Toàn quyền Canada

Toàn quyền Canada là chức vụ đại diện cho Quốc vương hay Nữ vương của Canada trong việc thi hành các nhiệm vụ của người trị vì này trên toàn lãnh thổ của Liên bang Canada. Hiện nay, người trị vì của Canada, cùng với 15 quốc gia khác, là Vua Charles III. Vì nhiệm vụ đại diện này, người giữ chức vụ Toàn quyền thường được xem như Quốc trưởng của Canada trên thực tế (trong hiến pháp, Quốc trưởng của Canada là Vua Charles III). Nơi cư ngụ chính thức của người Đại diện cho nhà vua của Canada là Rideau Hall, một lâu đài bằng đá được xây năm 1838, tại Ottawa, Ontario; ngoài ra, khi đến Québec, vị Toàn quyền cư ngụ tại La Citadelle, một lâu đài trong cổ thành của Québec tại Thành phố Québec. Người hiện đang giữ chức vụ này là Mary May Simon.

 Lịch sử 
Chức vụ Toàn quyền Canada có tên trong tiếng Anh là Governor General of Canada và trong tiếng Pháp là Gouverneur général du Canada, hay là Gouverneure générale du Canada cho trường hợp một phụ nữ, vì liên quan đến các chức vụ tương tự trong lịch sử thành lập Canada.

 Vào giữa thế kỷ 17, các thuộc địa của Pháp tại Bắc Mỹ (một phần lớn của Québec hiện nay, Acadia và lãnh thổ Louisiana) đã cần một người cai trị. Đầu tiên, chức vụ của người cai trị này có tên là Gouverneur général de la Nouvelle France; người nắm chức vụ này một cách không chính thức là nhà thám hiểm Samuel de Champlain, người đặt nền móng xây dựng Québec, trong khi người nắm chức vụ này một cách chính thức là Charles Huault de Montmagny. Đến năm 1663 vua Louis XIV đổi tên của chức vụ này thành Gouverneur général và phong cho Augustin de Saffray de Mésy.
 Hơn 100 năm sau, Pháp mất gần hết các thuộc địa tại Bắc Mỹ cho Anh. Các thuộc địa này được gọi là province (tỉnh) của Đế quốc Anh (như Tỉnh Quebec, Tỉnh Nova Scotia,...) và mỗi tỉnh có một Governor (Thống đốc) cai trị. Đến thập niên 1780 thì chính phủ Anh đặt tất cả các thuộc địa tại Bắc Mỹ dưới quyền một người với chức vụ Governor-in-Chief, hay Governor General (Toàn quyền). Người nắm chức vụ này đầu tiên là Guy Carleton, Nam tước Dorchester vào năm 1786.

Toàn quyền Canada ngày nay có rất ít quyền.

Vai trò của Toàn quyền cũng thay đổi rất nhiều trong thế kỷ 19 và thế kỷ 20.

 Sau cuộc Khởi nghĩa 1837, chính phủ Anh chấp nhận cho các tỉnh được quyền thành lập chính phủ của riêng họ. Việc đó dẫn đến sự giảm thiểu vai trò cai trị hành chính của chức vụ Toàn quyền.
 Vào năm 1926, Thủ tướng William Lyon Mackenzie King yêu cầu Julian H.G. Byng, Tử tước Byng của Vimy (vị Toàn quyền lúc đó của Canada) giải tán quốc hội và gọi tổng tuyển cử. Byng, dùng một phần quyền lực còn lại của mình, từ chối vì cuộc tổng tuyển cử trước chỉ xảy ra vài tháng trước đó. Sau khi King từ chức, Byng lại gọi lãnh tụ đối lập là Arthur Meighen ra lập chính phủ. King nghĩ là Byng đã đi ra ngoài giới hạn nên, khi được lập chính phủ trở lại, đã giới hạn thêm quyền lực của Toàn quyền.
 Với Tuyên ngôn Balfour 1926 và Quy chế Westminster (1931), quyền lực của chức vụ bị hạn chế thêm. Tuyên ngôn Balfour xem các quốc gia thuộc địa cũ của Đế quốc Anh là ngang hàng với Anh, do đó vai trò của Toàn quyền là đại diện cho nhà vua, không phải cho chính phủ Anh. Quy chế Westminster bãi bỏ khái niệm là toàn thể các lãnh thổ (Anh, Canada, Úc, Bahamas...) là một vương quốc; trái lại, mỗi quốc gia là một vương quốc và các vương quốc này có chung một người trị vì. Từ đó các người đại diện cho nhà vua không còn là người Anh được gửi sang từ Anh nữa.

