Lỗ (nước)

Lỗ (Phồn thể: 魯國, giản thể: 鲁国) là một quốc gia chư hầu thời nhà Chu trong thời kỳ Xuân Thu và Chiến Quốc. Lãnh thổ của nó chủ yếu nằm ở phía nam núi Thái Sơn, ở khu vực trung tâm và miền tây nam của tỉnh Sơn Đông ngày nay cùng một phần các tỉnh An Huy, Hà Nam và Giang Tô.

Quốc gia này là dòng dõi Cơ Bá Cầm, con trai của Chu Công Cơ Đán, em trai của Chu Vũ vương và là vị hiền nhân nhiếp chính thời Chu Thành vương. Quốc gia này nổi tiếng vì là nơi sinh ra của Khổng Tử.

 Nguồn gốc 
Được thành lập vào khoảng năm 1043 TCN, những người trị vì của quốc gia này mang họ Cơ (姬) và được phong tước Công. Họ là anh em họ với các vị Thiên tử nhà Chu. Người cai trị mang tước công đầu tiên là Cơ Bá Cầm, con trai của Chu Công Đán, là em trai Chu Vũ vương và là người nhiếp chính trong thời kỳ trị vì của Chu Thành vương. Khi Chu Công dẹp loạn Vũ Canh, đã đem Yểm quốc (奄国) phong cho Bá Cầm, sau đổi thành Lỗ quốc.

Kinh đô của quốc gia này nằm tại Lỗ Sơn (魯山), Yểm Thành (奄城) rồi Khúc Phụ (曲阜).

 Lịch sử 
Thuộc dòng dõi nhà Chu, lại vì công lao của Chu Công, các vị quân chủ nước Lỗ được Chu Thành vương ban tư cách giao tế Văn vương, dùng lễ nhạc Thiên tử, cũng vì thế khiến nước Lỗ trở thành Chu thất cường phiên (周室强藩), được sự triều cống của các tiểu quốc như nước Tào, nước Tiết, nước Đằng, nước Đặng, một hiện tượng cực kì hiếm có trong các nước chư hầu đương thời.

Thời Chu Tuyên vương, Lỗ Vũ công có hai người con là trưởng đích Công tử Quát và thứ xuất Công tử Huy, do Tuyên vương thích Cơ Huy nên lệnh cho Vũ công lập Cơ Huy làm Thế tử, tức Lỗ Ý công. Sau Cơ Bá Ngự là con trai Công tử Quát bất bình, mưu giết Ý công mà tự lập làm ngôi, nước Lỗ đại loạn. Chu Tuyên vương sai quân lính đàn áp Bá Ngự, lập người con út của Vũ công là Cơ Xứng lên ngôi, tức Lỗ Hiếu công. Sau sự việc này, uy tín của nhà Chu tại các quốc gia chư hầu bị suy sụp trầm trọng.

Con của Lỗ Hiếu công là Lỗ Huệ công, có con trưởng là Tức Cô đến tuổi thành niên. Ban đầu, Huệ công cưới con gái của Tống Vũ công là Trọng Tử (仲子) cho Tức Cô, sau do Trọng Tử quá xinh đẹp mà Huệ công bèn cướp làm tần phi, Trọng Tử sinh cho Huệ công người con út là Công tử Doãn, bèn lập Doãn làm Thế tử và Trọng Tử làm phu nhân. Khi Huệ công qua đời, do Thế tử còn quá nhỏ, Tức Cô được tôn lên ngôi, tức Lỗ Ẩn Công. Đại phu Vũ Phủ (羽父) khuyên Lỗ Ẩn Công giết em của ông là Cơ Doãn, và xin làm Thái Tể. Lỗ Ẩn công không nghe, ông chủ trương sẽ nhường lại ngôi cho em, vì trước đây Cơ Doãn còn nhỏ quá nên ông mới nhận ngôi vua. Vũ Phủ lo sợ bị giết, bèn chạy sang theo Cơ Doãn, gièm pha với Cơ Doãn và đề nghị hãy giết Ẩn Công. Cơ Doãn đồng tình, ra tay sát hại Ẩn công vào năm 712 TCN khi Ẩn công đi tế. Cơ Doãn lên ngôi tức Lỗ Hoàn công.

Vào thời Xuân Thu, ở biên giới phía bắc của quốc gia này là nước Tề và ở phía nam là nước Sở hùng mạnh. Mặc dù cuộc xâm lăng của nước Tề đã bị đánh bại trong trận chiến Trường Thược năm 684 TCN, trong thời gian trị vì của Lỗ Trang công, nhưng quốc gia này đã suy yếu đi nhiều trong thời kỳ kể từ thời điểm đó trở đi.

