Đại hội Thể thao Đông Nam Á

Đại hội Thể thao Đông Nam Á (, gọi tắt: SEA Games) là một sự kiện thể thao tổ chức hai năm một lần vào giữa chu kỳ Đại hội Olympic và Đại hội Thể thao châu Á, với sự tham gia của các vận động viên từ 11 nước trong khu vực Đông Nam Á. Những môn thể thao tổ chức trong đại hội do Liên đoàn thể thao Đông Nam Á điều hành với sự giám sát của Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) và Hội đồng Olympic châu Á.

Đại hội Thể thao Đông Nam Á là một trong năm Đại hội thể thao cấp tiểu vùng thuộc Hội đồng Olympic châu Á. Bốn đại hội còn lại bao gồm: Đại hội Thể thao Nam Á, Đại hội Thể thao Tây Á, Đại hội Thể thao Đông Á và Đại hội Thể thao Trung Á.

Tổng quan
Ban đầu, đại hội được thành lập dưới tên gọi là Đại hội Thể thao Bán đảo Đông Nam Á (, gọi tắt: SEAP Games), được tổ chức ở Bangkok năm 1959. Đây là lần đầu tiên đại hội được tổ chức sau khi Liên đoàn Thể thao bán đảo Đông Nam Á (SEAP Games Federation) được thành lập vào năm 1958. Ngày 22 tháng 5 năm 1958, đại biểu đến từ các nước ở bán đảo Đông Nam Á tham dự Đại hội Thể thao châu Á 1958 tại Tokyo, Nhật Bản đã họp và thống nhất thành lập một Đại hội thể thao. Tên gọi SEAP Games khi đó được đặt bởi ông Luang Sukhum Nayaoradit, người mà sau đó làm Phó Chủ tịch Ủy ban Olympic Thái Lan. Lý do đề nghị đưa ra thành lập một đại hội thể thao khu vực sẽ giúp thúc đẩy sự hợp tác, sự hiểu biết và sự gắn kết các mối quan hệ giữa các nước trong khu vực Đông Nam Á.

Kỳ SEAP Games đầu tiên được tổ chức tại Bangkok từ ngày 12 đến 17 tháng 12 năm 1959, với hơn 527 vận động viên và thành viên đoàn từ 6 quốc gia: Miến Điện (nay là Myanmar), Lào, Mã Lai, Singapore, Việt Nam Cộng hòa và Thái Lan tham gia tranh tài ở 12 môn thể thao.

Năm 1975, những biến động về chính trị ở bán đảo Đông Dương đã khiến cho SEAP Games 8, được tổ chức ở Thái Lan, chỉ hội tụ được 4 quốc gia thành viên. Trước tình hình này, Liên đoàn Thể thao bán đảo Đông Nam Á quyết định mở rộng thành phần bằng cách kết nạp thêm một số thành viên mới là các quốc đảo: Indonesia, Philippines và Brunei. Kể từ năm 1977, đại hội tổ chức tại Kuala Lumpur (Malaysia) được mang tên SEA Games lần thứ 9.

Với cơ sở vật chất dồi dào và lực lượng vận động viên hùng hậu, thành viên mới Indonesia nhanh chóng đảm nhận việc đăng cai tổ chức SEA Games 10 tại Jakarta từ 21 đến 30/9/1979. Tiếp đó, Philippines giữ vai trò chủ nhà SEA Games 11 vào năm 1981.

SEA Games 12 được tổ chức tại Singapore, từ 18/5 đến 6/6/1983, với nhiều kỷ lục mới trong đó có hai kỷ lục châu Á về chạy tiếp sức 4 x 100 m nam và bơi 800 m tự do nữ. SEA Games 13 trở lại Bangkok (Thái Lan). Số lượng môn thi tăng vọt lên con số 28 tại SEA Games 14 ở Jakarta, Indonesia, và lượng người tham dự cũng đạt con số kỷ lục, so với các kỳ đại hội trước đó: 3.000 quan chức và vận động viên. Việt Nam thống nhất (Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam) tham gia thi đấu ở kỳ đại hội lần thứ 15 vào năm 1989. Đông Timor, một năm sau khi giành độc lập từ Indonesia, được kết nạp tại kỳ SEA Games lần thứ 22 vào năm 2003.