 Lựa chọn 

 Nhiệm vụ 

 Quyền lợi 

 Danh sách 
 Từ khi thành lập liên bang (1867 - nay) 
TênChân dungThời gianĐại diện choGhi chú1. Charles Stanley Monck, Tử tước Monckkhông khung|114x114px1867 - 1869Victoria2. John Young, Nam tước Lisgarkhông khung|129x129px1869 - 1872Victoria3. Frederick Temple Hamilton-Temple-Blackwood, Hầu tước xứ Dufferin và Avakhông khung|122x122px1872 - 1878Victoria4. John George Edward Henry Douglas Sutherland Campbell, Công tước xứ Argyllkhông khung|137x137px1878 - 1883Victoria5. Henry Charles Keith Petty-Fitzmaurice, Hầu tước xứ Lansdownekhông khung|139x139px1883 - 1888Victoria6. Frederick Stanley, Bá tước xứ Derbykhông khung|150x150px1888 - 1893Victoria7. John Campbell Hamilton-Gordon, Hầu tước xứ Aberdeen và Temairkhông khung|145x145px1893 - 1898Victoria8. Gilbert John Elliot-Murray-Kynynmound, Bá tước xứ Mintokhông khung|125x125px1898 - 1904Victoria, Edward VII9. Albert Henry George Grey, Bá tước Greykhông khung|120x120px1904 - 1911Edward VII, George V10. Hoàng thân Arthur Saxe-Coburg-Gotha, Công tước xứ Connaughtkhông khung|125x125px1911 - 1916George V11. Victor Cavendish, Công tước xứ Devonshirekhông khung|134x134px1916 - 1921George V12. Julian H.G. Byng, Tử tước Byng xứ Vimykhông khung|129x129px1921 - 1926George V13. Freeman Freeman-Thomas, Hầu tước xứ Willingdonkhông khung|136x136px1926 - 1931George V14. Vere Brabazon Ponsonby, Bá tước xứ Bessboroughkhông khung|132x132px1931 - 1935George V15. John Buchan, Nam tước Tweedsmuirkhông khung|140x140px1935 - 1940George V, Edward VIII, George VI*. Sir Lyman Poore Duffkhông khung|125x125px1940George VITạm quyền trong vài tháng vì Nam tước Tweedsmuir chết16. Alexander Cambridge, Bá tước xứ Athlonekhông khung|138x138px1940 - 1946George VI17. Harold Alexander, Bá tước Alexander xứ Tuniskhông khung|135x135px1946 - 1952George VI18. Vincent Masseykhông khung|120x120px1952 - 1959Elizabeth IINgười Canada đầu tiên19. Georges Vanierkhông khung|130x130px1959 - 1967Elizabeth IINgười Canada nói tiếng Pháp đầu tiên*. Robert Taschereaukhông khung|125x125px1967Elizabeth IITạm quyền trong vài tháng vì Georges Vanier chết20. Roland Michenerkhông khung|120x120px1967 - 1974Elizabeth II21. Jules Léger1974 - 1979Elizabeth II22. Edward Schreyerkhông khung|120x120px1979 - 1984Elizabeth IIGốc Đức23. Jeanne Sauvékhông khung|174x174px1984 - 1990Elizabeth IINgười phụ nữ đầu tiên24. Ramon John Hnatyshynkhông khung|213x213px1990 - 1995Elizabeth IIGốc Ukraina25. Roméo LeBlanc1995 - 1999Elizabeth IIGốc Acadia26. Adrienne Clarksonkhông khung|120x120px1999 - 2005Elizabeth IIPhụ nữ, gốc Á (sinh tại Hong Kong)27. Michaëlle Jeankhông khung|141x141px2005 - 2010Elizabeth IIPhụ nữ, gốc Haiti (sinh tại Haiti)28. David Lloyd Johnstonkhông khung|140x140px2010 - 2017Elizabeth II29. Julie Payettekhông khung|125x125px2017 - 2021Elizabeth II*. Richard Wagnerkhông khung|125x125px2021Elizabeth IITạm quyền trong vài tháng vì Julie Payette từ chức 30. Mary May Simonkhông khung|125x125px2021 - nayElizabeth II - Charles IIICố nữ vương Elizabeth II băng hà vào ngày 08/09/2022 theo giờ Luân Đôn

 Khi còn là Tỉnh Canada (1838 - 1867) 
TênChân dung'Thời gianĐại diện choGhi chú1. John George Lambton, Bá tước xứ Durhamkhông khung|129x129px1838 - 1839Victoria2. Charles Poulett Thomson, Nam tước Sydenhamkhông khung|120x120px1839 - 1841Victoria3. Lord Charles Bagotkhông khung|120x120px1842 - 1843Victoria4. Charles Metcalfe, Nam tước Metcalfekhông khung|131x131px1843 - 1845Victoria5. Charles Murray Cathcart, Bá tước Cathcartkhông khung|132x132px1846 - 1847Victoria6. James Bruce, Bá tước xứ Elginkhông khung|133x133px1847 – 1854Victoria7. Sir Edmund Walker Headkhông khung|120x120px1854 - 1861Victoria8. Charles Stanley Monck, Tử tước Monckkhông khung|114x114px1861 - 1867Victoria

 Tham khảo 

 Department of Justice. (2004). Constitution Acts, 1867 to 1982. 
 Malcolmson, Patrick, and Richard Myers. (2001). The Canadian Regime: An Introduction to Parliamentary Government in Canada. Peterborough: Broadview Press.

 Liên kết ngoài 
 Forsey, Eugene. (2003). "How Canadians Govern Themselves." 
 Trang web chính thức của Governor General của Canada
 Thomas, Paul G. (2004). "Parliament, Canadian." 

Thể loại:Người Canada
Thể loại:Chính phủ Canada
Thể loại:Danh sách nhân vật
Thể loại:Hệ thống Westminster
Thể loại:Khởi đầu năm 1867 ở Canada
Thể loại:Canada và Khối Thịnh vượng chung Anh
Thể loại:Toàn quyền Canada
Thể loại:Chế độ quân chủ ở Canada