Thủ tướng

Thủ tướng hay tổng lý là chức vụ dành cho người đứng đầu chính phủ của một quốc gia, là nhân vật lãnh đạo chính trị cao nhất trong chính phủ của một quốc gia theo thể chế đại nghị, hay chức vị hành chính cao nhất trong chính phủ của một quốc gia theo chính thể cộng hòa.

 Từ nguyên 
Xưng hiệu "Thủ tướng" (chữ Hán: 首相) bắt nguồn từ Trung Quốc, là gọi tắt của "thủ tịch tể tướng" (首席宰相), vốn là chỉ người có chức vị cao nhất trong các tể tướng. Hiện nay, trong tiếng Trung Quốc thủ tướng là thông xưng của người đứng đầu nội các các quốc gia theo thể chế quân chủ lập hiến.

Tại Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa, Triều Tiên, Hàn Quốc và Nhật Bản, thông xưng chỉ người đứng đầu chính phủ trung ương các nước này đều là "Tổng lý" (總理). Từ "Tổng lý" có nghĩa gốc là quản lý chung, quản lý toàn diện, từ đó mà có thêm nghĩa dẫn thân chỉ người phụ trách hoặc người lãnh đạo của một số sự vụ, bộ môn, cơ cấu, tổ chức. Xét theo từ nguyên và ý nghĩa thì từ thủ tướng chỉ nên dùng để gọi người đứng đầu chính phủ các quốc gia theo chế độ quân chủ.

 Thủ tướng trong các nền cộng hòa và quân chủ 
Chức vụ Thủ tướng thường có tại các quốc gia quân chủ nghị viện (có vua và có quốc hội). Trong trường hợp này thủ tướng là người đứng đầu chính phủ, đưa ra các chính sách quốc gia. Do đó thủ tướng của các nước này chỉ chịu trách nhiệm với người dân thông qua các cuộc bầu cử.nhỏ|290x290px|Helen Clark, cựu Thủ tướng New Zealand

Thủ tướng cũng thường có tại các quốc gia theo chế độ cộng hòa có tổng thống hay quốc trưởng. Trong trường hợp này thủ tướng là người được chỉ định bởi tổng thống để thi hành các chính sách của tổng thống. Các thủ tướng này hoàn toàn chịu trách nhiệm với người đề cử họ: tổng thống hay quốc trưởng, và chỉ có quyền lực hơn bộ trưởng một chút. Cá biệt có những chế độ dân chủ đại nghị như Đức, Ý, Ấn Độ... trong đó tổng thống chỉ mang tính nghi lễ, tương tự vua của các nước Anh, Nhật, nên thủ tướng chịu trách nhiệm trước quốc hội.

