Giải Oscar cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất

Giải Oscar cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất (tiếng Anh: Academy Award for Best Actor) là một hạng mục trong hệ thống giải Oscar do Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh (AMPAS) trao tặng hàng năm cho diễn viên nam có vai diễn chính xuất sắc nhất trong năm đó của ngành công nghiệp điện ảnh. Lễ trao giải Oscar lần thứ nhất được tổ chức vào năm 1929; Emil Jannings là chủ nhân đầu tiên của giải thưởng nhờ diễn xuất của ông trong các phim The Last Command và The Way of All Flesh. Ngày nay việc bầu chọn và trao đổi phiếu (do hội nam diễn viên trong Viện Hàn lâm thực hiện) có thể quyết định danh sách các ứng cử viên; còn số đông lá phiếu từ toàn bộ các thành viên có quyền biểu quyết hợp lệ của Viện Hàn lâm sẽ chọn ra những người chiến thắng.

Trong ba năm đầu trao giải, các nam diễn viên giành đề cử cho màn thể hiện xuất sắc nhất trong các hạng mục của họ. Vào thời điểm đó toàn bộ tác phẩm của họ trong suốt giai đoạn vòng loại (trong một số trường hợp có tới ba phim) đều được đính tên trên giải thưởng. Tuy nhiên trong lễ trao giải lần thứ 3 tổ chức năm 1930, chỉ có một trong số những bộ phim đó được xướng tên trong giải thưởng cuối cùng của người thắng cử, mặc dù diễn xuất của mỗi người thắng cử có tới hai bộ phim đính tên họ trên những lá phiếu. Trong năm kế tiếp hệ thống hiện nay đã thay thế hệ thống phức tạp và khó sử dụng này, trong đó nam diễn viên đề cử cho một vai diễn cụ thể trong một bộ phim duy nhất. Kể từ lễ trao giải lần thứ 9, hạng mục được chính thức giới hạn năm đề cử mỗi năm. Kể từ khi thành lập, giải thưởng đã được trao cho 80 nam diễn viên. Daniel Day-Lewis giành nhiều giải nhất ở hạng mục này với ba tượng vàng. Spencer Tracy và Laurence Olivier đều nhận tới chín đề cử, nhiều hơn bất kì nam diễn viên nào khác.

 Danh sách cụ thể 
Trong bảng dưới đây, các năm được liệt kê theo quy ước của Viện hàn lâm, thường tương ứng với năm công chiếu phim tại quận Los Angeles; các lễ trao giải luôn tổ chức vào năm kế tiếp. Đối với năm lễ trao giải đầu tiên, thời gian đủ điều kiện đề cử kéo dài 12 tháng từ 1 tháng 8 đến 31 tháng 7. Đối với lễ trao giải lần thứ 6 tổ chức năm 1934, thời gian ứng cử kéo dài từ 1 tháng 8 năm 1932 đến 31 tháng 12 năm 1933. Kể từ lễ trao giải thứ 7 diễn ra năm 1935, thời gian ứng cử kéo dài tròn một năm dương lịch từ 1 tháng 1 đến 31 tháng 12.

+ Chú dẫn bảng Chỉ người thắng giải§Chỉ người thắng giải nhưng từ chối nhận giải^Chỉ người thắng giải sau khi chết*Chỉ người đề cử sau khi chết

