Gruš

Gruš () om plodpuiden i penzhiden heim Rozanvuiččed-sugukundaspäi. Lugetas enamba mi 30 erikod, kümne londuselišt gibridad, tuhad sortuid. Tipine erik om mecgruš (Pyrus communis), sortuiden enambuz om sadud sišpäi.

 Leviganduz 
Grušan augotižlibund ei ole märitud tarkoikti, pu tuli istorijanedeližes aigaspäi. Kul'tiviruihe grušid Amuižes Grekanmas (nägub, otnuden kul'turha grušan kodima, läz tuha vot EME) i Persijas. Tetihe 38 sortud Rimalaižes imperijas, no äjiden ploduiden magu ei olend luja, ka lugetihe golliden sömäks. Mainitase Amuižen Venän dokumentoiš 12. voz'sadaspäi. Hristanuskondan polenpidajad ei navet'koi grušad sidodud sihe paganusen kul'tan tagut, i telustiba kul'turpuiden levigandusele.

Mecgruš om levitadud Evropadme 60 gradushasai pohjoižlevedust, sen ühtes kazmuz om harv arealan pohjoižes. Ussurine gruš om pakaiženvastaine erik, kazvab Edahaižes Päivnouzmmas, Korejas, Kitain pohjoižpäivnouzmas.

Ištutadas mail'madme tropižes i venos vöiš. Om vaiše severt-se kommertižid sortuid. Vl 2016 kazvatusen lider oli Kitai (mail'man tehmižen seičeme kümnendest vai 19,4 mln tonnoid), vl 2020 toižed järedad tegijad (500..600 tuhad tonnoid) oliba Italii, AÜV, Argentin, Turkanma. Venäma om grušan ploduiden ühteks päižiš importirujišpäi.

 Kävutand 
Ištutadas grušad ploduihe näht päpaloin. Kazvatadas erasid-se sortuid dekorativižikš vaiše, niiden kesken bonsaikš.

Ploduiden kožundan strok märičese küpsnendan harakteristikoil. Keskküpsnendan strokun plodud kaičesoiš lühüdaks aigaks, voib kaita möhäküpsnendan ploduid seičeme..kahesa kud.

Ottas pud materialaks, no kävutadas tegesid honusiš vaiše, hapneb kebnas nepsudespäi. Pu om vahv i notked, leiktase hüvin kivenvuiččiden stajiden olendan tagut. Tekstur om hen, voččed renghad sijadasoiš tazokeskustal. Tehtas penid tegesid i ottas kalližarvoižen pun vajehtuseks, ende tegihe formid paindud pränikoiden täht. Grušan erikod oma sezonižikš medenkandajikš.

 Valitud erikod 
 Pyrus boissieriana — Buassjen gruš
 Pyrus communis — Järgeline gruš, vai mecgruš, heimon tipine erik
 Pyrus elaeagrifolia
 Pyrus pyrifolia — Grušanlehtesine gruš
 Pyrus salicifolia — Raidanlehtesine gruš
 Pyrus spinosa
 Pyrus syriaca — Sirine gruš
 Pyrus taiwanensis — Taivanine gruš
 Pyrus ussuriensis — Ussurine gruš

Gibridad
 Pyrus ×bretschneideri — Keskuzazijalaine gruš
 Pyrus ×nivalis [ = Pyrus communis × Pyrus elaeagrifolia]

 Homaičendad 

Kategorii:Rozanvuiččed
Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe
Kategorii:Pud
Kategorii:Penzhad
Kategorii:Dekorativižed kazmused
Kategorii:Maižanduzkul'turad kirjamišton mödhe
Kategorii:Mezikazmused