Šubert Franc

Franc Peter Šubert ( [ˈfʁant͡s ˈpeːtɐ ˈʃuːbɐt]; 31. viluku 1797, Ven, Avstrijan imperii — 19. kül'mku 1828, sigä-žo) oli avstrijalaine muzikankirjutai, muzikan romantizman üks' alusenpanijoišpäi. Kirjuti enamba 600 kompozicijoid änen täht, äiluguižid sädusid fortepjanon täht, seičeme simfonijad i üks' simfonii jäti kesken, kümne operad, mülütadas niid klassižen muzikan nimikirjuteshe.

 Biografii 
Franc Peter Šubert oli sündnu Venan ezilidnas Lihentalin tulendan školan Franc Teodor Šubert-opendajan kanzha. Tat oli muzikantan-navedijan, libui moravijalaižiš manmehišpäi. Mam — Elizabet Šubert (neiččel Fic), oli silezijalaižen lukkolsepan tütren. Vaiše viž last jäihe elegil nell'toštkümnespäi, Francan Peteran üks' vellišpäi Ferdinand oli muzikankirjutajan mugažo.

Franc ozuti muzikališt lahjakahut aigoiš. Hänen ezmäižed näradoičijad oliba kodihižed: tat openzi vändmaha violižel, Ignac-veik — fortepjanol. Kuz'vozne openui Lihentalin tulendan školas. Seičeme vot igäspäi oti organan vändon urokoid Lihentalin jumalanpertin kapel'meisteral. Üks'toštkümnevozne Franc oli ottud «pajatajaks prihaižeks» Venan tanhaližhe kapellha i Konviktha (škol pansionanke). Vll 1810−1813 Šubert sädi operan, simfonijan, pjesid fortepjanole i pajoid.

Ezmäi pästajad pučihe kompozitoran sädusiden publikočendaspäi. Šubert radoi školas, sid' muzikan opendajan elokahas perehes. Iohann Fogl' edesteli Šubertan sädusid baritonal Venan saloniš, i ned saihe tetabut, ezmäine linni pandud muzikha vl 1816 Göten «Meckunigaz»-ballad (saks. Erlkönig).

Muzikankirjutai oli uskojan ristitun, ei ole naižiš, koli lapsetoman kohtuližes tifaspäi. Seičemen simfonijan löudmine vl 1867 ližazi mel'hetartust Šubertan muzikale.

 Valitud sädused 
 Orkestran täht 
 Simfonii nomer 8 («Jättud kesken») h-moll (1822)
 Simfonii nomer 9 («Sur'») C-dur (1828)
 8 ezivändod

 Änen täht fortepjanonke 
 Vokaline «Čomakulu mellicnikan ak»-cikl (1823, saks. Die schöne Müllerin)
 Vokaline «Tal'veline matk»-cikl (1827, saks. Winterreise)
 «Joucnen pajo»-kogoduz (1828, saks. Der Schwanengesang)
 Ave Maria («Ellen:an koumanz' pajo», saks. Ellens dritter Gesang)
 Toižed pajod (eriližešti i kogodusiš, kaik om kaičenus läz 600)

 Fortepjanon täht solo 
 23 sonatad (1815−1828)
 «Kalaidai»-fantazii (1821, saks. Der Wanderer)
 11 ekspromtad (1827−1828)
 6 muzikališt kurod (1823−1828)
 Enamba mi 400 kargud (1812−1827, val'sad, lendlerad, saksalaižed kargud, menuetad, ekosezad, galopad)

 Homaičendad 

Kategorii:Avstrijan muzikankirjutajad
Kategorii:Muzikankirjutajad kirjamišton mödhe
Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe