Astan

Astan ( «pälidn», ) om Kazahstanan pälidn. Se om lidn tazovaldkundan alištusenke, valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.

 Istorii 
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1830 kuti kozakoiden Akmolan forpost läz kazahlaižiden surt Akmol-žilod kaičemha Venälaižen imperijan ut ümbrikod kazahan toižiden hanoiden sodavägiden londoišpäi. Vn 1863 16. päiväl kezakud Akmolan varmitez da ühtenzoittud žilo senno saiba ümbrikon pälidnan statusad Akmolinsk-nimenke. Vll 1961−1992 nimitihe sidä Celinograd:aks (kaz. i ). Vll 1992−1998 nimi oli Akmol (, ), udesnimitihe čoman kulundan da hüvän associacijan täht Astan:aks (kaz. i ven. Астана). Vn 2019 20. päiväl kezakud parlament vahvišti pälidnan ut nimitust — Nur-Sultan (). Astan-nimi om pörtud vn 2022 sügüz'kus.

Kätihe Kazahstanan pälidnaks vn 1997 tal'vkun 10. päiväspäi.

Astan šingotase sauvondal, torguindal i transportkeskuseks varažomidenke. Tegimišton päsarakod oma sauvondmaterialiden pästand, mašinansauvomine (sidä kesken katl'ad i lämbituzladimed, libutimed), sömtegimišt.

 Geografijan andmused 
Lidn sijadase valdkundan pohjoižes, Išim-jogen molembil randoil (), 347 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Pälidnan territorii om anklavaks Akmolan agjan suvipäivnouzmas.

Klimat om terav kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +4 C°, kezakun-elokun +19,1..+20,6 C°, tal'vkun-uhokun −12..−14,5 C°. Ekstremumad oma −51,6 C° i +41,6 C°. Kezaaigan minimum om −2,2 C° (eloku), tal'vaigan maksimum om +8,2 C° (uhoku). Paneb sadegid 338 mm vodes, enamba kezakus (40 mm) i heinkus (56 mm), vähemba vilukus-sulakus i sügüz'kus (17..21 mm kus). Ei olele haloid heinkus. Mecankazvatusen sur' projekt tegese ümbri lidnas polenemha kuivaigad i stepin kovid tulleid.

 Tobmuz 
Astan jagase kudeks administrativižeks rajonaks: Almati, Esil', Sariark (), Baikonur (vn 2018 keväz'kuspäi), Nur (Нура, vspäi 2023), Saraišik (, om erigoittud Almati-rajonan suvipalaspäi vn 2025 vilukun lopus).

Edeližed lidnan pämehed (akimad):
 Aset Isekešev (21. kezaku 2016 — 10. sügüz'ku 2018, Әсет Исекешев)
 Bahit Sultanov (11. sügüz'ku 2018 — 12. kezaku 2019, Бақыт Сұлтанов)
 Altai Kul'ginov (13. kezaku 2019 — 8. tal'vku 2022, Алтай Көлгінов)

 Eläjad 
Vl 2015 lidnan eläjiden lugu oli 852,985 ristitud2015 жылғы 1 қаңтарға Қазақстан Республикасының облыстары, қалалары және аудандары бойынша халық саны (Vn 2015 Kazahstanan Tazovaldkundan ristitišt). — Kazahstanan statistikan komitet (stat.gov.kz). , vn 2017 kezakus lidnan ristitišt ületi millionad, i vl 2018 se oli 1,070,196 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Rahvahad (enamba 0,4 % vn 2022 augus, ristitišt 1,239,744 eläjad): kazahlaižed — 81,1 %, venänikad — 11,3 %, ukrainalaižed — 1,2 %, totarlaižed — 1,0 %, uzbekad — 0,9 %, saksalaižed — 0,8 %, korejalaižed — 0,6 %, kirgizlaižed — 0,5 %, azerbaidžanlaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 2,2 %.

Üläopendusen vižtoštkümne aluzkundad i läz 17 kolledžad anttas professionališt opendust.

 Transport 
Avtobusad i velosipedad oma kundaližeks transportaks lidnas, kiruhtramvain jono om sauvomas vspäi 2017. Rengazavtote ümbri lidnas om avaitud täuzin vn 2019 lopus. Kezaline navigacii oleskeleb Išim-jogedme lidnan röunoiš.

Vl 2017 uz' «Nurli Žol»-päraudtestancii om avaitud lidnan suvipäivnouzmas.

Rahvahidenkeskeine civiline lendimport Nursultan Nazarbajevan nimedRahvahidenkeskeižen lendimportan Nursultan Nazarbajevan nimed sait (nn-airport.kz).    (, NQZ / UACC, 5,1 mln passažiroid vl 2019) sijadase 16 kilometras suvipäivnouzmha lidnan azjaližes keskusespäi. Tehtas reisid Azijan lähižiden maiden i Venäman surihe lidnoihe, Frankfurtha i Pekinha, mugažo Kazahstanan kaikihe surihe lidnoihe, om čarterreisid Keskmeren, Egiptan i Tailandan lebutahoiže.

 Sebruzlidnad 
  Amman, Jordanii (vspäi 2005)
  Ankar, Turkanma (2001)
  Bankok, Tailand (2004)
  Biškek, Kirgizstan (2011)
  Gdan'sk, Pol'šanma (1996)
  Hanoi, Vjetnam (2009)
  Kazan', Tatarstanan Tazovaldkund, Venälaine Federacii (2004)
  Manil, Filippinad (2004)
  Nicc, Francii (2014)
  Oulu, Suomenma (2013)
  Pekin, Kitai (2006)
  Piter, Venälaine Federacii (1996)
  Rig, Latvii (1998)
  Seul, Korejan Tazovaldkund (2004)
  Tbilis, Gruzii (1996)
  Uf, Baškortostanan Tazovaldkund, Venälaine Federacii (2010)
  Varšav, Pol'šanma (2002)
  Zagreb, Horvatii (2014)

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Lidnan administracijan (Astanan Akimat:an) oficialine portal (astana.gov.kz).   


Kategorii:Kazahstanan lidnad
Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
*
Kategorii:Pälidnad
Kategorii:Kazahstanan lidnad tazovaldkundan alištusenke