Agregatine olend

Agregatine olend (-sanaspäi «ližadan») om substancijan fizine olend, rippub lämuden i painuden ühtnendaspäi. Agregatižen olendan vajehtuz voib kaimdas joudjan energijan, entropijan, ninevuden da toižiden fizižiden suruziden hüpkenvuiččel vajehtusel.

 Toižendad 
Kaik nell' agregatišt olendad oma järgeližed: plazm (otab mail'man substancijan enambust), kova (kristall), nozol i gazanvuitte olendad. Mezofazan olendad oma amorfine hibj, nozol kristall, stajan membran. Toižed agregatižed olendad oleldas madalan lämuden arvoimižiš: Bozen kondensat, fermionkondensat, kvantgaz, kvantnozoluz. Tedomehed ezimeletadas nenid olendoid mugažo: vaskmäine substancii, fotonmolekul, mujustöklan kondensat.

Substancijan agregatižen olendan toižendoiden päine termodinamine (fenomenologine) tunduz om energetine röun faziden keskes: purustusen lämuz om röunaks nozoluden i sen purun keskes, sulamižen lämuz röunatab kovad substancjad nozoludespäiBelokon', N. I. Основные принципы термодинамики (Termodinamikan päižed principad), 1968. — Lp. 25. . Kävutadas avarombad termodinamine faz-tärtust ümbrikirjutamha erazvuiččid olendoid fizikas. Ümbrikirjutajad päličmänendoid toižes fazaspäi toižele nägused oma kritižed.

 Fazine päličmänend 
Fazine päličmänend näguse fazdiagrammal, konz sistem vajehtab ičeze intensivižid parametroid (lämuz, painuz i m.e.) i ristikoičeb jagajad jonod kahten fazan keskes. Ku erazvuiččed olendan tazostused ümbrikirjutadas kaikenvuiččid termodinamižid fazid, ka kaiken voib löuta surut, kudamb vajehtase hüpkenvuiččikš fazižen päličmänendan aigan.

Ezmäižen toižendan fazižes päličmänendas kaikiš päižembad, primarižed ekstensivižed parametrad vajehtasoiš: eriline mülü, varatud südäienergijan lugumär, komponentoiden koncentracii i sen vuitte. Kahtenden toižendan fazižed päličmänendad tegesoiš statjoiš, konz substancijan sauvusen simmetrii vajehtub, sen aigan simmetrii voib hajeta täuzin vai poleta paloin.

+ Substancijan fazižed päličmänendad Mišpäi↓ \ Mihe→ Kova hibj Nozoluz Gaz Plazm Kova hibj Sulamine Sublimacii Nozoluz Kül'mand Purustuz Gaz Desublimacii Kondensacii Ionizacii Plazm Rekombinacii

 Homaičendad