Đại thành tựu

Đại thành tựu (zh. 大成就, sa. mahāsiddha), hoặc là Đại thành tựu giả, cũng dịch âm là Ma-ha-tất-đạt (zh. 摩訶悉達), là danh hiệu chỉ những vị tu khổ hạnh, đã đạt cốt tuỷ của giáo pháp Đát-đặc-la của Phật giáo (Vô thượng du-già) một cách siêu việt. Người ta nhắc đến nhiều nhất 84 vị Đại thành tựu của thế kỉ thứ 8 đến thế kỉ thứ 12 tại Ấn Độ, là những vị tu học khác hẳn truyền thống tu tập ở các Tinh xá (sa., pi. vihāra) của Đại thừa. Đó là những vị nam nữ, thuộc tầng lớp xã hội khác nhau, là những người đã để lại cho Phật giáo Bắc Ấn Độ và Tây Tạng một ảnh hưởng quyết định.

Thành tựu giả (sa. siddha) là các vị đã đạt thần thông, thần thông này được gọi là Thành tựu pháp (sa. siddhi, hoặc Tất-địa). Người xuất gia hay cư sĩ đều có thể đạt Tất-địa.

Trong thời Phật còn tại thế, người ta đã thừa nhận trong quá trình tu tập, hành giả có thể đạt thần thông nhất định, nhưng các thần thông đó đều vô ích, không đáng quan tâm. Chính Phật cũng không cho phép đệ tử mình thi triển thần thông, trừ khi cần phải thi triển vì mục đích giáo hoá. Thế nhưng, Mật tông, nhất là truyền thống Đát-đặc-la có khuynh hướng khuyến khích việc thi triển thần thông, xem nó như một trong những phương tiện thiện xảo để giáo hoá. Vì thế phần lớn các vị Thành tựu hay xiển dương thần thông như bay trên không, đi dưới nước, xuyên qua tường hay kéo dài thọ mệnh. Các vị đạt một ít thần thông nhất định được gọi là Thành tựu, các vị đạt được nhiều thần thông được gọi là Đại thành tựu. Người ta kể ra khoảng 34 thần thông khác nhau. Các vị đạt Tất-địa không nhất thiết là đã đạt giải thoát. Theo sách vở truyền lại thì ít có vị nào được ghi là "nhập Niết-bàn". Phần lớn được gọi là "đi vào cõi của Không hành nữ", được hiểu là nơi không còn tái sinh, tiếp tục tu học để giải thoát hoàn toàn.

Truyện về 84 vị Đại thành tựu do Vô Uý Thí Cát Tường (sa. abhayadatta śrī), một cao tăng Ấn Độ ghi lại trong thế kỉ 11,12 trong một tập dưới tựa Tiểu sử của 84 Đại thành tựu giả (sa. caturaśīti-siddha-pravṛtti, bản dịch của Keith Dowman và H.-W. Schumann). Truyền thống Tây Tạng cũng có những tập nói về chư vị nhưng có khác đôi chút. Trong quyển sách này, sự tích các vị là dựa vào tập của Vô Uý Thí Cát Tường. Đa số 84 vị này đều sống trong khoảng từ thế kỉ thứ 8 đến 12 và truyền thừa cho nhau. Các vị thường có rất nhiều tên khác nhau, phần lớn dựa vào tính chất đắc đạo hay nghề nghiệp các vị đó. Các câu chuyện truyền lại với những thần thông khác nhau có thể được thêm bớt, nhưng người ta cho rằng tất cả các vị đó đều là những nhân vật lịch sử, đã sống thật trên trái đất này.