SEA Games 2009 là lần đầu tiên Lào đăng cai tổ chức đại hội (trước đó Lào từng từ chối đăng cai SEAP Games 1965 do khó khăn tài chính). Diễn ra từ ngày 9 đến 18 tháng 12, kỳ đại hội này cũng đánh dấu 50 năm hình thành SEA Games, được tổ chức tại thủ đô Viêng Chăn, Lào. SEA Games 2023, diễn ra từ ngày 5 đến 17 tháng 5, là lần đầu tiên Campuchia đăng cai đại hội (trước đây Campuchia từng được trao quyền đăng cai SEAP Games 1963 nhưng bị hủy do tình hình chính trị trong nước).

 Các nước tham dự 
Quốc giaMã IOCỦy ban Olympic quốc giaThành lập ủy banTham dự lần đầuBRUHội đồng Olympic Quốc gia Brunei Darussalam19841977CAMỦy ban Olympic Quốc gia Campuchia19831961INAỦy ban Olympic Indonesia19461977LAOỦy ban Olympic Quốc gia Lào19751959MASHội đồng Olympic Malaysia19531959MYAỦy ban Olympic Myanmar19471959PHIỦy ban Olympic Philippines19111977SGPHội đồng Olympic Quốc gia Singapore19471959THAỦy ban Olympic Quốc gia Thái Lan19481959TLSỦy ban Olympic Quốc gia Đông Timor2003VIEỦy ban Olympic Việt Nam19521959

 Dòng thời gian 
 Quốc gia  Mã  SEAP Games  SEA Games  Số lần 59  61  63  65  67  69  71  73  75  77  79  81  83  85  87  89  91  93  95  97  99  01  03  05  07  09  11  13  15  17  19  21  23  25    BRU   scope="col" rowspan="12"    •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  26   CAM   •  •    •  •      •  •  •     •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •    22   INA    •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  26   LAO  •  •  •  •  •  •  •         •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  26   MAS  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  33   MYA  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  33   PHI    •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  26   SGP  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  33   THA  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  33   TLS     một phần của   •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  12   VIE  •  •  •  •  •  •  •         •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  •  26 Tổng số  6  7  7  6  6  7  7  4  7  7  7  8  8  8  9  9  9  10  10  10  10  11  11  11  11  11  11  11  11  11  11  11  11  297

 Lịch sử 
Ngày 22 tháng 5 năm 1958, các nước Đông Nam Á tham dự Đại hội Thể thao châu Á lần thứ 3 ở Tokyo, Nhật Bản, Phó Chủ tịch Ủy ban Olympic Thái Lan khi đó là Laung Sukhumnaipradit đã đề xuất và được các nước Đông Nam Á nhất trí thành lập một tổ chức thể thao của Đông Nam Á với tên gọi ban đầu là Liên đoàn Thể thao Bán đảo Đông Nam Á (The South East Asian Peninsular Games Federation hay SEAP Games Federation). Liên đoàn Thể thao Đông Nam Á sẽ tổ chức hai năm một lần vào năm lẻ một đại hội thể thao khu vực nhằm mục đích:
 Tăng cường tình hữu nghị, tình đoàn kết và sự hiểu biết lẫn nhau giữa các nước trong khu vực ASEAN.
 Nâng cao không ngừng thành tích, kỹ thuật, chiến thuật các môn thể thao cho vận động viên để có cơ sở tham gia Đại hội Thể thao châu Á và Olympic.