Thập niên 1920/1930
 Năm Diễn viên Phim Vai diễn 1927/28 (1)  The Way of All FleshGrand Duke Sergius AlexanderAugust Schilling  The Patent Leather Kid Patent Leather Kid 1928/29(2)   In Old Arizona   Thunderbolt   Alibi        1929/30 (3)    Disraeli | style="background:#FAEB86" | Benjamin Disraeli|rowspan=6|
|-
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| 
|-
|  
|   The Love Parade
|   Bá tước Alfred Renard
|-
|  
|   Condemned
|   Michel
|-
| 
| 
| 
|-
! scope="row" rowspan=5 style="text-align:center" | 1930/31 (4) 
| style="background:#FAEB86" |  | style="background:#FAEB86" | | style="background:#FAEB86" | |rowspan=5|
|-
| 
| Skippy
| 
|-
| 
| Cimarron
| 
|-
| 
| 
| 
|-
| 
| 
| 
|-
! scope="row" rowspan=3 style="text-align:center" | 1931/32 (5) 
| style="background:#FAEB86" |  | style="background:#FAEB86" | | style="background:#FAEB86" | |rowspan=3|
|-
| style="background:#FAEB86" |  | style="background:#FAEB86" | Dr. Jekyll and Mr. Hyde     1932/33 (6)       Berkeley Square   I Am a Fugitive from a Chain Gang  1934 (7)    It Happened One Night        1935 (8)       Mutiny on the Bounty   Mutiny on the Bounty   Mutiny on the Bounty    Black Fury  1936 (9)       Mr. Deeds Goes to Town   Dodsworth   My Man Godfrey   San Francisco  1937 (10)    Captains Courageous Manuel  Conquest      Night Must Fall Danny    1938 (11)    Boys Town   Algiers Pepe le Moko  Angels with Dirty Faces      Pygmalion  1939 (12)    Goodbye, Mr. Chips Charles Edward Chipping  Cuốn theo chiều gió   Wuthering Heights Heathcliff  Babes in Arms   Mr. Smith Goes to Washington 

Thập niên 1940
120px|thumb|James Stewart giành giải cho vai Macaulay "Mike" Connor trong The Philadelphia Story.
120px|thumb|Gary Cooper đoạt giải nhờ thủ vai Trung sĩ Alvin C. York trong Sergeant York.
120px|thumb|James Cagney thắng cử cho vai George M. Cohan trong Yankee Doodle Dandy.
 Năm Diễn viên Phim Vai diễn 1940 (13)     Macaulay "Mike" Connor           Rebecca  1941 (14)    Sergeant York Trung sĩ Alvin C. York  Penny Serenade      Here Comes Mr. Jordan   Công dân Kane  1942 (15)    Yankee Doodle Dandy   Random Harvest      Mrs. Miniver    Howard 1943 (16)    Watch on the Rhine   Casablanca   For Whom the Bell Tolls   Madame Curie     1944 (17)    Going My Way   Gaslight   Going My Way   None but the Lonely Heart   Wilson  1945 (18)          Anchors Aweigh        1946 (19)       Henry V         It's a Wonderful Life  1947 (20)       Body and Soul   Gentleman's Agreement   Life with Father   Mourning Becomes Electra  1948 (21)    Hamlet Hoàng tử Hamlet của Đan Mạch  Johnny Belinda      When My Baby Smiles at Me   Sitting Pretty  1949 (22)    All the King's Men Willie Stark  Champion   Twelve O'Clock High      Sands of Iwo Jima 

Thập niên 1950

120px|thumb|Alec Guinness thắng giải năm 1957 cho vai Trung tá L. Nicholson, D.S.O. trong The Bridge on the River Kwai.
120px|thumb|Charlton Heston đoạt giải năm 1959 nhờ thủ vai Judah Ben-Hur trong Ben-Hur.
 Năm Diễn viên Phim Vai diễn 1950 (23)    Cyrano de Bergerac      Sunset Boulevard   Harvey   Father of the Bride  1951 (24)             Bright Victory   Death of a Salesman  1952 (25)    High Noon   Viva Zapata!      Moulin Rouge Henri de Toulouse-LautrecComte Alphonse de Toulouse-Lautrec    1953 (26)    Stalag 17   Julius Caesar      From Here to Eternity   From Here to Eternity  1954 (27)    On the Waterfront Terry Malloy           Adventures of Robinson Crusoe  1955 (28)    Marty   Love Me or Leave Me   * East of Eden      Bad Day at Black Rock  1956 (29)       * Giant   Lust for Life   Giant   Richard III  1957 (30)       Sayonara      Witness for the Prosecution   Wild Is the Wind Gino 1958 (31)    Separate Tables      Cat on a Hot Tin Roof        1959 (32)    Ben-Hur   Room at the Top   Some Like It Hot Jerry / Daphne     Anatomy of a Murder 

