Zal'cburg

Zal'cburg ( [ˈzalt͡sbʊɐ̯k], sen bavarijan pagin: Soizburg «sollidnuz», avstrijan virkand [ˈsaltsbʊʁk]) om lidn Avstrijan lodehes. Se om Zal'cburg-federacijanman administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn, valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe.

 Istorii 
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 700 Rupert-episkopal-pühämehel. Hän pani kahten jumalankodin alusid, ned kändihe tuleban aigan lidnan südäitukuks: Pühän Petran benediktine abbatuz (mez'jumalankodi) i Nonnberg-naižjumalankodi. Vl 739 panihe lidnad episkopan rezidencijaks, se oli hristanuskondan missioneroiden radmižen keskusen al'pižes regionas 8. voz'sadan lopuspäi. Nimitihe lidnad keitandsolan äiluguižiden löudmižsijiden tagut ümbristoš siš-žo aigaspäi.

Vll 1849−1918 lidn oli Zal'cburgan gercogkundan keskuseks i mülüi Avstrii da Mad'jaranma-valdkundha. Avaitihe Zal'cburgan päraudtestancijad vl 1860. Lidnan istorine keskuz mülüb UNESCO:n Mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe vspäi 1996.

Zal'cburg šingotase korktoiden tehnologijoiden edheotandoil (avtomatizacii, programholitusen sädand), telekommunikacižeks keskuseks, mul'timedijan industrijal, sömtegimištol (mineralveded, olud). Manipulätoroiden Palfinger-tegii i iknoiden da uksiden MACO-furnituran kompanii saudihe iceze päfateroid lidnas. Jomiden Red Bull GmbH-koncernan päfater sijadase ezilidnas. Zal'cburgan rengaz radab avto- i motovoibuižiden täht päivnouzmha lidnaspäi vspäi 1968. Londuseližen gazan «Haidah»-varažom (2,8 mlrd m³) om kahtenz' surtte Keskuzevropas.

 Geografijan andmused 
Lidn sijadase federacijanman pohjoižes, 424 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Ven-pälidnhasai om 300 km päivnouzmha, Münhenhasai om 145 km päivlaskmha, Saksanman röunhasai om viž kilometrad lodeheze, päivlaskmha i suvipäivlaskmha.

Klimat om ven valdmeren nell'sezonine, kontinentaližen klimatan pirdoidenke, pil'vekaz, tal'vel eriližešti. Voden keskmäine lämuz om +10,0 C°, kezakun-elokun +17,9..+19,6 C°, tal'vkun-uhokun 0..+1,6 C°. Ekstremumad oma −30,6 C° (viluku, uhoku) i +37,7 C° (heinku). Kezaaigan minimum om −0,1 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +21,7 C° (uhoku). Paneb sadegid 1195 mm vodes, enamba kezakus-elokus (151..164 mm kus), vähemba vilukus-uhokus (53..59 mm kus). Tal'vel paneb 78 sm lunt 47 päiväs. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 51..56 % röunoiš keväz'kus-elokus, 71..74 % kül'mkus-vilukus.

 Tobmuz 
Lidn jagase 24 nimitadud lidnfartalaks (üks'lugu ) i koumeks lidnantagaižeks eläntoittud tahoks (üks'lugu Landschaftsraum).

Nened mehed radoiba lidnan pämehen radnikusel () ende: Haral'd Proiner (Harald Preuner, sügüz'ku 2017 — semendku 2024), Hainc Šaden (Heinz Schaden, semendku 1999 — sügüz'ku 2017).

 Eläjad 
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 145 367 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Kaik nell' universitetad ratas lidnas.

 Irdkosketused 
 Lidnan oficialine sait (stadt-salzburg.at). 

Kategorii:Avstrijan lidnad
Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
*