà băng, đồn cảnh sát... Những quán rượu, với các vũ nữ mập mạp nhảy múa trên sân khấu, cây đàn piano, các bàn cờ bạc... là nơi thường xuyên xảy ra ẩu đả và kết thúc với một kẻ bay ra ngoài rơi vào máng nước của ngựa. Còn trong nhà tù liên bang, các tù nhân luôn làm một việc là đập đá. Các chuyến xe lửa thì thường bị trễ giờ vì bị cướp chặn.

Nhiều cốt truyện của Lucky Luke được dựa theo các sự kiện có thật trong lịch sử miền Tây nước Mỹ. Tập Dây kẽm gai trên đồng cỏ nói tới cuộc tranh chấp của các chủ trại. Cuộc đổ xô tới Oklahoma nói tới sự kiện ngày 22 tháng 4 năm 1889 khi hơn 100 000 boomer (vai trò này trong tiếng Việt được gọi là "tay bùm", cái tên này dựa trên âm thanh của những khẩu cà-nông, thứ được sử dụng để phát tín hiệu xuất phát cuộc đua giành đất tại Oklahoma, như đã được giải thích trong tập truyện) tham gia vào cuộc đổ xô tới Oklahoma để giành đất. Trang trại O.K. Corral nói về cuộc đấu súng huyền thoại của miền Tây tại O.K. Corral. Đoàn ngựa con tốc hành nói về công ty Pony Express với việc cố gắng rút ngắn thời gian vận chuyển thư từ giữa miền Tây và miền Đông. Sợi dây biết hát nói về việc xây dựng điện báo tại Hoa Kỳ...
nhỏ|300px|Cảnh ẩu đả trong quán rượu.
Tuy nói về miền Tây, nhưng Lucky Luke có rất ít chi tiết bạo lực. Các sự kiện được thể hiện một cách hài hước theo kiểu truyện tranh. Ví dụ như kết thúc cuộc đấu súng O.K Corral mà không có ai chết hay bị thương. Tên cướp Billy the Kid cũng chỉ bị Lucky Luke phạt bằng cách đánh vào mông và tiếp tục xuất hiện trong những tập khác. Trong toàn bộ các tập truyện, Lucky Luke chỉ một lần duy nhất bắn hạ Mad Jim trong tập Mỏ vàng của Dick Digger và một lần khác bắn thương "Nhện chân dài" Phil Defer - cả hai tập đều do Morris tự viết kịch bản.

Các cuộc chiến với người da đỏ cũng thường xuyên được đề cập nhưng luôn kết thúc êm đẹp với sự kiện hai bên cùng ngồi hút "tẩu thuốc hòa bình".

Hình ảnh không đổi cuối mỗi tập truyện là Lucky Luke cưỡi chú ngựa Jolly Jumper đi về phía cuối chân trời và hát bài "Tôi là gã cao bồi nghèo đơn độc, rong ruổi trên đường dài xa quê hương, mà đường về nhà còn xa..." (câu cuối của bài hát hiếm khi được thay đổi để phù hợp nội dung của một vài tập truyện) bằng tiếng Anh:

«I'm a poor lonesome cow-boy
And a long far way from home...»

 Nhân vật 
nhỏ|300px|Lucky Luke và Jolly Jumper trong tập Marcel Dalton, ông chú của tứ quái Dalton.
Nhân vật chính Lucky Luke là một anh chàng cao bồi nghèo đơn độc của miền Tây nước Mỹ cuối thế kỷ 19. Với biệt danh là "kẻ bắn nhanh hơn cái bóng của mình", Lucky Luke lang thang khắp miền Tây bảo vệ cho công lý và lẽ phải.