Thập niên 1960
120px|thumb|Burt Lancaster đoạt giải năm 1960 cho vai Elmer Gantry trong bộ phim cùng tên.
120px|thumb|Rex Harrison giành giải năm 1964 nhờ diễn xuất trong My Fair Lady.
120px|thumb|John Wayne thắng cử năm 1969 nhờ đóng Reuben "Rooster" Cogburn trong True Grit.
 Năm Diễn viên Phim Vai diễn 1960 (33)    Elmer Gantry   Sons and Lovers         Inherit the Wind  1961 (34)    Judgment at Nuremberg   Fanny Cesar     Judgment at Nuremberg     1962 (35)    Giết con chim nhại   Birdman of Alcatraz   Days of Wine and Roses   Divorce Italian Style   Lawrence xứ Ả Rập  1963 (36)    Lilies of the Field   Tom Jones   This Sporting Life   Cleopatra   Hud  1964 (37)    My Fair Lady   Becket   Becket   Zorba the Greek   Dr. Strangelove Tổng thống Merkin MuffleyDr. Strangelove 1965 (38)    Cat Ballou Tim Strawn     Othello Othello     Ship of Fools  1966 (39)          Who's Afraid of Virginia Woolf? George  Alfie     1967 (40)    In the Heat of the Night Cảnh sát trưởng Bill Gillespie  Bonnie and Clyde      Cool Hand Luke   * Guess Who's Coming to Dinner  1968 (41)    Charly         Oliver! Fagin    1969 (42)    True Grit   Anne of the Thousand Days   Midnight Cowboy   Goodbye, Mr. Chips   Midnight Cowboy 

Thập niên 1970
120px|thumb|Gene Hackman thắng cử năm 1971 cho vai Thám tử Jimmy "Popeye" Doyle trong The French Connection.
120px|thumb|Jon Voight đoạt giải năm 1978 với vai Luke Martin trong Coming Home.
 Năm Diễn viên Phim Vai diễn 1970 (43)   § Patton   I Never Sang for My Father      Five Easy Pieces   Love Story  1971 (44)       Sunday Bloody Sunday   Kotch     Topol Fiddler on the Roof  1972 (45)   §    Sleuth   Sleuth      Sounder  1973 (46)    Save the Tiger   Last Tango in Paris Paul   Signalman First Class Billy L. "Badass" Buddusky  Serpico     1974 (47)    Harry and Tonto   Murder on the Orient Express   Lenny   Chinatown     1975 (48)    Bay trên tổ chim cúc cu      Dog Day Afternoon      Give 'em Hell, Harry!  1976 (49)   ^ Network   Taxi Driver   Seven Beauties   Network   Rocky  1977 (50)       Annie Hall   Equus    Gabriele  Saturday Night Fever  1978 (51)    Coming Home   Heaven Can Wait           1979 (52)    Kramer vs. Kramer      {{sort|And|...And Justice for All}}   All That Jazz   Being There Chance the Gardener, aka Chauncey Gardiner