Ngày nay người ta còn tìm thấy tiểu sử của 84 vị Đại thành tựu trong kinh sách Tây Tạng như Chatraba (sa. catrapa), người hành khất; Kantalipa (sa. kantalipa), thợ may và Kumbaripa (sa. kumbharipa), thợ gốm. Người ta cũng phải kể các vị như nhà vua Indrabhuti (sa. indrabhūti) và người em gái Lakshminkara (sa. lakṣmīṅkarā) cũng như Luận sư Shantipa (sa. śāntipa). Đời sống các vị đó khác nhau rất nhiều nhưng tất cả đều có chung một điều là các vị đều phải trải qua một cơn khủng hoảng trong đời, gặp một lời khai thị của một vị Đạo sư và biến khủng hoảng đó thành đạo giải thoát. Các vị thường có thái độ khó hiểu và ưa dùng nghịch lý để diễn tả cái không thể lĩnh hội được của sự thật vô thượng. Trong tiểu sử của vị Đại thành tựu Tantepa (sa. tantepa), người ta thấy sự hoà nhập giữa một cuộc đời tối tăm nhất và sự giác ngộ cao cả. Ông là người đánh bạc, phá tan gia sản và chỉ nhờ câu khai thị—thế giới thật ra cũng trống rỗng như túi tiền của mình—ông đạt giác ngộ và trực chứng Niết-bàn.

Các bài kệ ca tụng Chân như, trong đây được tạm dịch là Chứng đạo ca (sa. dohā, phiên âm Hán-Việt là Đạo-bả, 道把) của các vị Đại thành tựu thường rất thi vị và kích thích sức tưởng tượng. Tại Tây Tạng, truyền thống ca hát đó được Mật-lặc Nhật-ba và Drugpa Kunleg tiếp nối. Bài ca sau đây của người thợ rèn Saraha, một trong những vị Đại thành tựu danh tiếng nhất, để lại ấn tượng khó quên: "Ai thấu hiểu rằng, đầu đuôi chẳng có tâm thức nào cả, người đó đã thực hiện tâm Phật ba đời."