Trong những tập đầu tiên, diện mạo và tính cách của Lucky Luke chưa thực sự định hình. Những tập truyện về sau, hai tác giả Morris và René Goscinny xây dựng hình ảnh Lucky Luke như một anh chàng cao bồi vui tính, độc thân, bề ngoài thường với chiếc mũ trắng, áo gi-lê đen, sơ mi vàng và cổ đeo chiếc khăn màu đỏ. Ban đầu, Lucky Luke luôn xuất hiện với điếu thuốc lá trên môi, nhưng về sau để tránh hình ảnh người hùng nghiện thuốc lá, Morris cho thay thế bằng một cọng cỏ. Xử lý các tình huống một cách hài hước thông minh, cộng với tài bắn súng và sự may mắn, Lucky Luke luôn thành công ở cuối mỗi tập truyện.

Đồng hành với Lucky Luke là Jolly Jumper, chú ngựa chạy nhanh nhất miền Tây. Là con ngựa đặc biệt, Jolly Jumper biết đi trên dây, thông minh tới mức cùng chơi cờ với Lucky Luke và khi nói chuyện có thể trích dẫn cả văn học. Jolly Jumper nhiều lần cứu Lucky Luke thoát khỏi các tình huống khó khăn nhưng hai nhân vật này thường xuyên trêu chọc nhau. Như trong tập Nàng Sarah Bernhardt, Jolly Jumper chê bai vì Lucky Luke soi gương trước khi đi gặp Sarah Bernhardt, còn Lucky Luke trêu rằng Jolly Jumper không mặc gì khi chú ngựa này không đeo yên. Đặc biệt Jolly Jumper rất ghét con chó Rantanplan.

Nhân vật phản diện thường xuyên nhất trong tập truyện tranh là anh em nhà Dalton. Từ mẫu những nhân vật có thật trong lịch sử miền Tây, Morris đã xây dựng nên bốn tên cướp Dalton nhưng lại cho chúng chết ngay khi vừa xuất hiện. Về sau, Morris và René Goscinny đã cho chúng "sống lại" bằng cách thay thế của chúng bằng các em họ của chúng. Băng cướp Dalton thứ hai, để thay thế băng cướp Dalton trước bao gồm: Joe, Jack, William và Averell. Trong đó Joe là anh cả, lùn nhất nhưng cũng hung hãn nhất, chỉ huy của cả nhóm. Sau đó tới Jack, William, dần cao hơn nhưng cũng bớt hung hãn hơn. Cuối cùng là Averell, em út, cao nhất và cũng ngốc nhất nhà. Các tập truyện thường bắt đầu bằng việc anh em Dalton trốn khỏi nhà tù, và kết thúc khi chúng bị Lucky Luke bắt trở lại.

Một nhân vật thường xuất hiện trong Lucky Luke nữa là Rantanplan, mệnh danh là "con vật ngu ngốc nhất miền Tây" hay "chú chó ngốc hơn cả cái bóng của mình". Rantanplan là chú chó của trại giam và được các nhân viên giao cho nhiệm vụ canh giữ bọn Dalton. Morris đã xây dựng nhân vật Rantanplan dựa trên một nguyên mẫu có thực là Rin Tin Tin, một con chó thông minh, dũng cảm thường xuất hiện trên các bộ phim của hãng Warner Bros vào những năm 1920. Nhưng ngược lại với Rin Tin Tin, Rantanplan là chú chó ngu ngốc, nhát chết, tham ăn, và có cái mũi bị điếc. Trong thực tế, chú chó Rin Tin Tin là một diễn viên ngôi sao, với cát xê cao, đi xe hơi và nhiều người phục vụ... và tác giả Morris đã đưa những chi tiết này vào tập Gia tài của Rantanplan.

Một số nhân vật khác thường lặp lại trong Lucky Luke như những tay nhà đòn với bộ lễ phục đen và nước da mai mái, luôn tìm cách trục lợi từ các vụ giết người hoặc treo cổ. Các cô vũ nữ thường mập mạp và hút thuốc. Nhân vật cụ cố ngồi trên xe lăn, tai điếc, cắm chiếc loa kèn vào tai và thường xuyên hỏi lại. Những người Mexico với cái mũ rộng vành ngủ ngay cạnh đường ray. Những người Hoa với mãi tóc đuôi sam làm đầu bếp hoặc nghề giặt ủi...