Thập niên 1980
120px|thumb|Paul Newman giành giải năm 1986 cho vai Fast Eddie Felson trong The Color of Money.
 Năm Diễn viên Phim Vai diễn 1980 (53)    Raging Bull         Tribute     1981 (54)    On Golden Pond   Reds   Atlantic City   Arthur   Absence of Malice  1982 (55)    Gandhi   Tootsie   Missing      My Favorite Year  1983 (56)    Tender Mercies   Educating Rita   Reuben, Reuben    Norman   Sir 1984 (57)    Amadeus   Starman Starman  Under the Volcano   Amadeus     1985 (58)    Kiss of the Spider Woman   Witness   Murphy's Romance   Prizzi's Honor   Runaway Train  1986 (59)       Round Midnight   Mona Lisa George  Children of a Lesser God   Salvador  1987 (60)    Wall Street   Broadcast News   Dark Eyes Romano  Ironweed   Good Morning, Vietnam  1988 (61)    Rain Man   Mississippi Burning   Big   Stand and Deliver   Pelle the Conqueror Lassefar 1989 (62)    My Left Foot   Henry V   Born on the Fourth of July   Driving Miss Daisy   Dead Poets Society 

Thập niên 1990
120px|thumbnail|Nhờ thắng cử năm 1998 cho Life Is Beautiful, Roberto Benigni trở thành nam diễn viên thứ hai đoạt giải trong bộ phim do chính ông đạo diễn..
 Năm Diễn viên Phim Vai diễn 1990 (63)    Reversal of Fortune Claus von Bülow  Khiêu vũ với bầy sói   Awakenings   Cyrano de Bergerac     1991 (64)     Tiến sĩ Hannibal Lecter  Bugsy   Cape Fear        1992 (65)    Scent of a Woman   Chaplin   Unforgiven    Fergus  Malcolm X Malcolm X 1993 (66)    Philadelphia   In the Name of the Father   What's Love Got to Do with It      Bản danh sách của Schindler  1994 (67)    Forrest Gump         Nobody's Fool   Pulp Fiction  1995 (68)    Leaving Las Vegas   Mr. Holland's Opus   Nixon   Dead Man Walking   * Il Postino  1996 (69)    Shine   Jerry Maguire         Sling Blade  1997 (70)    As Good as It Gets   Good Will Hunting      Ulee's Gold   Wag the Dog  1998 (71)    Life Is Beautiful   Saving Private Ryan   Gods and Monsters   Affliction   American History X  1999 (72)    Vẻ đẹp Mỹ         Sweet and Lowdown    

Thập niên 2000
 Năm Diễn viên Phim Vai diễn 2000 (73)    Gladiator   Before Night Falls   Cast Away   Pollock   Quills  2001 (74)    Training Day      I Am Sam   Ali   In the Bedroom  2002 (75)       Adaptation Donald Kaufman     Gangs of New York   About Schmidt  2003 (76)    Mystic River   Cướp biển vùng Caribbean: Lời nguyền tàu Ngọc Trai Đen   House of Sand and Fog   Cold Mountain   Lạc lối ở Tokyo  2004 (77)    Ray   Hotel Rwanda   Finding Neverland      Cô gái triệu đô  2005 (78)    Capote   Hustle & Flow Djay  Brokeback Mountain   Walk the Line   Good Night, and Good Luck  2006 (79)       Blood Diamond   Half Nelson   Venus     2007 (80)    There Will Be Blood   Michael Clayton   Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street   In the Valley of Elah   Eastern Promises  2008 (81)    Milk      Frost/Nixon        2009 (82)    Crazy Heart   Up in the Air      Invictus    

Thập niên 2010
 Năm Diễn viên Phim Vai diễn 2010 (83)        Uxbal  Báo thù      127 giờ  2011 (84)             Tinker Tailor Soldier Spy   Moneyball  2012 (85)    Lincoln   Tình yêu tìm lại   Những người khốn khổ      Flight  2013 (86)    Dallas Buyers Club   Săn tiền kiểu Mỹ   Nebraska      12 năm nô lệ  2014 (87)       Foxcatcher   American Sniper      Birdman  2015 (88)    Người về từ cõi chết         Steve Jobs     2016 (89)    Manchester by the Sea   Hacksaw Ridge   Những kẻ khờ mộng mơ   Captain Fantastic   Fences  2017 (90)    Giờ đen tối    Call Me by Your Name   Bóng ma sợi chỉ   Trốn thoát   Roman J. Israel, Esq.  2018 (91)   | style="background:#FAEB86;" | Bohemian Rhapsody| style="background:#FAEB86;" | | rowspan=5|
|-
|  
| Vice
| 
|-
|  
| Vì sao vụt sáng
| 
|-
| 
| At Eternity's Gate
| 
|-
| 
| Green Book
| 
|-
! scope="row" rowspan=5 style="text-align:center" | 2019 (92) 
| style="background:#FAEB86;" |  | style="background:#FAEB86;" | | style="background:#FAEB86;" | Joker'| rowspan=5|
|-
| 
| 
| Pain and Glory|-
| 
| 
| Once Upon a Time in Hollywood|-
| 
| 
| Marriage Story|-
| 
| 
| The Two Popes''