 Danh Sách Các Đại Thành Tựu Giả 
SttTênDanh hiệuĐịa phươngThượng sư Pháp môn hành trìThời gian tu tập Ghi chú1SharahaĐại Bà La MônRoli miền Đông Ấn ĐộĐược một nhà sư mật truyền tâm pháp 2Nagajuna - Long ThọNhà Hiền triết, luyện kimKanchichân Ngôn Tara, ngũ minh mônthời trẻ là người gàn dở, hay cưỡng đoạt tài sản của người khác3VyalipaNhà luyện kimLong Thọvốn là 1 bà la môn giàu có nuôi ước mơ trường sinh bất tử4SamudraThợ Mò ngọc traiĐại sư Acintapa3 năm 5LkashimikaraCông chúa giả điênShabhalaem gái vua Indrabhuti6Mekhala và Kanakhala2 chị em nâng thủ cấp DevikotaĐại Sư KrsnacaryaKim Cương Tâm Pháp 12 năm7KumbharipaNgười thợ gốm Jomanasrimột nhà sư Du già6 tháng8Capripa9ManibhadraBà nội chợ hạnh phúcthị trấn AgaruĐại sư Kukkuripađịnh tâm vào một điểm duy nhất12 năm10UdhilipaNgười bayĐại sư Kanaripatụng chân ngôn Kim cương thánh nữ 10.000 lần tại 24 thánh địa11CelukaKẻ ăn không ngồi rồi lấy lại sức sống MangalapurYogi Maitripatantra Chakrasamvara9 năm 12KilakipanaNgười rộng mồmBhiralipa13KantaliNgười khâu vải vụnThánh nữ DakiniTứ vô lượng tâm: Từ Bi Hỷ Xả14DhahuliNgười bện dây thừngDhokaramột Du già sư12 năm15MedhiniNgười nông dân thành Hoa Thị12 năm16DhokaripaNgười mang bình Thành Hoa Thịdu già sư3 nămvốn là người hành khất17YogipaNgười Hành hươngChân sư Savanpahành hương tới 24 thánh địa, vừa đi vừa tụng chân ngôn Kim Cương Tát Đỏa12 nămvốn là 1 người kém trí tuệ, sau khi đắc đạo thọ 500 năm18GhandhapaNgười rung chuôngSriKim cương thánh nữChakrasamvaravốn là tu sĩ đại học viện Nalanda19PankajaBà la môn sinh từ hoa senLong Thọ20DharmapaThư sinh chăm chỉ1 du già sư21KucipaNgười bướu cổ KahariLong Thọ Guhyasamaja22DharmapaHọc giả uyên bácKim cương thánh nữ6 năm23RahulaÔng già lẩm cẩmKamarupa1 du già sưquán chữ Ah trên đỉnh đầu...24JalandhariNgười được chọnKim cương thánh nữ7 năm25TinkapaYogi màn đenmẹ là 1 kim cương thánh nữ26KukkuripaNgười quý chó27TandhepaNgười đánh bạc20 năm28BhandhepaVị thần cầu phápSravartiKrsnacarya29Krsnacarya(Kanhapa)Đại thành tựu giả JalandharaBản tôn Hevajravốn là con trai một vị quan văn30DombipaNgười cưỡi hổnước Ma Kiệt ĐàĐạo sư Virupadu già mật pháp12 nămvua Ma Kiệt Đà31KankanaNhà Vua Tu sĩVisnunargamột nhà sư du giàchú tâm vào mặt 1 viên ngọc6 tháng32DhobipaNgười thợ gặtnước Pataliputramột nhà sư du già12 năm33Aryadeva (thanh tịnh thánh nhân)Đại sư độc nhãnLong Thọngài sinh ra từ 1 đóa sen 34SantipaHọc giảxứ Magadha12 năm35VinapaNhạc sĩxứ GaudaĐạo sư Buddhapachú tâm vào tiếng đàn 9 nămngài là hoàng tử xứ Gauda36KhadgapaBậc thầy ăn trộmDu già sư Carpati21 ngày cầu nguyện trước pho tượng Quan Thế Âm, sau đó dùng gươm chém con rắn chui ra từ đó21 ngàyngài vốn là 1 tướng cướp37CamaripaThợ sửa giày VisnunargaMột nhà sư du già12 năm38TantipaNgười thợ dệtSendhonargaSư Jalandra12 năm39PutalipaBangalaMột nhà sư du giàbản tôn Hevajra12 năm 40DharikapaVua nô lệĐạo sư Luipa12 năm41CourangipaNgười không chân tay Đạo sư Yoga AcintaNội hỏa12 nămNgài vốn là 1 hoàng tử42GoraksaNgười chăn bò Đại sư Minapa43NigunapaMột vi Yogi44KiravaNgười chinh phụcMột nhà sư du già Bồ tát giới, tứ vô lượng tâm, thiền định Ngài vốn là một vị vua45KapalapaNgười mang bình bát sọXứ RajapuriChân sư KrsnacaryaBản Tôn Hevajra, quán tưởng bình bát và hư không là một9 năm46NagabhodhiNhà Luyện Kim47SarvabhaksaKẻ háu ănVương quốc AbhiraĐại sư Saraha48SakaraNgười sinh từ hoa senVương quốc KanciBồ tát Quan Thế ÂmBản Tôn Hevajra12 năm49UPahanaThợ đóng giàyMột nhà sư Du Già9 năm 50PacariNgười bán bánhThành CampaBồ tát Quan Thế ÂmLục tự đại minh chân ngôn51GodhuriNgười bẫy chimXứ DisunagarMột nhà sư du già Quán tất cả âm thanh