Quận 5

Quận 5 là một quận nội thành cũ nằm ở trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

 Vị trí địa lý 
nhỏ|trái|200px|Vị trí Quận 5 trong nội thànhTP. Hồ Chí Minh
Quận 5 có vị trí địa lý:
Phía Bắc giáp Quận 10 và Quận 11 với ranh giới là tuyến đường Hùng Vương và Nguyễn Chí Thanh
Phía Tây giáp Quận 6 với ranh giới là các tuyến đường Nguyễn Thị Nhỏ, Ngô Nhân Tịnh, Lê Quang Sung và bến xe Chợ Lớn
Phía Nam giáp Quận 8 với ranh giới là kênh Tàu Hủ
Phía Đông giáp Quận 1 với ranh giới là đường Nguyễn Văn Cừ và Quận 4 (qua một đoạn nhỏ kênh Bến Nghé)

Hành chính
Quận 5 có 10 phường: 1, 2, 4, 5, 7, 9, 11, 12, 13, 14.

Lịch sử
280px|trái|nhỏ|Bản đồ thành phố Chợ Lớn năm 1874
300px|trái|nhỏ|Bản đồ Hạt 20, một đơn vị hành chính do Thống đốc Nam Kỳ quyết định thành lập vào năm 1880. Quận 5 ngày nay tương ứng với khu vực trung tâm thành phố Chợ Lớn, một số làng giáp ranh đã sáp nhập vào địa phận thành phố như An Bình, An Đông, Tân Thành, và vùng Chợ Quán gồm các làng Bình Yên, Hòa Bình, Nhơn Giang, Tân Châu, Tân Kiểng, Tân Quảng khi ấy còn thuộc ngoại vi thành phố.
Địa giới hành chính Quận 5 trước và sau năm 1959 đều khác nhau hoàn toàn.

Thời phong kiến
Lịch sử Quận 5 ngày nay gắn liền với sự hình thành, phát triển của khu vực Chợ Lớn và lịch sử hơn 300 năm Sài Gòn (Thành phố Hồ Chí Minh). Năm 1623, chúa Nguyễn Phúc Nguyên (chúa Sãi) cho thành lập đồn thu thuế Brai Konor (đồn Sài Gòn) tại Quận 5. Như vậy địa danh Sài Gòn nghĩa hẹp là để chỉ Quận 5.http://gslhcm.org.vn/libol/attach/doc/doc20070509SDPP.pdf

Năm 1820, vùng đất này thuộc huyện Tân Long, phủ Tân Bình, trấn Phiên An. Năm 1836 thuộc huyện Tân Long, tỉnh Gia Định. Sau thuộc thành phố Chợ Lớn, tỉnh Chợ Lớn.

Thời Pháp thuộc
Ngày 27 tháng 4 năm 1931, Tổng thống Pháp ký sắc lệnh hợp nhất thành phố Sài Gòn và thành phố Chợ Lớn thành một đơn vị hành chính mới gọi là Khu (một số tài liệu gọi là "Địa phương") Sài Gòn - Chợ Lớn (Région Saigon - Cholon ou Région de Saigon - Cholon).

Ngày 31 tháng 8 năm 1933, Khu Sài Gòn - Chợ Lớn thành lập thêm quận 5. Quận 5 khi đó thuộc khu vực thành phố Chợ Lớn cũ trước năm 1931, ngày nay thuộc địa giới Quận 5, Quận 6 và Quận 11 của Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 30 tháng 6 năm 1951, Thủ tướng chính quyền Quốc gia Việt Nam ký sắc lệnh số 311-cab/SG đổi tên Khu Sài Gòn - Chợ Lớn thành Đô thành Sài Gòn - Chợ Lớn. Lúc này, Quận 5 thuộc Đô thành Sài Gòn - Chợ Lớn.

Thời Việt Nam Cộng hòa
Theo sắc lệnh số 143/NV ngày 22 tháng 10 năm 1956 của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm, Đô thành Sài Gòn - Chợ Lớn đổi tên thành Đô thành Sài Gòn. Khi đó, Quận 5 lại thuộc Đô thành Sài Gòn.

Ngày 27 tháng 3 năm 1959, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa ban hành Nghị định số 110-NV về việc phân chia 6 quận đang có thành 8 quận mới: Nhứt, Nhì, 3, Tư, 5, 6, 7 và 8 (trừ 3 quận: Nhứt, Nhì, 3 giữ nguyên, các quận còn lại đều đổi tên và thay đổi địa giới hành chính). Lúc này, Quận 5 trùng với địa giới Quận 7 và phần địa giới thuộc Quận 4 cũ, phía bắc Kênh Tàu Hủ. Năm 1959, Quận 5 có 6 phường: An Đông, Chợ Quán, Trung ương, Minh Mạng, Nguyễn Tri Phương, Phú Thọ.

