Cành cọ Vàng

Cành cọ Vàng (tiếng Pháp: Palme d'Or; ; ) là giải thưởng cao nhất được trao cho đạo diễn của Phim truyện xuất sắc nhất trong hạng mục Official Competition tại Liên hoan phim Cannes. Giải được ủy ban tổ chức liên hoan giới thiệu vào năm 1955. Trước đó, từ năm 1939 đến 1954, giải thưởng cao nhất của liên hoan là Grand Prix du Festival International du Film. Năm 1964, Cành cọ vàng một lần nữa được thay thế bằng Grand Prix, trước khi được tái giới thiệu vào năm 1975.

Cành cọ vàng được xem rộng rãi là một trong những giải thưởng danh giá nhất của ngành công nghiệp điện ảnh.

 Lịch sử 
Năm 1954, liên hoan quyết định trao một giải thưởng hằng năm mang tên Grand Prix trong khuôn khổ Liên hoan phim quốc tế Cannes, với thiết kế mới mỗi năm do một nghệ nhân thực hiện. Ban giám đốc liên hoan đã mời một số thợ kim hoàn đề xuất thiết kế hình cành cọ, nhằm tôn vinh huy hiệu của thành phố Cannes, gợi nhắc truyền thuyết nổi tiếng về Thánh Honorat và những hàng cọ dọc đại lộ Promenade de la Croisette. Thiết kế ban đầu của nữ kim hoàn người Paris - Lucienne Lazon, dựa trên bản phác thảo của đạo diễn Jean Cocteau, có phần đầu dưới của cuống cành được vát thành hình trái tim, còn phần bệ là một tác phẩm điêu khắc bằng đất nung của nghệ sĩ Sébastien.

Năm 1955, Cành cọ vàng lần đầu tiên được trao cho Delbert Mann với bộ phim Marty. Từ năm 1964 đến 1974, liên hoan tạm thời quay lại trao giải Grand Prix. Năm 1975, Cành cọ vàng được tái lập và kể từ đó trở thành biểu tượng của liên hoan, được trao hằng năm cho đạo diễn của bộ phim đoạt giải, đặt trong một hộp làm từ da Morocco đỏ nguyên chất, lót bằng suede trắng.
nhỏ| awarded to Apocalypse Now at the 1979 Cannes Film Festival
Tính đến năm 2023, Jane Campion, Julia Ducournau và Justine Triet là ba nữ đạo diễn duy nhất từng giành Cành cọ vàng (lần lượt với các phim The Piano, Titane và Anatomy of a Fall). Tuy nhiên, Bodil Ipsen đã giành giải Grand Prix du Festival International du Film cho bộ phim The Red Meadows (cùng với Lau Lauritzen Jr.) trong kết quả đồng hạng gồm 11 tác phẩm tại kỳ liên hoan khai mạc năm 1946.

Ngoài ra, vào năm 2013, khi Blue Is the Warmest Color giành Cành cọ vàng, ban giám khảo do Steven Spielberg đứng đầu đã trao giải không chỉ cho đạo diễn Abdellatif Kechiche mà còn cho hai nữ diễn viên chính Adèle Exarchopoulos và Léa Seydoux. Đây vẫn là trường hợp duy nhất mà nhiều chiếc Cành cọ vàng được trao cùng lúc. Ban giám khảo quyết định đưa hai nữ diễn viên vào danh sách vinh danh do quy định của Cannes cấm bộ phim đoạt Cành cọ vàng nhận thêm bất kỳ giải thưởng nào khác. Chính sách này sẽ ngăn cản ban giám khảo ghi nhận riêng hai diễn viên. Về quyết định khác thường này, Spielberg nhận xét: “Chỉ cần việc tuyển diễn viên sai lệch 3% thôi, bộ phim đã không thể hiệu quả với chúng tôi như vậy.” Sau đó, Kechiche đã đem đấu giá chiếc Cành cọ vàng của mình để gây quỹ cho bộ phim điện ảnh mới. Trong một cuộc phỏng vấn với The Hollywood Reporter, ông bày tỏ sự không hài lòng với quyết định trao nhiều cúp của liên hoan, cho rằng họ đã “công khai xúc phạm” ông. Ông nói thêm: “Việc giải thoát bản thân khỏi Cành cọ vàng này là cách tôi rửa tay khỏi vụ việc đáng buồn này.”