Nhiều nhân vật có thật ở miền Tây cũng được tác giả đưa vào tập truyện. Billy the Kid trở thành một tên cướp trẻ con liều lĩnh. Calamity Jane thành một người bạn của Lucky Luke, mạnh mẽ nhưng hay chửi tục và nhai thuốc lá. Nghệ sĩ nổi tiếng Sarah Bernhardt sang Mỹ biểu diễn và cũng được Lucky Luke hộ tống... Các tổng thống Mỹ cũng nhiều lần xuất hiện trong truyện.

Ngược lại, một số nhân vật hư cấu trong truyện lại được Morris vẽ theo nguyên mẫu nổi tiếng. Như một phù thủy da đỏ có gương mặt của ca sĩ Elton John, nhân vật kẻ săn tiền thường có vẻ bề ngoài của diễn viên Lee Van Cleef hay một tên cướp giống với diễn viên Louis de Funès, diễn viên Jack Palance trở thành Nhện chân dài...

 Những nhân vật có thật 
nhỏ|420px|Anh em Dalton trong tập Hôn thê của Lucky Luke.
Roy Bean
Sarah Bernhardt
Billy the Kid
Black Bart
Buffalo Bill
Ike Clanton
Old Man Clanton
Nhóm Dalton
Edwin Drake
James B. Eads
Wyatt Earp, Virgil Earp, Morgan Earp
Ulysses S. Grant
Horace Greeley
Hatfield & McCoy
Rutherford B. Hayes
Jack London
Doc HollidayFrank James
Jesse James
Calamity Jane
Abraham Lincoln
George Maldon
Joshua Norton
Isaac C. Parker
Frederic Remington
William Hepburn Russell
Mattie Silks
Soapy Smith
Belle Starr
Mark Twain
Adolphe & Arthur Caille
Levi Strauss
Brigham Young


 Điện ảnh và truyền hình 
Tập truyện này còn được đưa lên điện ảnh và truyền hình. Để tránh đụng chạm công chúng Mỹ, cũng như trong truyện tranh, chàng cao bồi thay điếu thuốc trên môi bằng một cọng cỏ. Cũng lý do đó, một số tiếng lóng được lược bỏ, như "thợ giặt Trung Hoa" (chinois blanchisseurs) hay "tên Mễ ngủ ngày" (mexicains faisant la sieste).

Phim hoạt hình: 
Daisy Town (1971), kịch bản: Morris, Goscinny và Pierre Tchernia.
La Ballade des Dalton (1978).
Les Dalton en cavale (1982).
Truyền hình: 
Lucky Luke (1983), bởi hãng phim Hanna Barbera (hiện nay là Cartoon Network Studios).
Lucky Luke (1985).
Lucky Luke (1990).
Lucky Luke (1993), với Terence Hill làm đạo diễn và thủ vai Lucky Luke.
Lucky Luke (2001), với Olivier Jean-Marie làm đạo diễn.
Kid Lucky (2020)
Điện ảnh:
Lucky Luke (1991), với Terence Hill làm đạo diễn và thủ vai Lucky Luke. Phim tiếng Anh.
Les Dalton (2004), đạo diễn Philippe Haïm, Til Schweiger trong vai Lucky Luke. Phim tiếng Pháp.
Go West: A Lucky Luke Adventure (2007)
Lucky Luke (2009)

Lucky Luke cũng trở thành nhân vật của một số trò chơi điện tử, trong đó được biết nhiều hơn cả là của hai công ty Infogrames và The Mighty Troglodytes.

