Edmonton

Edmonton (mugažo anglijan kelel, virktas [ˈɛdməntən] vai [ˈɛd.mən.tən]) om Kanadan videnz' surtte lidn. Se om Al'bert-provincijan administrativine keskuz i kahtenz' surtte lidn Kalgarin jäl'ghe.

 Istorii 
Eländpunktan aluz om pandud Gudzonan lahten kompanijal vl 1795. Sai nimed Londonan Edmonton-ezilidnan mödhe (nüg. Suren Londonan aglomeracijas), se oli kompanijan pämehen sündundtahoks. Vl 1885 raudte tuli Edmontonha, i vl 1892 se sai penen lidnan () statusad. Vn 1904 redukuspäi Edmonton om siti-statusanke («sur' lidn» anglijan kelespäi). Om provincijan keskuseks sen alusenpanendaspäi vl 1905.

Edmonton šingotase kivivoin samižel 1940-nziden voziden lopuspäi, kivivoin da londuseližen gazan ümbriradmižel.

 Geografijan andmused 
Lidn sijadase provincijan keskuzpalan suves, 645 m (vai 671 m) ü.m.t. keskmäižel korktusel. Nort Saskačevan-jogen randal. Matkad provincijan kaikiš surembha Kalgari-keskushesai om 280 km suvhe orhal vai 295 km avtol, Ottav-pälidnhasai om 2840 km päivnouzmha orhal vai 3390 km avtotedme.

Klimat om ven kontinentaline kuivahk, päipaštokaz päiči tal'ves. Voden keskmäine lämuz om +4,2 C°, kezakun-elokun +15,6..+18,1 C°, tal'vkun-uhokun −7,9..−10,3 C°. Lämuden maksimum oleli +37,2 C° (kezaku), absolütine minimum oli −49,4 C° (viluku, uhoku). Kezaaigan minimum om −3,9 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +16,7 C° (tal'vku, uhoku). Voib panda halad kezan miččel taht kul (heinkun minimum om −1,7 C°). Paneb sadegid 422 mm vodes, enamba kezakus-elokus (61..83 mm kus), vähemba kül'mkus-keväz'kus (12..20 mm kus). Paneb lunt 124 sm i 49 päiväd tal'ves keskmäras. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 39..43 % röunoiš sulakus-semendkus, 59..65 % kül'mkus-uhokus, 48..54 % toižiš kuiš.

 Tobmuz 
Edmonton jagase üks'toštkümnes valičemižümbrikoks (), vai enamba mi 375 susedkundaks ().

 Eläjad 
Vn 2012 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 817 498 ristitud, i 1,16 mln ristituid eliba ezilidnoidenke. Vl 2021 kaik 1,4 mln eläjid oli lidnaglomeracijas (kudenz' sija valdkundas) 9416 km² pindal.

Ristitišton tobj pala libui Britanižiš sarišpäi i Germanijaspäi, 13,9 % oma ukrainalaižed.

 Irdkosketused 
 Lidnan tobmuden sait (edmonton.ca). 


Kategorii:Kanadan lidnad
Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
*