Năm 1962, Quận 5 giải thể phường Trung ương; lập mới 5 phường: Đồng Khánh, Hồng Bàng, Khổng Tử, Nguyễn Huỳnh Đức và Trang Tử. Như thế lúc này quận có 10 phường.

Năm 1969, tách đất của 3 quận: 3, 5 và 6, để lập mới quận 10 với 4 phường (Minh Mạng, Nguyễn Tri Phương, Phan Thanh Giản, Chí Hòa) và quận 11 với 4 phường (Phú Thọ, Bình Thới, Cầu Tre, Phú Thọ Hòa). Như thế Quận 5 còn 7 phường.

Năm 1974, lập thêm phường Nguyễn Trãi tại Quận 5, lúc này Quận có 8 phường. Cho đến ngày 29 tháng 4 năm 1975, Quận 5 gồm 8 phường: An Đông, Chợ Quán, Đồng Khánh, Hồng Bàng, Khổng Tử, Nguyễn Huỳnh Đức, Nguyễn Trãi, Trang Tử.

Từ năm 1975 đến nay
Sau khi Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam tiếp quản Đô thành Sài Gòn và các vùng lân cận vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, ngày 3 tháng 5 năm 1975 thành phố Sài Gòn - Gia Định được thành lập. Lúc này, Quận 5 thuộc Thành phố Sài Gòn - Gia Định cho đến tháng 7 năm 1976. Đồng thời, có những điều chỉnh do phường hiện hữu có diện tích quá nhỏ hoặc tương đối ít dân cư, trong đó sáp nhập Phường Hồng Bàng vào Phường Nguyễn Trãi và sáp nhập Phường Khổng Tử vào Phường Trang Tử. Như thế lúc này còn 6 phường.

Ngày 20 tháng 5 năm 1976, tổ chức hành chính thành phố Sài Gòn - Gia Định được sắp xếp lần 2 (theo quyết định số 301/UB ngày 20 tháng 5 năm 1976 của Ủy ban nhân dân Cách mạng thành phố Sài Gòn - Gia Định). Theo đó, vẫn giữ nguyên Quận 5 cũ có từ trước đó. Lúc này, các phường cũ đều giải thể, lập các phường mới có diện tích, dân số nhỏ hơn và mang tên số. Quận 5 bao gồm 24 phường và đánh số từ 1 đến 24.

Ngày 2 tháng 7 năm 1976, Quốc hội Việt Nam khóa VI, kỳ họp thứ 1 chính thức đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh. Quận 5 trở thành quận trực thuộc Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 26 tháng 4 năm 1986, theo Quyết định số 51-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng về việc giải thể 24 phường hiện hữu để thay thế bằng 15 phường mới và đánh số từ 1 đến 15:
Sáp nhập 2 phường: 19 và 20 thành phường 1.
Giải thể 3 phường: 21, 22, 23 và 24 để thành lập 3 phường: 2, 3 và 4.
Sáp nhập 2 phường: 17 và 18 thành phường 5.
Giải thể 3 phường: 13 cũ, 14 cũ và 16 cũ để thành lập 2 phường: 6 và 7.
Giải thể 3 phường: 11 cũ, 12 cũ và 15 cũ để thành lập 2 phường: 8 và 9.
Giải thể 3 phường: 7 cũ, 8 cũ và 9 cũ để thành lập 2 phường: 10 và 11.
Giải thể 7 phường: 1 cũ, 2 cũ, 3 cũ, 4 cũ, 5 cũ, 6 cũ và 10 cũ để thành lập 4 phường: 12, 13, 14 và 15.

Ngày 9 tháng 12 năm 2020, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1111/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2021). Theo đó, sáp nhập Phường 15 vào Phường 12.

Ngày 14 tháng 11 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1278/NQ-UBTVQH15 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, sáp nhập Phường 3 vào Phường 2; sáp nhập Phường 6 vào Phường 5; sáp nhập Phường 8 vào Phường 7 và sáp nhập Phường 10 vào Phường 11.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1685/NQ-UBTVQH15 (áp dụng cùng ngày). Theo đó, giải thể quận 5 và sắp xếp lại các phường mới thuộc quận 5 cũ:
Sáp nhập phường 5, 7 và 9 thành phường An Đông.
Sáp nhập phường 11, 12, 13 và 14 thành phường Chợ Lớn.
Sáp nhập phường 1, 2 và 4 thành phường Chợ Quán.

