Mét

Mét (tiếng Pháp: mètre, tiếng Anh: metre (Anh) hoặc meter (Mỹ)) là đơn vị đo khoảng cách, một trong 7 đơn vị cơ bản trong hệ đo lường quốc tế (SI), viết tắt là m.. Định nghĩa gần đây nhất của mét Văn phòng Cân đo Quốc tế (Bureau International des Poids et Mesures) vào năm 1983 là: "Metre (mét) là khoảng cách ánh sáng đi được trong chân không trong khoảng thời gian 1 ⁄ 299,792,458 giây".

Năm 1790, một uỷ ban được thành lập tại Pháp đã quyết định chọn độ dài một phần mười triệu đoạn kinh tuyến từ đường xích đạo qua Paris đến Bắc Cực làm một độ dài chuẩn gọi là mét. Năm 1799, nó được định nghĩa lại dưới dạng thanh đo mẫu (thanh thực được sử dụng đã được thay đổi vào năm 1889). Năm 1960, mét được xác định lại theo một số bước sóng nhất định của một đường phát xạ của krypton-86. Năm 1983, định nghĩa hiện tại đã được thông qua.

Trong cách hành văn hàng ngày, nhiều khi một mét còn được gọi là một thước.

Từ nguyên
Nguồn gốc của đơn vị đo này có thể được bắt nguồn từ động từ Hy Lạp μετρέω (metreo) (để đo, đếm hoặc so sánh) và danh từ μέτρον (metron) (đo lường), được sử dụng để đo lường vật lý, đo lượng thơ và mở rộng để kiểm duyệt.

 Lịch sử 
 1664: Christian Huygens đề nghị dùng độ dài con lắc toán học thực hiện một dao động trong một giây để làm đơn vị đo độ dài.
nhỏ|200px|Thước mét tiêu chuẩn bằng platin-iridi
nhỏ|phải|Biểu diễn dưới dạng giản đồ của một nguyên tử để minh họa femtômét và Ångström. Không theo đúng tỷ lệ.
 1771: nhiều người đề nghị lấy độ dài quãng đường một vật rơi tự do trong một giây làm đơn vị đo độ dài.

Cả hai ý kiến trên đều đã không được chấp nhận.
 1790: Một ủy ban được thành lập tại Pháp đã quyết định chọn độ dài một phần mười triệu của đoạn kinh tuyến từ xích đạo qua Paris đến Bắc Cực làm một độ dài chuẩn gọi là mét.
 1799: Ủy ban chế tạo thước mét chuẩn đầu tiên làm bằng 90% platin và 10% iridi.
 Thế kỉ 19: các phép đo chính xác hơn cho thấy rằng độ dài của thước mét bằng platin ngắn hơn độ dài 1/10 triệu đoạn kinh tuyến trên một đoạn 0,08 mm.
 1889: Hội nghị Đo lường Quốc tế quyết định chọn độ dài thước mét bằng platin làm cơ sở để chế tạo một thước mét bằng platin-iridi, có mặt cắt hình chữ X để làm thước mét tiêu chuẩn quốc tế, cất giữ tại Viện Đo lường Quốc tế ở Paris.
 Tháng 10 năm 1960: Hội nghị Đo lường Quốc tế khóa 11 quyết định: "độ dài một mét bằng 1.650.763,73 lần độ dài bước sóng ánh sáng màu vàng cam của Kprypton-86 phát ra trong chân không".
 Ngày 20 tháng 10 năm 1983: Hội nghị Đo lường Quốc tế khóa 17 định nghĩa lại mét: "một mét là khoảng cách mà ánh sáng truyền được trong chân không trong khoảng thời gian của 1 / 299 792 458 giây".

 Hệ thống SI 
 Bội số Tên Ký hiệu  Ước số Tên Ký hiệu 100  mét  m          101  đềcamét  dam  10−1  đêximét  dm 102  hêctômét  hm  10−2  xentimét  cm 103  kilômét  km  10−3  milimét  mm 106  mêgamét  Mm  10−6  micrômét  µm 109  gigamét  Gm  10−9  nanômét  nm 1012  têramét  Tm  10−12  picômét  pm 1015  pêtamét  Pm  10−15  femtômét  fm 1018  examét  Em  10−18  atômét  am 1021  zêtamét  Zm  10−21  zéptômét  zm 1024  yôtamét  Ym  10−24  yóctômét  ymĐơn vị in đậm là đơn vị hay dùng

 Xem thêm 
 Hệ đo lường quốc tế
 Vận tốc ánh sáng

 Tham khảo 

 Bureau International des Poids et Mesures. The International System of Units (SI), 7th ed. 1998 (tiếng Anh)

 Liên kết ngoài 

 Length—Evolution from Measurement Standard to a Fundamental Constant tại website NIST
 The History of the Meter
 La convention du mètre, BIPM
 Quy đổi các đơn vị đo chiều dài 

]]

Thể loại:Đơn vị cơ bản trong SI
[[Thể loại:Đơn vị đo chiều dài
Thể loại:Hệ đo lường MKS
Thể loại:Từ gốc Pháp
Thể loại:Bài cơ bản sơ khai