Thiên vương

Về hành tinh mang tên Thiên Vương, xem Sao Thiên Vương
nhỏ|Tượng Quảng Mục thiên vương trong một đền thờ ở Hàn Quốc ()
nhỏ|Quảng Mục Thiên Vương (), Vị Thiên Vương của phương Tây (một trong Tứ Đại Thiên Vương). Tranh thế kỷ 13.
nhỏ|Theo truyền thống Miến Điện (1906)
Tứ đại thiên vương (, , ) được xem như là người canh giữ thế giới, thường được thờ trong các chùa. Truyền thuyết cho rằng các Thiên vương sống trên núi Tu-di (sa. meru), canh giữ thế giới và Phật pháp. Các vị đó chiến đấu chống cái ác và bảo vệ những nơi Phật pháp được truyền bá. Thân thể các vị được áo giáp che chở, đầu mang giáp sắt.

 Tổng quan 
Có bốn vị Thiên Vương (Tứ Thiên vương, sa. catur-mahārāja) ở bốn hướng: 
Bắc Thiên vương với tên là Đa văn thiên (多聞天, sa. vaiśravaṇa) có thân màu lục, tay trái cầm cờ chiến thắng, tay phải mang tượng chùa hoặc một bảo tháp (mà trong đó – theo truyền thuyết – Long Thụ Tôn Giả đã tìm được những bộ kinh dưới Long cung), hoặc một con chuột màu bạc phun ngọc. Vị Bắc Thiên vương là vị quan trọng nhất trong bốn vị Thiên vương; Cai quản loài yêu quái (Dạ-xoa), được phân thành hai loại yêu (Dạ-xoa) là Thiên Yêu loài xinh đẹp  có vòng sáng quanh thân, Bàn Sinh Yêu loài có dáng hình xấu xí. 
Nam Thiên vương là Tăng trưởng thiên (增長天, sa. virūḍhaka) có thân màu xanh, cầm gươm chém Vô minh. Vị này chuyên giữ gìn những chủng tử tốt đẹp trong con người; Bảo hộ chánh Pháp, cai quản chúng hung thần.
Đông Thiên vương là Trì quốc thiên (持國天, sa. dhṛtarāṣṭra) có thân trắng, tay cầm đàn, tiếng đàn sẽ làm tâm thức con người trở nên thanh tịnh; bảo hộ chúng sinh, cai quản chúng yêu quỷ nương tựa vào cây (Mộc Dạ-Xoa). 
Tây Thiên vương tên Quảng mục thiên (廣目天, sa. virūpākṣa) có thân màu đỏ, tay phải cầm rắn hoặc rồng (sa. nāga) nhưng không cho nó chiếm giữ Như ý châu (ngọc như ý). Ngọc như ý chỉ chuyên dành cho những bậc giác ngộ và rắn chỉ là người canh giữ viên ngọc đó. Cai quản tất cả loài rồng. Quan sát thế gian và bảo hộ chúng sinh.

Truyền thuyết Trung Quốc đã nhắc các vị này từ thế kỷ thứ 4, nhưng đến đời Đường (thế kỷ thứ 7) người ta mới thật sự thờ cúng các vị Thiên vương. Mỗi vị này có 91 con trai và 8 tướng quân, giúp canh giữ mười phương thế giới. Tương truyền rằng, năm 742, Đại sư Bất Không Kim Cương (sa. amoghavajra, Mật tông) niệm chú Đà-la-ni gọi các vị Thiên tướng xuống giúp chống ngoại xâm. Vị Bắc Thiên vương và Tây Thiên vương hiện xuống đẩy lùi giặc, nhà vua nhớ ơn cho xây tượng các vị trong chùa chiền.

 Tên gọi 
Ngôn ngữDạng viếtLa-tinh hóaDịch nghĩaTiếng Phạnचतुर्महाराजChaturmahārāja
ChaturmahārājikāTứ đại Thiên vươngलोकपालLokapalaNgười bảo vệ thế giớiTiếng SinhalaFour Privileged/Bestowed GodsTiếng Miến ĐiệnTừ mượn từ catulokapāla
từ mượn từ catumahā + king NatTiếng Trung QuốcThiên vươngTứ Thiên vươngFour Great Heavenly KingsTiếng NhậtTứ Thiên vươngTiếng Hàn Quốc/사천왕Tứ Thiên vươngTiếng Việt四天王Tứ Thiên VươngTứ Thiên vương四大天王Tứ Đại Thiên VươngTứ đại Thiên vươngTiếng Tạng tiêu chuẩnརྒྱལ༌ཆེན༌བཞི༌rgyal chen bzhiTứ đại Thiên vươngTiếng Mông CổТэнгэрийн дөрвөн хаанTengeriin dörwön xaanTứ Thiên vươngTiếng TháiจาตุมหาราชาChatumaharachaTứ Thiên vương, từ mượn từ catumahārāja (Pali)จตุโลกบาลChatulokkabanFour Guardians of the World, từ mượn từ catulokapāla (Pali)Tiếng PaliCatu-MahārājaCatu-MahārājaTứ đại Thiên vương
Tứ đại thiên vương được cho là đang sống ở tầng trời Cātummahārājika, (tiếng Pāli Cātummahārājika, "của Tứ Đại Vương") trên sườn thấp của núi Tu Di, đó là mức thấp nhất của các chư thiên của Dục giới (Kāmadhātu). Họ là những người bảo vệ của thế giới và chống lại cái ác, mỗi người có thể chỉ huy một quân đoàn của những sinh vật siêu nhiên để bảo vệ Pháp.
Tiếng PaliVessaranaVirūlhakaDhataratthaVirūpakkhaDevanagariTiếng Phạn La tinh hóaĐa Văn thiên vương (Kubera)Tăng Trưởng Thiên VươngTrì Quốc thiên vươngQuảng Mục Thiên VươngÝ nghĩaCó thể nghe thấy mọi thứKích thích sự tăng trưởngBảo vệ vương quốcCó thể nhìn thấy mọi thứKiểm soátDạ-xoaKumbhandaGandharvaNāgaMàuvàng hoặc xanh lụcxanh lamtrắngđỏBiểu tượngô dùthanh kiếmđàn tỳ bàcon rắncầy mangut Phù đồPhù đồngọc traiTùy tùngDạ-xoaKumbhandaGandharvasNāgasHướngBắcNamĐôngTâyChữ phồn thể/giản thể và
Bính âm /  /  /  /  /  /  /  / Kanji và
phiên âm Latinh Hepburn ()
 ()HangulRomaja quốc ngữ增長天王持國天王廣目天王Từ Hán-ViệtĐa Văn ThiênTăng Trưởng ThiênTrì Quốc ThiênQuảng Mục ThiênChữ Tạng và Phiên âm giản thể THLརྣམ་ཐོས་སྲས་ (Namthöse)ཕགས་སྐྱེས་པོ་ (Phakyepo)ཡུལ་འཁོར་སྲུང་ (Yülkhorsung)སྤྱན་མི་བཟང་ (Chenmizang)Chữ Mông Cổ, chữ Kirin và chữ Latinh Mông Cổ(Олон үндэстний үзэл)(Тиений өсөлт)(үндэсний засвар үйлчилгээ)(селестиел сурталчилгаа)

 Hình ảnh 

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Thể loại:Triết lý Phật giáo
Thể loại:Trung Quốc tứ đại
Thể loại:Thần thoại Trung Hoa
Thể loại:Vũ trụ học Phật giáo
Thể loại:4 (số)
Thể loại:Chư thiên Phật giáo