 Y tế 
Quận 5 là nơi tọa lạc của rất nhiều bệnh viện lớn nhỏ như:
Tên bệnh việnĐịa chỉGhi chúBệnh viện An Bình146 An Bình, Phường 7Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới764 Võ Văn Kiệt, Phường 1Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình929 Trần Hưng Đạo, Phường 1Bệnh viện Chợ Rẫy201B Nguyễn Chí Thanh, Phường 12Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh215 Hồng Bàng, Phường 11Cơ sở 1201 Nguyễn Chí Thanh, Phường 12Cơ sở 2Bệnh viện Đức Khang500 Ngô Gia Tự, Phường 9Cổng số 1129A Nguyễn Chí Thanh, Phường 9Cổng số 2Bệnh viện Hùng Vương128 Hồng Bàng, Phường 12Bệnh viện Nguyễn Trãi314 Nguyễn Trãi, Phường 7Bệnh viện Nguyễn Tri Phương468 Nguyễn Trãi, Phường 7Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch120 Hồng Bàng, Phường 12Bệnh viện Quận 5642A Nguyễn Trãi, Phường 11Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương Thành phố Hồ Chí Minh201A Nguyễn Chí Thanh, Phường 12Bệnh viện Truyền máu - Huyết học Thành phố Hồ Chí Minh118 Hồng Bàng, Phường 12

 Văn hóa - du lịch 

Thành ngữ
Ăn Quận 5, nằm Quận 3, xa hoa Quận 1, trấn lột Quận Tư.http://suckhoedinhduong.nld.com.vn/115125p0c1002/quan-4-khong-con-xa.htm
Giao thừa ra Quận Nhất, Nguyên Tiêu về Quận 5.
Quận 5 lộng lẫy dáng hào hoa.
Sài Gòn có ông bánh bao, Quận 5 có bà há cảo.

Món ăn đặc trưng
Vịt quay, đặc biệt là vịt quay Bắc Kinh. 
Bánh bao nhiều màu sắc, bánh bao Cả Cần
Dimsum, há cảo, sủi cảo, hoành thánh
Gà hấp muối mỡ (gà Lão Mã)
Hủ tiếu sa tế nai
Mì xào Phúc Kiến (xào tôm, xào hải sản, xào bò...) xào giòn, xào mềm, mì vịt tiềm.
Đậu phụ thối
Chân gà hấp tàu xì
Phật nhảy tườnghttps://thanhnien.vn/sai-gon-cho-lon-den-day-ma-chua-thu-10-mon-ngon-nay-la-chua-biet-quan-5-185898246.htm
Các loại chè: chè mè đen, chè trứng hồng trà, chè đu đủ tiềm, chè ỷ, đậu hũ hạnh nhân, quy linh cao, bo bo sữa Hồng Kông...

Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật

 Di tích cấp quốc gia 
TênĐịa chỉGhi chúĐình Minh Hương Gia Thạnh380 Trần Hưng Đạo, Phường 11Khu trại giam Bệnh viện Chợ Quán190 Hàm Tử, Phường 1Nơi đồng chí Trần Phú hy sinhNhà số 5 đường Châu Văn Liêm ("Nhà Bác Hồ")5 Châu Văn Liêm, Phường 14Nơi đồng chí Nguyễn Tất Thành ở trước khi ra đi tìm đường cứu nướcHội quán Hà Chương802 Nguyễn Trãi, Phường 14Hội quán Lệ Châu586 Trần Hưng Đạo, Phường 14Hội quán Ôn Lăng12 Lão Tử, Phường 11Hội quán Nghĩa An676 Nguyễn Trãi, Phường 11Hội quán Nghĩa Nhuận27 Phan Văn Khỏe, Phường 13Hội quán Nhị Phủ264 Hải Thượng Lãn Ông, Phường 14Hội quán Quỳnh Phủ276 Trần Hưng Đạo B, Phường 11Hội quán Tuệ Thành (Chùa Bà Thiên Hậu)710 Nguyễn Trãi, Phường 11