Thái Lan, Myanmar, Malaysia, Lào, Việt Nam Cộng hòa trước đây và Campuchia (Singapore thêm vào sau đó khi tách ra khỏi Malaysia để trở thành quốc gia độc lập vào ngày 9 tháng 5, 1965) là các nước sáng lập. Ủy ban Liên đoàn SEAP Games được thành lập vào tháng 6 năm 1959 tại Bangkok thủ đô Thái Lan. Các nước sáng lập đã thông qua điều lệ của Liên đoàn và bầu ra Ban chấp hành. Ông Prabhas Charustiara, Chủ tịch Ủy ban Olympic Quốc gia Thái Lan, được bầu làm Chủ tịch Liên đoàn Thể thao Đông Nam Á đầu tiên.

SEAP Games đầu tiên được tổ chức tại Bangkok từ 12-17 tháng 12, 1959 với hơn 527 vận động viên và quan chức thể thao đến từ Thái Lan, Miến Điện, Malaysia, Singapore, Việt Nam và Lào tham dự trong 12 môn thể thao.

Tại SEAP Games lần thứ 8 tổ chức vào năm 1975, Liên đoàn SEAP đã xem xét kết nạp thêm Indonesia và Philippines. Hai nước này chính thức được kết nạp năm 1977, cùng năm đó Liên đoàn SEAP đổi tên thành Liên đoàn Thể thao Đông Nam Á (South East Asian Games Federation, SEAGF), và sự kiện thể thao này cũng đổi tên theo thành Đại hội Thể thao Đông Nam Á. Brunei được kết nạp vào SEA Games thứ 10 tại Jakarta, Indonesia, và Đông Timor được kết nạp tại SEA Games thứ 22 tại Hà Nội, Việt Nam.

Tính đến thời điểm này, Thái Lan và Malaysia là hai quốc gia có số lần tổ chức Đại hội Thể thao Đông Nam Á nhiều nhất với 7 lần. Singapore và Philippines xếp thứ ba với 5 lần. Myanmar và Indonesia xếp thứ tư với 4 lần tổ chức. Việt Nam và Lào xếp thứ năm với 2 lần tổ chức. Những quốc gia có 1 lần tổ chức bao gồm: Brunei và Campuchia.

 Các kỳ Đại hội 

 Lần Năm Nơi đăng cai Tuyên bố khai mạc Thời gian Môn Nội dung Đoàn Vận động viên Đứng nhất toàn đoànĐại hội Thể thao Bán đảo Đông Nam Á 11959 Băng CốcBhumibol Adulyadej12–17/1212676518 (1)21961 RangoonWin Maung11–16/1213867623 (1)31965 Kuala LumpurIsmail Nasiruddin14–21/12141347963 (2)41967 Băng CốcBhumibol Adulyadej9–16/12161446984 (3)51969 RangoonNe Win6–13/1215145920 (2)61971 Kuala LumpurAbdul Halim6–13/12151567957 (4)71973 SingaporeBenjamin Sheares1–8/9161611.632 (5)81975 Băng CốcBhumibol Adulyadej9–16/121817241.142 (6)Đại hội Thể thao Đông Nam Á91977 Kuala LumpurYahya Petra19–26/11181887Không rõ (1)101979 JakartaSuharto21–30/918226Không rõ (2)111981 ManilaFerdinand Marcos6–15/1218245 ≈1.800 (3)121983 SingaporeDevan Nair28/5–6/6182338Không rõ (4)131985 Băng CốcBhumibol Adulyadej8–17/1218251Không rõ (7)141987 JakartaSuharto9–20/926372Không rõ (5)151989 Kuala LumpurAzlan Shah20–31/8243029 ≈2.800 (6)161991 ManilaCorazon Aquino24/11–3/1228327Không rõ (7)171993 SingaporeHoàng Kim Huy12–20/629318 ≈3.000 (8)181995 Chiang MaiVajiralongkorn9–17/1228335103.262 (8)191997 JakartaSuharto11–19/10364905.179 (9)201999 Bandar Seri BegawanHassanal Bolkiah7–15/8212332.365 (9)212001 Kuala LumpurSalahuddin8–17/9323914.165 (1)222003 Hà Nội–Thành phố Hồ Chí MinhPhan Văn Khải5–13/123244211 ≈5.000 (1)232005 ManilaGloria Arroyo27/11–5/12404435.336 (1)242007 Nakhon RatchasimaVajiralongkorn6–15/12434755.282 (10)252009 Viêng ChănChoummaly Sayasone9–18/12293723.100 (11)262011 Jakarta–PalembangSusilo Bambang11–22/11445455.965 (10)272013 NaypyidawNyan Tun11–22/12344604.730 (12)282015 SingaporeTrần Khánh Viêm5–16/6364024.370 (13)292017 Kuala LumpurMuhammad V19–30/8384044.709 (2)302019 ManilaRodrigo Duterte30/11–11/12565305.630 (2)312021 Hà NộiNguyễn Xuân Phúc12–23/5405235.467 (2)322023 Phnôm PênhHun Sen5–17/5375806.210 (3)332025 Băng Cốc–ChonburiVajiralongkorn9–20/1250574109.366 (14)342027Ibrahim Iskandar(dự kiến)18–29/9Chưa diễn ra352029 SingaporeChưa diễn ra362031 Chưa xác địnhChưa diễn ra372033 Chưa xác địnhChưa diễn ra