 Danh sách những tập truyện Lucky Luke 
Khi tập truyện tranh này được xuất bản bằng tiếng Việt, nhà xuất bản Trẻ không phát hành theo thứ tự của nguyên bản tiếng Pháp.
 Những câu truyện được vẽ và biên kịch bởi Morris 
 STT Tựa đề tiếng Pháp Tựa đề tiếng Việt Nhà xuất bản Thời gian 1  La mine d'or de Dick Digger  Mỏ vàng của Dick Digger  Dupuis Tháng 1 năm 1949 2  Rodéo  Rodeo  Dupuis  Tháng 1 năm 1949 3  Arizona  Vùng đất Arizona  Dupuis  Tháng 1 năm 1951 4  Sous le ciel de l'Ouest  Dưới bầu trời miền Tây  Dupuis  Tháng 1 năm 1952 5  Lucky Luke contre Pat Poker  Lucky Luke đối đầu Pat Poker  Dupuis  Tháng 1 năm 1953 6  Hors-la-loi  Ngoài vòng pháp luật  Dupuis  Tháng 1 năm 1954 7  L'élixir du Dr Doxey  Rượu bổ thần kỳ của bác sĩ Doxey  Dupuis  Tháng 1 năm 1955 8  Lucky Luke contre Phil Defer  Lucky Luke đối đầu Phil Defer  Dupuis  Tháng 1 năm 1956 10  Alerte aux Pieds Bleus  Báo động bọn bàn chân xanh  Dupuis  Tháng 1 năm 1958