 Di tích cấp Thành phố 
TênĐịa chỉGhi chúChùa Thiên Tôn117/3/2 An Bình, Phường 5Đình Tân Kiểng718 Trần Hưng Đạo, Phường 2Hội quán Phước An184 Hồng Bàng, Phường 12Từ đường họ Lý292 Hải Thượng Lãn Ông, Phường 14Từ đường Phúc Kiến314 Nguyễn Trãi, Phường 7Nằm trong khuôn viên Bệnh viện Nguyễn Trãi

Du lịch
Các hoạt động du lịch đặc trưng ở Quận 5 là xem biểu diễn múa Lân sư rồng, biểu diễn võ thuật như múa kiếm, đao, thương... ca múa nhạc tạp kỹ, thắp đèn trời, treo đèn lồng, đố đèn, đấu giá đèn lồng, dán câu đối, thả cá, đi lễ chùa, đi mua sắm quần áo, đồ gia dụng, đi ăn uống, đi massage thư giãn, viết thư pháp/vẽ tranh/triển lãm tranh, thi đánh cờ... Quận 5 thu hút du lịch nhất là vào các đêm trăng rằm, đặc biệt là Tết Nguyên Tiêu và Tết Trung thu.

Một số công trình, địa điểm nổi tiếng:
TênĐịa chỉWebsiteChợ An Đông34–36 An Dương Vương, Phường 9Chợ Kim Biên37 Vạn Tượng, Phường 13Công viên Văn Lang238 An Dương Vương, Phường 9Khách sạn 5 sao Windsor Plaza18 An Dương Vương, Phường 9Khu phố cổ Hải Thượng Lãn ÔngĐường Hải Thượng Lãn ÔngHào Sĩ Phường206 Đường Trần Hưng Đạo, Phường 11, Quận 5, Hồ Chí Minh Trung tâm Văn hóa Quận 5105 Trần Hưng Đạo, Phường 5

 Giao thông 
nhỏ|giữa|650px|Đại lộ Võ Văn Kiệt, đoạn đi qua Quận 5. Ảnh chụp năm 2013.

Đường phố
 An BìnhAn Dương VươngAn ĐiềmBà TriệuBãi SậyBạch VânBùi Hữu NghĩaCao ĐạtChâu Văn LiêmChiêu Anh CácDương Tử GiangĐào TấnĐặng Thái ThânĐỗ Ngọc ThạnhĐỗ Văn SửuGia PhúGò CôngHà Tôn QuyềnHàm TửHải Thượng Lãn ÔngHọc LạcHồng BàngHùng VươngHuỳnh Mẫn ĐạtKim BiênKý HòaLão TửLê Hồng PhongLê Quang ĐịnhLê Quang SungLương Nhữ HọcLưu Xuân TínLý Thường KiệtMạc CửuMạc Thiên TíchNghĩa ThụcNgô Gia TựNgô Nhân TịnhNgô QuyềnNguyễn An KhươngNguyễn ÁnNguyễn BiểuNguyễn Duy DươngNguyễn KimNguyễn ThiNguyễn Thị NhỏNguyễn Thời TrungNguyễn TrãiNguyễn Tri PhươngNguyễn Văn CừNguyễn Văn ĐừngNhiêu TâmPhan Huy ChúPhan Phú TiênPhan Văn KhỏePhan Văn TrịPhạm BânPhạm ĐônPhạm Hữu ChíPhó Cơ ĐiềuPhú ĐịnhPhú GiáoPhú HữuPhù Đổng Thiên VươngPhùng HưngPhước HưngSư Vạn HạnhTản ĐàTạ UyênTân HàngTân HưngTân ThànhThuận KiềuTống Duy TânTrang TửTrần Bình TrọngTrần Chánh ChiếuTrần ĐiệnTrần HòaTrần Hưng ĐạoTrần PhúTrần Tuấn KhảiTrần Tướng CôngTrần Xuân HòaTriệu Quang PhụcTrịnh Hoài ĐứcVạn KiếpVạn TượngVõ Trường ToảnVõ Văn KiệtVũ Chí HiếuXóm ChỉXóm VôiYết Kiêu

Dự án "Bảo tồn và cải tạo khu phố cổ Chợ Lớn" rộng 68 hecta, trải dài trên Quận 5 và Quận 6 đang được thảo luận và lấy ý kiến nhân dân.