 Các môn thể thao 
Hiến chương và Quy tắc của Liên đoàn Thể thao Đông Nam Á (SEAGF) quy định số lượng môn thể thao tối thiểu phải tổ chức, với các môn thể thao được phân chia theo nhiều hạng mục khác nhau. Trước năm 2023, quốc gia đăng cai phải tổ chức ít nhất 22 môn thể thao: gồm 2 môn bắt buộc thuộc Hạng mục 1 (điền kinh và thể thao dưới nước), ít nhất 14 môn trong Hạng mục 2 (các môn thể thao chính thức tại Thế vận hội và Đại hội Thể thao châu Á), và tối đa 8 môn thuộc Hạng mục 3. Mỗi môn thể thao sẽ không được trao quá 5% tổng số huy chương, trừ các môn điền kinh, thể thao dưới nước và bắn súng (môn bắn súng được đưa vào ngoại lệ này kể từ năm 2013). Mỗi môn và nội dung thi đấu chỉ được đưa vào nếu có ít nhất 4 quốc gia tham gia. Các môn thuộc Thế vận hội và Đại hội Thể thao châu Á phải được ưu tiên đưa vào thi đấu.

Hiến chương này đã được sửa đổi vào năm 2023, và kỳ SEA Games đầu tiên áp dụng quy định mới sẽ là kỳ tổ chức vào năm 2025. Mỗi kỳ SEA Games sẽ có tối thiểu 36 môn thể thao, được phân chia như sau: Hạng mục 1 bắt buộc được chia thành hai nhóm nhỏ: 1A gồm các môn điền kinh và thể thao dưới nước; 1B gồm tối thiểu 10 môn thể thao thuộc Thế vận hội Mùa hè. Trong Hạng mục 2, quốc gia đăng cai phải đưa vào tối thiểu 10 môn thể thao khác từ Thế vận hội (mùa hè hoặc mùa đông), Đại hội Thể thao châu Á, Đại hội Thể thao Trong nhà và Võ thuật châu Á, hoặc Đại hội Thể thao Bãi biển. Hạng mục 3 giờ đây bị giới hạn tối đa là 4 môn thể thao.

Tại các kỳ Đại hội Thể thao Đông Nam Á, các môn thể thao luôn được phân làm 3 nhóm chính:

 Nhóm 1: Các môn thể thao Olympics
 Nhóm 2: Các môn thể thao không thuộc chương trình Olympics nhưng thuộc chương trình ASIAD hoặc World Games (có thể).
 Nhóm 3: Các môn thể thao không thuộc 2 chương trình trên: chủ yếu là các môn truyền thống, đặc trưng của Đông Nam Á và nước chủ nhà.