 Những câu truyện biên kịch bởi René Goscinny 
 STT Tiếng Pháp Tiếng Việt Nhà xuất bản Thời gian 9  Des Rails sur la Prairie  Đường ray trên đồng cỏ  Dupuis  Tháng 1 năm 1957 11  Lucky Luke contre Joss Jamon  Lucky Luck chống Joss Jamon  Dupuis  Tháng 1 năm 1958 12  Les Cousins Dalton  Anh em họ Dalton  Dupuis  Tháng 1 năm 1958 13  Le juge  Ông quan tòa
Ngài quan tòa Dupuis  Tháng 1 năm 1959 14  Ruée sur l'Oklahoma  Cuộc đổ xô tới Oklahoma  Dupuis  Tháng 1 năm 1960 15  L'évasion des Dalton  Một cuộc vượt ngục lý thú của anh em Dalton  Dupuis  Tháng 1 năm 1960 16  En remontant le Mississippi  Ngược dòng Mississippi  Dupuis  Tháng 1 năm 1961 17  Sur la piste des Dalton  Theo vết tứ quái Dalton  Dupuis  Tháng 1 năm 1962 18  À l'ombre des derricks  Dưới bóng tháp khoan  Dupuis  Tháng 1 năm 1962 19  Les rivaux de Painful Gulch  Những đối thủ tại Painful Gulch  Dupuis  Tháng 1 năm 1962 20  Billy the Kid  Tên Billy the Kid
Đụng độ Billy The Kid Dupuis  Tháng 1 năm 1962 21  Les collines noires  Rặng đồi đá đen
Thám hiểm rặng đồi đen Dupuis  Tháng 1 năm 1963 22  Les Dalton dans le blizzard  Dalton trong bão tuyết  Dupuis  Tháng 1 năm 1963 23  Les Dalton courent toujours  Dalton luôn chạy rong  Dupuis  Tháng 1 năm 1964 24  La Caravane  Đoàn lữ hành  Dupuis  Tháng 1 năm 1964 25  La ville fantôme  Thị trấn ma  Dupuis  Tháng 1 năm 1965 26  Les Dalton se rachètent  Dalton chuộc tội  Dupuis  Tháng 1 năm 1965 27  Le vingtième de cavalerie  Đoàn kỵ binh thứ 20  Dupuis  Tháng 1 năm 1965 28  L'escorte  Chuyến áp giải
Chuyến áp giải Billy The Kid Dupuis  Tháng 1 năm 1966 29  Des barbelés sur la prairie  Dây kẽm gai trên đồng cỏ  Dupuis  Tháng 1 năm 1967 30  Calamity Jane  Nữ quái Calamity Jane  Dupuis  Tháng 1 năm 1967 31  Tortillas pour les Dalton  Những chiếc bánh ngô cho Dalton
Bánh ngô cho Dalton Dupuis  Tháng 1 năm 1967 32  La diligence  Chuyến xe bão táp  Dargaud Tháng 3 năm 1968 33  Le pied-tendre  Gã công tử bột
Chàng công tử bột Dargaud  Tháng 7 năm 1968 34  Dalton-City  Thành phố Dalton
Thị trấn Dalton Dargaud  Tháng 1 năm 1969 35  Jesse James  Jesse James - Hiệp sĩ rừng xanh
Tướng cướp Jesse James Dargaud  Tháng 7 năm 1969 36  Western Circus  Gánh xiếc miền viễn tây  Dargaud  Tháng 1 năm 1970 37  Canyon Apache  Khe vực Apache
Chiến binh Apache Luckyluko Dargaud  Tháng 1 năm 1971 38  Ma Dalton  Má Dalton  Dargaud  Tháng 10 năm 1971 39  Chasseur de primes  Kẻ săn tiền thưởng
Gã săn tiền thưởng Dargaud  Tháng 10 năm 1972 40  Le Grand Duc  Ngài đại công tước  Dargaud  Tháng 4 năm 1973 41  L'héritage de Ran-Tan-Plan  Gia tài của Ran-Tan-Plan  Dargaud  Tháng 10 năm 1973 42  7 histoires complètes - série 1  Bảy câu chuyện của Lucky Luke  Dargaud  Tháng 9 năm 1974 43  Le cavalier blanc  Kỵ sĩ áo trắng  Dargaud  Tháng 3 năm 1975 44  La guérison des Dalton  Dalton hết bệnh
Tứ quái Dalton hết bệnh Dargaud  Tháng 7 năm 1975 45  L'empereur Smith  Hoàng đế Smith  Dargaud  Tháng 4 năm 1976 46  Le fil qui chante  Sợi dây biết hát  Dargaud  Tháng 10 năm 1977 47  La ballade des Dalton  Bản ba-lát của anh em Dalton  Dargaud  Tháng 7 năm 1978 51  La corde du pendu  Sợi dây treo cổ và những mẩu chuyện khác Lombard Tháng 6 năm 1982 52  Daisy Town  Thị trấn Hoa Cúc Dại  Dargaud  Tháng 1 năm 1983 56  La ballade des Dalton et autres histoires  Bản ba-lát tứ quái Dalton và những mẫu  chuyện khác  Dargaud  Tháng 3 năm 1986

