Metr

Metr (-sanaspäi metron «mär», «märičii») om pidusen keskustan märičendühtnik. Om rahvahidenkeskeižen SI-sisteman päižes seičemes märičendühtnikaspäi. Rahvahidenkeskeine znamoičend om m.

Vahvištadud vl 1983 märhapanendan mödhe, metr om keskustan piduz, kudambad vauktuz läbitab vakuumas aigan 1 / 299 792 458 sekundad pordos. Se om kudenz' metran märhapanend, om kirjutadud tarkoiktemb vl 2018 korreliruimha sekundan märhapanendanke.

 Istorii 
Ühthižen märičendühtnikan levigandusen tarbhaižuz libui Evropas mugoman suren valdkundan sündundan tagut kut Napoleonan imperii. Tariž oli maksta nalogoid ühthižen märan alusel, ende joga feodal pani ičeze märičendühtnikoid. Pättihe säta pidusen ühthišt märičendmahtust kanghiden paloiden täht, i tehtihe märičendühtnikan Man meridianan kal't, muga-žo märhapanihe merimijlad edel sidä.

Ende märhapanihe metrad Parižan meridianan kal't (1795, nelländesen 1 / 10 000 000, massan kilogramm-ühtnik oli sidodud metrha kut veden 1 dm³ mülün mass), etalonal platinaspäi (Metre des Archives, 1799), profilal platinaspäi da iridijaspäi (1889), sil-žo, no rippujal rolikoil (vspäi 1927), kripton-86-izotopan spektran ruskedpakuižen jonon lainhen 1 650 763,73 pidust (1960).

 Ühtnikad metran alusel 
Sätas ližaühtnikoid metran alusel SI-sisteman standartižiden prefiksoiden abul.

+ Äikerdoittud metran i sen doliden kävutandan ozutesedSuruzMäričendühtnikZnamOzutezSuruzMäričendühtnikZnamOzutez 101 dekametr  dam  ei ole rekomendacijad kävutandale10−1 decimetr  dm  — 102 gektometr  gm / hm  ei ole rekomendacijad kävutandale10−2 santimetr  sm / cm  — 103 kilometr  km  Tverin irdan piduz Moskvas om 1,6 km10−3 millimetr  mm  peniden gavediden suruz om läz 1 mm 106 megametr  Mm  keskust Parižaspäi Madridhasai om 1 Mm 10−6 mikrometr  µm  bakterijoiden järgeline suruz om ~1 mkm 109 gigametr  Gm  Päiväižen diametr om 1,4 Gm 10−9 nanometr  nm  kaikiš henombad virusad oma ~20 nm surtte 1012 terametr  Tm  Saturnan orbitan radius om 1,5 Tm 10−12 pikometr  pm  gelijan atoman radius om 32 pm 1015 petametr  Pm  vauktuzvoz' om 9,46 Pm pitte 10−15 femtometr  fm  protonan diametr om 1,75 fm 1018 eksametr  Em  keskust Al'debaranhasai om 0,6 Em 10−18 attometr  am  venon vastamižpainegen harakterine radius om 2 am 1021 zettametr  Zm  Maidten diametr om ~1 Zm 10−21 zeptometr  zm  c-kvarkan diametr om 100 zm 1024 iottametr  Im / Ym  Galaktikoiden Sijaližen üläkogodusen radius — ~1 Im 10−24 joktometr  jm / ym  neitrinon suruz om 1 jm 1027 ronnametr  Rm  Kaikusen kaceltud palan diametr  — ~0,886 Rm 10−27 rontometr  rm  Oh-My-God-henegen diametr om 47 rm 1030 kvettametr  Kvm / Qm  — 10−30 kvektometr  kvm / qm  Plankan piduz — 1,61×10−5 kvm

 Homaičendad 

Kategorii:Märan ühtnikad
Kategorii:Piduz
Kategorii:SI:n päižed ühtnikad