Thuật ngữ tin học

Dưới đây là danh sách các thuật ngữ dùng trong tin học, xếp theo thứ tự chữ cái của các từ tiếng Anh.

A
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúabstraction 	(lập trình) trừu tượng hóaacknowledgement (mạng) tin báo nhậnad-hoc đặc ứng, tùy biến, tình thế.....  thường dùng để chỉ thao tác chỉ được tiến hành trong mục tiêu (hay kết luận) rất đặc thù. Một việc làm ad-hoc trong toán học là một việc làm "từ trên trời rơi xuống" không xuất phát trên nền tảng lý luận vững chắc. Một giải pháp ad-hoc trong CNTT là giải pháp nhất thời chỉ nhằm giải quyết nhanh chóng vấn đề cụ thể, không coi trọng các mục tiêu dài hạn.agent tác tửagent-oriented programming lập trình (định) hướng tác tửant algorithm 	thuật toán kiến, thuật toán đàn kiếnapplication layer 	tầng ứng dụngarray programming Lập trình mảng artifact 	nhiễu? Chỉ các méo mó sinh ra một cách không mong muốn trong các hệ thống thông tin, VD: blocking artifact (trong nén video dựa trên khối (macroblock), ringing artifact (trong DSP, các phép biến đổi) v.v...artificial intelligence 	(viết tắt: AI) trí tuệ nhân tạo, trí thông minh nhân tạoassembler 	trình dịch cho hợp ngữ (hay ASM)assembly language 	hợp ngữ access control (an ninh) kiểm soát truy nhập, (viễn thông) điều khiển truy nhập.automated reasoning 	lập luận tự động autonomous robot 	robot tự hànhautonomous 	tự trị, tự chủ, tự quản



B
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúbackpropagation 	truyền ngượcBayesian network 	mạng Bayesbehavior-based 	dựa hành vi (agent)bias 	độ lệch (xác suất thống kê)binary tree 	cây nhị phânbio-inspired computing tin học phỏng sinh học ???block diagram sơ đồ khối, giản đồ khốibranching 	rẽ nhánh, phân nhánhbrute force search tìm kiếm bằng vét cạnbrute force attack tấn công kiểu vét cạn



C
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúcase-based reasoning lập luận (định) hướng tình huốngchecksum giá trị tổng kiểm.class 	lớpclient-server thân chủ - phục vụ (quá hiếm), khách - phục vụ, khách - chủ (dễ làm hiểu nhầm)cognitive model 	mô hình nhận thứccognitive science 	khoa học nhận thứccommit 	(CSDL) cam kếtcompiler 	trình biên dịchcomponent-oriented programming Lập trình định hướng thành phần (như OLE) computational intelligence 	trí tuệ tính toáncomputer vision 	thị giác máy tínhconstant 	hằngconstructor (ngôn ngữ lập trình) tạo tửcontrol flow 	(luồng) điều khiểncost function 	hàm chi phícryptology 	mật mã họccustomize tùy biến, điều chỉnh theo ý người dùngcybernetics 	điều khiển học



D
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúdata mining 	khai phá dữ liệudata structure 	cấu trúc dữ liệudata type 	kiểu dữ liệudata warehouse 	kho dữ liệudatabase 	cơ sở dữ liệu (viết tắt: CSDL)dataflow programming Lập trình dòng dữ liệu (như các Bản chiết tính(bảng tính) hay spreadsheet)datalink layer 	tầng liên kết dữ liệu (mô hình OSI)decision tree 	cây quyết địnhdeclarative programming Lập trình khai báodecode 	giải mãdefensive programming 	lập trình phòng thủde-multiplex (truyền dữ liệu) phân kênhdesign pattern 	mẫu thiết kếduplex 	(viễn thông) song côngdynamic programming 	quy hoạch độngdynamically typed language 	ngôn ngữ định kiểu động



E
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúempirical data 	dữ liệu kinh nghiệm???encapsulation 	(lập trình) đóng góiencode 	mã hóaencryption 	mật mã hóaerror resilience 	Kháng lỗi, bật nảy lỗi, đề phòng lỗi?... Chỉ các thiết kế đề phòng lỗi như: NAL trong H.264, Parity check, checksum v.v... event-driven programming Lập trình điều khiển theo sự kiện evolutionary algorithm 	thuật toán tiến hóaevolutionary computation 	tính toán tiến hóaexpectation maximisation 	cực đại hóa mong đợiexpert system 	hệ chuyên giaextreme programming 	lập trình cực đoanexterior gateway protocol giao thức định tuyến ngoại miền/liên miền