Kể từ khi được tái giới thiệu, giải thưởng này đã được thiết kế lại nhiều lần. Vào đầu thập niên 1980, phần đế tròn mang hình cành cọ dần được chuyển đổi thành dạng kim tự tháp vào năm 1984. Năm 1992, Thierry de Bourqueney đã thiết kế lại cành cọ và phần đế bằng pha lê cắt thủ công. Đến năm 1997, Caroline Scheufele tiếp tục thiết kế lại bức tượng; từ đó, nó được chế tác bởi hãng kim hoàn Thụy Sĩ Chopard. Cành cọ được làm từ 118 gram vàng vàng 18 cara, trong khi phần gốc của nhánh tạo thành một hình trái tim nhỏ. Cành Cọ Vàng được đặt trên một tấm đệm pha lê tinh xảo có hình dáng như viên kim cương cắt kiểu emerald. Một khối pha lê cắt nguyên khối tạo thành lớp đệm cho cành cọ, vốn được đúc thủ công bằng khuôn sáp và hiện được đặt trong một hộp da Morocco màu xanh. Năm 1998, đạo diễn Theo Angelopoulos là người đầu tiên giành Cành cọ vàng với thiết kế như ngày nay, cho bộ phim Eternity and a Day.

 Danh sách chiến thắng 
nhỏ|172x172px|Roberto Rossellini thắng năm 1946
nhỏ|154x154px|Orson Welles thắng năm 1952.
nhỏ|148x148px|Federico Fellini thắng năm 1960.
nhỏ|165x165px|Robert Altman thắng năm 1970.
nhỏ|136x136px|Francis Ford Coppolathắng năm 1974 và 1979.
nhỏ|149x149px|Martin Scorsese thắng năm 1976.
nhỏ|178x178px|Emir Kusturica liên tiếp thắng năm 1985 và 1995.
nhỏ|187x187px|David Lynch thắng năm 1990.
nhỏ|148x148px|Joel Coen thắng năm 1991.
nhỏ|142x142px|Jane Campion thắng năm 1993, trở thành người phụ nữ đầu tiên thắng giải.
nhỏ|157x157px|Quentin Tarantino thắng năm 1994.
nhỏ|138x138px| thắng năm 1997.
nhỏ|120x120px| thắng hai lần vào năm 1999 và 2005.
nhỏ|163x163px|Michael Haneke thắng hai lần vào năm 2009 và 2012.
nhỏ|160x160px| thắng năm 2010.
nhỏ|160x160px|Ken Loach thắng hai lần vào năm 2006 và 2016.
nhỏ|160x160px|Ruben Östlund thắng năm 2017 và 2022.
nhỏ|163x163px|Bong Joon Ho thắng năm 2019.
nhỏ|186x186px|Julia Ducournau thắng năm 2021, trở thành người phụ nữ đầu tiên thắng độc lập.
nhỏ|153x153px|Sean Baker thắng năm 2024
nhỏ|180x180px|Jafar Panahi thắng năm 2025.

 1940s 
NămTựa Tiếng AnhTựa GốcĐạo DiễnQuốc GiaGhi Chú1939Liên hoan phim Cannes đầu tiên dự kiến được tổ chức vào năm 1939, nhưng đã bị hủy bỏ do sự bùng nổ của Chiến tranh Thế giới thứ hai.1946Vương quốc AnhThụy SĩHoa KỳMexicoTiệp KhắcẤn ĐộPháp Đan MạchÝThụy ĐiểnВеликий переломLiên Xô1947 (Best Psychological & Love Film)Pháp (Best Social Film)Hoa Kỳ (Best Adventure & Crime Film)Pháp (Best Musical Comedy)Hoa Kỳ1948Không tổ chức1949Vương quốc Anh

 1950s 
NămTựa Tiếng AnhTựa GốcĐạo DiễnQuốc GiaGhi Chú1950Không tổ chức1951ÝThụy Điển1952OthelloÝ, Morocco, Hoa KỳÝ1953Pháp1954地獄門Nhật Bản1955 §Hoa Kỳ1956 Pháp1957Hoa Kỳ1958Летят журавлиLiên Xô1959 §Pháp, Brazil

 1960s 
NămTựa Tiếng AnhTựa GốcĐạo DiễnQuốc GiaGhi Chú1960 §Ý1961 §Pháp §Tây Ban Nha1962 §Brazil1963 §Ý1964Pháp1965Vương quốc Anh1966ÝPháp1967Vương quốc Anh1968Liên hoan phim đã bị hủy giữa chừng nhằm thể hiện sự đoàn kết với sinh viên và công nhân đang biểu tình trong phong trào sau này được gọi là “Tháng Năm 1968”.1969Vương quốc Anh

 1970s 
NămTựa Tiếng AnhTựa GốcĐạo DiễnQuốc GiaGhi Chú1970Hoa Kỳ1971Vương quốc Anh1972 §Ý §1973Vương quốc AnhHoa Kỳ19741975Algeria1976Hoa Kỳ1977Ý1978 §1979Hoa KỳTây Đức, Pháp