 Kịch bản của các tác giả khác 
 STT Tiếng Pháp Tiếng Việt Nhà xuất bản Thời gian Kịch bản 48  Le magot des Dalton  Tứ quái Dalton và kho tàng trên đồi Đá Đỏ  Dargaud  Tháng 3 năm 1980  Vicq 49  Le bandit manchot  Tướng cướp một tay  Dargaud  Tháng 3 năm 1981  Bob De Groot 50  Sarah Bernhardt  Nàng Sarah Bernhardt  Dargaud  Tháng 3 năm 1982  Jean Léturgie & Xavier Fauche 53  Fingers  Bàn tay nhám  Dargaud  Tháng 9 năm 1983  Lo Hartog Van Banda 54  Le Daily Star  Daily Star - Tờ báo muôn hình  Dargaud  Tháng 9 năm 1983  Jean Léturgie & Xavier Fauche 55  La fiancée de Luky Luke  Hôn thê của Lucky Luke  Dargaud  Tháng 11 năm 1985  Guy Vidal 57  Le ranch maudit  Trang trại quỷ ám  Dargaud  Tháng 11 năm 1986  Jean Léturgie, Xavier Fauche & Claude Guylouis 58  Nitroglycérine  Dalton và chất nổ Nitrogly Cerine  Dargaud  Tháng 4 năm 1987  Lo Hartog Van Banda 59  L'alibi  Chứng cứ ngoại phạm  Dargaud  Tháng 12 năm 1987  Claude Guylouis 60  Le Pony Express  Đoàn ngựa con tốc hành  Dargaud  Tháng 6 năm 1988  Jean Léturgie & Xavier Fauche 61  L'amnésie des Dalton  Tứ quái Dalton mất trí  Lucky Productions Tháng 9 năm 1991  Jean Léturgie & Xavier Fauche 62  Chasse aux fantômes  Cuộc săn lùng ma  Lucky Productions  Tháng 9 năm 1992  Lo Hartog Van Banda 63  Les Dalton à la noce  Dalton đi ăn cưới
Tứ quái Dalton mừng tiệc cưới Lucky Productions  Tháng 9 năm 1993  Jean Léturgie & Xavier Fauche 64  Le pont sur le Mississipi  Cây cầu trên sông Mississippi  Lucky Productions  Tháng 8 năm 1994  Jean Léturgie & Xavier Fauche 65  Belle Star  "Nữ hoàng" Belle Starr  Lucky Productions  Tháng 8 năm 1995  Xavier Fauche 66  Le Klondike  Vùng đất Klondike  Lucky Productions  Tháng 8 năm 1996  Yann & Jean Léturgie 67  O.K. Corral  Trang trại O.K.Corral  Lucky Productions  Tháng 8 năm 1997  Eric Adam & Xavier Fauche 68  Marcel Dalton  Marcel Dalton, ông chú của tứ quái Dalton  Lucky Productions  Tháng 10 năm 1998  Bob De Groot 69  Le prophète Nhà tiên tri  Lucky Comics Tháng 3 năm 2000  Patrick Nordmann 70  L'artiste-peintre  Hoạ sĩ miền viễn Tây Lucky Comics  Tháng 3 năm 2001  Patrick Nordmann 71  La légende de l'ouest Truyền thuyết miền viễn tây  Lucky Comics  Tháng 1 năm 2002  Patrick Nordmann

 Những câu truyện được minh họa bởi Achdé 
Sau khi Morris mất, nhà xuất bản Lucky Comics phát hành series Những cuộc phiêu lưu của Lucky Luke (Les aventures de Lucky Luke) với nét vẽ của họa sĩ Achdé.

 STT Tiếng Pháp Tiếng Việt Nhà xuất bản Thời gian Kịch bản 72  La belle province   Lucky Comics  Tháng 9 năm 2004  Laurent Gerra 73  La Corde au cou  Giá treo cổ cho tứ quái Dalton  Lucky Comics  2006  Laurent Gerra

 Những chi tiết thú vị 
Theo tiết lộ của Morris thì một phần nguyên mẫu của Lucky Luke là Gary Cooper trong High Noon (1952) với dáng người cao gầy và khuôn mặt hơi dài.
Bác sĩ Trần Bồng Sơn với bút danh Anh Rô đã viết nhiều bài cho Câu lạc bộ Lucky Luke khi tập truyện này xuất hiện tại Việt Nam.

Tham khảo

Lucky Luke trong Dimiþox 
Các tập truyện Lucky Luke
Lucky Luke - Hồ sơ Lucky do nhà xuất bản Trẻ phát hành
Morris (1923-2001), dessinateur et scénariste de BD 

 Liên kết ngoài 
Website chính thức của Lucky Luke
Lucky Luke , trang chính thức của René Goscinny
lucky-luke.pagina.nl 
Le site de Lucky Luke

Thể loại:Nhân vật truyện tranh
Thể loại:Truyện tranh Bỉ
Thể loại:Truyện tranh Pháp

Thể loại:Người Mỹ giả tưởng
Thể loại:Truyện tranh chuyển thể thành phim