Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh

Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh (, thường được gọi tắt là UAH) là trường đại học chuyên ngành, giữ vai trò tiên phong trong đào tạo và nghiên cứu nhóm ngành kiến trúc, xây dựng và thiết kế tại Việt Nam, trực thuộc sự quản lý của Bộ Xây dựng.Trường hiện có 4 cơ sở đào tạo, trong đó có hai cơ sở tại Đà Lạt và Cần Thơ.

Bên cạnh nhiệm vụ chính là đào tạo, Trường còn là trung tâm nghiên cứu khoa học, tư vấn và triển khai các dự án trọng điểm cho Chính phủ và doanh nghiệp, thể hiện qua sự đóng góp của đội ngũ chuyên gia, giảng viên tại các công trình tiêu biểu như: Cầu Vàng (Đà Nẵng), Nhà Thiếu nhi TP.HCM, trụ sở Báo và truyền hình Đồng Nai.

Trường có tiền thân là Ban Kiến trúc thuộc Trường Mỹ thuật Đông Dương thành lập năm 1926 tại Hà Nội theo mô hình đào tạo của Pháp, qua nhiều giai đoạn phát triển và di dời, trường đã có tên như ngày nay và trở thành cơ sở giáo dục trọng điểm của nhóm ngành xây dựng - thiết kế tại Việt Nam.

 Lịch sử 
Ghi chú: Thời Pháp thuộc tại Liên bang Đông Dương chỉ có Ban Kiến trúc thuộc Trường Mỹ thuật Đông Dương (École des Beaux-Arts) tại Hà Nội đào tạo ngành kiến trúc, lập ra năm 1926.nhỏ|225x225px|Biểu trưng UAH được sử dụng trong khoảng năm 2010-2020. Biểu trưng được tạo từ hình ảnh của thước T, thước EKE và bàn tay, với ý nghĩa "Bàn tay ta làm nên tất cả"
Ngày 27/10/1924: Trường Mỹ thuật Đông Dương (École Supérieure des Beaux-Arts de l'Indochine) được thành lập tại Hà Nội theo sắc lệnh của Toàn quyền Đông Dương Martial Merlin, Hiệu trưởng lúc này là họa sĩ Victor Tardieu.Mặc dù sắc lệnh được ký vào ngày này, trường chính thức khai giảng khóa đầu tiên vào tháng 11 năm 1925 sau một thời gian chuẩn bị cơ sở vật chất và nhân sự. Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng, chính thức đưa hệ thống đào tạo mỹ thuật và kiến trúc theo mô hình phương Tây vào Đông Dương, với mục tiêu ban đầu là đào tạo các nghệ sĩ và giáo viên hội họa , đồng thời được xem là "một bước đột phá mang quy thức nghệ thuật Tây phương đến Đông Dương". Sau quá trình phát triển, nay trường trở thành Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam.Noppe, Catherine và Hubert, Jean-François. Art of Vietnam. New York: Parkstone Press, 2003. tr 189-197

Ngày 01/10/1926: Ban Kiến trúc được thành lập, trực thuộc Trường Mỹ thuật Đông Dương.

Ngày 22/10/1942: Trường Mỹ thuật Đông Dương phân ra thành Trường Mỹ nghệ thực hành Hà Nội và Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. Ban Kiến trúc lúc này trở thành đơn vị trực thuộc Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương.Trường Mỹ thuật Đông Dương phân ra thành Trường Mỹ nghệ thực hành Hà Nội và Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương (École Supérieure des Beaux-Arts de l'Indochine - ESBA) được thành lập theo Nghị định "N.Đ. 22-10-1942".  Đến năm 1943, do hoàn cảnh chiến tranh, Ban Kiến trúc phải dời về Đà Lạt.Khoa Kiến trúc cùng với Khoa Điêu khắc di dời đến Đà Lạt do hoàn cảnh chiến tranh máy bay Đồng minh ném bom đánh Nhật tại Hà Nội. Các tài liệu cho biết vào tháng 12 năm 1943, Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương (ESBA) bắt đầu sơ tán khỏi Hà Nội, với Ban Kiến trúc chuyển đến Đà Lạt dưới sự phụ trách của E. Jonchère.

