Phạm Đình Chương

Phạm Đình Chương (1929 – 1991) là một nhạc sĩ tiêu biểu của nền tân nhạc Việt Nam. Ông còn là một ca sĩ với nghệ danh Hoài Bắc.

 Cuộc đời 
Phạm Đình Chương sinh ngày 14 tháng 11 năm 1929 tại phường Bạch Mai, quận Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội. Quê nội ông ở Hà Nội và quê ngoại ở Sơn Tây. Ông xuất thân trong một dòng họ mà hầu hết đều làm văn nghệ. Chú ông là nhà văn Trúc Khê, nhạc sĩ Phạm Ngọc Cẩn. Cô là nghệ sĩ Song Kim, dượng là nhà thơ Thế Lữ. Anh ông là họa sĩ Phạm Văn Đôn và nhạc sĩ Phạm Văn Chung.

Cha của Phạm Đình Chương là ông Phạm Đình Phụng. Người vợ đầu của ông Phụng sinh được 2 người con trai: Phạm Đình Sỹ và Phạm Đình Viêm. Phạm Đình Sỹ lập gia đình với nữ kịch sĩ Kiều Hạnh và có con gái là ca sĩ Mai Hương. Còn Phạm Đình Viêm là ca sĩ Hoài Trung của ban hợp ca Thăng Long.

Người vợ sau của ông Phạm Đình Phụng có 3 người con: Trưởng nữ là Phạm Thị Quang Thái (ca sĩ Thái Hằng, vợ Phạm Duy). Con trai thứ là nhạc sĩ Phạm Đình Chương. Và cô con gái út Phạm Thị Băng Thanh (ca sĩ Thái Thanh).

Phạm Đình Chương theo học trường Bưởi đến trung học thì nghỉ học, gia nhập đoàn ca kịch lưu diễn ở nông thôn vào năm 1946.

Năm 1951, ông về Hà Nội lập ra ban hợp ca Thăng Long nổi tiếng.

Năm 1953, ông lập gia đình với ca sĩ Khánh Ngọc (sinh năm 1937, tên thật là Hàn Thị Lan Anh) rồi chuyển vào Sài Gòn sống.

Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, ông định cư tại California, Hoa Kỳ.

Ông mất 22 tháng 8 năm 1991 tại California.

 Sự nghiệp âm nhạc 
Phạm Đình Chương được nhiều người chỉ dẫn nhạc lý nhưng phần lớn vẫn là tự học. Trong những năm đầu kháng chiến, ông cùng các anh em Phạm Đình Viêm, Phạm Thị Quang Thái và Phạm Thị Băng Thanh gia nhập ban văn nghệ Quân đội ở Liên Khu IV.

Phần nhiều những tác phẩm của Phạm Đình Chương thường được xếp vào dòng tiền chiến bởi mang phong cách trữ tình lãng mạn. Hai sáng tác đầu tiên Ra đi khi trời vừa sáng và Hò leo núi đều có không khí hào hùng, tươi trẻ.

Năm 1951, ông về thành. Với nghệ danh Hoài Bắc, ông cùng các anh em Hoài Trung, Thái Thanh, Thái Hằng lập ban hợp ca Thăng Long danh tiếng, du ca khắp các thành phố lớn của Nam Việt Nam lúc đó. Thời kỳ này, các sáng tác của ông thường mang âm hưởng của miền Bắc như nói lên tâm trạng hoài hương của mình: Khúc giao duyên, Được mùa, Tiếng dân chài... Thời gian sau, ông viết nhiều bản nhạc vui tươi hơn: Xóm đêm, Ly rượu mừng, Đón xuân...

Khi cuộc hôn nhân với ca sĩ Khánh Ngọc tan vỡ, ông bắt đầu sáng tác tình ca. Ông đem tâm trạng đau thương vào bốn ca khúc da diết, đau nhức, buốt giá tâm can: Đêm cuối cùng, Thuở ban đầu, Người đi qua đời tôi, Nửa hồn thương đau.

Phạm Đình Chương cũng phổ nhạc từ thơ. Nhiều bản nhạc phổ thơ của ông đã trở thành những bài bất hủ, có một sức sống riêng như: Đôi mắt người Sơn Tây (thơ Quang Dũng), Mộng dưới hoa (thơ Đinh Hùng), Nửa hồn thương đau (thơ Thanh Tâm Tuyền), Đêm nhớ trăng Sài Gòn (thơ Du Tử Lê)... Phạm Đình Chương cũng đóng góp cho tân nhạc Việt Nam bài trường ca bất hủ Hội Trùng Dương nói về ba con sông đại diện cho ba miền: sông Hồng, sông Hương và sông Cửu Long.

Tác phẩm

NămTên bài hátChú thích1946Ra đi khi trời vừa sángViết chung với Phạm Duy1948Thanh niên tiến lên1949Trăng rừngKiếp Cuội già1950Chiều buồnBài ca tuổi trẻKhúc giao duyên1951Sáng rừngMười thương1952Đợi chờViết chung với Nhật BằngHò leo núiLy rượu mừng1953Đón xuânĐược mùaThuở ban đầu1954Hội Trùng DươngTrường ca gồm 3 bài Tiếng sông Hồng, Tiếng sông Hương, Tiếng sông Cửu Long. Chia tay ngày hèTrăng Mường LuôngBài hát Lào, Phạm Đình Chương ký âm và soạn lời ca.1956Đất lànhLá thư người chiến sĩXuân tha hương1957Mộng dưới hoaThơ Đinh HùngMỗi độ xuân vềTiếng dân chàiSóng nước biếcXóm đêm1958Lá thư mùa xuân1959Đến trường1960Đêm cuối cùngMắt buồnThơ Lưu Trọng Lư, viết tặng Lệ Thu.Màu kỷ niệmThơ Nguyên Sa1961Buồn đêm mưaThơ Huy Cận1963Heo may tình cũThơ Cao Tiêu1964Anh đi chiến dịchĐịnh mệnh buồn1966Mưa Sài Gòn, mưa Hà NộiThơ Hoàng Anh Tuấn1967Dạ tâm khúcThơ Thanh Tâm TuyềnBài ngợi ca tình yêuThơ Thanh Tâm Tuyền1968Đêm màu hồngThơ Thanh Tâm Tuyền1969Đôi mắt người Sơn TâyThơ Quang DũngKhi cuộc tình đã chếtThơ Du Tử LêNgười đi qua đời tôiThơ Trần Dạ Từ1970Nửa hồn thương đauThơ Thanh Tâm Tuyền1980Bên trời phiêu lãngThơ Hoàng Ngọc ẨnCho một thành phố mất tênThơ Hoàng Ngọc ẨnKhi tôi chết hãy đem tôi ra biểnThơ Du Tử Lê1981Đêm, nhớ trăng Sài GònThơ Du Tử LêHạt bụi nào bay quaThơ Thái Tú HạpQuê hương là người đóThơ Du Tử Lê1982Ta ở trời TâyThơ Kim Tuấn?Quật cườngChiến thắng caHùng ca dân tộcLạc hướngNhớ bạn tri âm

Chú thích

Thể loại:Sinh năm 1929
Thể loại:Mất năm 1991
Thể loại:Nhạc sĩ Việt Nam
Thể loại:Nhạc sĩ tiền chiến
Thể loại:Nhạc sĩ tình khúc 1954–1975
Thể loại:Nhạc sĩ gốc Việt
Thể loại:Người Mỹ gốc Việt
Thể loại:Người Hà Nội
Thể loại:Ca sĩ nhạc tiền chiến Việt Nam
Thể loại:Nhạc sĩ Việt Nam Cộng hòa