trong thế gian và tiếng chim hót giống nhau9 nămNgài thọ 100 năm hóa độ trên 300 đệ tử52JayanandaĐiểu sư - người dạy chimXứ BelganPháp " Bi điền ", gia trì chân ngôn vào thức ăn rồi tung lên không trung để cúng dường53LucikaNgười đào tẩuMột vị tăng12 năm 54KotaliNgười bán rongChân sư Santipa12 năm 55CampakaÔng vua thích hoaVương quốc CampaMột nhà sư khất thực12 nămNgài là 1 vị vua56BhiksanaHành giả hai răng Vùng PataliputraMột vị Dakini7 năm 57DhilipaNgười bán dầuSatapuriĐạo sư Bhahana9 năm58Kampari (2 vợ chồng)Người Thợ rènMột nhà sư YogaThiền Nội Hỏa59AnangaĐẹp trai ngu ngốc GahuraMột YogiBản tôn Chakrasamvara6 thángSau cùng ngài đi vào cảnh giới các Dakas60Indrabhutiông vua giác ngộvua xứ ShambholaChân sư Kambala12 năm61MekopaNgười có ánh mắt dữ tợnMột nhà sư du già6 thángNgài làm nghề bán cơm62Santideva (Tịch Thiên Tôn giả)Thầy Tu lười biếng 63NalinapaNgười hái hoa senSaliputraMột YogiGuhyasamaja9 nămNgài thọ 400 năm, hóa độ 550 đệ tử, sau đó đi vào cõi Dakas64MahipaNgười vĩ đại Xứ Ma - Kiệt - ĐàMột Yogi65ThaganaNgười nói dốiMột nhà sư7 năm 66AcintaẨn sĩĐại sư KampalaNgài vốn là 1 tiều phu nghèo khó và luôn bị ám ảnh bởi sự giàu sang67BabhahiNgười lấy sữa từ nướcThành DhanjuraMột YogiYoga Chuyển di thần thức, Thiền Đại Thủ ấn12 nămSau khi chuyển xác phàm thành thân ánh sáng ngài đi vào cõi các Dakas68LuipaHoàng tử ăn cá ThốiQuốc đảo Tích LanCác Dakini, một kỹ nữ (tiền kiếp là Dakini)Tâm pháp Yogini, quán ruột các hôi thối như một loại tiên dược12 năm 69CatrapaNgười hành khấtMột nhà sư Thông thái 6 năm70BhadrapaNgười độc nhất Xứ ManidharaMột nhà sư du già Hàng ngày quyét dọn hố xí để hoán cải tâm kiêu ngạo6 nămNgài vốn là 1 bà la môn giàu có và xa hoa71NaropaNgười bất khuất Vùng Đông ẤnTilopaBản tôn Hevajra6 thángNgài mất 12 năm phụng sự thượng sư của mình mặc dù hàng ngày đi xin ăn để cúng thượng sư nhưng vẫn bị đánh chửi72ShalipaLinh cẩu đại sưMột nhà sư khất thựcQuán niệm tất cả âm thanh thế gian giống tiếng chó tru 9 năm73MinapaNgười bị cá nuốtVùng BelganThần Siva12 năm Ngài là ngư dân bị cá lớn nuốt và thiền định 12 năm trong bụng cá, ngài thọ 500 năm 74KankaliNgười góa vợ Ma Kiệt ĐàMột du già sưquán hình ảnh vợ mình như 1 thánh nữ6 năm 75TilopaNgười Từ bỏVisnunagarNgài vốn là quốc sư nhưng từ bỏ để thành một vị ẩn tu76KhandipaNgười mặc áo váVùng GandhapurMột nhà sư du già Bản Tôn Yamantaka12 năm77AjokipaNgười không cố gắng Một yogiBản tôn Hevajra9 nămSau cùng ngài chuyển xác phàm thành thân ánh sáng và đi vào cõi các Dakas78VirupaĐạo sư của các Thiên NữXứ Triputa, vương quốc BelganKim cương nữ bồ tátKim cương chân ngôn24 năm Ngài thọ 700 tuổi79KalapaNgười kỳ bíMột du già sưBản tôn ChakrasamvaraDo đời trước tu phép nhẫn nhục nên ngài cực kỳ tuấn tú, sau cùng ngài đi vào cõi các Dakas80LilapaNhà vua ấn sĩVùng Tây ẤnMột đạo sĩBản tôn Hevajra81KokalipaNgười Bị phân tâm bởi tiếng chim cuVua xứ CamparaMột Nhà SưBản tôn Chakrasamvara

Quám tiếng chim, cũng như mọi âm thanh khác đều như thần chú của Bản Tôn6 thángĐi vào cõi các Dakas bằng thân ánh sáng82ShawaripaNgười Thợ SănBồ Tát Quan Thế Âm12 năm
(có nhưng vị có quan hệ vợ chồng, nên được gom chung một đầu mục).

 Thời Cận hiện Đại 
Ngoài 84 vị được mô tả trong sách vở kinh điển còn nhiều vị khác ngay cả trong thời kỳ cận hiện đại thậm chí ngay hiện nay minh chứng cho sự truyền thừa quý báu của truyền thống Kim Cương Thừa cao quý này. Một Số vị đó là:
 Đại Thành Tựu giả Drubwang Shakya Shri

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Thể loại:Phật giáo Tây Tạng
Thể loại:Triết lý Phật giáo
Thể loại:Danh vị Phật giáo
Thể loại:Vai trò lãnh đạo tôn giáo