 Các tên gọi khác nhau 
Chức vụ Thủ tướng có tên gọi khác nhau ở mỗi quốc gia, chủ yếu để thể hiện quyền hạn và nhiệm vụ.
Quốc giaDanh xưngÁo, Đức và một số quốc gia nói tiếng ĐứcBundeskanzler / KanzlerBangladeshBengali: প্রধানমন্ত্রী , prodhan montriBhutanLyonchhenBugandaKatikkiroBulgariaМинистър-председател, Ministar-predsedatelCampuchiaនាយករដ្ឋមន្ត្រី, Néayuŏk-roătmôntreiCanadaTiếng Anh: Prime Minister
Tiếng Pháp: Premier ministreĐan MạchDanmarks statsministerĐài Loan行政院院長, Xíngzhèng yuàn yuànzhǎngEstoniaPeaministerEswatiniNdvunankhuluQuần đảo Faroe Faroese: Løgmaður
Danish: LagmandPhần LanFinnish: Suomen pääministeri
Swedish: Finlands statsministerHy LạpProthypourgós tis Ellinikís DimokratíasGreenlandGreenlandic: Naalakkersuisut siulittaasuat
Danish: LandsstyreformandHungaryMiniszterelnökIcelandForsætisráðherra ÍslandsẤn ĐộHindi: प्रधान मंत्री, Pradhān MantrīIsraelHebrew : רֹאשׁ הַמֶּמְשָׁלָה, Rosh HaMemshalaIrelandTaoiseachNhật Bản内閣総理大臣, Naikaku-sōri-daijinLatviaMinistru prezidentsLithuaniaMinistras PirmininkasMalaysiaPerdana MenteriMaltaPrim Ministru ta' MaltaMontenegroPremijer Crne GoreNa UyStatsministerNepalNepali: प्रधानमन्त्री, Pradhān MantrīHà LanMinister-president van NederlandPakistanUrdu: وزیر اعظم, Wazīr-ē-ĀzamBa LanPrezes Rady MinistrówBồ Đào NhaPrimeiro MinistroRomaniaPrim-ministrul Guvernului RomânieiNgaПредседатель Правительства Российской Федерации, Predsedatel' Pravitel'stva Rossiyskoy FederatsiiSingaporeMalay: Perdana Menteri Republik Singapura
Chinese: 新加坡共和国总理, Xīnjiāpō gònghéguó zǒnglǐ
Tamil: சிங்கப்பூர் குடியரசின் பிரதமர், Ciṅkappūr kuṭiyaraciṉ piratamarHàn QuốcHangul: 국무총리
Hanja: 國務總理
RR: GungmuchongniTây Ban NhaPresidente del GobiernoSri LankaSinhala: ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍ය, Śrī Laṃkā agrāmāthya
Tamil: இலங்கை பிரதமர் Ilaṅkai piratamarThụy ĐiểnStatsministerThái Lanนายกรัฐมนตรี, Nayok RatthamontriTriều TiênChosŏn'gŭl: 내각 총리
Hanja: 總理

MR: Naegak Ch'ongniTrung Quốc中华人民共和国国务院总理, Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó Guówùyuàn ZŏnglĭViệt NamThủ tướng Chính phủ