Ngày 22/02/1944: Ban Kiến trúc được nâng cấp thành Trường Kiến trúc, trực thuộc Trường Cao đẳng Mỹ thuật Quốc gia Paris, với văn bằng được chính phủ Pháp công nhận.Vì trường nằm tại Đà Lạt nên thường được gọi là Trường Kiến trúc Đà Lạt, tuy nhiên đây không phải tên chính thức.Ngày 06/02/1945: Chính phủ Pháp công nhận văn bằng Kiến trúc sư của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Quốc gia Paris có giá trị để hành nghề tại Pháp và Đông Dương.

Tháng 05/1945: Nhật đảo chính Pháp tại Đông Dương, Trường Kiến trúc Đà Lạt đóng cửa và được tái thiết dần vào năm 1947 sau khi Pháp tái đô hộ Liên bang Đông Dương.

Ngày 06/09/1948: Trường tách khỏi Trường Cao đẳng Mỹ thuật Quốc gia Paris và hợp nhất vào Viện Đại học Đông Dương (sau đổi tên thành Viện Đại học Hà Nội) với tên gọi mới là Trường Cao đẳng Kiến trúc và chính thức mở cửa trở lại vào ngày 1 tháng 2 năm 1949.

Cuối năm 1950: Trường Cao đẳng Kiến trúc được chuyển về Sài Gòn và trực thuộc Viện Đại học Hà Nội chi nhánh miền Nam.

Ngày 01/03/1957: Viện Đại học Hà Nội (chi nhánh miền Nam) được đổi tên thành Viện Đại học Sài Gòn và Trường Cao đẳng Kiến trúc được nâng cấp thành Trường Đại học Kiến trúc Sài Gòn, thuộc chính thể Việt Nam Cộng hòa.Giai đoạn 1957 xảy ra sự kiện Mỹ bắt đầu tăng cường can thiệp vào Việt Nam sau khi đã thay thế hoàn toàn người Pháp. Chương trình đào tạo của trường lúc này là 6 năm.Khối lượng đồ án lúc này chiếm tỉ trọng 43% và đào tạo theo niên chế (cố định trình tự tổ chức môn học theo trình tự thời gian trong năm) duy trì đến năm 1975

Năm 1972: Trường được xây mới dựa trên đồ án tốt nghiệp cùng năm của sinh viên Trương Văn Long, được chỉ đạo xây dựng bởi Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Văn Thâng. Công trình có hình khối, phong cách kiến trúc tuân thủ chặt chẽ theo trường phái Kiến trúc Hiện đại, với đặc trưng là khối nhà hộp đặt trên hệ cột và có lam chắn nắng bằng bê tông.Hình khối: Tòa nhà có dạng một khối hộp chữ nhật lớn, mạnh mẽ, được đặt trên một hệ thống cột (pilotis) ở tầng trệt. Việc này tạo ra một không gian mở, thoáng đãng bên dưới, vừa là sảnh, vừa là không gian sinh hoạt chung cho sinh viên. Mặt đứng: Đặc trưng bởi hệ thống lam chắn nắng bằng bê tông (brise-soleil) chạy dọc theo mặt tiền, có tác dụng che nắng hướng Tây, giảm bức xạ nhiệt nhưng vẫn đảm bảo thông gió và ánh sáng tự nhiên cho các phòng học bên trong. Lúc này các dãy nhà trệt mái ngói vẫn bao bọc xung quanh khối nhà chính. Đến thập niên 1990, công trình được tiếp tục xây dựng các khối nhà mới kết cấu thay cho các dãy nhà mái ngói xung quanh.

Ngày 27/10/1976: Căn cứ Quyết định số 426/TTg của Thủ tướng Chính phủ, Trường chính thức được tái lập với tên gọi Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh.Theo Quyết định số 426/TTg của Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Trường được tái lập với tên gọi Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh.

