Surm

Surm vai kolend, erasti pölištuz mugažo, om organizman elonradmižen biologižiden i fiziologižiden processiden täuz' lopind, seižutez.

Medicinan tanatologii-tedo om ottud surman tedoidusihe. Terminaližed olendad tuldas edel surmad kaiken, ned oma preagonaline olend, agonii i klinine surm. Kaikiden niiden olendoiden hätkeližuz voib olda severziš-se minutoišpäi časuihesai i päivesihesai eskai. Mahapanendan vero vai kremacii jäl'gestadas surmad. Filosofijan elo-tärtuz om vastal'ne surman rindataden.

Londuses läz kaik eläbad olijad pölištudas lopmätoman borcuindan jämha elegiš rezul'tataks. Se borcuind mäneb erikoiden keskes i erikon südäimes, mülütab ümbrišton arvoimižiden vajehtust. Kaik prokariotad i üks'stajižed eukariotad, kolonialižed organizmad (tartučud i gidrad) pölištudas, sikš miše ned oma surmatomad biologižikš i ei voigoi vanhtuda. Äistajižiden organizmiden keskes kolmatomad oma Turritopsis nutricula-meduz, erased merineglikad. Planetan eläbiden olijoiden vaiše pen' procent alištub vanhtusele i voib kolda sišpäi, kaikiden heiden organizm om saudud koverikahašti. Ristitun hibj mülüb niihe organizmihe, se om surmanalaine.

 Surmha sidodud vepsän tärtused 
 Olda surman käziš — lähine surm.
 Surm om hambhiš — surm om läz.

 Surmha sidodud vepsän muštatišed 
Erased muštatišed oma ottud «Mi meles, se i keles»-kogodusespäiMi meles, se i keles. Vepsläižed muštatišed (ladii om O. J. Žukova). — Petroskoi: «Periodika», 2018. — 96 lp. — Lpp. 53−54. ISBN 978-5-88170-307-3  .
 Ala varaida kolnut, a varaida eläbad.
 Ed sinä surmad, a surm sindai varjoičeb.
 Eläbas kolijan teged.
 Eläd — ka elä, ed — ka kole.
 Ken ridata eläb, se abidota koleb.
 Kolijas eläbad ed tege.
 Kolem, ka sigä magadam.
 Kolendha varoin ed elä.
 Kolijad tagaze ed lenda.
 Kolijal velgad ed ota.
 Kuna olen sündnu — tedan, a kuna tegese kolda — en voi teta.
 Kuni surm ei tule, ka ed kole ka.
 Mez' völ ei kolend, a kutjad jo södas.
 Sinun surmal niken ei kole.
 Surm ei küzu vozid.
 Surm om lähemba paidad.
 Surm vigan löudab.
 Surmaspäi ed pagene.
 Tedaižin, miše haudas om hüvä, ka koližin.
 Tuleb aig — mänem sinna kaik.
 Väges ed kole.

 Kacu mugažo 
 Kolendmär
 Surman kel'dand
 Surmičend

 Homaičendad 


Kategorii:Tanatologii
Kategorii:Patologižed processad