 Danh sách Thủ tướng của các quốc gia trên thế giới 
Dưới đây là danh sách thủ tướng các nước
Quốc giaChức vụ bắt đầuDanh sách có kêđảng phái hay không?Nhiệm kỳ tính theonăm hay ngày?Đương nhiệmAfghanistan1952-nămMullah Mohammad Hasan AkhundAlbania1912-nămEdi RamaAlgérie1962cónămAymen BenabderrahmaneAndorra1982-nămXavier Espot ZamoraAngola1975-ngày(Chức vụ bị bãi bỏ)Anguilla1976cóngàyEllis WebsterAntigua và Barbuda1981-nămGaston BrowneArmenia1918cóngàyNikol PashinyanAruba1986-ngàyEvelyn Wever-CroesÚc1901cóngàyAnthony AlbaneseÁo1918cónămKarl NehammerAzerbaijan1918cóngàyAli AsadovBahamas1967-ngàyPhilip DavisBahrain1970-nămSalman bin Hamad Al KhalifaBangladesh1971cóngàySheikh HasinaBarbados1954cóngàyMia MottleyBelarus1990-ngàyRoman GolovchenkoBỉ1918-ngàyAlexander De CrooBelize1973cónămJohnny BriceñoBénin1957cóngày(Chức vụ bị bãi bỏ)Bermuda1968cóngàyE. David BurtBhutan1952cóngàyLotay TsheringBosna và Hercegovina2006-ngàyZoran TegeltijaBotswana1965cóngày(Chức vụ bị bãi bỏ)Brasil1847cóngày(Chức vụ bị bãi bỏ)Quần đảo Virgin thuộc Anh1967cóngàyAndrew FahieBulgaria1879cóngàyKiril MetkovBurkina Faso1971-ngàyLassina ZerboBurundi1961cóngàyAlain-Guillaume BunyoniCampuchia1996-nămHun ManetCameroon1960-ngàyJoseph NguteCanada1867cóngàyMark CarneyCabo Verde1975-ngàyUlisses Correia e SilvaQuần đảo Cayman1992cóngàyWayne PantonCộng hòa Trung Phi1958-ngàyHenri-Marie DondraTchad1978-ngàyAlbert Pahimi PadackéCộng hòa Nhân dân Trung Hoa1949-ngàyLý CườngComoros1957cóngày(Chức vụ bị bãi bỏ)Cộng hòa Congo1957cóngàyAnatole Collinet MakossoCộng hòa Dân chủ Congo1960cóngàyJean-Michel Sama LukondeQuần đảo Cook1965cóngàyMark BrownCôte d'Ivoire1957cóngàyPatrick AchiCroatia1990-ngàyAndrej PlenkovićBắc Síp1983cóngàyFaiz SucuoğluCuba1940-ngàyManuel Marrero CruzCộng hòa Séc1969-nămPetr FialaĐan Mạch1848-nămMette FrederiksenDjibouti1977-ngàyAbdoulkader Kamil MohamedDominica1960-ngàyRoosevelt SkerritĐông Timor2002-ngàyJosé Maria VasconcelosAi Cập1878-nămMostafa MadboulyGuinea Xích Đạo1963-ngàyFrancisco Pascual Obama AsueEstonia1991-ngàyKaja KallasEswatini1967 -nămCleopas DlaminiEthiopia1942cóngàyAbiy AhmedQuần đảo Faroe1946-nămBárður á Steig NielsenFiji1966-ngàyFrank BainimaramaPhần Lan1917cónămSanna MarinPháp1815-nămGabriel AttalGabon1957cóngàyRose Christiane RapondaGambia1961-ngày(Chức vụ bị bãi bỏ)Gruzia1918cóngàyIrakli GaribashviliGhana1957-ngày(Chức vụ bị bãi bỏ)Đức1871cóngàyOlaf ScholzGibraltar1964cóngàyFabian PicardoHy Lạp1833-ngàyKyriakos MitsotakisGreenland1979-nămMúte Bourup EgedeGrenada1954-nămKeith MitchellGuernsey2007-ngàyPeter FerbracheGuinée1972-ngàyMohamed BéavoguiGuiné-Bissau1973-ngàyNuno Gomes NabiamGuyana1953-ngàyMark PhillipsHaiti1988-ngàyAriel Henry (quyền)Hungary1848-ngàyViktor OrbánIceland1904-ngàyKatrín JakobsdóttirẤn Độ1947cóngàyNarendra ModiIndonesia1945cóngày(Chức vụ bị bãi bỏ)Iran1824-năm(Chức vụ bị bãi bỏ)Iraq1920-nămMustafa Al-KadhimiIreland1937cóngàyMicheál MartinIsrael1948-nămNaftali BennettÝ1861-nămGiorgia MeloniJamaica1959-nămAndrew HolnessNhật Bản1885-ngàyTakaichi SanaeJersey2005-ngàyJohn Le FondréJordan1944-ngàyBisher Al-KhasawnehKazakhstan1928-nămAlihan SmaiylovBắc Triều Tiên1948-nămKim Tok-hunHàn Quốc1948-nămHan