F
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúface recognition 	nhận dạng khuôn mặtfacial recognition 	nhận dạng khuôn mặtfinite state machine 	ô-tô-mát hữu hạnforeign key 	khóa ngoài/ngoạiflow luồng, lưu lượngflow chart  lưu đồflow control (mạng) điều kiển lưu lượngflow diagram  lưu đồ, sơ đồ luồng, giản đồ luồngframe (mạng) khungfunction-level programming Lập trình bậc hàm, Lập trình mức hàmfunctional programming 	Lập trình hàmFuzzy logics 	logic mờFuzzy system 	hệ mờ



G
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúgame theory 	lý thuyết trò chơigenetic algorithm 	thuật toán gien, giải thuật di truyềngenetic programing 	lập trình di truyền global variable 	biến toàn cụcgraph 	đồ thịgraph theory 	lý thuyết đồ thị



H
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúhalf-duplex bán song công, đơn cônghandwriting recognition 	nhận dạng chữ viết (tay)hash algorithm 	giải thuật bămhash function 	hàm bămhash table 	bảng bămhash 	bămhigh-level language 	ngôn ngữ lập trình bậc caohost máy chủhybrid intelligent system 	hệ thống thông minh lai



I
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúimage processing 	xử lý ảnhimperative programming Lập trình mệnh lệnhinductive bias 	độ chệch quy nạp (?)inductive logic programming 	lập trình logic quy nạpinference 	suy luậninformation hiding 	che giấu thông tininheritance 	thừa kếinstant thực thể (của lớp)instantiate thực thể hóa instruction 	lệnh, chỉ thịintelligent agent 	agent thông minh, tác tử thông minhinterface giao diệninterior gateway protocol giao thức nội miềninternet (không viết hoa chữ i, là viết gọn của internetworking) liên mạngInternet Protocol 	giao thức liên mạng, giao thức IPInternet Protocol Suite 	bộ giao thức IP, bộ giao thức TCP/IP (TCP/IP)interpreter trình thông dịch



K
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúk-nearest neighbor algorithm 	thuật toán k láng giềng gần nhất (nhận dạng mẫu)knowledge base 	cơ sở tri thứcknowledge representation 	biểu diễn tri thứcknowledge-based program 	hệ thống dựa tri thức (???)



L
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúlatently typed language xem dynamically typed languagelinear programming 	quy hoạch tuyến tínhlinearly separable 	phân tách tuyến tính (?)local variable 	biến địa phươnglogic programming 	lập trình logicloss function 	hàm tổn thấtlow-level control 	điều khiển mức thấplow-level language 	ngôn ngữ lập trình bậc thấp



M
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúmachine code 	mã máymachine language 	ngôn ngữ máymachine learning 	học máymacro 	macromaintenance 	bảo trìmatching problem bài toán ghép cặpmedium (mạng) môi trường truyền (dẫn)memory bộ nhớmemory allocation cấp phát bộ nhớmessage passing programming Lập trình truyền thông điệpmethod 	phương pháp, (lập trình) phương thứcmobile ad-hoc network 	mạng di động đặc ứng, mạng di động tùy biến, mạng di động tình thế (cách dịch chưa ổn địch)multiplex (truyền dữ liệu) dồn kênh, ghép kênh



N
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúnatural language processing 	xử lý ngôn ngữ tự nhiênnearest neighbor algorithm 	thuật toán láng giềng gần nhất (lý thuyết đồ thị)network layer 	tầng mạngnetwork segment phân đoạn mạngneural network 	mạng nơ-ronnon-linear control 	điều khiển phi tuyến



O
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúobject-oriented paradigm 	mẫu hình hướng đối tượngobject-oriented programming 	lập trình hướng đối tượngoptical character recognition 	nhận dạng ký tự quang họcoverfitting quá thích nghioverriding lấn quyền (lập trình hướng đối tượng) chép đè lên (một tập tin hay một đoạn thông tin), thay thế.