Thập niên 2020
 Năm Diễn viên Phim Vai diễn2020/21Thời gian tham dự cho Giải Oscar lần thứ 93 được kéo dài đến 28 tháng 2, 2021, do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19. (93)   Anthony The Father  Ruben Stone   (sau khi mất) Levee Green Ma Rainey's Black Bottom     Jacob Yi Minari2021 (94) Richard WilliamsKing Richard  Desi Arnaz    Phil BurbankThe Power of the Dog     Lord Macbeth The Tragedy of Macbeth2022 (95) CharlieThe Whale   Elvis      Aftersun   Living2023 (96)Cillian Murphy Robert OppenheimerOppenheimer Bradley Cooper  Maestro Colman Domingo Bayard Rustin Rustin Paul Giamatti Paul Hunham The Holdovers Jeffrey Wright Thelonious "Monk" Ellison American Fiction

Nhiều chiến thắng và đề cử nhất

Những cá nhân dưới đây nhận từ hai giải Oscar cho nam chính trở lên

 Đoạt giải Diễn viên 3 Daniel Day-Lewis 2 Marlon Brando Gary Cooper Tom Hanks Dustin Hoffman Fredric March Jack Nicholson Sean Penn Spencer Tracy

Những cá nhân dưới đây nhận được từ bốn đề cử Oscar cho nam chính trở lên
 Số đề cử Diễn viên 9 Laurence Olivier Spencer Tracy 8 Paul Newman Jack Nicholson Peter O'Toole7 Marlon Brando Dustin Hoffman Jack Lemmon6 Richard Burton Daniel Day-Lewis Denzel Washington5 Gary Cooper Robert De Niro Tom Hanks Fredric March Paul Muni Al Pacino Gregory Peck Sean Penn James Stewart4 Warren Beatty Charles Boyer Michael Caine Leonardo DiCaprioAlbert Finney Burt Lancaster

Kỷ lục về tuổi
 Kỷ lục Diễn viên Phim Tuổi (theo năm)  Thắng cử lớn tuổi nhất Anthony Hopkins The Father 83  Đề cử lớn tuổi nhất Richard Farnsworth The Straight Story 79  Thắng cử trẻ nhất Adrien Brody The Pianist 29  Đề cử trẻ nhất Jackie Cooper Skippy 9 

Tham khảo
Chú giải

Chú thích

Xem thêm
Giải Quả cầu vàng cho nam diễn viên phim chính kịch xuất sắc nhất
Giải Quả cầu vàng cho nam diễn viên phim ca nhạc hoặc phim hài xuất sắc nhất
Giải BAFTA cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất
Giải thưởng của Hội Diễn viên Điện ảnh cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất
Giải Sự lựa chọn của các nhà phê bình cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất

Tài liệu đọc thêm

Liên kết ngoài

 Oscars.org (trang chủ chính thức của Viện Hàn lâm)
 Dữ liệu của Viện Hàn lâm (trang chính thức)
 Oscar.com (trang chính thức quảng bá lễ trao giải)


Thể loại:Giải Oscar
Thể loại:Giải thưởng điện ảnh cho nam diễn viên chính