Duck-sooKuwait1962-ngàySabah Khalid al-SabahKyrgyzstan1991-ngàyAkylbek JaparovLào1941-nămSonexay SiphandoneLatvia1990cóngàyKrišjānis KariņšLiban1926-ngàyNajib MikatiLesotho1965cóngàyMoeketsi MajoroLibya1951-ngàyAbdul Hamid DbeibehLiechtenstein1921cóngàyDaniel RischLitva1990cóngàyIngrida ŠimonytėLuxembourg1959-nămXavier BettelMacedonia1991cóngàyDimitar KovačevskiMadagascar1833-ngàyChristian NtsayMalawi1963cóngày(Chức vụ bị bãi bỏ)Malaysia1957cónămAnwar IbrahimMali1957cóngàyChoguel Kokalla MaïgaMalta1921cónămRobert AbelaĐảo Man1986-nămAlfred CannanMauritania1957cóngàyMohammed Ould BilalMauritius1961cóngàyPravind JugnauthMoldova1990-ngàyNatalia GavrilițaMonaco1911n/angàyPierre DartoutMông Cổ1912cóngàyLuvsannamsrain Oyun-ErdeneMontenegro1879cóngàyZdravko KrivokapićMontserrat1960cóngàyJoseph Easton Taylor-FarrellMaroc1955cónămAziz AkhannouchMozambique1974cóngàyCarlos Agostinho do RosárioMyanma1948cóngàyMin Aung HlaingNamibia1990cóngàySaara Kuugongelwa-AmadhilaNepal1953-ngàySher Bahadur DeubaHà Lan1848cóngàyMark RutteNew Zealand1856cóngàyChristopher LuxonNiger1958cóngàyOuhoumoudou MahamadouNa Uy1814-nămJonas Gahr StørePakistan1947-ngàyImran KhanPalestine2003cóngàyMohammad ShtayyehPapua New Guinea1975cónămJames MarapePeru1975cóngàyMirtha VásquezPhilippines1899cóngày(Chức vụ bị bãi bỏ)Ba Lan1917-ngàyMateusz MorawieckiBồ Đào Nha1834cóngàyAntónio CostaQatar1972-ngàyKhalid bin KhalifaRomania1862-nămNicolae CiucăNga1991cóngàyMikhail MishustinCộng hòa Artsakh1992 -ngày(chức vụ bị bãi bỏ)Rwanda1960cóngàyÉdouard NgirenteSaint Kitts và Nevis1960-ngàyTimothy HarrisSaint Lucia1960-ngàyPhilip J. PierreSaint Vincent và Grenadines1956-ngàyRalph GonsalvesSamoa1875cóngàyFiamē Naomi MataʻafaSão Tomé và Principe1974cóngàyJorge Bom JesusSénégal1957cóngày(chức vụ bị bãi bỏ)Serbia1805-nămAna BrnabićSingapore1965-ngàyHoàng Tuần TàiSlovakia1918-ngàyEduard HegerSlovenia1990cónămJanez JanšaQuần đảo Solomon1949cóngàyManasseh SogavareSomalia1949cóngàyMohamed Hussein RobleNam Phi1910-ngày(Chức vụ bị bãi bỏ)Tây Ban Nha1902cónămPedro SánchezSri Lanka1948-ngàyMahinda RajapaksaSudan1952cóngày(Chức vụ bị bãi bỏ)Thụy Điển1876cónămMagdalena AnderssonSyria1920-ngàyHussein ArnousTrung Hoa Dân quốc1911-ngàyTô Trinh XươngTajikistan1992-ngàyKokhir RasulzodaTanzania1960cóngàyKassim MajaliwaThái Lan1932-nămPaetongtarn ShinawatraTogo1956cóngàyVictoire Tomegah DogbéTokelau1992-ngàyKerisiano KaloloTonga1876-nămFatafehi FakafanuaTrinidad và Tobago1956-ngàyKeith RowleyTunisia1969-ngàyNajla BoudenThổ Nhĩ Kỳ1920cóngày(chức vụ bị bãi bỏ)Quần đảo Turks và Caicos1976cóngàyWashington MisickTuvalu1975n/angàyKausea NatanoUganda1961cóngàyRobinah NabbanjaUkraina1990-ngàyDenys ShmyhalCác Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất1971-nămMohammed bin Rashid Al MaktoumAnh1721cóngàyKeir StarmerUzbekistan1995-ngàyAbdulla AripovVanuatu1980cóngàyBob LoughmanVatican1644n/anămPietro ParolinViệt Nam1976cóngàyPhạm Minh ChínhYemen1990cónămMaeen Abdulmalik SaeedZambia1964cóngày(Chức vụ bị bãi bỏ)Zimbabwe1980cóngày(Chức vụ bị bãi bỏ)

Tham khảo


Thể loại:Thành viên chính phủ
Thể loại:Bộ trưởng
Thể loại:Tước vị
Thể loại:Danh hiệu
Thể loại:Chức vụ có thẩm quyền
Thể loại:Người đứng đầu chính phủ