Dưới đây là danh sách các môn thể thao của Đại hội Thể thao Đông Nam Á:
+Môn/Phân môn12  345  67891011121314151617181920212223242526272829303132Các môn thể thao OlympicsThể thao dưới nướcBơi719252626272727272929292929313131313232323232323238363840394039Bơi nghệ thuật22535Nhảy cầu????45???8644444644881010884813484Bơi ngoài trời4Bóng nước????11?11111111111111111212222Điền kinh28?????39?42?42434145????44?464545454545464645484747Thể dục??14?14???16Thể dục dụng cụ1414141414141212148Thể dục nghệ thuật666652852Xe đạp thể thao??????11???12?11????16?2010Đua BMX2223Xe đạp địa hình44445455Xe đạp đường trường5446665674Xe đạp lòng chảo3111213Quần vợt??????7???77??????7777777775577Bóng rổBóng rổ 5x5????????2?222?22?22?2222222222Bóng rổ 3x3222Bóng đá11111111111111111221222221212222Bóng chuyềnBóng chuyền trong nhà????????22222222222222222222222Bóng chuyền bãi biển222222222Bắn cung12?12121213?4?4444888101010101010Cầu lông25????7??77777777777777777577775Quyền Anh??????9?11?121213?????11?1191417151414116131316Judo????7???1616?16????1614161616181618126161313Rowing???118891112918616Bắn súng??????22???3023?32????42?3642223434141226141422Bóng bàn??????7???77?6????7?777775477477Cử tạ??????9???3030??????19131310131314115101414Canoeing121215712151617711Cưỡi ngựa5?7266646Đấu kiếm8????10510121212126121212Khúc côn cầu trên cỏ??????????2?222222Bóng ném222Đua thuyền buồm?????17?11????151312179132014119Taekwondo14????16?161616162121211516221924Ba môn phối hợp2222322Vật202230Vật tự do2129111014812Vật cổ điển577766Năm môn phối hợp hiện đại6Golf?????4?44444444444Bóng bầu dục 7 người222Trượt ván8Lướt ván2Trượt băngTrượt băng nghệ thuật22Trượt băng tốc độ cự ly ngắn66Khúc côn cầu trên băng11Breaking2Các môn thể thao không thuộc chương trình Olympics nhưng thuộc chương trình ASIAD hoặc World Games hiện tạiBóng chàyBóng chày1111Bóng mềm????222221Cờ thể thaoBridge6Cờ vua88918510Cờ tướng44Cờ vâyCricket38Khiêu vũ thể thao2101412Đua thuyền rồng?8?46410178613Thể thao điện tử61016Ju-jitsu11613Karate14???19?1919181817171716131517Kurash1010Trượt patin12Cầu mây???????????????4?366886101086810Quần vợt mềm737Bóng quần???4?421595Leo tường10Wushu??19202821142120232017162122Các môn thể thao không thuộc chương trình hiện tại của Olympics và ASIADBóng bầu dục liên hiệp????2Bowling??9161212????12?1210111010119Thể hình5???88611510Bi-a????12?1012141310101210710109Pencak silat15???20?21221714171815132091622Trượt nước661111114Lawn bowls666686Bóng lưới1111Bi sắt6669116111074811Aerobics4442355Lặn1616161324Đá cầu77Võ gậy62012Muay Thái71113145611Chạy - Đạp xe phối hợp2323Futsal22222Kempo1618Polo111Dù lượn12Tarung DerajatVovinam14181530Chinlone8411Floorball222Khúc côn cầu trong nhà222Bóng ném bãi biển11Kickboxing8126Obstacle racing 44Sambo7Khúc côn cầu dưới nước4Cờ Ok Chaktrang7Chạy - Bơi phối hợp3Đua moto nước6Kun Khmer19Kun Bokator21Teqball
Chú thích: ?: môn có trong đại hội, không rõ số bộ huy chương; : môn thể thao biểu diễn

 Bảng tổng sắp huy chương 
Tính đến hết kỳ 2025







Chú thích

 Liên kết ngoài 


 Olympic Council of Asia Regional Hosting List
 SEA Games Federation
 Medal Tally 1959–1995
 Medal Tally
 History of the SEA Games
 SEA Games previous medal table
 SEA Games members


Thể loại:Sự kiện thể thao đa môn ở châu Á
Thể loại:Khởi đầu năm 1959