Tên đường của quận 5 trước năm 1975
Bến Hàm Tử, Lê Quang Liêm nay là đường Võ Văn KiệtĐại lộ Đồng Khánh nay là đường Trần Hưng Đạo BĐại lộ Nguyễn Hoàng nay là đường Trần PhúĐại lộ Thành Thái nay là đường An Dương VươngĐại lộ Pétrus Ký nay là đường Lê Hồng PhongĐường Nguyễn Huỳnh Đức nay là đường Trần Tuấn KhảiĐường Bùi Duy Thanh nay là đường Nguyễn Văn ĐừngĐường Châu Văn Tiếp nay là đường Trần Xuân HòaĐường Ngô Quyền, Triệu Đà nay là đường Ngô QuyềnĐại lộ Nguyễn Văn Thoại nay là đường Lý Thường KiệtĐại lộ Trần Hoàng Quân nay là đại lộ Nguyễn Chí ThanhĐại lộ Tổng Đốc Phương nay là đường Châu Văn LiêmĐại lộ Khổng Tử, Trần Thanh Cần nay là đường Hải Thượng Lãn ÔngĐường Nguyễn Văn Thạch nay là đường Nguyễn ThiĐường Lý Thành Nguyên nay là đường Đỗ Ngọc ThạnhĐại lộ Tôn Thọ Tường nay là đường Tạ UyênBến Dương Công Trừng nay là đường Nguyễn Thị NhỏĐường Mạnh Tử nay là đường Dương Tử GiangĐại lộ Minh Mạng nay là đường Ngô Gia TựBến Nguyễn Văn Thành nay là đường Phan Văn Khỏe

 Giáo dục 

 Cơ sở giáo dục đại học, trường dự bị đại học 
Tên trườngĐịa chỉWebsiteGhi chuTrường Dự bị đại học Thành phố Hồ Chí Minh91 Nguyễn Chí Thanh, Phường 9Trường Đại học Hùng Vương Thành phố Hồ Chí Minh736 Nguyễn Trãi, Phường 11Trụ sở chính28–30 Ngô Quyền, Phường 5Cơ sở 1Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG TPHCM)227 Nguyễn Văn Cừ, Phường 4Cơ sở 1Trường Đại học Sài Gòn273 An Dương Vương, Phường 2Trụ sở chínhTrường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh280 An Dương Vương, Phường 4Trường Đại học Sư phạm Thể dục Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh639 Nguyễn Trãi, Phường 11Trường Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh217 Hồng Bàng, Phường 11

 Trường cao đẳng, trường trung cấp 
Tên trườngĐịa chỉWebsiteGhi chúTrường Cao đẳng Kinh tế Đối ngoại81 Trần Bình Trọng, Phường 1Cơ sở Quận 5Trường Cao đẳng Phát thanh - Truyền hình II75 Trần Nhân Tôn, Phường 9Cơ sở 1Trường Trung cấp nghề Kỹ thuật công nghệ Hùng Vương161–165 Nguyễn Chí Thanh, Phường 12

 Trường Trung học phổ thông (THPT) 
Tên trườngĐịa chỉWebsiteTrường Phổ thông Năng khiếu (ĐHQG TP. Hồ Chí Minh)153 Nguyễn Chí Thanh, Phường 9Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong235 Nguyễn Văn Cừ, Phường 4Trường THPT Hùng Vương124 Hồng Bàng, Phường 12Trường THPT Trần Hữu Trang276 Trần Hưng Đạo B, Phường 11Trường THPT Trần Khai Nguyên225 Nguyễn Tri Phương, Phường 9 Trường Trung học Thực hành (Trường Đại học Sài Gòn)220 Trần Bình Trọng, Phường 4Trường Trung học Thực hành (Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh)280 An Dương Vương, Phường 4
Các trường THCS
 STT  Tên trường  Thành lập  Địa chỉ  Hiệu trưởng  Ghi chú và Website  Quận 5 1 Trường THCS Trần Bội Cơ 1908 Số 266 đường Hải Thượng Lãn Ông, Phường 14  https://thcstranboico.hcm.edu.vn/homegd3 2 Trường THCS Hồng Bàng    https://thcshongbang.hcm.edu.vn/ 3 Trường THCS Ba Đình    https://thcsbadinh.hcm.edu.vn/ 4 Trường THCS Kim Đồng    https://thcskimdong.hcm.edu.vn/ 5 Trường THCS Mạch Kiếm Hùng    https://thcsmachkiemhung.hcm.edu.vn/ 6 Trường THCS Lý Phong   https://thcslyphong.hcm.edu.vn/ 

 Xem thêm 
Đại Thế giới
Chợ Lớn
người Hoa
Thành phố Hồ Chí Minh
Lịch sử Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh
Lịch sử hành chính Thành phố Hồ Chí Minh

Chú thích