Slovakan kel'

Slovakan kel' (ičeze nimitused: slovenčina, slovenský jazyk, slovenská reč) om Slovakijan oficialine kel'. Mugažo se om EÜ:n üks' oficialižiš kelišpäi.

Reguliruindorganzacii om Slovakijan Tazovaldkundan kul'turministrusen valdkundkelen palakund (Ministerstvo kultúry Slovenskej republiky. Odbor štátneho jazyka, Bratislav).

 Leviganduz 
Slovakan kel' om indoevropine, slavine kel'. Pagižijoiden lugu om 5,2 millionad ristituid (2015), heišpäi nell' videndest elädas Slovakijas (4,34 mln vl 2012), läz kaik kandajad mamankeleks oma slovakalaižed. Verhiš maiš enamba kelenkandajid om Čehanmas (235 tuhad vl 2011) i Serbijas (50 tuh. ristituid vl 2011). Kacmata sihe, miše slovakan amerikaine diaspor om pol'millionad, vaiše kaks' tuhad ristituid mahttas pagišta rahvahan kelel.

Koume paginoiden joukud: päivnouzmaine, keskuzline, päivlaskmaine. Paginoiden erazvuiččend sündui mägitahondan arvoimižiš.

 Istorii 
Erigoittas koume pordod slovakan kelen istorijas: aigaline (edel 1000. vot), edel kirjankel't (voded 1000−1787) i kirjankelenke (vspäi 1787). Čehan kel' oli kirjankeleks 18. voz'sadhasai. Slovakan kirjankel' om sätud i kodificiruidud 19. voz'sadan keskes keskpaginoiden alusel. Kirjamišt oti latiništ grafikad aluseks.

Slovakan kelen kirjutadud muštnikad zavodišoiš 15. voz'sadan lopuspäi, no velgsanad slovakan kelespäi oma čehan, saksan i latinan keliden aigaližembiš kirjoiš.

 Eriližused 
Toižiden slavižiden keliden erineden, [ä]-fonem om olmas slovakan keles (no kadob), om lühüdoid i pit'kid vokalid, mugažo konsonantoid ([l̥], [l̥̄], [r̥], [r̥̄]). Ritmižen ohjandimen mödhe, pit'k vokal' voib olda vaiše ühtes tavus lähižiš tavuišpäi. Palatalizuidud konsonantoiden kadob keles.

Kirjankelen painend om dinamine. Erigoittud sanan painend om fiksiruidud i sijadase ezmäižel tavul (ˈdruhá ˈmladosť «toine noruz», ˈlist ˈešte ˈneprišiel «kirjeine ei tulend völ») päiči statjas, konz eziabusana om (ˈkôň «ižahebo», no ˈna koni «ižahebon päl»). Erased pronominad i abusanad oma painmatomad.

 Lugusanad 
 jeden — üks' 
 dva — kaks' 
 tri — koume 
 štyri — nell' 
 pät' — viž 
 šest' — kuz' 
 sedem — seičeme 
 osem — kahesa 
 devät' — ühesa 
 desat' — kümne
 dvadsat' — kaks'kümne
 tridsat' — koumekümne
 sto — sada
 tisíc — tuha

 Frazad 
 Vitajte! — Tervhen!
 Ako sa voláš? — Kut sindai kuctas?
 Odkial' si? — Kugalaine oled?
 Kde bývaš? — Kus sinä eläd?
 Zbohom! / Čoskoro sa uvidíme! — Nägemižhesai!
 D'akujem! — Kitän.

 Homaičendad 


Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe
Kategorii:Čehanman keled
Kategorii:Slovakijan keled