Năm 1979: Khoa Xây dựng được thành lập, đánh dấu bước ngoặt mở rộng phạm vi đào tạo đa ngành. Đây là một trong những cơ sở giáo dục đại học đầu tiên trên cả nước triển khai đào tạo lĩnh vực này.

Ngày 27/01/1995: Thực hiện Nghị định 16/CP của Thủ tướng Chính phủ, Trường trở thành thành viên Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.Theo Nghị định 16/CP của Thủ tướng Võ Văn Kiệt, Trường gia nhập Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Cùng năm, Khoa Mỹ thuật Công nghiệp được thành lập, đặt nền móng tiên phong cho công tác đào tạo bậc đại học ngành Mỹ thuật ứng dụng tại Việt Nam.Khoa Mỹ thuật Công nghiệp (thành lập năm 1995 tại UAH) là đơn vị đào tạo bậc đại học ngành này đầu tiên tại khu vực phía Nam Việt Nam.

Ngày 10/10/2000: Thủ tướng Phan Văn Khải ký Quyết định số 118/2000/QĐ-TTg về việc thay đổi tổ chức tách Đại học Kiến trúc cùng với Đại học Sư phạm Kỹ thuật, Đại học Kinh tế, Đại học Nông Lâm, Đại học Sư phạm, Đại học Luật ra khỏi Đại học Quốc gia và trở thành trường độc lập.

Ngày 23/01/2003: Thủ tướng Phan Văn Khải ký Quyết định số 17/2003/QĐ-TTg về việc chuyển Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh từ Bộ Giáo dục và Đào tạo về trực thuộc Bộ Xây dựng.

Tháng 10/2004: Mở rộng quy mô đào tạo với khóa chính quy đầu tiên tại cơ sở Cần Thơ, và một năm sau đó (2005) tại cơ sở Đà Lạt.nhỏ|225x225px|Hình mô phỏng cổng Trường Đại học Kiến trúc khoảng năm 1960
Giám đốc, Khoa trưởng và Hiệu trưởng qua các thời kỳ
 1950-1954: Giám đốc O. Arthur Kruze.
 1955-1966: Giám đốc GS. TS. Trần Văn Tải.
 1967-1970: Khoa trưởng GS. TS. Nguyễn Quang Nhạc.
 1971-1973: Khoa trưởng GS. TS. Phạm Văn Thâng.
 1974-1975: Khoa trưởng GS. TS. Tô Công Vân.
 1976-1978: Hiệu trưởng PGS. TS. Trương Tùng.
 1979-1995: Hiệu trưởng PGS. TS. Mai Hà San.
 1995-10/2005: Hiệu trưởng TS. Hoàng Như Tấn.
 10/2005 đến 12/2015: Hiệu trưởng NGƯT. PGS. TS. Phạm Tứ.
 12/2015 đến 07/2025: Hiệu trưởng PGS. TS. Lê Văn Thương.
 08/2025 đến nay: Hiệu trưởng PGS. TS. Phạm Trọng Thuật.