 1980s 
NămTựa Tiếng AnhTựa GốcĐạo DiễnQuốc GiaGhi Chú1980Hoa Kỳ影武者Nhật Bản1981Ba Lan1982 §Costa-GavrasHoa Kỳ § & Thổ Nhĩ Kỳ1983楢山節考Nhật Bản1984 §Tây Đức, Pháp1985 §Отац на службеном путуNam Tư1986Vương quốc Anh, Hoa Kỳ1987 §Pháp1988Đan Mạch1989Hoa Kỳ

 1990s 
NămTựa Tiếng AnhTựa GốcĐạo DiễnQuốc GiaGhi Chú1990Hoa Kỳ1991 §1992Đan Mạch, Thụy Điển1993霸王別姬Hong KongNew Zealand, Úc, Pháp1994Hoa Kỳ1995UndergroundПодземљеNam Tư1996Vương quốc Anh, Pháp1997Nhật BảnIran1998 §Μια αιωνιότητα και μια μέραHy Lạp1999 §Bỉ

 2000s 
NămTựa Tiếng AnhTựa GốcĐạo DiễnQuốc GiaGhi Chú2000Đan Mạch2001Ý2002Ba Lan, Pháp, Đức, Vương quốc Anh2003Hoa Kỳ20042005Jean-Pierre & Luc DardenneBỉ, Pháp2006 §Ireland, Vương quốc Anh, Ý, Đức2007Romania2008 §Pháp2009Đức, Áo, Pháp

 2010s 
NămTựa Tiếng AnhTựa GốcĐạo DiễnQuốc GiaGhi Chú2010ลุงบุญมีระลึกชาติThái Lan, Pháp, Đức2011Hoa Kỳ2012Pháp, Đức, Áo2013 §Pháp, Bỉ, Tây Ban Nha2014Thổ Nhĩ Kỳ, Pháp, Đức2015Pháp2016Vương quốc Anh2017Thụy Điển, Pháp, Đức, Đan Mạch2018Nhật Bản2019 §기생충Hàn Quốc

 2020s 
NămTựa Tiếng AnhTựa GốcĐạo DiễnQuốc GiaGhi Chú2020Liên hoan phim bị hủy do đại dịch COVID-19. Có 56 bộ phim được công bố là lựa chọn chính thức của liên hoan, nhưng không có giải thưởng nào được trao.2021Pháp, Bỉ2022Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh2023Pháp2024AnoraSean BakerHoa Kỳ2025It Was Just an Accidentیک تصادف سادهJafar PanahiIran, Pháp, Luxembourg

 Ghi chú
 §  Chiến thắng tuyệt đối

 Special Palme d'Or 
Trong lễ bế mạc năm 2018, ban giám khảo lần đầu tiên trao một “Special Palme d'Or”. Dù giải thưởng này không được xem là Cành cọ vàng danh dự dành cho Jean-Luc Godard, động thái này được thực hiện như một sự tri ân đối với sự nghiệp của ông, đồng thời cũng là một giải thưởng dành cho chính bộ phim.
NămTựa Tiếng AnhTựa GốcĐạo DiễnQuốc GiaGhi Chú2018The Image BookLe Livre d'imageJean-Luc GodardThụy Sĩ, Pháp

 Kỉ lục chiến thắng 
Chín đạo diễn hoặc bộ đôi đạo diễn đã giành giải thưởng này hai lần. Trong số đó, ba người (‡) đã chiến thắng với hai bộ phim liên tiếp.
ThắngĐạo DiễnQuốc TịchPhim2Alf SjöbergThụy ĐiểnTorment (1946),
Miss Julie (1951)Francis Ford CoppolaHoa KỳThe Conversation (1974),
Apocalypse Now (1979)Bille August Đan MạchPelle the Conqueror (1988),
The Best Intentions (1992)Emir KusturicaNam TưWhen Father Was Away on Business (1985),
Underground (1995)Shōhei ImamuraNhật BảnThe Ballad of Narayama (1983),
The Eel (1997)Jean-Pierre & Luc DardenneBỉRosetta (1999),
L'Enfant (2005)Michael Haneke ÁoThe White Ribbon (2009),
Amour (2012)Ken LoachVương quốc AnhThe Wind That Shakes the Barley (2006),
I, Daniel Blake (2016)Ruben Östlund Thụy ĐiểnThe Square (2017),
Triangle of Sadness (2022)

Xem thêm
Giải Sư tử vàng
Giải Gấu vàng

 Chú thích 

 Liên kết ngoài 
 All the Palmes d'Or . Festival-cannes.com.
 Cannes Film Festival . IMDB.
 Palme d'Or Winners, 1976-nay, by gross box.

Thể loại:Liên hoan phim Cannes
Thể loại:Giải Cành cọ vàng
Thể loại:Giải thưởng điện ảnh quốc tế