Quyền lực chính trị tại nước Lỗ sau đó, kể từ thời Lỗ Hi công, bị chia sẻ giữa ba thế lực lãnh chúa hùng mạnh là Quý Tôn (con cháu Cơ Quý Hữu ở đất Phí), Mạnh Tôn (con cháu Cơ Khánh Phủ ở đất Thành) và Thúc Tôn (con cháu Cơ Thúc Nha ở đất Hậu). Do họ đều là con cháu Lỗ Hoàn công, nên còn được gọi là Tam Hoàn.

Cuối cùng, nước Lỗ bị nước Sở tiêu diệt năm 256 TCN.

Nước Lỗ là quê hương của Khổng Tử. Kinh Xuân Thu (春秋經, còn gọi là Lân Kinh 麟經) đã được viết để ghi chép lại lịch sử nước Lỗ từ thời Lỗ Ẩn công. Một công trình lớn khác về lịch sử Trung Quốc là Tả truyện (左傳), được coi là của Tả Khâu Minh (左丘明) cũng đã được viết ra tại nước Lỗ.

 Các vị quân chủ 

nhỏ|phải|450px|Giản đồ các nước lớn thời Xuân Thu             

 Thụy hiệu Họ tên Số năm trị vì Thời gian  Lỗ Bá Cầm  Cơ Bá Cầm  46  1043 TCN - 998 TCN Lỗ Khảo công  Cơ Tù  4  997 TCN - 994 TCN Lỗ Dương công  Cơ Hi  6  993 TCN - 988 TCN Lỗ U công  Cơ Tể  14  987 TCN - 974 TCN Lỗ Ngụy công  Cơ Hi  50  973 TCN - 924 TCN Lỗ Lệ công  Cơ Trạc  37  923 TCN - 887 TCN Lỗ Hiến công  Cơ Cụ  32  886 TCN - 855 TCN Lỗ Chân công  Cơ Tị  29  854 TCN - 826 TCNNguyễn Khắc Thuần, sách đã dẫn, tr 25 Lỗ Vũ công  Cơ Ngao  9  825 TCN - 816 TCN Lỗ Ý công  Cơ Huy  9  815 TCN - 807 TCN Lỗ Bá Ngự  Cơ Bá Ngự  11  807 TCN - 796 TCN Lỗ Hiếu công  Cơ Xứng  27  796 TCN - 768 TCN Lỗ Huệ công  Cơ Phất  46  768 TCN - 723 TCN Lỗ Ẩn công  Cơ Tức Cô  11  722 TCN - 712 TCN Lỗ Hoàn công  Cơ Doãn  18  711 TCN - 694 TCN Lỗ Trang công  Cơ Đồng  32  693 TCN - 662 TCN Lỗ Tử Ban  Cơ Ban  1  662 TCN Lỗ Mẫn công  Cơ Khải  2  661 TCN - 660 TCN Lỗ Hi công  Cơ Thân  33  659 TCN - 627 TCN Lỗ Văn công  Cơ Hưng  18  626 TCN - 609 TCN Lỗ Tuyên công  Cơ Nỗi  18  608 TCN - 591 TCN Lỗ Thành công  Cơ Hắc Quăng  18  590 TCN - 573 TCN Lỗ Tương công  Cơ Ngọ  31  572 TCN - 542 TCN Lỗ Tử Dã  Cơ Dã  3 tháng  tháng 6 - tháng 9 năm 542 TCN Lỗ Chiêu công  Cơ Trù  32  542 TCN - 510 TCN Lỗ Định công  Cơ Tống  15  509 TCN - 495 TCN Lỗ Ai công  Cơ Tương  27  494 TCN - 468 TCN Lỗ Điệu công  Cơ Ninh  31  467 TCN - 437 TCN Lỗ Nguyên công  Cơ Gia  21  436 TCN - 416 TCN Lỗ Mục công  Cơ Hiển  33  415 TCN - 383 TCN Lỗ Cung công  Cơ Phấn  30  382 TCN - 353 TCN Lỗ Khang công  Cơ Đồn  9  352 TCN - 344 TCN Lỗ Cảnh công  Cơ Yển  21  343 TCN - 323 TCN Lỗ Bình công  Cơ Thúc  20  322 TCN - 303 TCN Lỗ Văn công  Cơ Cổ  23  302 TCN - 280 TCN Lỗ Khoảnh công  Cơ Thù  24  279 TCN - 256 TCN

 Xem thêm 
 Xuân Thu
 Khổng Tử

Tham khảo
Nguyễn Khắc Thuần (2001), Các đời đế vương Trung Hoa, Nhà xuất bản Giáo dục

 Ghi chú 

 Liên kết ngoài 
 Danh sách các vua nước Lỗ

Thể loại:Chư hầu nhà Chu
Thể loại:Nước Lỗ