 Các khoa, phòng ban và đơn vị trực thuộc 
 Khoa 
 Khoa Kiến trúc, được thành lập năm 1976.
 Khoa Xây dựng, được thành lập năm 1979.
 Khoa Mỹ thuật công nghiệp, được thành lập năm 1995.
 Khoa Quy hoạch, được thành lập tháng 11 năm 1998.
 Khoa Khoa học cơ bản, được thành lập ngày 11/10/2004.
 Khoa Mỹ thuật, được thành lập năm 2005.
 Khoa Kiến trúc Nội thất, được thành lập năm 2006 với tên gọi ban đầu là khoa Thiết kế Nội ngoại thất, đến năm 2012 đã được đổi tên thành Khoa Kiến trúc Nội thất.
 Khoa Kỹ thuật Hạ tầng Đô thị, được thành lập năm 2009 với tên ban đầu là khoa Kỹ thuật Đô thị, đến ngày 30/5/2018 được đổi tên thành Khoa Kỹ thuật Hạ tầng Đô thị.
 Khoa Lý luận Chính trị, được thành lập ngày 31/1/2013.
 Phòng ban 
 Phòng Hành chính tổng hợp;
 Phòng Tổ chức nhân sự;
 Phòng Kế hoạch tài chính;
 Phòng Quản lý khoa học và công nghệ & Hợp tác quốc tế;
 Phòng Quản lý đào tạo;
 Phòng Công tác sinh viên & Truyền thông;
 Phòng Pháp chế & Kiểm tra nội bộ
 Ban Quản lý Dự án;
 Phòng Khảo thí và đảm bảo chất lượng;
 Viện Đào tạo sau đại học;
 Viện Đào tạo quốc tế.
 Các đơn vị và doanh nghiệp trực thuộc trường: 
 Trung Tâm Nghiên cứu Thiết Kế Kiến Trúc Cảnh Quan (TA Landscape Architecture): Công ty chuyên về thiết kế cảnh quan, nổi tiếng thế giới với thiết kế Cầu Vàng tại Đà Nẵng. Ban đầu có địa chỉ tại Trung tâm nghiên cứu khoa học của Trường tại 134 Nguyễn Đình Chiểu, Quận 3.
 Công ty Thiết kế Kiến Trúc P.A: Công ty chuyên về kiến trúc ngoại thất và nội thất công trình.
 Trung Tâm Hướng Nghiệp Và Đào Tạo: Trung tâm chịu trách nhiệm đào tạo các khóa học ngắn hạn, cũng như luyện thi vẽ, được thành lập ngày 1/9/1995.
 Trung tâm Truyền thông Nghệ thuật (Art Media Center): Trung tâm sản xuất, quảng cáo và kinh doanh sách, giáo trình, đồng phục, dụng cụ học tập do giảng viên của Trường hoặc do chính trung tâm làm nên, được thành lập ngày 27/8/2009.
 Trung tâm Nghiên cứu Ứng Dụng Thực Nghiệm Kiến Trúc & Xây dựng: Thẩm định dự án đầu tư xây dựng, cũng như thí nghiệm xác định các chỉ tiêu kỹ thuật của vật liệu xây dựng cũng như kết cấu công trình xây dựng, được thành lập ngày 15/04/1993.

 Cơ sở 
phải|nhỏ|235x235px|Biển hiệu Đại học Kiến trúc cơ sở Đà Lạt
Hiện tại, Trường đã có tổng cộng 4 cơ sở đào tạo tại ba thành phố khác nhau. Trong đó có một cơ sở tại Đà Lạt và Cần Thơ, một cơ sở tại phường Xuân Hòa (Quận 3 cũ) và một cơ sở ở phường Thủ Đức.