P
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúpacket-switched chuyển mạch góiparallel distributed processing 	xử lý phân tán song songparameter 	tham sốpattern recognition 	nhận dạng mẫupeer-to-peer đồng đẳngPerceptron 	Perceptronphysical layer 	tầng vật lýpipeline programming Lập trình ống (như dòng lệnh UNIX) ???planning 	lập kế hoạchpoint-to-point điểm tới điểm, điểm nối điểmpolymorphism 	đa hìnhpost-object programming Lập trình hậu đối tượngpresentation layer 	tầng trình diễnprimary key 	khóa chínhprivate key 	khóa cá nhân, khóa riêngprocedural programming 	lập trình thủ tụcprocedure 	(lập trình) thủ tụcproduction rule 	luật dẫn xuấtprotocol stack 	chồng giao thứcprotocol suite 	bộ giao thức, họ giao thứcprotocol 	giao thứcpseudocode 	mã giả, giả mãpublic key 	khóa công khai



R
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúrandom variable (xstk) biến ngẫu nhiênrandom variate (xstk) biến sinh ngẫu nhiên  a random variable itself with an associated probability distribution on the one hand, and random draws from that probability distribution on the other, in particular when those draws are ultimately derived by floating-point arithmetic from a pseudorandom sequence.reasoning under uncertainty 	lập luận không chắc chắn ??record 	bản ghirecursion 	đệ quyreflective programming Lập trình phản xạ reinforcement learning 	học tăng cườngrender (đồ họa) kết xuấtrequirements analysis 	phân tích yêu cầuresidual 	dư thừa? Chỉ các tín hiệu sinh ra khi trừ hai khung hình (residual frame) hay hai block (residual macroblock) trong mã hóa video (MPEG-4, H.264 etc...). Quá trình sinh ra các tín hiệu dư thừa gọi là motion compensationreverse engineering 	kỹ nghệ ngượcrobotics rô-bô học. round-trip time thời gian khứ hồi, thời gian đợi trọn vòngroute tuyến, định tuyếnrouter thiết bị định tuyến, routerrule-based system 	hệ thống dựa luậtrule-based reasoning 	lập luận theo luật



S
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúscalar programming Lập trình vô hướng scheduling 	lập lịch, lên lịch, điều phốisearch engine 	động cơ tìm kiếm, máy tìm kiếm dữ liệu.secondary key 	khóa phụsemantics 	ngữ nghĩasemi-supervised learning 	học nửa giám sátserver máy (cung cấp) dịch vụ, chương trình phục vụsession layer 	tầng phiênsimplex (tối ưu hóa) đơn hìnhsimulated annealing 	luyện thépsoft computing 	tính toán mềmsoftware agent tác tử phần mềmsoftware engineering 	kỹ nghệ phần mềm, công nghệ phần mềmspecification 	đặc tảspeech recognition 	nhận dạng tiếng nóispider 	nhện, bọ tìm kiếmstatically typed language 	ngôn ngữ định kiểu tĩnhstrategic planning 	lập kế hoạch, lập phương ánstream dòngstrong typing 	định kiểu mạnhstructural programming 	lập trình cấu trúcsubject-oriented programming Lập trình hướng chủ thể supervised learning 	học có giám sátsupport vector machine máy vector hỗ trợswarm intelligence 	trí tuệ bầy đàn (?)symbolic logic lôgic ký hiệusymbolic programming Lập trình ký hiệu  (như Mathematica)symbolic reasoning 	lập luận ký hiệusyntactic 	cú pháp



T
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chútable-oriented programming Lập trình định hướng bảng  (như FoxPro của Microsoft)training data 	dữ liệu huấn luyệntransport layer 	tầng giao vậnTuring test 	Turing test, thử thách Turing, phép thử Turingtransparency xuyên dụng, tính trong suốttriggertrình kích hoạttrong cơ sở dữ liệu



U
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúunsupervised learning 	học không có giám sátunstructured programming lập trình không cấu trúc



V
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúvalue-level programming Lập trình bậc giá trị, Lập trình mức giá trị.variable 	biếnvirtual method 	phương thức ảovirtual reality 	thực tại ảo, thực tế ảo



W
Tiếng AnhTiếng ViệtGhi chúweak typing 	định kiểu yếuwireless network 	mạng không dây



Tham khảo


Thể loại:Khoa học thông tin
Tin học