 Cơ sở tại Cần Thơ 
Việc thành lập phân hiệu Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM tại Cần Thơ trải qua một quá trình khá dài:
 Năm 2004: Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM mở cơ sở và tuyển sinh khóa đầu tiên ngoài thành phố tại Vĩnh Long, mà nơi đó sau này trở thành Trường Đại học Xây dựng Miền Tây (thành lập ngày 6/9/2011, đồng trực thuộc Bộ Xây dựng).
 Năm 2009: UBND TP. Cần Thơ ban hành Quyết định số 1452/QĐ-UBND giao đất có diện tích 15.417m2 cho Trường tại Khu đô thị mới Hưng Phú để xây dựng phân hiệu. Tuy nhiên, dự án gặp vướng mắc về pháp lý.
 Năm 2010: Trường dời sang Cần Thơ và có địa điểm tạm thời ở Khu 201 đường Lê Hồng Phong, Quận Bình Thủy để Bộ Xây dựng chuẩn bị cho việc thành lập Trường Đại học Xây dựng Miền Tây ở Vĩnh Long vào một năm sau đó. Lúc này chỉ tuyển sinh người học phải có hộ khẩu tại 13 tỉnh thuộc Đồng bằng sông Cửu Long.
 Năm 2017: Phân hiệu chuyển đến địa điểm tạm thời thứ hai ở Khu đô thị Đại học Đồng Bằng Sông Cửu Long, Quận Cái Răng.
 Năm 2021: Sau 12 năm chờ đợi, các vấn đề pháp lý cơ bản được giải quyết, việc xây dựng phân hiệu tại Khu đô thị mới Hưng Phú được khởi công.
 Năm 2024: Cơ sở tại Khu đô thị mới Hưng Phú đi vào hoạt động và đón khóa sinh viên đầu tiên, đồng thời mở quy mô tuyển sinh ra toàn quốc.
 Cơ sở tại Đà Lạt 
Năm 2005, Trường mở thêm cơ sở đào tạo tại Đà Lạt. Trường ban đầu có địa điểm tạm thời tại số 2 Trần Nhân Tông, phường 8, Thành phố Đà Lạt. Sau đó trường được đầu tư và xây mới tại số 20 Hùng Vương, phường 10, Thành phố Đà Lạt. Cơ sở này được thiết kế theo phong cách cổ điển của Pháp.
 Cơ sở tại Hồ Chí Minh 
 Cơ sở tại đường Pasteur: 196 Pasteur, phường Xuân Hòa, có diện tích 10587 m².
 Cơ sở tại đường Đặng Văn Bi: 48 Đặng Văn Bi, phường Thủ Đức, có diện tích 5808 m².
 Trung tâm nghiên cứu khoa học: 134 Nguyễn Đình Chiểu, phường Xuân Hòa, có diện tích 932 m².
 Ký túc xá: Đường Lê Tự Tài, phường 4, quận Phú Nhuận, có diện tích 1508m².
 Cựu sinh viên nổi bật 
 Huỳnh Tấn Phát, Phó Thủ tướng Chính phủ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chủ tịch Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam.
 Ngô Viết Thụ, kiến trúc sư thiết kế Dinh Độc Lập, Đại học Nông Lâm, Đại học Y Dược, Đại học Huế, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt, Chợ Đà Lạt.
 Khương Văn Mười, quy hoạch và thiết kế khu du lịch Tam Hải, Đền Bến Dược, Công viên Gia Định, Công viên Lịch sử – Văn hóa Dân tộc, Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam.
 Lê Viết Hải, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn xây dựng, địa ốc Hòa Bình (mã cổ phiếu: HBC).
 Nguyễn Thanh Nghị, Bộ trưởng Bộ Xây dựng nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Bí thư Tỉnh ủy Kiên Giang.
 Nguyễn Công Trí, nhà thiết kế thời trang toàn cầu, thành viên Việt Nam đầu tiên của Liên đoàn Thời trang Cao cấp Châu Á.
 Lê Thanh Hòa, nhà thiết kế thời trang chuyên nghiệp, Giám đốc sáng tạo Acqua Gosto, cựu Giám đốc tạp chí Thế giới người nổi tiếng, thành viên hội đồng giám khảo và cố vấn nghệ thuật chương trình Hoa hậu Việt Nam.
 Bùi Nguyễn Trung Quân (Trung Quân Idol), ca sĩ Thần tượng Âm nhạc Việt Nam 2010 và Hòa Âm Ánh Sáng 2016.
 Đặng Thị Mỹ Dung (Midu), diễn viên, người mẫu ảnh, doanh nhân.
 Tiêu cực 
Theo đại diện Thanh tra Bộ Tài chính kết luận, hai Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội và TP. HCM bị tố cáo thu tiền học phí sai quy định, số tiền vi phạm là 4,7 tỉ đồng.

Xem thêm
 Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội
 Trường Đại học Xây dựng Miền Tây
 Trường Đại học Kiến trúc Sài Gòn

Tham khảo

Kiến
Thể loại:Đại học và cao đẳng công lập tại Việt Nam
Thể loại:Trường đại học và cao đẳng tại Thành phố Hồ Chí Minh
Thể loại:Trường đại học và cao đẳng tại Cần Thơ
Thể loại:Trường đại học và cao đẳng tại Lâm Đồng
Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh
Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh